I SA/BK 237/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2006-11-08
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek akcyzowyumorzenie zaległościważny interes podatnikainteres publicznypostępowanie podatkowesamochodysprzedażulgi podatkoweOrdynacja podatkowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej w akcyzie, wskazując na błędy proceduralne organów w ocenie sytuacji majątkowej podatnika i jego rodziny.

Skarżący M. K. wniósł o umorzenie zaległości w podatku akcyzowym za sprzedaż samochodu przed pierwszą rejestracją. Organy podatkowe odmówiły umorzenia, uznając, że nie zaistniały przesłanki ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego do oceny sytuacji majątkowej podatnika i jego rodziny, a także nie rozważyły wystarczająco przesłanki interesu publicznego.

Sprawa dotyczyła wniosku M. K. o umorzenie zaległości w podatku akcyzowym za sprzedaż samochodu osobowego przed jego pierwszą rejestracją. Naczelnik Urzędu Celnego określił zobowiązanie w akcyzie, a następnie odmówił umorzenia zaległości na wniosek podatnika. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dyrektora Izby Celnej. Skarżący zarzucił błędną interpretację przepisów unijnych i nienależne naliczenie podatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy podatkowe nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego do oceny sytuacji majątkowej podatnika i jego rodziny, co jest kluczowe dla rozpatrzenia wniosku o umorzenie na podstawie ważnego interesu podatnika. Sąd wskazał również na potrzebę szerszej oceny przesłanki interesu publicznego, zwłaszcza w kontekście potencjalnych błędów legislacyjnych dotyczących opodatkowania samochodów. Sąd podkreślił, że umorzenie jest instytucją nadzwyczajną, ale wymaga rzetelnego zbadania wszystkich okoliczności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy podatkowe nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego do oceny sytuacji majątkowej podatnika i jego rodziny, a także nie rozważyły wystarczająco przesłanki interesu publicznego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe nie wykazały, iż nie zaistniała przesłanka ważnego interesu podatnika, ponieważ nie ustaliły rzeczywistej sytuacji materialnej podatnika i jego rodziny, ani skutków ekonomicznych realizacji zobowiązania. Ponadto, organy w ograniczonym zakresie rozważyły przesłankę interesu publicznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

Ordynacja podatkowa art. 67a § 1

Ordynacja podatkowa

Przepis ten daje możliwość umorzenia zaległości podatkowych, jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Jest to instytucja nadzwyczajna, o charakterze wyjątkowym, a decyzje w tym zakresie mają charakter uznaniowy, jednakże organ ma obowiązek uwzględnić całokształt okoliczności faktycznych i odnieść się do wszystkich przesłanek.

Pomocnicze

PPSA art. 3 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sądy administracyjne kontrolują legalność działań administracji publicznej.

PPSA art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla zaskarżoną decyzję w przypadku naruszenia przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

PPSA art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzeka o niewykonalności uchylonej decyzji.

PPSA art. 200 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzeka o zwrocie stronie wygranej wpisu od skargi.

PPSA art. 250

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzeka o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

u.p.a. art. 80

Ustawa o podatku akcyzowym

Przepis regulujący opodatkowanie samochodów niezarejestrowanych, który wzbudził wątpliwości co do zgodności z Konstytucją RP.

Ordynacja podatkowa art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Nakazuje organom podatkowym podejmowanie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Ordynacja podatkowa art. 180 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Nakazuje organom podatkowym podejmowanie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Ordynacja podatkowa art. 187

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Nakazuje organom podatkowym zebranie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego do oceny sytuacji materialnej podatnika i jego rodziny. Organy podatkowe nie rozważyły wystarczająco przesłanki interesu publicznego.

Odrzucone argumenty

Podatek akcyzowy z tytułu sprzedaży samochodu przed pierwszą rejestracją jest nienależny i pobierany niezgodnie z przepisami unijnymi (art. 90 TWE).

Godne uwagi sformułowania

umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją prawną nadzwyczajną, o charakterze wyjątkowym, bowiem zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników od tego obowiązku. interes publiczny to nie tylko potrzeba zapewnienia maksymalnych dochodów w budżecie państwa, ale także ograniczenie jego ewentualnych wydatków np. na zasiłki dla bezrobotnych czy pomoc z opieki społecznej. Decyzja podatkowa – także w sprawach z zakresu uznania administracyjnego – wydana bez należytego jej uzasadnienia faktycznego i prawnego jest decyzją dowolną.

Skład orzekający

Janusz Lewkowicz

przewodniczący

Józef Orzel

członek

Wojciech Stachurski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wskazuje na obowiązek organów podatkowych wszechstronnego badania sytuacji materialnej podatnika i jego rodziny przy rozpatrywaniu wniosków o umorzenie zaległości podatkowych oraz na potrzebę analizy przesłanki interesu publicznego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o umorzenie zaległości podatkowej w podatku akcyzowym, ale zasady dotyczące procedury dowodowej i oceny przesłanek uznaniowych są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest rzetelne badanie stanu faktycznego przez organy podatkowe, nawet w sprawach uznaniowych. Podkreśla, że prawo do ulgi nie jest prawem, ale przywilejem, który wymaga udowodnienia ważnego interesu.

Czy organy podatkowe mogą odmówić umorzenia zaległości bez zbadania Twojej sytuacji rodzinnej?

Dane finansowe

WPS: 4726 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bk 237/06 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2006-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Janusz Lewkowicz /przewodniczący/
Józef Orzel
Wojciech Stachurski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne
Ulgi podatkowe
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 67a par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia NSA Józef Orzel, asesor WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 listopada 2006 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku akcyzowym za miesiąc lipiec 2004 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz skarżącego M. K. kwotę 190 zł (słownie: sto dziewięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu, 4. przyznaje od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi adw. S. S. kwotę 747 zł (słownie: siedemset czterdzieści siedem złotych), tytułem nieopłaconej pomocy prawnej.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] października 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. określił Panu M. K. wysokość zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiąc lipiec 2004 r. w kwocie 4.726,00 zł z tytułu sprzedaży na terenie kraju przed pierwszą rejestracją samochodu osobowego marki [...]. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji stwierdził, iż strona po dokonaniu sprzedaży samochodu osobowego przed jego pierwszą rejestracją na terytorium Polski stała się podatnikiem podatku akcyzowego i obowiązana była do zadeklarowania i uregulowania należnego podatku akcyzowego z tytułu dokonanej sprzedaży, czego nie uczyniła.
W dniu [...] listopada 2005 r. M. K. złożył za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Celnego w B. do Dyrektora Izby Celnej w B. pismo nazwane odwołaniem od powyższej decyzji. W piśmie tym przedstawił okoliczności zakupu i sprzedaży przedmiotowego samochodu i stwierdził, że nie wiedział "o istnieniu drugiej akcyzy", a gdyby wiedział to by zarejestrował samochód. W konkluzji powołując się na swoją sytuację rodzinną i materialną wniósł o umorzenie w całości zobowiązania w podatku akcyzowym w kwocie 4.726 zł z terminem płatności na [...] sierpnia 2004 r. wraz z odsetkami.
Dyrektor Izby Celnej w B. pismem z [...] grudnia 2005 r. wezwał M. K. do wypowiedzenia się w sprawie, czy jego pismo z [...] listopada 2005 r. jest jedynie wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej, czy jest jednocześnie odwołaniem od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. W odpowiedzi na wezwanie, w piśmie z [...] grudnia 2005 r. strona stwierdziła, że jej pismo zatytułowane jako odwołanie należy wyłącznie traktować jako wniosek o umorzenie w całości zaległości w podatku akcyzowym wraz z odsetkami. W związku z powyższym Dyrektor Izby Celnej w B. przekazał całość akt sprawy Naczelnikowi Urzędu Celnego w B. celem załatwienia wniosku o umorzenie w całości zaległości w podatku akcyzowym wraz z odsetkami.
W wyniku przeprowadzonego w tej sprawie postępowania Naczelnik Urzędu Celnego w B. wydał [...] stycznia 2006 r. decyzję nr [...], w której odmówił M. K. umorzenia zaległości podatkowej w podatku akcyzowym za lipiec 2005 r. wraz z odsetkami.
Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej
w B. z [...] maja 2006 r. nr [...]. W jej uzasadnieniu organ drugiej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 67 § 1 pkt 3 (powinno być art. 67a §1 pkt 3) Ordynacji podatkowej, organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją prawną nadzwyczajną, o charakterze wyjątkowym, bowiem zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników od tego obowiązku. Organ podatkowy w wypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika może umorzyć zaległość podatkową wraz z odsetkami, jeżeli wystąpią pewnego rodzaju zdarzenia lub okoliczności, które organ podatkowy w danym indywidualnym przypadku uzna za zasługujące na uwzględnienie z podanego wyżej powodu. Zastosowanie zatem wobec podatnika umorzenia zaległości podatkowej jest traktowane jako przywilej podatnika, a nie zaś jako jego prawo. Przesłanka powołana w w/w przepisie, od wystąpienia której uzależniona jest możliwość umorzenia zapłaty zaległości podatkowej wraz
z odsetkami za zwłokę, wymaga ustalenia sytuacji majątkowej podatnika, skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla podatnika i jego rodziny. Organ podatkowy musi mieć na uwadze i to, że między innymi względy społeczne wymagają również, żeby zobowiązania podatkowe były realizowane,
a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany. Dyrektor Izby Celnej w B. stwierdził również, że przesłankami przemawiającymi za wnioskiem podatnika o umorzenie zaległości mogą być zdarzenia nadzwyczajne, losowe, które nie istniały w momencie podejmowania czynności podlegających opodatkowaniu, a których zaistnienie uniemożliwiło spłatę podatku. Nie może natomiast być przesłanką, subiektywne przeświadczenie podatnika, że nie może spłacać podatku.
W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji badał okoliczności przedstawione przez stronę, które można byłoby uznać za stanowiące "ważny interes" podatnika, przemawiające za umorzeniem zaległości podatkowej i oceniając jego sytuację majątkową (nie jest osobą bezrobotną, osiąga dochody i pobiera zasiłki z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie) oraz okoliczności powstania zaległości podatkowej uznał, że szczególne przesłanki i nadzwyczajne okoliczności w tej sytuacji nie wystąpiły, co wyklucza zastosowanie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej.
Ponadto Dyrektor Izby Celnej w B. stwierdził, że przepisy TWE, które przywołała strona w odwołaniu od decyzji, nie mogą być w tej sprawie przedmiotem rozważań i oceny organu podatkowego.
W skardze na powyższą decyzję M. K. podniósł, że opłacił już bardzo wysoki podatek z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu. Samochód ten okazał się nieekonomiczny i dlatego postanowił go sprzedać. Kwota, za którą został on sprzedany, to cena jego zakupu w Niemczech, zapłacona akcyza i koszty wyjazdu. Nie wystąpił tu żaden zysk. Skarżący nie zgadza się z tym, aby jeszcze raz miał płacić akcyzę od tego samochodu. Uważa, że określony przez organ podatkowy podatek akcyzowy z tytułu sprzedaży na terenie kraju samochodu osobowego przed jego pierwszą rejestracją jest nienależny i pobierany niezgodnie z przepisami unijnymi, a w szczególności z art. 90 TWE.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o jej oddalenie. Organ zwrócił uwagę, że przedmiotem zaskarżonej decyzji nie było określenie zobowiązania w podatku akcyzowym, lecz stwierdzenie istnienia podstaw do umorzenia zaległości podatkowej w tym podatku. Podtrzymał stanowisko,
że umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją prawną nadzwyczajną,
o charakterze wyjątkowym, bowiem zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników od tego obowiązku. Za bezzasadny organ uznał także zarzut Skarżącego, iż błędnie interpretuje przepisy TWE.
Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik Skarżącego - ustanowiony
z urzędu adwokat podniósł, że stronie chodziło o to, że nie powinien płacić podatku akcyzowego i w takim znaczeniu należało traktować jego oświadczenia, a nie w ścisłym znaczeniu art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Skarżący nie jest prawnikiem i nie rozróżniał tej materii, a pomyłki mogą się zdarzyć.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić.
W pierwszym rzędzie należy odnieść się do podniesionego przez pełnomocnika strony skarżącej zarzutu błędnej interpretacji żądania podatnika zawartego w piśmie
z [...] listopada 2005 r. nazwanym, jako "odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...].10.2005 r. (...)". Otóż należy podkreślić, że w wobec wątpliwości związanych z treścią przedmiotowego pisma, a w szczególności zawartego w nim wniosku, organ podatkowy słusznie podjął czynności zmierzające
do ustalenia rzeczywistych intencji wnoszącego to pismo podatnika. Podkreślić przy tym należy, że Dyrektor Izby Celnej w B. zwracając się do strony o wyjaśnienie tych wątpliwości przedstawił jej dwa sposoby rozumienia powyższego pisma: jako wniosek o umorzenie zaległości podatkowej, lub jednocześnie jako odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. (k. 11 akt administracyjnych). W odpowiedzi z [...] grudnia 2005 r. M. K. wyraźnie stwierdził, że cyt. "Zwracam się z uprzejmą prośbą, aby moje pismo z dnia 2005.11[...] wniesione do Dyrektora Izby Celnej w B. za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Celnego w B. zatytułowane jako odwołanie traktować wyłącznie jako wniosek o umorzenie zaległości podatku akcyzowego wraz z odsetkami." (k. 14 akt administracyjnych). Podatnik powtórzył to również w kolejnym piśmie z [...] grudnia 2005 r. (k. 17 akt administracyjnych). W tych okolicznościach organ słusznie uznał, że przedmiotem sprawy wywołanej pismem strony z [...] listopada 2005 r. jest ulga w spłacie zobowiązania podatku akcyzowego, a zatem stosownie do właściwości rzeczowej należy ją przekazać do rozpoznania Naczelnikowi Urzędu Celnego w B.
Przechodząc więc do oceny zaskarżonej decyzji przez pryzmat przepisów prawa, które legły u podstaw jej wydania należy na wstępie podkreślić, że w myśl art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne zostały powołane do kontroli legalności działała administracji publicznej i nie są organami trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym. Nie mogą zatem zastępować organów administracyjnych w sprawach z zakresu administracji publicznej.
W konsekwencji sąd administracyjny nie może więc rozstrzygać o umorzeniu zaległości podatkowej wraz z odsetkami. Takie uprawnienia mają organy podatkowe. Decyzje wydawane w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych podlegają jednak badaniu przez sądy administracyjne przez pryzmat tego, czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, a także czy wyciągnięte przez organ wnioski zostały należycie uzasadnione.
W myśl art. 120 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Podstawą materialno-prawną zapadłych w niniejszej sprawie decyzji organów podatkowych jest przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Daje on możliwość umorzenia ciążących na podatniku zaległości podatkowych, jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Wynikająca z tego przepisu norma prawna nie wyznacza
w sposób kategoryczny prawnych konsekwencji dla określonego rodzaju stanów faktycznych. Pozostawiając to uznaniu organu podatkowego wprowadza tym samym do systemu prawa podatkowego tzw. luz decyzyjny. Decyzje organów podatkowych mają więc w tych sprawach charakter uznaniowy. Nie oznacza
to jednak całkowitej swobody w orzekaniu. W procesie dochodzenia do decyzji
w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej organ ma obowiązek uwzględnić całokształt okoliczności faktycznych, a podejmując rozstrzygnięcie w danej sprawie winien odnieść się do wszystkich wynikających z zastosowanego przepisu przesłanek.
Z przepisu art. 67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej wynika, iż do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi dopiero po ustaleniu, czy w danej sprawie zaistniała któraś z wymienionych w tym przepisie przesłanek: "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego".
W niniejszej sprawie organy podatkowe obu instancji, odmawiając podatnikowi umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami, skupiły się przede wszystkim na wykazaniu, iż w sprawie nie została spełniona przesłanka "ważnego interesu podatnika". Dyrektor Izby Celnej w B. argumentował przy tym, że przesłankami przemawiającymi za wnioskiem podatnika o umorzenie zaległości mogą być zdarzenia nadzwyczajne, losowe, które nie istniały w momencie podejmowania czynności podlegających opodatkowaniu, a których zaistnienie uniemożliwiło spłatę podatku. Warto jednak zwrócić uwagę, iż w doktrynie prawa administracyjnego uważa się, że "interes" jest stanem pewnego napięcia, które ustaje z chwilą zaspokojenia interesu, lub że jest to stosunek, który powstaje między człowiekiem a czymś pomyślanym czy istniejącym, na skutek pożądania tego czegoś przez człowieka. Od interesu należy odróżnić korzyści, gdyż korzyść jest już stanem zaspokojenia interesu (zob. J. Lang, Z rozważań nad pojęciem interesu w prawie administracyjnym, (w:) Przegląd Prawa i Administracji, Tom XXXVIII, Wrocław 1997, s. 127). W doktrynie prawa podatkowego przyjmuje się, że przez "interes podatnika" należy rozumieć jako stan oczekiwania zachowania przez niego posiadanych walorów lub oczekiwanie na pojawienie się innych (zob. S. Presnarowicz, Ulgi
i zwolnienia uznaniowe w Ordynacji podatkowej, Warszawa 2001, s. 69).
Oczywiście ewentualne umorzenie zaległości podatkowej nie uzasadnia każdy interes podatnika, lecz jedynie "ważny interes". Zgodzić się należy z organami obu instancji, że "ważny interes" musi istnieć obiektywnie, a nie wyłącznie w przekonaniu podatnika składającego wniosek o przyznanie ulgi. Jednak w ocenie Sądu organy podatkowe obu instancji nie wskazały w swoich rozstrzygnięciach, jakiego rodzaju dobro chce zachować podatnik ubiegając się o umorzenie zaległości podatkowej
(np. posiadany majątek, poziom życia), a także nie uzasadniły, że zachowanie tego dobra obiektywnie nie może być uznane za ważne.
Na tle powyższego za trafne należy uznać zawarte w uzasadnieniu decyzji Dyrektora Izby celnej w B. stwierdzenie: cyt. "(...) przesłanka, od wystąpienia której uzależniona jest możliwość umorzenia zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wymaga ustalenia sytuacji majątkowej podatnika, skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla podatnika i jego rodziny". Tyle tylko, że ani z uzasadnień wydanych w tej sprawie decyzji, ani z akt administracyjnych nie wynika, aby organy podatkowe podejmowały w tej sprawie działania, które miałyby na celu ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej podatnika, a także skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla podatnika i jego rodziny. Przede wszystkim nie ustalono, jakie są dochody sześcioosobowej rodzinny M. K. Samo stwierdzenie, że podatnik z tytułu sprzedaży przedmiotowego samochodu uzyskał przychód w wysokości 12.000 zł nie jest jeszcze wystarczające do wyciągnięcia wniosku o jego sytuacji materialnej. W tym zakresie podatnik podnosił, że cena za jaką sprzedał samochód pokrywała jedynie koszty jego zakupu, w tym zapłacony wcześniej podatek akcyzowy i koszty wyjazdu do Niemiec. Oceniając sytuację materialną podatnika organy nie ustaliły, jakie ponosi on wydatki w związku z utrzymaniem 6 - osobowej rodziny. Nie rozważył kwestii, czy ewentualne ograniczenie tych wydatków, w związku z zapłatą zaległości podatkowej, nie stworzy realnego zagrożenia egzystencji tej rodziny i czy jest o dobro, którego zachowanie może być uznane za ważne. Bez zbadania rzeczywistej sytuacji materialnej podatnika i jego rodziny nie można bowiem wyciągać ostatecznych wniosków, co do skutków ekonomicznych, jakie wystąpią dla tej rodziny w wyniku realizacji zobowiązania podatkowego.
Zaniechanie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, którego w powyższym zakresie dopuściły się organy podatkowe, stanowi naruszenie przepisów art. 122, art. 180 § 1 oraz art. 187 Ordynacji podatkowej. Wynikające z tych przepisów normy prawne nakazują organom podatkowym podejmowanie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W toku postępowania organy powinny jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dopiero
po zebraniu i wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiał dowodowy organ powinien przystępować do rozstrzygnięcia sprawy.
Podnieść także należy, że organy podatkowe obu instancji w ograniczonym zakresie rozważyły istnienie drugiej, wynikającej z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej przesłanki ewentualnego umorzenia zaległości podatkowej, tj. "interesu publicznego". Zgodzić należy się z organami, że w interesie publicznym jest płacenie podatków przez podmioty do tego zobowiązane. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się zgodnie, że "interes publiczny" oznacza dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli
do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego, korekta błędnych decyzji (zob. wyrok z dnia 12.02.2003 r. , sygn. akt III SA 1838/01, opubl. "Monitor Podatkowy" 2003, Nr 7, poz. 43; B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, Ordynacja podatkowa. Komentarz. Zobowiązania podatkowe, Toruń 1999, s. 240
i 241; a także E. Ruśkowski (red.), Finanse publiczne i prawo finansowe, t. 2, Warszawa 2000, s. 148). Warte przywołania jest również wyrażone kilkakrotnie przez NSA stanowisko, że "interes publiczny" to nie tylko potrzeba zapewnienia maksymalnych dochodów w budżecie państwa, ale także ograniczenie jego ewentualnych wydatków np. na zasiłki dla bezrobotnych czy pomoc z opieki społecznej (zob. m.in.: wyrok z dnia 30.05.2001 r. , sygn. akt III SA 830/00, opubl. LEX nr 54007; a także wyrok z dnia 31.10.2000 r., sygn. akt III SA 660/99, opubl. LEX nr 81350). Należałoby także wskazać pogląd, że pojęcie "interesu publicznego" odnosi się także do przypadków, w których zachodzi potrzeba wycofania się
z błędów ustawodawcy, powodujących powstanie niemożliwych do zapłacenia zaległości podatkach (zob. W. Modzelewski, Ordynacja podatkowa w pytaniach
i odpowiedziach, tom I, Warszawa 1997, s. 79). Na tle ostatniego z przywołanych poglądów należy w okolicznościach faktycznych niniejszej wskazać, że przepis art. 80 ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257
ze zm.) – regulujący opodatkowanie podatkiem akcyzowym samochodów niezarejestrowanych na terenie kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, wzbudził poważne wątpliwości, co do jego zgodności z Konstytucją RP (postanowienie WSA w Olsztynie z 16 listopada 2005 r., sygn. akt I SA/Ol 374/05 – niepublikowane). Także i z tego względu orzekające w tej sprawie organy podatkowe winny więc ocenić istnienie przesłanki "interesu publicznego". Decyzja podatkowa – także w sprawach z zakresu uznania administracyjnego – wydana bez należytego jej uzasadnienia faktycznego i prawnego jest decyzją dowolną.
W konkluzji należy jeszcze raz podkreślić, że Sąd nie neguje prawa organów podatkowych do stosowania tzw. uznania administracyjnego w sprawach dotyczących umorzenia zaległości podatkowych. Jednak może to mieć miejsce dopiero po wszechstronnym rozważeniu istnienia przesłanek "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Jeśli żadna z tych przesłanek nie jest spełniona organ podatkowy nie ma w tym zakresie jakiejkolwiek możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania podatnikowi tego rodzaju ulgi. Natomiast wykazanie istnienia którejś
z wymienionych przesłanek, choć pozwala organowi podatkowemu na zastosowanie ulgi, to jednak jeszcze bezpośrednio do tego nie prowadzi. W tym przypadku organ podatkowy powinien najpierw wyważyć interes jednostki
i interes majątkowy Skarbu Państwa lub gminy.
Stwierdzone w tej sprawie naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 122, art. 180 § 1 oraz art. 187 cyt. Ordynacji podatkowej miało w ocenie Sądu istotny wpływ na jej wynik. Dlatego też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" cyt. wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Rozpoznając ponownie sprawę organy podatkowe uzupełnią materiał dowodowy w sposób pozwalający na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej M. K. i jego rodziny. Pozwoli to na pełną ocenę istnienia przesłanki "ważnego interesu podatnika". Organy szerzej też powinny w tej sprawie ocenić istnienie przesłanki ważnego interesu publicznego.
O niewykonalności uchylonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś o zwrocie Skarżącemu wpisu od skargi na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów § 2 ust. 3, § 6 pkt 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz § 19 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Obejmują one opłatę ze czynności adwokata
w kwocie 600 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług wyliczony według 22% stawki w kwocie 132 zł, a także wydatek w kwocie 15 zł poniesiony tytułem opłaty skarbowej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI