I SA/BK 227/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że organy podatkowe nieprawidłowo zinterpretowały przepisy dotyczące umów leasingowych i nie zastosowały się do wcześniejszego wyroku sądu.
Sprawa dotyczyła określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. dla wspólników spółki cywilnej "R". Organy podatkowe zakwestionowały zaliczenie rat leasingowych do kosztów uzyskania przychodów oraz uznały, że firma "H" C. K. faktycznie wykonywała usługi posadzkarskie dla spółki "R", zaniżając tym samym dochód. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenie art. 153 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wiążącej oceny prawnej zawartej w poprzednim wyroku sądu oraz na niekonsekwencję organów w ocenie działalności firmy "H".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. dla wspólników spółki cywilnej "R". Sprawa była już wcześniej przedmiotem postępowania, a poprzedni wyrok WSA z dnia 16.06.2004 r. sygn. akt SA/Bk 60/04 nakazywał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wiążącej oceny prawnej. Organy podatkowe, mimo uchylenia poprzedniej decyzji, ponownie zakwestionowały zaliczenie rat leasingowych do kosztów uzyskania przychodów, uznając umowy leasingowe za pozorne umowy sprzedaży ratalnej, mające na celu obejście przepisów podatkowych. Dodatkowo, organy ustaliły, że firma "H" C. K. wystawiała faktury za usługi posadzkarskie, które w rzeczywistości były wykonywane przez spółkę "R", co skutkowało zaniżeniem dochodu spółki. Skarżący zarzucili organom naruszenie art. 153 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wytycznych z poprzedniego wyroku, brak wyczerpującego postępowania wyjaśniającego zamiar stron umów leasingowych oraz niekonsekwencję w ocenie działalności firmy "H". Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając, że organy podatkowe nie zastosowały się do wiążącej oceny prawnej zawartej w poprzednim wyroku, szczególnie w kwestii ustalenia obejścia prawa podatkowego i rzeczywistego zamiaru stron umów leasingowych. Sąd podkreślił, że samo dążenie do zmniejszenia obciążenia podatkowego poprzez wybór dopuszczalnych form działalności nie jest zabronione. Ponadto, Sąd wskazał na niekonsekwencję organów w ocenie działalności firmy "H", która według organów nie istniała faktycznie, a jednocześnie wystawiała faktury. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organy podatkowe nie zastosowały się do wiążącej oceny prawnej zawartej w poprzednim wyroku, szczególnie w kwestii oceny umów leasingowych i ustalenia obejścia prawa podatkowego.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organy pominęły kluczowe wskazania sądu z poprzedniego wyroku dotyczące konieczności ustalenia norm prawnych zakazujących osiągnięcia określonego skutku i czynności prawnej prowadzącej do jego osiągnięcia, a także rzeczywistego zamiaru stron umowy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (4)
Główne
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 23 § 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Uiszczone raty leasingowe jako wydatki na nabycie środków trwałych nie stanowią kosztów podatkowych, jeśli umowa ma cechy sprzedaży ratalnej.
Ord.pod. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Organ jest obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 6 kwietnia 1993r. w sprawie zaliczania przedmiotów umów najmu lub dzierżawy rzeczy albo praw majątkowych do składników majątku stron tych umów
Kryteria określone w rozporządzeniu miały zastosowanie do oceny umów leasingowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organy skarbowe przepisu art. 153 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wytycznych zawartych w poprzednim wyroku WSA. Niewystarczające postępowanie wyjaśniające dotyczące zamiaru stron umów leasingowych. Niekonsekwencja organów w ocenie działalności firmy "H" C. K. i wybiórcze traktowanie dowodów.
Godne uwagi sformułowania
Ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Działanie stron umów określonych jako umowy leasingi operacyjnego ukierunkowane było na obejście przepisów podatkowych. Jeżeli podatnik dokonuje wyboru formy swojej działalności spośród form dopuszczalnych przez prawo, nie może to być zabronione nawet wtedy, gdy motywem takiego wyboru jest zmniejszenie podatku.
Skład orzekający
Mieczysław Markowski
przewodniczący
Urszula Barbara Rymarska
członek
Wojciech Stachurski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wiążący charakter orzeczeń sądów administracyjnych dla organów i sądów w kolejnych postępowaniach, interpretacja przepisów dotyczących umów leasingowych jako potencjalnego obejścia prawa podatkowego, zasady prowadzenia postępowania dowodowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów obowiązujących w 1999 r. oraz w momencie wydania orzeczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie przez organy podatkowe wcześniejszych orzeczeń sądowych i jak skomplikowane mogą być interpretacje umów leasingowych w kontekście prawa podatkowego.
“Sąd administracyjny: Organy podatkowe muszą przestrzegać wyroków sądów!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bk 227/05 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2005-12-01 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-08-18 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Józef Orzel Mieczysław Markowski /przewodniczący/ Urszula Barbara Rymarska Wojciech Stachurski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 153 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie asesor WSA Urszula Barbara Rymarska, asesor WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi M. B. i Z. S. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji i określenie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżących M. B. i Z. S. M. kwotę 9.215 zł (słownie: dziewięć tysięcy dwieście piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. wydaną w dniu [...].02.2005 r. decyzją Nr [...] określił Z. i M. M. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. w kwocie [...] zł w miejsce zadeklarowanego przez podatników w kwocie [...] zł. Decyzja ta jest kolejnym w tej sprawie rozstrzygnięciem po tym, jak Dyrektor Izby Skarbowej w B., w następstwie wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyroku z dnia 16.06.2004 r. sygn. akt SA/Bk 60/04, uchylił poprzednią decyzję organu kontroli skarbowej i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Rozpoznając ponownie sprawę Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko, że w spółce cywilnej "R" z G., w której jednym ze wspólników był Z. M., wystąpiły nieprawidłowości polegające na: – niezaewidencjonowaniu przychodów w kwocie [...] zł; – zawyżeniu kosztów uzyskania przychodów o łączną kwotę [...] zł; – zaniżeniu kosztów uzyskania przychodów o kwotę [...] zł. Zdaniem organu, usługi posadzkarskie, na które faktury sprzedaży wystawiała firma "H" C. K. w rzeczywistości były wykonywane w ramach spółki "R". Świadczyć o tym mają okoliczności założenia firmy "H", powiązania między jej właścicielką C. K. a właścicielami spółki "R", a nade wszystko brak faktycznych możliwości wykonywania prac przez firmę "H". Organ kontroli wskazał, że w dniu [...].02.1999 r. wspólnicy spółki "R" zawiadomili Urząd Skarbowy w G. o rezygnacji z opodatkowania w formie karty podatkowej. Powodem rezygnacji było przekroczenie limitu wartości wykonanych usług dla odbiorców innych, niż ludność. Po "rezygnacji" wspólników z uproszczonej formy opodatkowania zatrudniona w spółce "R" jako księgowa, C. K. w porozumieniu z A. Z. i Z. M. utworzyła firmę "H" – C. K. Od początku marca 1999 r. w "H" zostali zatrudnieni A. Z. - współwłaściciel spółki "R", a także dwaj pracownicy tej spółki. A. Z. otrzymał także pełnomocnictwo upoważniające go do wszystkich czynności związanych z działalnością gospodarczą firmy "H". Według ustaleń organu kontroli skarbowej, właścicielka firmy "H" nie posiadała jakichkolwiek maszyn, urządzeń, narzędzi, środków transportowych, nie korzystała także z obcych środków transportowych, maszyn bądź urządzeń niezbędnych do wykonania usług. W trakcie ponownego rozpoznania sprawy potwierdziły to zeznania S. S. - brata nieżyjącej już C. K. i jednocześnie pracownika firmy "R", a także przesłane do Urzędu Kontroli Skarbowej w B. oświadczenia jej męża – B. K. oraz teścia – S. K. Biorąc pod uwagę zebrane w sprawie dowody organ kontroli skarbowej stwierdził, że firma "H" C. K. nie wykonywała żadnych robót posadzkarskich, natomiast wystawiała faktury na sprzedaż tych usług. W rzeczywistości usługi te wykonała spółka "R". Sprzedaży tej nie wykazała jednak w urządzeniach księgowych, co spowodowało zaniżanie dochodu wykazanego przez Państwa M. w złożonym zeznaniu. Organ kontroli skarbowej podtrzymał także swoje stanowisko, że zawarte przez spółkę "R" umowy leasingowe: – z dnia [...].03.1999 r. z firmą "P " Sp. z o.o. z siedzibą w O., której przedmiotem był ciągnik siodłowy [...] z naczepą [...]; – z dnia [...].07.1999 r. z firmą "B" Sp. z o.o. z siedzibą w L., której przedmiotem był samochód ciężarowy [...], w rzeczywistości miały cechy umów sprzedaży ratalnej. Organ przeprowadził analizę, mającą na celu ustalenie, jaką korzyść odniósł podatnik w wyniku zawarcia powyższych umów i w jej rezultacie stwierdził, że znacznie korzystniejszym dla spółki "R" było zawarcie umów nazwanych umowami leasingu operacyjnego i zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wartości tych środków w sposób ratalny poprzez raty leasingowe, aniżeli poprzez naliczenie w tym samym okresie odpisów amortyzacyjnych. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, potwierdzony analizą korzyści, jakie odniosła Strona w wyniku zawarcia i realizacji umów nazwanych umowami leasingu operacyjnego, wskazuje, iż kryteria zawarte w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 6 kwietnia 1993r. w sprawie zaliczania przedmiotów umów najmu lub dzierżawy rzeczy albo praw majątkowych do składników majątku stron tych umów (Dz. U. Nr 28 z 1993r., poz. 129) nie mają w tej sprawie zastosowania. Powyższe umowy należy – zdaniem organu - zaliczyć do kategorii umów sprzedaży. Działanie stron umów określonych jako umowy leasingu operacyjnego ukierunkowane było na obejście przepisów podatkowych, z których wynika, iż do kosztów uzyskania przychodów można zaliczyć dokonywane zgodnie z prawem odpisy amortyzacyjne, nie zaś wartość nabytych środków trwałych, które były w rzeczywistości umowami sprzedaży w systemie ratalnym. Oznacza to, że zgodnie z art. 23 ust. l pkt l lit. b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uiszczone raty leasingowe - jako wydatki na nabycie środków trwałych -nie stanowią kosztów podatkowych. Organ podtrzymał także swoje wcześniejsze ustalenia, co do nierzetelność księgi przychodów i rozchodów prowadzonej przez M. M. Podatniczka uzyskiwała dochody z samodzielnie prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie handlu, wypożyczania sukien ślubnych oraz usług najmu lokalu. Wynikający z księgi przychodów i rozchodów wskaźnik marży na działalności handlowej jest ujemny, co oznaczałoby, że podatniczka sprzedawała towary poniżej ceny ich zakupu. Organ ustalił także, że nie wszystkie towary handlowe mają swoje odzwierciedlenie w dowodach zakupu. W konsekwencji organ uznał, że prowadzona przez podatniczkę podatkowa księga przychodów i rozchodów – z wyjątkiem wykazanych w niej należności za najem części lokalu - jest nierzetelna. Dochód i obrót z działalności handlowej i usług wypożyczania sukien ślubnych oraz stroików do samochodów organ określił w drodze szacunku. Na skutek wniesionego w tej sprawie odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej w B. wydaną w dniu [...].06.2005 r. decyzją Nr [...] uchylił decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej i określił Z. i M. M. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. w kwocie [...] zł. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że zmiana wielkości zobowiązania podatkowego spowodowana została uznaniem przez ten organ za koszty uzyskania przychodów uiszczonych rat leasingowych dotyczących ciągnika siodłowego [...] z naczepą [...] oraz zakwalifikowania do kosztów uzyskania przychodu opisów amortyzacyjnych, naliczonych od samochodu ciężarowego [...], w miejsce poniesionych opłat leasingowych. Zdaniem organu odwoławczego, dla potrzeb dokonania symulacji odpisów amortyzacyjnych, wystarczającymi dowodami świadczącymi o wcześniejszym użytkowaniu samochodu [...] są zapisy w dowodzie rejestracyjnym, data pierwszej rejestracji i przeprowadzonych badań technicznych. W związku z powyższym, zgodnie z § 9 ust. 4 rozporządzenia MF w sprawie amortyzacji środków trwałych, dla w/w środków transportowych można ustalić indywidualne stawki amortyzacyjne, dla których okres amortyzacji nie może być krótszy niż 30 miesięcy. Stosując ten przepis, spółka "R" zaliczyłaby wówczas wartość ciągnika z naczepą do kosztów uzyskania przychodów w ciągu 2,5 roku, podczas gdy okres trwania umowy leasingowej wynosił 3 lata. Nie można więc stwierdzić, że w tym przypadku korzystniejsze było zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów rat leasingowych aniżeli odpisów amortyzacyjnych, co oznacza, iż nie ma podstaw do zakwestionowania przedmiotowych wydatków. Powyższe - zdaniem organu odwoławczego - nie dotyczy samochodu ciężarowego [...], który w momencie podpisywania umowy leasingowej był samochodem nowym - rok produkcji 1999. Wysokość poniesionych kosztów, związanych z realizacją przedmiotowej umowy (145% ceny wskazanej w umowie) oraz fakt sprzedaży samochodu leasingobiorcy za kwotę ok. 5-krotnie niższą od wartości rynkowej - to okoliczności świadczące o zawarciu umowy sprzedaży ratalnej samochodu, a nie jak ją strony nazwały "umowy leasingu operacyjnego". Poprzez takie działanie, spółka "R" uzyskała korzyści, na co wskazuje dokonana w trakcie ponownego rozpatrzenia sprawy analiza wartości odpisów amortyzacyjnych. Wynika z niej, że wartość przedmiotu leasingu została zaliczona w koszty w okresie krótszym o l rok od okresu jego amortyzowania. Dlatego też w tym przypadku uiszczone raty leasingowe, w myśl art. 23 ust. l pkt l lit. b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zostały wyłączone z kosztów uzyskania przychodów. Do kosztów tych organ odwoławczy zaliczył jednak wartość odpisów amortyzacyjnych, czego organ I instancji nie uczynił. Dyrektor Izby Skarbowej podzielił natomiast stanowisko organu I instancji, że fakturowane przez firmę "H" C. K. prace posadzkarskie, w rzeczywistości wykonywała spółka "R", jednak sprzedaży tej nie wykazywała w ewidencji i w ten sposób zaniżyła wykazany dochód. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. pełnomocnik Z. i B. M. wniósł o jej uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów: – art.153 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; – art. 9, 10, 14, 22, 23, 24 i 26 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych; – art. 120, 121, 122, 123, 124, 125, 180, 181, 187, 188, 190 i 191 ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że Dyrektor Izby Skarbowej w B. nie wziął pod uwagę wytycznych zawartych w wyroku WSA z dnia 16.06.2004 r. sygn. akt SA/Bk 60/04. Nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego mającego na celu zbadanie, jaki był zamiar stron zawierających umowę leasingu na samochód [...]. Wskazał także, iż dokonane przez organ odwoławczy wyłączenie z kosztów podatkowych rat leasingowych związanych z tym samochodem, a zakwalifikowanie do nich naliczonych odpisów amortyzacyjnych w kwocie [...] zł nie ma odbicia w obliczeniach dochodu spółki "R". Zauważył, że z przedstawionej przez Dyrektora Izby Skarbowej symulacji porównania rocznych rat leasingowych z rocznym odpisem amortyzacyjnym wynika, że różnica rocznie w kosztach wynosi [...] zł, a w podatku dochodowym Państwa M. [...] zł. Pełnomocnik skarżących poddał więc w wątpliwość, czy przy tak małej różnicy można mówić o znacznych korzyściach. Jego zdaniem Dyrektor Izby Skarbowej nie przeanalizował też kryteriów zawartych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 6 kwietnia 1993 r. w sprawie zaliczania przedmiotu umów najmu lub dzierżawy rzeczy albo praw majątkowych do składników majątku stron tych umów (Dz. U. Nr 28, póz. 129). Przedstawiona przez Dyrektora Izby Skarbowej analiza wyjaśnia, że korzyści dla podatnika nie było (leasing droższy od kredytu), a po dokładnej analizie umów leasingu jednoznacznie wynika, że warunki określone w cyt. rozporządzeniu Ministra Finansów zostały spełnione. W kwestii zaliczenia przychodów firmy "H" do przychodów firmy "R" pełnomocnik skarżących stwierdził, że sprawa jest bardzo skomplikowana i mimo zaleceń WSA w Białymstoku, w dalszym ciągu nie została wyjaśniona. K. P., niezarejestrowany pracownik zeznał, że oprócz niego w firmie "H" pracowało jeszcze 12 ludzi. Dowodzi to, że Pani K. zatrudniała dostateczną ilość pracowników do wykonania robót. Ponadto twierdzenie organów, że Pani K. nie udowodniła, że posiadała maszyny czy środki transportowe mija się z prawdą. W aktach sprawy jest dowód, że w dniu [...].11.1999r., Pani C. K. zakupiła ciągnik siodłowy marki [...]. Zdaniem pełnomocnika Dyrektor Izby Skarbowej w B. jest niekonsekwentny, ponieważ zaliczył przychody firmy "H" do przychodu spółki "R" i tylko niektóre koszty (zakup betonu), nieuwzględniając wynagrodzenia, składek do ZUS, kosztów biurowych itp. Te pozostawiono w firmie "H", chociaż twierdzi się, że jej nie było. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Argumentował, że organy podatkowe w ramach prowadzonego postępowania dowodowego są zobowiązane do badania i oceny wszelkich czynności cywilnoprawnych zawieranych przez podatników pod katem ich skutków w sferze prawa podatkowego. Spółka Pana M. zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów wartość samochodu [...] w okresie krótszym o l rok od okresu jego amortyzowania. Tytułem rat leasingowych zaliczyła w analizowanym roku podatkowym do kosztów uzyskania przychodów kwotę [...] zł, podczas gdy roczna kwota odpisów amortyzacyjnych wynosi [...] zł. Mając na uwadze stwierdzony charakter zakwestionowanej umowy, wbrew twierdzeniu strony, w sprawie nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 06.04.1993 r. w sprawie zaliczania przedmiotów umów najmu lub dzierżawy rzeczy albo praw majątkowych do składników majątku stron tych umów, lecz przepis art. 23 ust. l pkt l lit.b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w myśl którego, uiszczone opłaty leasingowe w kwocie - [...] zł - jako wydatki na nabycie środka trwałego - nie kwalifikują się do kosztów podatkowych. Wyliczając dochód Spółki "R" na stronie 6 zaskarżonej decyzji w pozycji 4 - "Koszty uzyskania przychodów po korekcie" - organ odwoławczy przyjął prawidłową wartość odpisów amortyzacyjnych naliczonych od samochodu [...], tj. kwotę [...] zł. Błąd wystąpił jedynie w treści uzasadnienia, gdzie na stronie 4 wiersz 31 podano omyłkowo kwotę [...] zł, stanowiącą wartość odpisów amortyzacyjnych, ale dotyczących ciągnika siodłowego z naczepą. Stąd też niesłuszne jest stanowisko pełnomocnika, że nie można mówić o uzyskaniu przez skarżącego znacznych korzyści, skoro zaliczając raty leasingowe zaliczył on do kosztów podatkowych w 1999 r. jedynie o [...] zł więcej, niż gdyby dokonywał amortyzacji. Okres zaliczania wartości samochodu w koszty podatkowe został bowiem skrócony, a różnica ta w 1999 roku wynosi w rzeczywistości [...] zł. Organ odwoławczy podtrzymał również stanowisko, że spółka "R" nie zaewidencjonowała osiąganych obrotów z tytułu wykonanych posadzek, które zafakturowała firma "H". Stwierdził, że do kosztów firmy "R" zaliczono tylko te materiały i usługi, które służyły wykonywaniu posadzek przez firmę "R". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Trafny okazał się zarzut skargi o naruszeniu przez organy skarbowe przepisu art.153 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Zgodnie z nim, ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zagadnienie związania prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego było przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartych w wyroku z dnia 02.11.2005 r. sygn. akt I FSK 244/05 (niepublikowany). Sąd ten wyraził pogląd, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ewentualne naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powodowałoby konieczność, w razie złożenia skargi, uchylenia zaskarżonej decyzji. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej związania orzeczeniem Sądu. Z kolei związanie samego wojewódzkiego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 powołanej ustawy oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyrok. Ocena prawna oraz wskazania, co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu, wiąże w sprawie tak długo, jak wyrok sądu nie zostanie uchylony w prawem określonym trybie, bądź też nie ulegnie zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania. Nieaktualność, a co za tym idzie, ustanie mocy wiążącej oceny prawnej oraz wskazań, co do dalszego postępowania, zawarte w uzasadnieniu orzeczenia sądu administracyjnego, powstaje w przypadku istotnej zmiany stanu faktycznego sprawy. Na tle powyższego należy wskazać, że zapadły w tej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16.06.2004 r. sygn. akt I SA/Bk 60/04 nie był skarżony przez żadną ze stron. Uzyskał więc walor prawomocności, a w konsekwencji zawarta w nim ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania są stały się wiążące zarówno dla organów skarbowych, jaki i Sądu orzekającego ponownie w tej sprawie. Organy skarbowe, wskazując na wykonanie zaleceń zawartych w wyroku WSA z dn. 16.06.2004 r. w zakresie oceny umów leasingu operacyjnego, skupiły się na wykazaniu płynących z tego tytułu korzyści dla wspólników spółki "R". W przywołanym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku ocenił bowiem, że organy nie zadały sobie trudu ustalenia, jaką korzyść i czy w ogóle odniósł Skarżący poprzez takie działanie oraz czy przez takie działanie osiągnięto korzystniejszy skutek. Sąd wyraźnie jednak dalej stwierdził, że "dla ustalenia, czy doszło do obejścia prawa, najistotniejsze znaczenie ma ustalenie, że istnieje norma prawna, która zakazuje osiągnięcia określonego skutku i czynności prawnej prowadzącej do jego osiągnięcia" (vide s. 6 uzasadnienia). Choć w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane są również inne poglądy (por. wyrok z dnia 06.11.1998 r. I SA/Ka 2274/96, opubl. Biuletyn Skarbowy 1999, nr 4, s.20), to jednak z przyczyn, o których była mowa, to stanowisko jest w tej sprawie wiążące. Tymczasem organy skarbowe całkowicie je pominęły. Organ I instancji podsumowując swoje rozważania na temat zawartych przez spółkę "R" umów stwierdził, że "działanie stron umów określonych jako umowy leasingi operacyjnego ukierunkowane było na obejście przepisów podatkowych, z których wynika, iż do kosztów uzyskania przychodów można zaliczyć dokonywane zgodnie z prawem odpisy amortyzacyjne, nie zaś wartość nabytych środków trwałych". Organ nie wskazał natomiast, jaka norma prawna zawiera zakaz osiągnięcia skutku w postaci zaliczania do kosztów uzyskania przychodu opłat leasingowych i jaka norma prawna zakazuje podejmowania czynności prawnych, prowadzących do osiągnięcia tego skutku. Nie uczynił tego także organ II instancji. W tym zakresie zalecenia Sadu zawarte w wyroku z dnia 16.06.2004 r. zostały przez organy obu instancji potraktowane wybiórczo. Na tle powyższego należy również wskazać na wyrażony w doktrynie pogląd, że jeżeli podatnik dokonuje wyboru formy swojej działalności spośród form dopuszczalnych przez prawo, nie może to być zabronione nawet wtedy, gdy motywem takiego wyboru jest zmniejszenie podatku - dążenie do zmniejszenia obciążenia podatkowego jest bowiem także prawnie dopuszczalne i należy do zachowań normalnych (zob. P.Karwat, Obejście prawa podatkowego, Przegląd Podatkowy 2003, nr 2, s.46). Podobne stanowisko zajął także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku 7 sędziów z dnia 24.11.2003 r. FSA 3/03 (opubl. ONSA 2004, z. 2, poz. 44) , a także w wyroku z dnia 24.11.2005 r. sygn. akt FSK 1266/04 (niepublikowany). Pogląd ten podziela również Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Przy dokonywaniu przez organy skarbowe ocen zawieranych przez podatników umów niewystarczające jest zatem wykazanie korzyści, jakie przynosi podatnikom takie lub inne ułożenie wzajemnych stosunków. Tak, jak to wskazał Sąd w wydanym w tej sprawie wyroku z dn. 16.06.2004 r., organy podatkowe powinny zbadać rzeczywisty zamiar stron umowy. W ustalaniu zgodnego zamiaru obu stron umowy leasingu operacyjnego ważnym jest – zdaniem Sądu orzekającego w tym składzie – ustalenie zamiaru nie tylko leasingobiorcy, ale także leasingodawcy, czemu służyć może przesłuchanie przedstawicieli firmy leasingowej. Organy skarbowe stawiając tezę, że przesłuchanie przedstawicieli firmy leasingowej nie wniesie do sprawy nic ponadto, co wynika z treści zawartych umów, nie uzasadniły w ogóle swego twierdzenia. Trafny jest więc i w tym zakresie zarzut skargi o niewykonaniu zaleceń zawartych w przywoływanym wyroku WSA z dnia 16.06.2002 r. Zgodzić się również należy z zarzutem skargi, dotyczącym niekonsekwencji organów skarbowych, co do oceny działalności firmy "H" C. K. Ze ważne uzupełnienie materiału dowodowego, podczas ponownego rozpatrywania tej sprawy, organy uznały zeznania złożone przez brata C. K. oraz oświadczenia jej męża i teścia. S. S. zeznał, że nie posiada informacji, żeby siostra miała firmę, gdzie się ona mieściła, ilu zatrudniała pracowników oraz na jakich budowach wylewała posadzki. W oświadczeniu, które w dniu [...].01.2005 r. wpłynęło do Urzędu Kontroli Skarbowej, B. K.- mąż C. K. stwierdził, że żona nie prowadziła żadnej działalności gospodarczej, a fakt zarejestrowania firmy na jej nazwisko był fikcją, nie posiadała i nie kupowała żadnych maszyn, zaś narzędzia, które okazano do oględzin w dniu [...].07.2001 r. zostały przywiezione przed kontrolą i po jej zakończeniu zabrane z powrotem, oboje z żoną pracowali na tzw. etacie i niemożliwe było wykonywanie prac posadzkarskich. S. K.– teść C. K. oświadczył, że nie wykonywał żadnych posadzek i nie pomagał w ich wylewaniu. W świetle całości zgromadzonego w tej sprawie materiału dowodowego uzasadnia to, w ocenie Sądu postawioną przez Dyrektora Izby Skarbowej tezę, że "argumenty strony nie dowodzą o faktycznie prowadzonej działalności przez "H". Konsekwentnie jednak organy skarbowe – tak jak to podnosi pełnomocnik Skarżących – do kosztów uzyskania przychodów firmy "R" powinny zaliczyć nie tylko wydatki na zakup betonu, ale także pozostałe koszty związane z wykazanym w firmie "H" przychodem. Wybiórcze traktowanie zebranych w sprawie dowodów stanowi naruszenie przepisu art. 191 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz.60 ze zm.). W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30.08. 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając ponownie sprawę organy skarbowe uwzględnią zajęte w tym wyroku stanowisko Sądu. Orzeczenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu wydano na podstawie art. 152, zaś o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI