I SA/Bk 220/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2022-09-07
NSArolnictwoWysokawsa
płatności obszarowejednolita płatność obszarowazazielenieniepłatność redystrybucyjnaARiMRtytuł prawny do gruntuumowa dzierżawyTSUEwspólna polityka rolna

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika domagającego się płatności obszarowych, uznając, że nie wykazał on tytułu prawnego do użytkowanych gruntów po wygaśnięciu umowy dzierżawy.

Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności obszarowych na 2021 rok. Organy ARiMR odmówiły przyznania płatności do części gruntów, wskazując na brak tytułu prawnego do ich użytkowania po wygaśnięciu umów dzierżawy. Rolnik argumentował, że wystarczy faktyczne posiadanie i użytkowanie, a tytuł prawny jest wymagany tylko w specyficznych przypadkach. Sąd administracyjny oddalił skargę, potwierdzając stanowisko organów, że do uzyskania płatności konieczne jest zarówno faktyczne użytkowanie, jak i posiadanie tytułu prawnego do gruntu, powołując się na orzecznictwo TSUE.

Sprawa dotyczyła skargi rolnika A. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania płatności obszarowych do części gruntów rolnych. Głównym zarzutem organów było to, że skarżący nie wykazał tytułu prawnego do użytkowanych działek po wygaśnięciu umów dzierżawy z 2005 r. i 2015 r. Rolnik twierdził, że wystarczy faktyczne posiadanie i użytkowanie gruntów, a wymóg posiadania tytułu prawnego dotyczy tylko gruntów państwowych. Podnosił również, że doszło do milczącego przedłużenia umowy dzierżawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę. Sąd uznał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem i wykładnią art. 24 rozporządzenia nr 1307/2013 dokonaną przez TSUE (wyrok C-216/19), do przyznania płatności niezbędne jest zarówno faktyczne użytkowanie gruntu, jak i posiadanie do niego tytułu prawnego. Sąd stwierdził, że umowy dzierżawy wygasły z upływem terminu, a brak aneksów uniemożliwił ich milczące przedłużenie. W konsekwencji, skarżący nie posiadał tytułu prawnego do spornych działek w 2021 r., co skutkowało odmową przyznania płatności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego konieczne jest zarówno faktyczne użytkowanie gruntu rolnego, jak i posiadanie do niego tytułu prawnego.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE (wyrok C-216/19) oraz utrwaloną linię orzeczniczą sądów administracyjnych, zgodnie z którą płatności przysługują rolnikowi, który faktycznie użytkuje działkę i ma do niej tytuł prawny. Brak tytułu prawnego, nawet przy faktycznym użytkowaniu, skutkuje niemożnością przyznania płatności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (5)

Główne

Rozporządzenie nr 1307/2013 art. 24 § ust. 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.

W przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są "w dyspozycji" jedynie właściciela tych obszarów.

u.p.w.s.b. art. 18 § ust. 1 i 4

Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Pomocnicze

k.c. art. 336

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

k.c. art. 674

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

k.c. art. 694

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Konieczność posiadania tytułu prawnego do gruntu rolnego do uzyskania płatności, zgodnie z wykładnią TSUE i orzecznictwem sądów administracyjnych. Wygasnięcie umów dzierżawy z powodu braku aneksów, co skutkowało utratą tytułu prawnego.

Odrzucone argumenty

Wystarczalność faktycznego posiadania i użytkowania gruntu do przyznania płatności. Możliwość milczącego przedłużenia umowy dzierżawy mimo braku aneksów. Niewłaściwe zastosowanie wyroku TSUE C-216/19 do stanu faktycznego sprawy.

Godne uwagi sformułowania

kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są "w dyspozycji" jedynie właściciela tych obszarów nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne i trwałe ich użytkowanie nie można tym samym otrzymać płatności za grunty rolne, których w roku objętym płatnością się nie posiada i nie prowadzi na nich działalności (upraw) prawo do płatności przysługuje podmiotowi, który faktycznie użytkuje działkę rolną i ma do niej tytuł prawny

Skład orzekający

Dariusz Marian Zalewski

przewodniczący sprawozdawca

Justyna Siemieniako

członek

Paweł Janusz Lewkowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie wymogu posiadania tytułu prawnego do gruntu rolnego do uzyskania płatności bezpośrednich, interpretacja przepisów o milczącym przedłużeniu umowy dzierżawy w kontekście płatności rolnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia umowy dzierżawy i braku tytułu prawnego. Interpretacja TSUE ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu rolnictwa – płatności unijnych i wymogów formalnych. Pokazuje, jak kluczowe jest posiadanie tytułu prawnego, nawet jeśli rolnik faktycznie użytkuje ziemię od lat.

Rolnik stracił unijne dopłaty przez brak aneksu do umowy dzierżawy. Sąd potwierdza: tytuł prawny to podstawa.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bk 220/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2022-09-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-06-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski /przewodniczący sprawozdawca/
Justyna Siemieniako
Paweł Janusz Lewkowicz
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1866/22 - Wyrok NSA z 2024-01-17
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 121
art. 336, art. 674, art. 694
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 24
Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
Dz.U. 2020 poz 1341
art. 18 ust. 1 i 4
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 września 2022 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2021 rok oddala skargę
Uzasadnienie
I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
1. W dniu [...] kwietnia 2021 r., za pomocą formularza udostępnionego na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej w skrócie: ARiMR), A. M. (dalej powoływany jako skarżący) złożył wniosek o przyznanie płatności na 2021 r., w którym ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej i płatności za zazielenienie do działek rolnych o powierzchni łącznej 30,20 ha i płatności redystrybucyjnej. W dniu [...] czerwca 2021 r. skarżący złożył zmianę do wniosku, w której zmniejszył deklarację do 29,82 ha.
2. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. (dalej powoływany jako organ I instancji, Kierownik BP) umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności obszarowej w części dotyczącej powierzchni 0,38 ha wycofanej w dniu [...] czerwca 2021 r., odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej do działek rolnych oznaczonych literami "D" oraz "Q" o łącznej powierzchni 3,51 ha, położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] oraz przyznał jednolitą płatność obszarową i płatność za zazielenienie do powierzchni 26,31 ha oraz płatność redystrybucyjną.
3. W następstwie odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. (dalej powoływany jako organ odwoławczy, Dyrektor POR) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał na konieczność weryfikacji tytułu prawnego działek rolnych, do których rolnik ubiega się o płatności obszarowe również nie będących własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej, zgodnie z wyrokiem TSUE C-216/19 Land Berlin z dnia 17 grudnia 2020 roku. Dyrektor POR wyjaśnił, że zgodnie z tym wyrokiem w przypadku, gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są "w dyspozycji" jedynie właściciela tych obszarów. Według organu odwoławczego skarżący nie wykazał faktu posiadania gruntów stanowiących przedmiot sporu w rozpoznawanym przypadku. Podkreślił, że w sprawie, której przedmiotem jest ocena zasadności przyznania skarżącemu wnioskowanych przez niego płatności chodzi nie tyle o ustalenie kto posiadał sporne grunty w 2021 r., ile o udowodnienie - i to przede wszystkim przez samego zainteresowanego - że to właśnie on władał w tym roku przedmiotowymi działkami i miał do tego prawo.
W ocenie Dyrektora POR, w wyniku postępowania administracyjnego przeprowadzonego przez Kierownika BP, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przesłuchań świadków z dnia [...] stycznia 2022 r., bezsprzecznie stwierdzono, że skarżący użytkował działki rolne oznaczone identyfikatorem "D" i "Q" o łącznej powierzchni 3,51 ha położone na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...], jednakże nie posiadał do nich tytułu prawnego, tym samym nie spełnił warunku do przyznania żądanych płatności.
Dyrektor POR zwrócił uwagę, że w toku postępowania skarżący przedstawił umowę dzierżawy terminowej z dnia [...] sierpnia 2005 r. zawartą pomiędzy W. B. i S. B., a skarżącym na okres 10 lat oraz umowę dzierżawy terminowej z dnia [...] sierpnia 2015 r. zawartą pomiędzy S. B., K. B. i M. B., a skarżącym na okres 3 lat. Na podstawie § 6 ww. umów dzierżawy terminowej wskazał, że strony ustaliły, iż wszystkie zmiany postanowień niniejszej umowy wymagają dla swojej ważności formy pisemnej w postaci aneksu. Według organu odwoławczego wyraźnie świadczy to o fakcie, że gdyby strony chciały zawrzeć umowę bezterminowo, nie zawierałyby takich postanowień. Organ odwoławczy uznał, że skoro powyższy zapis znalazł miejsce, a skarżący nie posiada aneksów do powyższych umów zawartych w formie pisemnej umowy terminowej dzierżawy, nie mogły zostać przedłużone jako tzw. "milczące przedłużenie umowy".
4. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości, zarzucił naruszenie:
1) art. 18 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2020 r., poz. 1341 ze zm., dalej jako: "ustawa o płatnościach") – poprzez bezzasadne uznanie, że warunkiem przyznania płatności jest posiadanie przez osobę ubiegającą się o płatność tytułu prawnego do gruntu, podczas gdy wyłącznym warunkiem przyznania płatności jest posiadanie gruntu, a legitymowanie się tytułem prawnym do gruntu jest konieczne wyłącznie w przypadku ubiegania się o płatności do gruntów będących własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej.
2) art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako k.p.a.) poprzez niewskazanie przez organ wyższego stopnia podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, w szczególności poprzez brak odniesienia się przez organ wyższego stopnia do naruszenia przepisu 18 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach wskazanego w odwołaniu od decyzji Kierownika BP.
W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że w przypadku ubiegania się o płatność do gruntu, nie jest wymagane posiadanie tytułu prawnego do użytkowanych przez dana osobę nieruchomości. Według skarżącego posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości jest niezbędne wyłącznie w przypadku ubiegania się o płatność do gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej, o czym świadczy literalne brzmienie art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach. Autor skargi wyraził przekonanie, że organy prowadzące postępowanie administracyjne, w tym postępowanie dotyczące przyznania płatności, powinny ograniczyć postępowanie dowodowe i wyjaśniające, wyłącznie do ustalenia, kto jest faktycznym posiadaczem gruntów, korzystającym z gruntów oraz do ustalenia czy wskazane grunty stanowią własność osób prywatnych czy też własność Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządy terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej.
W skardze wskazano też, że Dyrektor POR nieprawidłowo powołał się na interpretację art. 24 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L. z 2013 r., nr 347, poz. 608 ze zm., dalej jako "rozporządzenie nr 1307/2013"), wyrażoną w orzeczeniu TSUE, albowiem wskazane orzeczenie odnosiło się do odmiennego stanu faktycznego, a dotyczącego sporu o użytkowanie gruntów toczącego się między właścicielem nieruchomości a dzierżawcą gruntów. W przedmiotowej sprawie, według autora skargi, taki spór między właścicielem gruntów a skarżącym nie występował.
Autor skargi wskazał, że skarżący w 2021 r., był posiadaczem zależnym nieruchomości o nr [...] oraz [...], położonych w K., a co potwierdzili przesłuchani w sprawie świadkowie. Według autora skargi skarżący od kilkunastu lat użytkuje wskazane wyżej nieruchomości, a które zostały objęte przez niego w posiadanie zależne na podstawie umowy dzierżawy z 2005 r. oraz umowy z 2015 r. Podano też, że do chwili obecnej nikt nie wypowiedział wnioskodawcy umowy dzierżawy z 2015 r. Z powyższych względów, według autora skargi, w przedmiotowej sprawie doszło do tzw. "milczącego przedłużenia umowy" na podstawie art. 674 w zw. z art. 694 Kodeksu cywilnego na dalszy czas nieoznaczony. Autor skargi wyraził też przekonanie, że nawet uznanie przez Kierownika BP oraz Dyrektora POR, że w sprawie nie doszło do milczącego przedłużenia umowy na dalszy czas nieoznaczony, nie wyłączało możliwości przyznania skarżącemu płatności do nieruchomości o nr [...] oraz [...], gdyż skarżący znajduje się w ciągłym i nieprzerwanym posiadaniu nieruchomości objętych postępowaniem, a wyrazem czego są domniemanie prawne statuowane w przepisach kodeksu cywilnego.
W związku z powyższym skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora POR oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika BP w zakresie dotyczącym odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów o łącznej powierzchni 3,51 ha o numerach ewidencyjnych nr [...] oraz [...] położonych w K., gm. K., pow. [...], woj. [...], a także o zasądzenie od Dyrektora POR na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
5. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2022 poz. 329, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.
2. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
4. W niniejszej sprawie sporna była kwestia dotycząca tego, kto faktycznie posiadał i użytkował w 2021 r. zadeklarowane jednocześnie przez skarżącego i inne osoby grunty.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego (zob. wyrok NSA z 4 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1012/08). Zatem aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Niewątpliwie więc istotą płatności jest pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Chodzi tu o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie osobę, której przysługuje jedynie formalnie tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów albo też na zadeklarowanych gruntach rolnych dokonuje zabiegów incydentalnych. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie jest wystarczająca do przyznania płatności, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne i trwałe ich użytkowanie. Nie można tym samym otrzymać płatności za grunty rolne, których w roku objętym płatnością się nie posiada i nie prowadzi na nich działalności (upraw).
Organy administracji rozpatrujące wnioski o przyznanie płatności w ramach płatności bezpośrednie czy też ONW oceniają zatem stan posiadania gruntów objętych takimi wnioskami z uwzględnieniem pojęcia posiadania zawartego w Kodeksie cywilnym. Analizując regulacje dotyczące wspierania dochodów rolników nie można jednak zapominać o celu wprowadzenia dopłat. Ideą płatności, co już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądów administracyjnych jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Istotne jest więc rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest składany wniosek (zob. np. wyroki NSA: z 13 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 260/07; z 11 stycznia 2007 r., sygn. akt II GSK 258/06; z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 87/11 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
5. W realiach rozpatrywanej sprawy, w związku z tym, że w wyniku kontroli krzyżowej ustalono, że więcej producentów rolnych zadeklarowało te same działki rolne do płatności bezpośrednich, ONW i ekologicznych, organ przeprowadził postępowanie dowodowe celem ustalenia, czy skarżący był posiadaczem spornych działek na dzień 31 maja 2021 r.
Postępowanie to wykazało, że skarżący na dzień 31 maja 2021 r. nie znajdował się w posiadaniu spornych nieruchomości. Okoliczność ta zdaniem Sądu ustalona została prawidłowo w oparciu o zebrane w sprawie dowody.
6. Zdaniem skarżącego nie miał on obowiązku wykazania tytułu prawnego do spornych działek. Obowiązek taki w jego ocenie nie wynika z przepisów, zarówno krajowych (art. 18 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – I SA/Bk 220/22 oraz 20 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020), jak i unijnych.
Wskazane przepisy dotyczą jednak sytuacji, gdy grunt jest przedmiotem posiadania samoistnego i zależnego i jego celem jest wskazanie, kto w takiej sytuacji jest uprawniony. Przykładowo, gdy grunt jest dzierżawiony, to dzierżawca jest posiadaczem zależnym i to jemu przysługuje płatność a nie wydzierżawiającemu (właścicielowi gruntu/posiadaczowi samoistnemu). W niniejszej sprawie skarżący był dzierżawcą w latach 2005-2018 r. (umowa na 10 lat z 2005 r. i na 3 lata z 2015 r. – k. 81). Nie były natomiast podpisywane kolejne umowy. Nie było konieczne wypowiedzenie umowy dzierżawy. Umowa została podpisana na 3 lata i zakończyła się wraz z upływem terminu.
7. Wskazać należy, iż w tej sprawie organy ARiMR związane są wykładnią art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 dokonaną przez Europejski Trybunału Sprawiedliwości w wyroku "C-216/19 WQ" z dnia 17 grudnia 2020 r.
W związku z powyższym w ocenie Sądu podnoszone przez Odwołującego okoliczności pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, bowiem prawo do płatności przysługuje podmiotowi, który faktycznie użytkuje działkę rolną i ma do niej tytuł prawny. Zgodne z ww. wyrokiem w przypadku, gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, w rozumieniu tego przepisu kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są "w dyspozycji" jedynie właściciela tych obszarów. W związku z powyższym obowiązek wykazania tytułu prawnego do działek rolnych, do których przyznawana jest odpowiednia płatność wynika z przepisów prawa Unii Europejskiej, w szczególności z rozporządzenia nr 1307/2013. Z tego powodu posiadanie czy władanie gruntami nie jest warunkiem wystarczającym do uzyskania płatności, bowiem konieczne jest ich rolnicze użytkowanie.
Analiza całego obszernego materiału dowodowego zebranego przez organ pierwszej instancji w toku postępowania administracyjnego doprowadziła Sąd do wniosku, że nie wykazał faktu posiadania gruntów stanowiących przedmiot sporu w rozpoznawanym przypadku. Dodatkowo podkreślić należy, że w sprawie, której przedmiotem jest ocena zasadności przyznania skarżącemu wnioskowanych przez niego płatności chodzi nie tyle o ustalenie kto posiadał sporne grunty w 2021 r., ile o udowodnienie — i to przede wszystkim przez samego zainteresowanego — że to właśnie on władał w tym roku przedmiotowymi działkami i miał do tego prawo.
W świetle powyższego uznać należy, że płatność przysługuje temu rolnikowi, który spełnia obydwie przesłanki, to jest użytkuje faktycznie działkę oraz posiada do niej tytuł prawny.
Pan skarżący na dzień 31.05.2021 r. nie posiadał tytułu prawnego do działek ewidencyjnych nr [...] i [...] (woj. [...], powiat [...], gmina K., obręb K.). W toku postępowania A. M. przedstawił umowę dzierżawy terminowej z dnia [...].08.2005 r. zawartą pomiędzy W. B. i S. B., a A. M. na okres 10 lat oraz umowę dzierżawy terminowej z dnia [...].08.2015 r. zawartą pomiędzy S. B., K. B. i M. B., a A. M. na okres 3 lat.
Zgodnie z brzmieniem 6 ww. umów dzierżawy terminowej wynika, iż strony ustaliły, że wszystkie zmiany postanowień niniejszej umowy wymagają dla swojej ważności formy pisemnej w postaci aneksu, co wyraźnie świadczy o fakcie, iż gdyby strony chciały zawrzeć umowę bezterminowo nie zawierałyby takich postanowień. Skoro zatem powyższy zapis znalazł miejsce, a wnioskodawca Pan A. M. nie posiada aneksów do powyższych umów O zawartych w formie pisemnej umowy terminowej dzierżawy nie mogły zostać przedłużone jako tzw. "milczące przedłużenie umowy".
W ocenie Sądu organy w tej sprawie prawidłowo uznały, że skarżący nie posiadał w 2021 roku tytułu prawnego do działek ewidencyjnych nr [...] i [...], tym samym nie spełnił warunku do przyznania żądanych płatności.
Uzasadniona jest ocena organu I instancji w kwestii "milczącego przedłużenia" umowy dzierżawy na podstawie art. 674 w zw. z art. 694 k.c. Przedłużenie takie wymaga nie tylko używania przedmiotu umowy, ale też zgody wynajmującego (odpowiednio zgody wydzierżawiającego). W okolicznościach niniejszej sprawy takiej zgody z pewnością nie było, skoro właściciele spornych gruntów zawarli nową umowę dzierżawy z inną osobą. Zasadnie wskazano, powołując się na orzecznictwo SN i sądów powszechnych, że skoro zmiany umowy dzierżawy z 2015 r. wymagały formy pisemnej pod rygorem nieważności, to konieczny do przedłużenia umowy był stosowny aneks i nie mogło dojść do milczącego przedłużenia umowy dzierżawy. Ustalono zatem zasadnie, że skarżący posiada sporne grunty bez jakiegokolwiek tytułu prawnego.
Zdaniem skarżącego stan faktyczny w sprawie niniejszej jest odmienny od badanego w sprawie TSUE o sygn. akt C-216/19. Według skarżącego wyrok TSUE dotyczył "sporu o użytkowanie gruntów toczącego się między właścicielem nieruchomości a dzierżawcą gruntów". Nie można podzielić takiego twierdzenia. TSUE ocenił sytuację podobną do występującej w sprawie niniejszej i stwierdził, że w takiej sytuacji posiadacz musi udowodnić, że posiada tytuł prawny do gruntu. Jeśli posiada bez jakiegokolwiek tytułu to w rozumieniu art. 24 rozporządzenia nr 1307/2013 grunty są w dyspozycji właściciela.
8. W świetle powyższego zdaniem Sądu, na podstawie ustalonego stanu faktycznego, organy administracyjne prawidłowo rozpatrzyły materiał dowodowy, w szczególności zasadnie oceniły jako nieobowiązującą już umowę dzierżawy, w następstwie którego stwierdzono, że nieruchomości zadeklarowane przez skarżącego nie były przez niego użytkowane rolniczo w 2021 r. oraz że nie był w ich faktycznym posiadaniu w dniu 31 maja 2021 r.
Organy w swoich rozstrzygnięciach prawidłowo przedstawił dokładny stan faktyczny, wskazały podstawę prawną przyjętą do wydania przedmiotowych decyzji, jak również zastosowały prawidłową subsumpcję stanu faktycznego w zestawieniu z obowiązującymi przepisami prawa (zarówno prawa materialnego, jak i proceduralnego).
Z tych powodów zarzut skarżącego o naruszeniu przez organ prawa materialnego w postaci art. 18 ust. 1 w zw. Z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, naruszeniu art. 20 ust. 1 w zw. Z art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, jak również zarzut naruszenia przez organ art. 107 § 3 k.p.a. są nieuzasadnione.
Zebrany materiał dowodowy został oceniony prawidłowo, uwzględniając znaczenie i wartość poszczególnych dokumentów zgromadzonych w sprawie. Wydając decyzję organy I i II instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie, a także wskazały na przepisy prawa, które miały zastosowanie i które były podstawą wydania rozstrzygnięcia.
Zapewniono też skarżącemu udział w postępowaniu. Nie sposób, w ocenie Sąd, doszukać się też naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania. Przeprowadzone postępowanie dowodowe w tym zakresie uznać należy za zgodne z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
9. Podsumowując zatem dotychczasowe rozważania należało stwierdzić, że wobec prawidłowych ustaleń organu odwoławczego w kwestii niespełnienia przez skarżącego przesłanek przyznania płatności, nie było podstaw do kwestionowania rozstrzygnięcia stanowiącego konsekwencję tych ustaleń, które decydowały także o nałożeniu na skarżącego sankcji administracyjnych.
Sąd działając z urzędu nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
10. Mając na uwadze powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI