I SA/Bk 22/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego na odmowę umorzenia kosztów egzekucyjnych, uznając, że status wierzyciela jako organu administracji rządowej nie stanowi sam w sobie o ważnym interesie publicznym uzasadniającym umorzenie.
Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych. Skarżący argumentował, że obciążenie go kosztami, jako organu Skarbu Państwa, narusza ważny interes publiczny i że koszty były rażąco niewspółmierne. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że status wierzyciela jako organu administracji rządowej nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia kosztów, a argumentacja o niewspółmiernych wydatkach była niezasadna, gdyż organ egzekucyjny nie podjął jeszcze działań w celu przymusowego ściągnięcia tych kosztów.
Sprawa dotyczyła skargi Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (WITD) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które utrzymało w mocy odmowę umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone wobec majątku dłużnika, a koszty egzekucyjne obciążyły wierzyciela – WITD. WITD wnioskował o umorzenie kosztów, powołując się na ważny interes publiczny (obciążenie Skarbu Państwa) oraz rażącą niewspółmierność kosztów do egzekwowanej kary i podjętych czynności. Organy administracji odmówiły umorzenia, wskazując, że umorzenie kosztów ma charakter fakultatywny, a status wierzyciela jako organu administracji rządowej nie stanowi sam w sobie o ważnym interesie publicznym. Podkreślono, że ustawodawca nie przewidział zwolnień dla organów administracji z ponoszenia kosztów egzekucyjnych, a rezygnacja z nich byłaby nieuzasadniona gospodarczo i mogłaby prowadzić do zmniejszenia środków budżetowych. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd uznał, że przesłanka ważnego interesu publicznego nie została spełniona, gdyż obciążenie Skarbu Państwa nie jest automatycznie równoznaczne z ważnym interesem publicznym, a sama okoliczność finansowania z budżetu państwa nie zwalnia z ponoszenia kosztów. Sąd odrzucił również argument o niewspółmiernych wydatkach egzekucyjnych, wskazując, że organ egzekucyjny nie podjął jeszcze działań w celu przymusowego ściągnięcia tych kosztów, a kwota 648 zł nie wydaje się generować niewspółmiernych wydatków dla organu administracji. Sąd podkreślił, że umorzenie kosztów ma charakter wyjątkowy i powinno przynosić korzyści szerszej społeczności, a nie tylko wierzycielowi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, status wierzyciela jako organu administracji rządowej nie stanowi sam w sobie o ważnym interesie publicznym uzasadniającym umorzenie kosztów egzekucyjnych. Konieczne jest wykazanie doniosłego znaczenia dla wartości respektowanych przez społeczeństwo.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawodawca nie przewidział zwolnień dla organów administracji z ponoszenia kosztów egzekucyjnych. Rezygnacja z nich byłaby nieuzasadniona gospodarczo i mogłaby prowadzić do zmniejszenia środków budżetowych. Akceptacja takiego stanowiska prowadziłaby do pozanormatywnego nieobciążania tych organów kosztami.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (5)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 64e § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64e § § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64e § § 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64c § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Argumenty
Odrzucone argumenty
Status wierzyciela jako organu administracji rządowej uzasadnia umorzenie kosztów egzekucyjnych z uwagi na ważny interes publiczny. Koszty egzekucyjne były rażąco niewspółmierne do egzekwowanej kary i podjętych czynności. Ściągnięcie kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne dla wierzyciela.
Godne uwagi sformułowania
ważny interes publiczny niewspółmierne wydatki egzekucyjne uznanie administracyjne koszty egzekucyjne należne organowi egzekucyjnemu z tytułu prowadzenia egzekucji ustawodawca nie wprowadził przedmiotowych ani podmiotowych zwolnień
Skład orzekający
Wojciech Stachurski
przewodniczący
Małgorzata Anna Dziemianowicz
członek
Paweł Janusz Lewkowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia ważnego interesu publicznego w kontekście umarzania kosztów egzekucyjnych przez organy administracji oraz zasady ponoszenia kosztów egzekucyjnych przez wierzycieli będących organami państwowymi."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obciążenia wierzyciela będącego organem administracji kosztami egzekucyjnymi po umorzeniu postępowania wobec dłużnika.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego i finansowego w postępowaniu egzekucyjnym, szczególnie istotnego dla organów administracji publicznej. Pokazuje granice uznania administracyjnego i interpretację pojęcia ważnego interesu publicznego.
“Czy organ państwowy może uniknąć płacenia za błędy w egzekucji? Sąd wyjaśnia pojęcie 'ważnego interesu publicznego'.”
Dane finansowe
WPS: 648 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bk 22/16 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2016-03-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2016-01-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Małgorzata Anna Dziemianowicz Paweł Janusz Lewkowicz /sprawozdawca/ Wojciech Stachurski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane II GSK 2958/16 - Wyrok NSA z 2016-11-17 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2014 poz 1619 art. 64e par. 1, par. 2 i 3 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 marca 2016 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę Uzasadnienie Postanowieniem z [...] lipca 2015 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku I. S. na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z [...] czerwca 2012 r. wystawionego przez P. Wojewódzki Inspektora Transportu Drogowego. Następnie postanowieniem z [...] lipca nr [...] obciążył kosztami egzekucyjnymi wierzyciela. P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej powoływany także jako "skarżący", "wierzyciel") pismem z 2 września 2015 r. powołując się na art. 64 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2015 r., poz. 114, dalej powoływana jako u.p.e.a.) złożył zażalenie na postanowienie w sprawie obciążenia kosztami postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w B. z [...] września 2015 r., Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie w sprawie obciążenia kosztami postępowania egzekucyjnego. Pismem z [...] października 2015 r. wierzyciel zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 648 zł. W uzasadnieniu wniosku wierzyciel wskazał, że w sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Jego zdaniem z punktu widzenia ważnego interesu publicznego zasadne jest wyeliminowanie sytuacji gdy rezultatem zapłaty kosztów postępowania egzekucyjnego będzie obciążenie wojewódzkiego organu administracji rządowej, a więc de facto Skarbu Państwa. Wierzyciel wskazał ponadto, że koszty egzekucyjne naliczone w sprawie były rażąco niewspółmiernie wysokie w stosunku do egzekwowanej kary oraz czynności dokonanych przez organ egzekucyjny i efektu jego działania. Postanowieniem z [...] października 2015 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. odmówił umorzenia wnioskowanych kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego. Na powyższe postanowienie Skarżący złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wskazał, że z punktu widzenia ważnego interesu publicznego zasadne jest wyeliminowanie sytuacji zaistniałej w przedmiotowej sprawie, gdy rezultatem zapłaty kosztów postępowania egzekucyjnego będzie obciążenie wojewódzkiego organu administracji rządowej, a więc de facto Skarbu Państwa. Zdaniem wierzyciela utrzymanie takiego stanu rzeczy narusza w oczywisty sposób ważny interes publiczny nie budując autorytetu oraz zaufania obywateli do organów administracji podatkowej albowiem prowadzi do irracjonalnego wniosku, iż nakładanie przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego kar pieniężnych z tytułu naruszenia ustawy o transporcie drogowym winno być uzależnione jedynie od kondycji finansowej sprawcy naruszenia. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r., Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wskazując na treść art. 64e § 1 – 3 u.p.e.a. stwierdził, że umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego ma charakter fakultatywny, co oznacza, że organ egzekucyjny może, ale nie musi udzielić ulgi w umorzeniu przypadających na jego rzecz kosztów egzekucyjnych. Odnosząc się do zarzutu nieuzasadnionej odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, pomimo zaistnienia przesłanki ważnego interesu publicznego organ stwierdził, że zarzut ten jest niezasadny Oceniając istnienie przesłanki ważnego interesu publicznego należy uwzględnić nie tylko interes strony, ale także charakter i cel, jakiemu służą środki wpłacane z tytułu środków egzekucyjnych. Wysokość kosztów egzekucyjnych wynika z przepisów prawa i są one należne organowi egzekucyjnemu z tytułu prowadzenia egzekucji, nawet gdy wierzycielem są inne organy administracji rządowej. Organ podkreślił, że ustawodawca nie wprowadził przedmiotowych ani podmiotowych zwolnień lub innych regulacji, które zdejmowałyby wzajemne obciążania kosztami egzekucyjnymi pomiędzy organami administracji rządowej. W interesie publicznym leży równe traktowanie stron postępowania, a więc również egzekwowanie kosztów egzekucyjnych powstałych zgodnie z obowiązującym prawem. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że zarówno wierzyciel jak i organ egzekucyjny są jednostkami organizacyjnymi działającymi na rzecz Skarbu Państwa, tak samo są też finansowane. Umorzenie kosztów egzekucyjnych przyczyniłoby się do przysporzenia dla wierzyciela, a na organ egzekucyjny zostałby przeniesiony obowiązek ich sfinansowania. Zdaniem organu egzekucyjnego, ważny interes publiczny nie może mieć wydźwięku korzyści dla wierzyciela, gdyż przyniosłoby to organowi egzekucyjnemu, będącemu również organem Skarbu Państwa ewidentną stratę. Organ odwoławczy uznał za niezrozumiałą argumentację wierzyciela, iż obciążenie go kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzić może do wniosku, że nakładanie przez Inspektora Transportu Drogowego kar pieniężnych z tytułu naruszenia ustawy o transporcie drogowym, winno być uzależnione od kondycji finansowej sprawcy naruszenia. Organ stwierdził, że niewątpliwie kary pieniężne nałożone z tytułu naruszenia ustawy o transporcie drogowym podlegają egzekucji administracyjnej, a w przypadku nieuiszczenia w terminie nałożonej kary wierzyciel kieruje tytuł wykonawczy do organu administracyjnego. Wnosząc o prowadzenie egzekucji ani organ egzekucyjny, ani wierzyciel nie są w stanie przewidzieć przebiegu, efektywności i sposobu zakończenia postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel nie może uchylić się od obowiązku pokrycia kosztów postępowania egzekucyjnego z tego tylko powodu, że okazało się ono nieefektywne. Organ nie podzielił również argumentacji, że ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Skoro organ egzekucyjny nie prowadzi obecnie postępowania egzekucyjnego mającego na celu przymusowe wyegzekwowanie w/w kosztów egzekucyjnych, to nie można stwierdzić, że ściągniecie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Nawet w sytuacji, gdyby doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego mającego na celu przymusowe wyegzekwowanie w/w kosztów egzekucyjnych nie mogłoby dojść do powstania niewspółmiernych wydatków egzekucyjnych. Organ dodał, że sposób obliczenia kosztów egzekucyjnych wynika z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Koszty egzekucyjne w kwocie 648,00 zł, którymi organ egzekucyjny obciążył wierzyciela związane są z dokonanymi czynnościami i wydatkami, jakie musiał ponieść organ egzekucyjny w celu ich dokonania. Organ stwierdził też, że argument, iż koszty egzekucyjne nie mieszczą się w planie wydatków przeznaczonych na funkcjonowanie jednostki nie zwalnia z obowiązku zapłaty powstałych kosztów w sprawie. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego i w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skardze zarzucił naruszenie: art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, art 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie oraz art. 64e § 2 pkt 3 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie. W uzasadnieniu skargi, podtrzymując argumentację zgłaszaną w prowadzonym postępowaniu, stwierdził że organ II instancji pominął przesłankę z art. 64 e § 2 pkt 1 u.p.e.a. Skarżący wskazywał przesłankę stwierdzenia nieściągalności od zobowiązanej I. S. dochodzonego obowiązku z powodu bezskuteczności egzekucji w wyniku umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przesłanka ta w przedmiotowej sprawie zaistniała, albowiem nieściągalność od zobowiązanej obowiązku stwierdzono postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r., którym organ umorzył postępowanie egzekucyjne, wobec bezskutecznej egzekucji. Pełnomocnik Skarżącego podniósł również, że nie można zgodzić się ze stwierdzonym przez organ II instancji brakiem przesłanki ważnego interesu społecznego. W jego ocenie, zasadne jest wyeliminowanie sytuacji zaistniałej w przedmiotowej sprawie, gdy rezultatem zapłaty kosztów postępowania egzekucyjnego będzie obciążenie wojewódzkiego organu administracji rządowej, a więc de facto Skarbu Państwa. W ocenie pełnomocnika utrzymanie takiego stanu rzeczy narusza w oczywisty sposób ważny interes publiczny Skarbu Państwa, nie budując autorytetu oraz zaufania obywateli do organów administracji podatkowej albowiem prowadzi do irracjonalnego wniosku, iż nakładanie przez Inspektora Transportu Drogowego kar pieniężnych z tytułu naruszenia ustawy o transporcie drogowym winno być uzależnione jedynie od kondycji finansowej sprawcy naruszenia. Zarzucił, że organy obu instancji całkowicie ten argument pominęły wskazując, iż gdyby ustawodawca uznał za celowe odstąpienie od obciążania kosztami egzekucyjnymi wierzycieli będących organami administracji rządowej, to taki zapis znalazłby się w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem pełnomocnika Skarżącego naliczone koszty egzekucyjne były rażąco niewspółmiernie wysokie w stosunku do egzekwowanej kary oraz w odniesieniu do czynności dokonanych przez organ egzekucyjny i rezultatu jego działania. Zauważył, iż niewspółmiernie wysokie koszty postępowania egzekucyjnego nie mogą stanowić uzasadnionej rekompensaty z tytułu poniesionych przez organ egzekucyjny nakładów i środków. W tym sensie ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne dla organu administracji rządowej jakim jest P. Inspektor Transportu Drogowego, bowiem organ egzekucyjny dokonał jedynie czynności zajęcia pustego rachunku bankowego i żadnych środków pieniężnych nie wyegzekwował. Zarzucił, iż dla stwierdzenia braku przesłanki z art. 64e § 2 pkt 3 u.p.e.a organ posłużył się jedynie niezrozumiałym argumentem, iż na obecnym etapie postępowania organ egzekucyjny nie dochodzi kosztów egzekucyjnych w trybie przymusowym od wierzyciela oraz pozostającym bez związku z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych stwierdzeniem, iż skarżący mógł kwestionować orzeczenie ustalające koszty egzekucyjne na drodze sądowej. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. - postępowanie egzekucyjne w administracji. Zgodnie z treścią art. 64e § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Stosownie do art. 64c § 1 pkt 4 u.p.e.a., wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4b oraz art. 64e § 4a. Z kolei w myśl art. 64e § 2 u.p.e.a., koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Ustawodawca wskazał także, w art. 64e § 3 u.p.e.a., że koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione. Z wymienionych przepisów wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy. Świadczy o tym przede wszystkim użycie w art. 64e u.p.e.a. określenia "może". Konstrukcja uznania administracyjnego oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny w sprawie istnienia określonych przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie, co do umorzenia kosztów egzekucyjnych znajduje się wyłącznie w gestii organu egzekucyjnego, który może umorzyć powstałe koszty egzekucyjne. Tego rodzaju konstrukcja uznania administracyjnego nie może jednak oznaczać pełnej dowolności w tym zakresie organu egzekucyjnego. Decydujące znaczenie ma bowiem to czy w ustalonym stanie faktycznym sprawy stwierdzono istnienie przesłanek umorzenia. Możliwość negatywnego rozstrzygnięcia w takiej sytuacji dla zobowiązanego nakłada na organ egzekucyjny obowiązek szczególnie starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia. Należy też podkreślić, że umorzenie kosztów egzekucyjnych jest określonym przywilejem o charakterze finansowym, wobec czego strona wnosząca o uzyskanie takiej ulgi winna dołożyć należytej staranności procesowej i przejawiać odpowiednią inicjatywę dowodową w celu wykazania odpowiednich okoliczności faktycznych, od których istnienia zależałoby umorzenie kosztów egzekucyjnych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt. I SA/Kr 203/13, LEX nr 1325216). Natomiast sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i czy dokonana ocena mieściła się w ustawowych granicach (por. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego jest zatem ograniczona, co oznacza, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie to stanowi bowiem wyłączną kompetencję organu administracji. Sąd tym samym musi poprzestać na ocenie, czy wydane postanowienia poprzedzone zostały prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem tzn. czy organ egzekucyjny w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i przeanalizował wszystkie okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia o uwzględnieniu lub odmowie uwzględnienia wniosku. Sąd nie może natomiast wartościować wydanego postanowienia pod kątem jego słuszności czy sprawiedliwości i z tego względu orzekać o zasadności skargi. Odnosząc się do spełnienia przez Skarżącego przesłanek uprawniających organ do fakultatywnego podjęcia decyzji odnoszącej się do umorzenia kosztów egzekucyjnych należy zważyć, co następuje. Już na wstępie należy wskazać na niezasadność zarzutów skargi dotyczących niezastosowania w sprawie art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. Stosownie do tegoż przepisu, koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Oczywistym zatem jest, że przesłanka ta dotyczy jedynie sytuacji zobowiązanego a nie wierzyciela, a zatem powołać się na nią może nie wierzyciel ale właśnie zobowiązany. W sytuacji zaistnienia okoliczności opisanej w tymże przepisie - nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku (która to sytuacja zaistniała w niniejszym postępowaniu), otwiera się kolejna przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych, wynikająca z art. 64e § 3 u.p.e.a. - obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione. W świetle powyższego przyjąć należy, że istota rzeczy w kontrolowanej przez Sąd sprawie dotyczy oceny istnienia przesłanek określonych w art. 64e § 2 pkt 2 i 3 oraz § 3 u.p.e.a. tj. 1) ważnego interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem kosztów egzekucyjnych wierzyciela, 2) sytuacji, w której ściągnięcie kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne oraz 3) uzasadnienia gospodarczego w obciążeniu wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów. Jedną z przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych jest sytuacja, gdy za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 2111/08, pojęcie interesu publicznego należy rozumieć jako respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania administracji publicznej itp. Pojęcie interesu publicznego nie ma więc stałego zakresu i wymaga każdorazowo dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, które kryć się mogą pod pojęciem interesu publicznego. Dodatkowo określenie, iż tak rozumiany interes publiczny ma być "ważny" oznacza taki, od którego wiele zależy, mający dużą wagę, duże znaczenie, znaczący, doniosły, cenny (por. Mały słownik języka polskiego pod red. S. Skorupki, wyd. PWN, Warszawa 1968 r., s. 880). Określenie to zatem wymaga dodatkowo wykazania, iż ustalenie istnienia tej przesłanki musi mieć szczególnie doniosłe znaczenie z uwagi na wartości respektowane przez ogół społeczeństwa. Z drugiej zaś strony określenie "gospodarcze uzasadnienie" nie może być utożsamiane z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności udzielenia ulgi. Wystąpienie przesłanki gospodarczego uzasadnienia w obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi odnosi się do sytuacji finansowej wierzyciela, ale skoro umorzenie jest instytucją nadzwyczajną, to należy to utożsamiać z sytuacją, gdy wierzyciel znajduje się w takiej pozycji finansowej, która uniemożliwia zapłatę należności, a jej wyegzekwowanie może doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków. W rozpatrywanej sprawie organy administracji wyjaśniły pojęcie ważnego interesu publicznego w kontekście sytuacji Skarżącego i słusznie doszły do wniosku, że nie została spełniona przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych, o której mowa w art.64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. W ocenie Sądu organy prawidłowo też uznały, że sprawa nie ma charakteru wyjątkowego, czy też nadzwyczajnego z uwagi na okoliczności, w jakich doszło do powstania kosztów postępowania egzekucyjnego i obciążenia nimi wierzyciela z powodu umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku dłużnika. Głównym argumentem Skarżącego wskazującym na zaistnienie ważnego interesu publicznego jako przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych jest to, że jako organ administracji rządowej był zobowiązany do wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika i nie powinna mieć miejsca sytuacja, w której tenże organ, z uwagi na nieściągalność należności od dłużnika, będzie obciążony kosztami postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji będzie nimi obciążony Skarb Państwa, czyli w istocie Skarb Państwa poniesie koszty na rzecz Skarbu Państwa. Z taką argumentacją Sąd się nie zgadza. Wskazać przede wszystkim należy, że wysokość kosztów egzekucyjnych wynika wprost z przepisów u.p.e.a. i są one należne organowi egzekucyjnemu z tytułu prowadzonej egzekucji, nawet w sytuacji gdy wierzycielem są inne organy administracji rządowej czy samorządowej. Jak słusznie wskazał organ, ustawodawca nie wprowadził przedmiotowych ani podmiotowych zwolnień, które zwalniałyby organy administracji rządowej z obowiązku ponoszenia kosztów egzekucyjnych. A skoro tak, to sama okoliczność, iż wierzyciel jest organem administracji rządowej, finansowanym ze Skarbu Państwa nie może być postrzegany jako wystąpienie ważnego interesu publicznego. Wobec tego szczególny status wierzyciela i jego funkcje "administracji rządowej" nie mogą oznaczać, że organy zobowiązane są w każdym przypadku do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Słusznie akcentują też organy obu instancji, że rezygnacja przez państwo z opłat i kosztów związanych z egzekucją administracyjną nie jest uzasadniona, z uwagi na pośrednie zmniejszenia środków budżetowych wykorzystywanych na potrzeby całego społeczeństwa. Zatem Inspekcja Transportu Drogowego, jak każdy inny wierzyciel musi ponosić ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi nie ściągniętymi od zobowiązanego. Zauważyć także trzeba, iż akceptacja stanowiska, że za umorzeniem stronie skarżącej kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes publiczny prowadziłoby do przyjmowania realizacji tej przesłanki w każdej sprawie z udziałem ITD i doprowadzało do umarzania kosztów egzekucyjnych względem tego podmiotu w każdej analogicznej sprawie, a zatem statuowałoby pozanormatywnym nieobciążaniem go kosztami egzekucyjnymi. Powyższej oceny nie może zmienić argument Skarżącego, iż stanowisko organów egzekucyjnych prowadzi do "irracjonalnego wniosku, iż nakładanie przez ITD kar pieniężnych z tytułu naruszenia ustawy o transporcie drogowym winno być uzależnione jedynie od kondycji finansowej sprawcy naruszenia". W ocenie Sądu, to właśnie stanowisko Skarżącego jest irracjonalne, bowiem idąc tokiem jego rozumowania organy podatkowe nie powinny wymierzać i określać zobowiązań podatkowych zaś funkcjonariusze Policji nakładać mandatów karnych wobec osób znajdujących się w trudnej sytuacji majątkowej. Każdy organ administracji publicznej, powinien funkcjonować w ramach i granicach obowiązującego prawa i nie można stawiać mu zarzutów niewłaściwego działania, jeżeli podejmuje czynności do których jest uprawniony i zobowiązany. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że sytuacja gospodarcza Wierzyciela sprzeciwiała się w obciążeniu go kosztami egzekucyjnymi. Skarżący nie wskazał żadnych dokumentów czy informacji obrazujących jego sytuację finansową, a zatem okoliczność, iż jego działalność jest finansowana ze Skarbu Państwa nie może stanowić przesłanki uzasadniającej umorzenie kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64e § 2 pkt 2 czy też 64e § 3 u.p.e.a. Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 64e § 2 pkt 3 u.p.e.a. Jedną z przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych jest sytuacja, w której ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Niewątpliwie z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem organ egzekucyjny nie podjął jeszcze postępowania w przedmiocie przymusowego wyegzekwowania od wierzyciela nałożonych na niego kosztów postępowania egzekucyjnego. Skarżący, jak sam wielokrotnie podkreśla, jest wojewódzkim organem administracji rządowej, trudno jest zatem wyobrazić sytuację, w której ewentualna egzekucja kwoty 648 zł tytułem kosztów egzekucyjnych spowodowałaby powstanie niewspółmiernych wydatków. Taka egzekucja, o ile w ogóle do niej dojdzie, zapewne ograniczy się do zajęcia rachunku bankowego wierzyciela. Odnosząc się do zastrzeżeń co do wysokości kosztów egzekucyjnych i zasadności obciążenia wierzyciela przedmiotowymi kosztami, Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie zauważył, że zarzuty powyższe nie mogą być uwzględnione w trakcie postępowania w zakresie umorzenia tych kosztów. Nie mogą zatem być uznane za zasadne zarzuty rażąco niewspółmiernych kosztów egzekucyjnych w stosunku do egzekwowanej kary, w aspekcie czynności podjętych przez organy egzekucyjne. Końcowo należy raz jeszcze podkreślić, że umorzenie kosztów egzekucyjnych ma charakter zupełnie wyjątkowy i winno ono nastąpić, gdy takie rozstrzygnięcie może przynieść pozytywne rezultaty dla szerszej społeczności a nie jedynie dla wierzyciela. Nie ma przy tym znaczenia, że zarówno organy egzekucyjne jak i wierzyciel są organami, których działalność jest finansowana z Budżetu Państwa. W tym stanie rzeczy skarga, jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI