I SA/Bk 218/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatniczki, uznając, że organ podatkowy nie utracił prawa do ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z powodu przedawnienia, mimo złożenia zeznania po terminie.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego ustalającą zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn. Kluczową kwestią było przedawnienie prawa organu do wydania decyzji ustalającej. Skarżąca argumentowała, że termin przedawnienia upłynął, podczas gdy organy podatkowe i sąd uznali, że niezłożenie zeznania w terminie wydłuża ten okres zgodnie z art. 68 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Sąd oddalił skargę, przyznając rację organom podatkowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał sprawę ze skargi P. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Białymstoku ustalającą zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn na kwotę 17.813 zł. Przedmiotem sporu była kwestia przedawnienia uprawnienia organu podatkowego do wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania. Skarżąca twierdziła, że termin przedawnienia upłynął z końcem 2023 roku, argumentując, że odnowiony obowiązek podatkowy powstał w dniu sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia i jego przesłania organowi. Organy podatkowe oraz sąd uznali jednak, że w związku z niezłożeniem przez skarżącą zeznania podatkowego w ustawowym terminie, zastosowanie znajduje art. 68 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, który wydłuża termin przedawnienia do 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Sąd podkreślił, że obowiązek złożenia zeznania wynika z art. 17a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, a fakt otrzymania przez organ odpisu aktu poświadczenia dziedziczenia nie zwalnia podatnika z tego obowiązku. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy podatkowe prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego, a termin przedawnienia upłynie dopiero z końcem 2025 roku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy nie utracił prawa do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, ponieważ niezłożenie przez podatniczkę zeznania podatkowego w terminie wydłuża pięcioletni termin przedawnienia zgodnie z art. 68 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że obowiązek podatkowy powstał z chwilą zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia. Niezłożenie zeznania podatkowego w terminie skutkuje zastosowaniem art. 68 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, który przewiduje 5-letni termin przedawnienia, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Termin ten upłynie z końcem 2025 roku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (20)
Główne
u.p.s.d. art. 6 § ust. 1 pkt 2b
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Obowiązek podatkowy przy nabyciu w drodze zapisu windykacyjnego powstaje z chwilą zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.
u.p.s.d. art. 17a § ust. 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Podatnik ma obowiązek złożenia zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego.
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Dz.U. 2019 poz 1813
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Dz.U. 2023 poz 2383
o.p. art. 68 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w terminie, zobowiązanie podatkowe nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca została doręczona po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
o.p. art. 68 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada 3-letniego terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe.
Pomocnicze
u.p.s.d. art. 4a § ust. 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Zwolnienie z podatku dla najbliższej rodziny, pod warunkiem zgłoszenia nabycia w terminie 6 miesięcy.
u.p.s.d. art. 16 § ust. 2
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Warunki do skorzystania z ulgi mieszkaniowej.
u.p.s.d. art. 8
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Wartość rynkowa rzeczy i praw majątkowych.
u.p.s.d. art. 9 § ust. 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Kwota wolna od podatku dla I grupy podatkowej.
u.p.s.d. art. 6 § ust. 4
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Odnowienie obowiązku podatkowego.
o.p. art. 21 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zobowiązanie podatkowe powstaje w dacie doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającej jego wysokość.
o.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa.
o.p. art. 121 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów i zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej.
o.p. art. 210 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Wymogi formalne decyzji administracyjnej.
o.p. art. 233 § § 1 pkt 1 i 2 lit. a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ocena dowodów przez organ.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezłożenie zeznania podatkowego w terminie wydłuża 5-letni termin przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe zgodnie z art. 68 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Odrzucone argumenty
Organ podatkowy utracił prawo do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe z powodu upływu terminu przedawnienia. Odnowienie obowiązku podatkowego na podstawie art. 6 ust. 4 u.p.s.d. skutkuje wygaśnięciem obowiązku złożenia zeznania i biegiem pierwotnego terminu przedawnienia. Niepełne wskazanie podstawy prawnej w decyzji organu I instancji stanowiło naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy.
Godne uwagi sformułowania
nie doszło do upływu terminu przedawnienia prawa do ustalenia zobowiązania podatkowego nie złożenie deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego nie ma zastosowania art. 68 § 2 pkt 1 o.p. niepełne podanie w treści decyzji przepisu zastosowanego przez organ podatkowy można oceniać jedynie jako uchybienie treści art. 210 § 1 pkt 4 o.p., jednak z pewnością nie miało ono wpływu na wynik sprawy.
Skład orzekający
Dariusz Marian Zalewski
sprawozdawca
Justyna Siemieniako
przewodniczący
Małgorzata Anna Dziemianowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia prawa organu podatkowego do ustalenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn w przypadku niezłożenia zeznania podatkowego w terminie, zwłaszcza w kontekście zapisu windykacyjnego i odnowienia obowiązku podatkowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niezłożenia zeznania podatkowego w terminie, co wydłuża okres przedawnienia. Nie dotyczy sytuacji, gdy zeznanie zostało złożone w terminie lub gdy nie nastąpiło odnowienie obowiązku podatkowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia podatkowego, które jest kluczowe dla wielu podatników. Interpretacja przepisów w kontekście zapisu windykacyjnego i niezłożenia zeznania jest istotna dla praktyków prawa podatkowego.
“Czy podatek od spadku można ustalić po latach? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady przedawnienia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bk 218/24 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2024-09-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-06-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Dariusz Marian Zalewski /sprawozdawca/ Justyna Siemieniako /przewodniczący/ Małgorzata Anna Dziemianowicz Symbol z opisem 6114 Podatek od spadków i darowizn Hasła tematyczne Podatek od spadków i darowizn Skarżony organ Izba Skarbowa Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 1813 art. 6 ust. 1 i 4, art. 17a ust. 1 Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - t.j. Dz.U. 2023 poz 2383 art. 68 § 2 pkt 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 września 2024 r. sprawy ze skargi P. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 22 kwietnia 2024 r., nr 2001-IOD.4104.6.2024 w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn oddala skargę. Uzasadnienie I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: 1. W dniu 4 sierpnia 2020 r. w Kancelarii Notarialnej Notariusz G. D. w Białymstoku pod numerem Repertorium [...] został sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia po zmarłej [...] maja 2020 r. M. D., z którego wynika, iż zgodnie z zapisem windykacyjnym dokonanym przez spadkodawcę w testamencie notarialnym z 3 lutego 2020 roku (Repertorium A numer [...]), P. Ł.(dalej powoływana jako skarżąca) nabyła przysługujący testatorce udział wynoszący 5016/85200 części w zabudowanej nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...] o powierzchni 0,0142 ha położonej w Białymstoku przy ul[...]. oraz udział 1/2 części nieruchomości składającej się z działek o nr [...] o łącznej powierzchni 0,0412 ha zabudowanej budynkiem mieszkalnym, stanowiącym odrębną nieruchomość o powierzchni użytkowej 177 m2 położonej w Białymstoku przy ul. [...]. 2. W dniu 25 stycznia 2024 r. do Pierwszego Urzędu Skarbowego w Białymstoku wpłynęło zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych (SD-3), w którym zapisobierca, tj. skarżąca zgłosiła do opodatkowania: (-) udział wynoszący 5016/85200 części nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...] o powierzchni 0,0142 ha położonej w B. przy ul. [...] zabudowanej pawilonem handlowo-usługowym, w którym użytkowany jest lokal nr [...] o powierzchni 26 m2 o wartości 75.000,00 zł; (-) udział 1/2 części nieruchomości składającej się z działek nr [...] o łącznej powierzchni 0,0412 ha zabudowanej budynkiem mieszkalnym o powierzchni użytkowej 177 m2 położonej w B. przy ul. [...] o wartości 185.000 zł, w tym wartość udziału 1/2 części budynku mieszkalnego – 135.000 zł. Ponadto wskazała nabycia w okresie 5 lat; środków pieniężnych otrzymanych w darowiznach: 30 maja 2017 r. – w wysokości 100.000 zł, 9 kwietnia 2019 r. – w wysokości 15.000 zł, 23 czerwca 2019 r. – w wysokości 25.000 zł, 24 czerwca 2019 r. - w wysokości 13.500 zł oraz 23 maja 2017 r. niezabudowanej nieruchomości o pow. 0,8544 ha położonej w S., gm. Z. — o wartości 85.000 zł, 21 stycznia 2020 r. udziału w nieruchomości o łącznej pow. 0,4050 ha położonej w S ., gm. S. – o wartości 67.500 zł, oraz nabyty tytułem dziedziczenia: udział 1/6 części lokalu mieszkalnego o powierzchni użytkowej 93 m2 wraz z przynależnym do tego lokalu udziałem 4/24 części prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] o powierzchni 322 rn2 położonego w B. przy ul. [...]– o wartości 47.000 zł i udział 1/6 części lokalu usługowego o powierzchni użytkowej 38 m2 wraz z przynależnym do tego lokalu udziałem 2/24 części wyżej opisanego prawa użytkowania wieczystego działki — o wartości 42.000 zł. Ponadto 2 lutego 2024 r. skarżąca poinformowała, iż tytułem spadkobrania nabyła również udział 1/6 części samochodu Mazda 2 rok produkcji 2018 o numerze rejestracyjnym [...] — o wartości 6.917 zł i tytułem darowizny udział 1/6 części samochodu V. rok produkcji 2003 o numerze rejestracyjnym [...] o wartości 1.167 zł. Do złożonego zeznania podatkowego dołączyła również oświadczenie, iż spełnia warunki do skorzystania z ulgi mieszkaniowej, określone w art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2019 r. poz. 1813 ze zm., dalej jako: u.p.s.d.). 3. W następstwie złożenia zeznania podatkowego wszczęte zostało postępowanie podatkowe zakończone decyzją z 2 lutego 2024 r. nr 2003-SPV.4104.27.2024 Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Białymstoku (dalej powoływany jako Naczelnik PUS, organ I instancji), którą organ ten ustalił skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn w wysokości 17.813 zł, przyjmując do podstawy opodatkowania – po zweryfikowaniu wskazanych w zeznaniu wartości nabytych tytułem zapisu rzeczy pod względem wartości rynkowej, o której mowa w art. 8 u.p.s.d. oraz po uwzględnieniu wartości rzeczy i praw majątkowych nabytych od tej samej osoby, a także długów, ciężarów i nakładów obciążających nabyte rzeczy, po odliczeniu zwolnienia z art. 16 u.p.s.d. w wysokości 83.898 zł i kwoty wolnej z art. 9 ust. 1 u.p.s.d. w wysokości 9.637 zł (I grupa podatkowa). Ponadto organ wskazał, iż nabycia od tej samej osoby w okresie od 30 maja 2017 r. do 21 stycznia 2020 r. zostały zwolnione od podatku i pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Natomiast nabycie w darowiźnie udziału 1/6 części samochodu V. nr rejestracyjny [...](1.167 zł) nie zostało zgłoszone do organu podatkowego, przy czym nabycie to nastąpiło w kwocie wolnej od podatku. Zaś udziały w nieruchomościach oraz udziałw samochodzie [...] o numerze rejestracyjnym [...] nabyte w spadku zostały objęte odrębną decyzją Naczelnika PUS z 2 lutego 2024 roku nr 2003-SPV.4104.26.2024. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że podatniczka nie spełniła warunków do skorzystania z ulgi z art. 4a ust. 1 u.p.s.d., ponieważ nie zgłosiła nabycia tytułem zapisu windykacyjnego w terminie sześciu miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, wobec tego na podstawie art. 4a ust. 3 u.p.s.d. podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej. 4. W następstwie wniesionego przez skarżącą odwołania, decyzją z 22 kwietnia 2024 r. nr 2001-IOD.4104.6.2024 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej powoływany jako: DIAS, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotem sporu jest kwestia związana z ustaleniem daty przedawnienia prawa do wymiaru podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia – tytułem zapisu windykacyjnego. Natomiast poza sporem pozostają ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji, w tym m.in. dotyczące wartości praw majątkowych nabytych tym tytułem, jak i kwestia uprawnienia strony do skorzystania z ulgi przewidzianej w art. 16 u.p.s.d. Według DIAS obowiązek podatkowy w przedmiotowej sprawie powstał w dniu 4 sierpnia 2020 r., przy czym datę tę wskazała skarżąca jako moment powstania obowiązku podatkowego w zeznaniu podatkowym SD-3 złożonym do urzędu skarbowego w dniu 25 stycznia 2024 r. Następstwem powstania obowiązku podatkowego jest wynikający z przepisów prawa obowiązek zgłoszenia nabycia w drodze zapisu windykacyjnego właściwemu organowi podatkowemu zgodnie z art. 17a ust. 1 u.p.s.d. Organ odwoławczy skonstatował, że w przedmiotowej sprawie nabycie w drodze zapisu windykacyjnego zostało zgłoszone organowi podatkowemu w dniu 25 stycznia 2024 r. (poprzez złożenie zeznania podatkowego SD-3), a więc z uchybieniem terminu określonego w art. 17a ust. 1 u.p.s.d., w związku z czym ma zastosowanie norma przewidziana w art. 68 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej jako: o.p.), określająca pięcioletni termin przedawnienia prawa do ustalenia zobowiązania podatkowego. Uprawnienie organu do ustalenia zobowiązania podatkowego, nie wygasło jak sugeruje w odwołaniu strona, a wygaśnie dopiero z dniem 31 grudnia 2025 r. 5. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości, zarzuciła naruszenie: 1) przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 233 § 1 pkt 1 i niezastosowanie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w związku z art. 210 § 1, art. 120, art. 121 § 1 i 2 o.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która nie wskazuje w sposób niebudzący wątpliwości podstawy prawnej momentu powstania obowiązku podatkowego. 2) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 68 § 1 o.p. w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 o.p. w zw. z art. 6 ust. 4 u.p.s.d., a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji wydanej w warunkach przedawnienia podatkowego, po upływie czasu uprawniającego organ podatkowy do wydania decyzji ustalającej. W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że wprawdzie Naczelnik PUS wymienił art. 6 ust. 1 u.p.s.d., a także przywołał datę powstania obowiązku podatkowego tj. 4 sierpnia 2020 roku. Natomiast nie sposób się zgodzić, że organ podatkowy I instancji przywołał datę powstania obowiązku podatkowego stosownie do art. 6 ust. 1 ust. 2b u.p.s.d. W żadnym fragmencie rzeczonej decyzji nie ma wskazania ani na tę podstawę prawną, ani nie można odnaleźć w niej treści przepisu. Zdaniem autora skargi zbyt ogólnikowo powołana podstawa prawna momentu powstania obowiązku podatkowego sprawia, że skarżąca nie mogła być w pełni pewna na podstawie jakiego przepisu obowiązek ten powstał, w jakim momencie i w zakresie jakiego zdarzenia. W przedmiocie zarzutu przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej wobec skarżącej wskazano, że przyjmując założenie, iż w istocie pierwotny obowiązek podatkowy powstał w przedmiotowej sprawie powstał 4 sierpnia 2020 roku zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2b u.p.s.d., należy powiedzieć że organ odwoławczy całkowicie pominął kwestię przekazania przez notariusza do organu podatkowego odpisu aktu poświadczenia dziedziczenia. W przedmiotowej sprawie fakt ten ma zdaniem autora skargi zasadnicze znaczenie dla opodatkowania. Wskazano, że akt poświadczenia dziedziczenia w swych skutkach jest tożsamy sądowemu postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku. Zawiera dane pozwalające na weryfikację czy doszło do powstania obowiązku podatkowego. Wskazano, że w analizowanej sprawie doszło do odnowienia obowiązku podatkowego. Nastąpiło to w wyniku powstania pisma — tj. aktu poświadczenia dziedziczenia, który został najpierw zarejestrowany, a następnie odpis tego otrzymał właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego. Wskutek sporządzenia odpisu aktu poświadczenia dziedziczenia, który następnie otrzymał Naczelnik PUS, doszło do odnowienia obowiązku podatkowego. Autor skargi zauważył, że z zapisów administrowanego przez Krajową Radę Notarialną rejestru spadkowego https://rejestry-notarialne.pl/ - można bezsprzecznie dostrzec, że akt poświadczenia dziedziczenia Repertorium [...] po zmarłej [...] maja 2020 roku M. D. został zarejestrowany [...] sierpnia 2020 roku, czego dowodem jest załączony zrzut ekranu z rejestru spadkowego. Zatem najpóźniej do 7 września 2020 roku wypis aktu notarialnego poświadczającego zapis windykacyjny na rzecz skarżącej musiał zostać przesłany do właściwego naczelnika urzędu skarbowego. W tym przypadku Naczelnik PUS otrzymał wypis aktu poświadczenia dziedziczenia jeszcze w 2020 roku, stąd można uznać, że organ otrzymał dokument warunkujący ponowne powstanie obowiązku podatkowegow myśl art. 6 ust. 4 u.p.s.d. W ten sposób organ podatkowy miał możliwość wydania decyzji ustalającej od momentu otrzymania wypisu aktu poświadczenia dziedziczenia (co musiało mieć miejsce w 2020 roku) do końca 2023 roku. Po tym czasie w opinii skarżącej kompetencja do wydania decyzji w podatku od spadków i darowizn wygasła (skutek upływu przedawnienia, o którym mowa w art. 68 § 1 o.p.). W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie skarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w całości, a także o zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 6. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. 2. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. 3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. 4. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja DIAS z dnia 22 kwietnia 2024 r. nr 2001-IOD.4104.6.2024, którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika PUS z dnia 2 lutego 2024 r. nr 2003-SPV.4104.27.2024, ustalającą skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn w wysokości 17.813 zł. 5. Zasadniczy przedmiot sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi kwestia przedawnienia uprawnienia organu podatkowego do wydania (i doręczenia) decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Skarżąca konsekwentnie wywodzi, że organ podatkowy utracił uprawnienie do wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia własności rzeczy i praw majątkowych w drodze zapisu windykacyjnego z uwagi na odnowienie obowiązku podatkowego w dniu sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia i jego przesłania organowi podatkowemu, z czego następnie wywodzi, że przewidziany w art. 68 § 1 o.p. termin przedawnienia upłynął z końcem 2023 r. Podnosi jednocześnie, że w sytuacji prawnej określonej w art. 6 ust. 4 u.p.s.d. (odnowiony obowiązek podatkowy) nie ma zastosowania art. 68 § 2 pkt 1 o.p. Odmiennego zdania są organy podatkowe, których zdaniem nie doszło do upływu terminu przedawnienia prawa do ustalenia zobowiązania podatkowego z uwagi właśnie na treść art. 68 § 2 pkt 1 o.p., który zdaniem organu znajduje w sprawie zastosowanie, bowiem obowiązek podatkowy powstał zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2b u.p.s.d., a skarżąca miała w związku z tym obowiązek złożenia zeznania podatkowego stosownie do treści art. 17a u.p.s.d., zaś skoro obowiązku tego nie wykonała to zachodzi przesłanka określona w art. 68 § 2 pkt 1 o.p., a więc niezłożenie deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego. W tak zarysowanym sporze rację należy przyznać organom podatkowym. 6. W myśl art. 1 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. nabycie własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej tytułem zapisu windykacyjnego podlega podatkowi od spadków i darowizn. Nie jest sporne, że w sprawie nie miał zastosowania art. 4a u.p.s.d., gdyż doszło co prawda do nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych przez skarżącą będącą zstępną w stosunku do spadkodawczyni M. D. (matki skarżącej), jednak skarżąca nie spełniła warunków, by skorzystać z przewidzianego w tym przepisie zwolnienia. 7. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2b u.p.s.d. obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze zapisu windykacyjnego z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, postanowienia częściowego stwierdzającego nabycie przedmiotu zapisu windykacyjnego, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub wydania europejskiego poświadczenia spadkowego. W niniejszej sprawie zdarzeniem, z którym ustawa wiąże powstanie obowiązku podatkowego jest więc zarejestrowanie aktu poświadczenia dziedziczenia, tym samym obowiązek podatkowy powstał w dniu 4 sierpnia 2020 r. 8. Z dniem powstania obowiązku podatkowego stosownie do treści art. 17a ust. 1 u.p.s.d. rozpoczął bieg miesięczny termin do złożenia zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. W sprawie nie budzi wątpliwości, że stosowne zeznanie nie zostało złożone. 9. Z kolei z niedopełnieniem tego obowiązku określone konsekwencje wiąże art. 68 § 2 pkt 1 o.p. Zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn należy do takich zobowiązań, które powstają w dacie doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 2 o.p.), bowiem w u.p.s.d. nie przewidziano zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 1 o.p.). W związku z tym tego rodzaju zobowiązania nie powstają z mocy prawa, lecz wymagają skonkretyzowania przewidzianego w ustawie obowiązku podatkowego (art. 6 u.p.s.d.) w drodze decyzji ustalającej. Z uwagi na treść art. 68 § 1 o.p. z zasady decyzja ustalająca to zobowiązanie powinna zostać doręczona przed upływem 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, a w przeciwnym razie prawo wydania takiej decyzji ulega przedawnieniu. Jednakże w rozpoznawanej sprawie termin ten uległ wydłużeniu na mocy art. 68 § 2 pkt 1 o.p., który stanowi, że jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdyż pomimo takiego obowiązku skarżąca nie złożyła zeznania podatkowego w podatku od spadków i darowizn. Niewątpliwie obowiązek złożenia zeznania zaistniał zgodnie z treścią art. 17a ust. 1 u.p.s.d. Przepisy prawa nie przewidują, aby powstanie odnowionego obowiązku podatkowego na podstawie art. 6 ust. 4 u.p.s.d. skutkowało wygaśnięciem przewidzianego w art. 17a ust. 1 u.p.s.d. Fakt, że organ dowiedział się o akcie poświadczenia dziedziczenia nie powoduje, że skarżąca nie miała obowiązku złożenia deklaracji zgodnie z art. 17a u.p.s.d. (tak trafnie w wyroku NSA z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt III FSK 1367/21, powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Trafnie więc stwierdziły organy, że termin przedawnienia zgodnie z art. 68 § 2 pkt 1 o.p. upłynąłby 31 grudnia 2025 r. 10. W treści skargi skarżąca nawiązuje do linii orzeczniczej sądów administracyjnych (m.in. wyrok NSA z dnia 5 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 1811/21), która jednak nie jest adekwatna w rozpoznawanej sprawie. Dotyczy bowiem sytuacji, gdy odnowiony obowiązek podatkowy powstaje zasadniczo już po upływie terminu przedawnienia odnoszącego się do pierwotnego obowiązku podatkowego, przykładowo gdy postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku wydano już po upływie terminu przedawnienia przewidzianego w art. 68 § 2 pkt 1 o.p. zainicjowanego np. nabyciem własności rzeczy w drodze dziedziczenia. Powstanie odnowionego obowiązku podatkowego powoduje, że otwiera się ponownie termin określony w art. 68 § 1 o.p., jednak art. 68 § 2 pkt 1 o.p. nie znajduje wówczas ponownego zastosowania, gdyż obowiązek z art. 17a ust. 1 u.p.s.d. nie odnosi się do odnowienia obowiązku podatkowego zgodnie z art. 6 ust. 4 u.p.s.d. 11. Zdaniem orzekającego w tej sprawie sądu, takie rozumienie wskazanych przepisów prawa materialnego zaprezentowały organy podatkowe i właściwie je zastosowały. Stąd za niezasadny należy uznać podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 68 § 1 w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 o.p. w zw. z art. 6 ust. 4 u.p.s.d. 12. W przedmiocie zarzutu odnoszącego się do powołanej podstawy prawnej decyzji organu I instancji sąd uznał, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy nie miał podstaw do uchylenia decyzji Naczelnika PUS jedynie z uwagi na to, że w podstawie prawnej tej decyzji wskazano art. 6 ust. 1 u.p.s.d. bez podania punktu 2b wskazującego na moment powstania obowiązku podatkowego w przypadku nabycia w drodze zapisu windykacyjnego. Nie ma rzecz jasna mowy o wydaniu decyzji bez podstawy prawnej. Niepełne podanie w treści decyzji przepisu zastosowanego przez organ podatkowy można oceniać jedynie jako uchybienie treści art. 210 § 1 pkt 4 o.p., jednak z pewnością nie miało ono wpływu na wynik sprawy. Należy bowiem zauważyć, że w zeznaniu podatkowym z dnia 25 stycznia 2024 r. skarżąca prawidłowo oznaczyła datę powstania obowiązku podatkowego na 4 sierpnia 2020 r. oraz tytuł nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych jako zapis windykacyjny. Zeznanie podatkowe nie zostało w tym zakresie zakwestionowane przez organ I instancji, w szczególności Naczelnik PUS potwierdził datę powstania obowiązku podatkowego na 4 sierpnia 2020 r. Trudno mówić o naruszeniu prawa strony do obrony, skoro data powstania obowiązku i tytuł nabycia nie są w sprawie przedmiotem sporu. 13. Odnosząc się do pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania przez organy zawartych w skardze, należy stwierdzić, że wyprowadziły one prawidłowe wnioski z zebranego w sprawie w sposób wystarczający materiału dowodowego. W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie podjęto niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrano cały dostępny materiał dowodowy, które oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Wartość materiału dowodowego oceniono bezstronnie, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, a przede wszystkim z obowiązującymi przepisami. Poszczególne dowody rozpatrzono odrębnie, jak i we wzajemnej łączności, mając na uwadze całokształt sprawy. Nie była więc to ocena dowolna. Należy dodać, że postępowanie prowadzono w sposób bezstronny, zgodnie z obowiązującym prawem. Wskazano przy tym i uzasadniono argumenty, jakimi kierowano się, rozstrzygając sprawę. 14. Sąd nie doszukał się innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które uzasadniałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. 15. Mając na uwadze powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI