I SA/Bk 213/22

I SA/Bk 213/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2022-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Justyna Siemieniako /sprawozdawca/
Małgorzata Anna Dziemianowicz /przewodniczący/
Paweł Janusz Lewkowicz
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygn. powiązane
I GSK 54/23 - Wyrok NSA z 2024-03-08
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 116, art. 116a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1505
art. 29 ust. 7
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 października 2022 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu fundacji za zaległości z tytułu nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu 26 września 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wystosował zawiadomienie nr [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych Fundacji Z. z siedzibą w B. (dalej jako: "Fundacja"), na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z [...] stycznia 2016 r., nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej.
Następnie organ ten decyzją z [...] stycznia [...] r., nr [...], skierowaną wobec Fundacji reprezentowanej przez K. A. W. (dalej jako: "skarżący") ustalił kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego uzyskanych na mocy ww. decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] stycznia 2016 r.
W związku z nieuregulowaniem zobowiązania wynikającego z ww. decyzji z [...] stycznia 2018 r., Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. 22 marca 2018 r. skierował do Fundacji upomnienie, informując, że bezskuteczny upływ terminu wskazanego w upomnieniu spowoduje wszczęcie postępowania egzekucyjnego w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej, co spowoduje dodatkowe obciążenie kosztami egzekucyjnymi.
Dnia [...] kwietnia 2018 r. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wystąpił do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2018 r., nr [...].
W dniu 15 maja 2019 r. do Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wpłynęło postanowienie Naczelnika [...] US w B. z [...] marca 2019 r., nr [...]w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Fundacji w oparciu o tytuł wykonawczy z [...] kwietnia 2018 r. W uzasadnieniu wskazano na brak możliwości przeprowadzenia egzekucji administracyjnej ze względu na brak jakiegokolwiek majątku oraz dochodów, które mogłyby być przedmiotem dalszych czynności egzekucyjnych.
W związku z powyższym, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał decyzję z [...] kwietnia 2021 r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako członka Zarządu Fundacji wraz z Fundacją, za zaległości tego podmiotu z tytułu nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego ustalonych decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. oraz o umorzeniu postępowania w sprawie odpowiedzialności za zaległości Fundacji w części dotyczącej odpowiedzialności za zobowiązania Fundacji B. P.
Decyzją z [...] czerwca 2021 r., nr [...] Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy dostrzegł potrzebę, aby organ pierwszej instancji wypowiedział się do przedłożonego w postępowaniu odwoławczym dowodu - kserokopii pisma o rezygnacji przez skarżącego z funkcji prezesa zarządu Fundacji a także do przedłożonej dokumentacji medycznej.
Po przeprowadzeniu dodatkowych czynności wyjaśniających Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z [...] lutego 2022 r. nr [...] orzekł o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu Fundacji wraz z Fundacją, za zaległości tego podmiotu z tytułu nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ustalonych decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. oraz o umorzeniu postępowania w sprawie odpowiedzialności za zaległości Fundacji w części dotyczącej odpowiedzialności za zobowiązania Fundacji B. P.
Decyzją z [...] kwietnia 2022 r., nr [...], Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 116a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 .r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325) i wskazał, że w sprawie zaistniały przesłanki pozytywne odpowiedzialności solidarnej skarżącego, wynikające z art. 116 § 1 tej ustawy. Doszło bowiem do nieskutecznej egzekucji należności Fundacji, co zostało stwierdzone 26 marca 2019 r. przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B., który wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, z powodu nieujawnienia majątku i źródeł dochodu Fundacji, z których możnaby prowadzić skuteczną egzekucję. Jednocześnie, w dniu powstania należności Fundacji ([...] stycznia 2018 r.) skarżący był członkiem zarządu Fundacji, co potwierdzają zapisy z Krajowego Rejestru Sądowego.
Organ przyjął też, że skarżący został powołany na prezesa zarządu Fundacji i pełnił tę funkcję do dnia wydania i doręczenia decyzji z [...] stycznia 2018 r., jak również do dnia upływu terminu płatności określonego w tej decyzji, tj. [...] marca 2018 r.
Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, że nie był członkiem zarządu Fundacji w okresie wskazanym przez organ pierwszej instancji, Dyrektor zauważył, że za decyzję ustalającą wysokość zobowiązania uznać należy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] stycznia 2018 r., nr [...]. Przedmiotowa decyzja została doręczona 12 stycznia 2018 r. Pismem z 18 maja 2021 r. w toku postępowania skarżący przedłożył do akt sprawy kserokopię rezygnacji, datowanej na 25 lipca 2016 r., z funkcji prezesa zarządu i członka zarządu Fundacji. Organ zauważył, że jak wynika z akt sprawy, po dacie wskazanej w przedłożonym dokumencie, skarżący występował w imieniu Fundacji, m.in. podpisując pisma w imieniu tego podmiotu jak i reprezentując Fundację w toku czynności procesowych przed organami Agencji, co potwierdza, że skarżący czynnie pełnił swoją funkcję, przy czym stan ten istniał również w dacie powstania zobowiązania, którego dotyczyła decyzja zwrotowa, tj. [...] stycznia 2018 r. W ocenie organu odwoławczego, rezygnacja skarżącego z pełnienia funkcji członka zarządu Fundacji z 25 lipca 2016 r., złożona organom ARiMR pismem z 18 maja 2021 r., zaś przed Sądem Rejestrowym 31 maja 2021 r., zatem po wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu Fundacji wraz z Fundacją za zaległości tego podmiotu, jest nie tylko bezskuteczna, ale posiada też cechy rezygnacji "pozornej", złożonej w celu uniknięcia odpowiedzialności określonej w art. 116a o.p.
W odniesieniu do przesłanek egzoneracyjnych organ wskazał, że skarżący w ogóle nie wystąpił z wnioskiem o ogłoszenie upadłości Fundacji. Z kolei okoliczność wpływu stanu jego zdrowia na obiektywną możliwość wykonywania obowiązków prezesa zarządu Fundacji nie może świadczyć o braku winy skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęciu postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego).
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący reprezentowany przez pełnomocnika złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B.. Zaskarżając decyzję w całości, zarzucił naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2009 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505 ze zm., dalej jako: "ustawa o ARiMR") w zw. z art. 116 i art. 116a o.p., poprzez ich wadliwą wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, iż spełnione zostały łącznie przesłanki pozytywne przypisania skarżącemu odpowiedzialności za zobowiązania Fundacji, poprzez uznanie, iż w dacie powstania zobowiązania podatkowego oraz upływu terminu płatności tego zobowiązania skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu Fundacji oraz, że nie wykazał, że nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości Fundacji w odpowiednim czasie, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż skarżący skutecznie zrezygnował z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu Fundacji przed datą powstania zobowiązania podatkowego, w związku z czym nie może ponosić odpowiedzialności za zobowiązania Fundacji powstałe po tej dacie, oraz że nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości Fundacji we właściwym czasie z uwagi na stan zdrowia, który uniemożliwiał mu podjęcie działań w tym kierunku;
2) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 10, art. 77, art. 78 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej jako: "k.p.a."), poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie w sprawie, dowolną a nie swobodną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nieprzeprowadzenie zawnioskowanego przez skarżącego dowodu z przesłuchania skarżącego i B. W., co w konsekwencji doprowadziło do uznania przez organ, iż skarżący nie zrezygnował z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu Fundacji z dniem 1 sierpnia 2016 r. oraz że stan zdrowia skarżącego nie uniemożliwiał mu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Fundacji, podczas gdy skarżący skutecznie zrezygnował z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu Fundacji z dniem 1 sierpnia 2016 r., a jego stan zdrowia już przed tą datą uniemożliwiał mu podjęcie działań mających na celu złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Fundacji.
Mając na względzie powyższe zarzuty, autor skargi wniósł o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] lutego 2022 r. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
W dniu rozprawy 12 października 2022 r. pełnomocnik strony złożył za pośrednictwem biura podawczego orzeczenia wydane przez WSA w Warszawie z 17 i 18 sierpnia 2022 r., V SA/Wa 4636/21, V SA/Wa 4638/21, V SA/Wa 4634/21 i V SA/Wa 4635/21, które zostały wydane w postępowaniach dotyczących skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna i podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, środki publiczne:
1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej,
2) krajowe, przeznaczone na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej
- podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały przyznane nienależnie lub zostały pobrane w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków.
Przepis art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR stanowi, że do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków stosuje się przepisy Działu III ustawy - Ordynacja podatkowa,
1) z wyjątkiem przepisów:
a) dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni,
b) art. 78 i art. 78a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
2) przy czym bieg terminu przedawnienia tych należności ulega przerwaniu także wskutek doręczenia dłużnikowi upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w dniu doręczenia tego upomnienia; w takim przypadku bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym doręczono upomnienie.
Przytoczony zapis art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR nie pozostawia wątpliwości co do tego, że w przypadku, gdy zachodzą przesłanki do zwrotu środków przyznanych nienależnie lub pobranych w nadmiernej wysokości, zastosowanie znajdują przepisy Działu III Ordynacji podatkowej, a więc również znajdujące się w tym dziale przepisy Rozdziału 15 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich (art. 107 119).
Zgodnie z art. 107 § 1 o.p. w przypadkach i w zakresie przewidzianych w rozdziale 15, za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Regulacja ta ma charakter wyjątkowy. Osoby trzecie ponoszą odpowiedzialność za cudzy dług, jednakże odpowiedzialność ta wynikać może wyłącznie z mocy konkretnego przepisu ustawy, a do kręgu tych osób należą wyłącznie podmioty wymienione w art. 110 - 117 Ordynacji podatkowej. Odpowiedzialność osób trzecich ma charakter nie tylko solidarny, ale i subsydiarny. Oznacza to, że orzeczenie o odpowiedzialności osób trzecich nie uwalnia dłużnika od tej odpowiedzialności, tylko poszerza krąg podmiotów, od których organ podatkowy może dochodzić zaspokojenia, zatem ma charakter posiłkowy (subsydiarny) w stosunku do odpowiedzialności podatnika. Odpowiedzialność osoby trzeciej wchodzi w grę, gdy uzyskanie bądź wyegzekwowanie podatku od podatnika jest niemożliwe, bądź w istotny sposób utrudnione.
Decyzja w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności może zostać wydana dopiero wtedy, gdy organ podatkowy posiada uzasadnione podstawy do przyjęcia, że pierwotny dłużnik nie wywiązał się z ciążącego na nim zobowiązania, a wysokość tego zobowiązania musi wynikać z decyzji właściwego organu lub z deklaracji. Oznacza to zatem, że wysokość zaległości podatkowych, za które odpowiadać ma osoba trzecia, wynika z deklaracji złożonej przez podatnika lub z wcześniejszej decyzji organu podatkowego, wydanej we właściwym postępowaniu w stosunku do podatnika, niekiedy także płatnika lub inkasenta.
Art. 116 Ordynacji podatkowej reguluje odpowiedzialność osób trzecich za zaległości podatkowe spółek kapitałowych: spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, prostej spółki akcyjnej, prostej spółki akcyjnej w organizacji, spółki akcyjnej i spółki akcyjnej w organizacji. Natomiast, stosownie do treści art. 116a Ordynacji podatkowej, za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż wyżej wymienione odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami. W takiej sytuacji przepisy art. 116 stosuje się odpowiednio. Odpowiedzialność na podstawie art. 116a o.p. ponosić mogą np. członkowie zarządów fundacji. Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. z 2020 r., poz. 2167), zarząd fundacji kieruje jej działalnością oraz reprezentuje fundację na zewnątrz.
Poprzez odpowiednie stosowanie do członków organów zarządzających podmiotów innych niż spółki kapitałowe osób prawnych przepisów dotyczących odpowiedzialności za zaległości spółek z o.o. lub spółek akcyjnych, odpowiedzialność ta nabrała charakteru osobistego oraz solidarnego. Podmioty te odpowiadają więc całym swoim majątkiem, solidarnie z osobą prawną, za jej zaległości podatkowe wynikające z zobowiązań powstałych w okresie, w którym pełniły obowiązki członków zarządu. Odpowiedzialność ponosić będą też byli członkowie zarządu fundacji.
W myśl art. 116 § 1 o.p. za zaległości podatkowe wymienionych tam podmiotów odpowiadają, solidarnie całym swoim majątkiem członkowie zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko takiemu podmiotowi okaże się w całości lub w części bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Przepis § 2 art. 116 stanowi natomiast, że odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Stosownie do brzmienia § 4, ww. przepisy stosuje się również do byłego członka zarządu. Zatem organ podatkowy w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności osób trzecich zobowiązany jest do wykazania okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego oraz bezskuteczność egzekucji skierowanej do majątku osoby prawnej.
W omawianym przepisie wskazano również przesłanki egzoneracyjne, które uwalniają członka zarządu od odpowiedzialności, o ile uprzednio wykaże on ich wystąpienie. Zalicza się do nich wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z winy członka zarządu, bądź też, że wskazał on mienie spółki, z którego egzekucja jest możliwa. Ciężar przedłożenia dowodów potwierdzających istnienie tych przesłanek spoczywa na stronie, a na organie ich ocena.
W świetle przytoczonych wyżej przepisów należy podkreślić, że prowadząc postępowanie w trybie art. 116 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy powinien w pierwszej kolejności zbadać istnienie przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, a dopiero w przypadku ich stwierdzenia rozważyć, czy strona postępowania w sposób wiarygodny przedstawiła okoliczności egzoneracyjne. W przypadku braku którejkolwiek z przesłanek pozytywnych, nie ma konieczności rozważania istnienia przesłanek negatywnych, i odwrotnie, zaistnienie którejkolwiek z przesłanek negatywnych automatycznie wyłącza odpowiedzialność członka zarządu.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że egzekucja skierowana do majątku Fundacji okazała się bezskuteczna. Prawidłowo organ odwoławczy przyjął, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko Fundacji zostało umorzone z uwagi na nieujawnienie majątku i źródeł dochodów Fundacji, z których byłoby możliwe prowadzenie egzekucji. Wynika to bowiem z postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z [...] marca 2019 r., nr [...], którym umorzono postępowanie egzekucyjne, prowadzone wobec Fundacji m.in. na podstawie tytułu wykonawczego w celu wyegzekwowania nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (k. 27 akt admin.). Z uzasadnienia postanowienia wynika m.in., że Fundacja nie ma dochodów, majątku, środków transportu, nieruchomości, na rachunkach bankowych brak jest środków i nie wykazuje obrotów od ponad 6 miesięcy.
Organ prowadzący postępowanie był obowiązany do wykazania również drugiej pozytywnej przesłanki odpowiedzialności skarżącego – tj. okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego. W ocenie sądu, z obowiązku tego organ się wywiązał.
Prawidłowo przyjął organ, że w sprawie jako datę powstania zobowiązania należało przyjąć 12 stycznia 2018 r. W tym dniu została doręczona Fundacji reprezentowanej przez skarżącego, decyzja Kierownika BP ARiMR w B. z [...] stycznia 2018 r. ustalająca Fundacji kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (k. 13 akt admin.). W takiej sytuacji na organie prowadzącym postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności skarżącego za powyższe zobowiązanie Fundacji ciążył obowiązek wykazania, że skarżący pełnił obowiązki członka zarządu Fundacji w chwili powstania zobowiązania do zwrotu niewykorzystanej dotacji.
Na podstawie wypisu z KRS organ prawidłowo ustalił, że skarżący był członkiem zarządu Fundacji od 17 października 2005 r. Z ustaleń organów wynika, że dopiero [...] kwietnia 2019 r., z mocy postanowienia sądu rejestrowego, zarząd Fundacji, w tym skarżący, został zawieszony w wykonywaniu tej funkcji. Z tym dniem został ustanowiony zarządca przymusowy. Tym samym skarżący pozostawał w zarządzie Fundacji zarówno w dacie powstania zobowiązania do zwrotu środków, jak też w dacie upływu terminu płatności wynikającego z decyzji, tj. w dniu 14 marca 2018 r.
W toku postępowania skarżący przedłożył, przy piśmie z 18 maja 2021 r., kopię pisma, z którego treści wynika, że w dniu 25 lipca 2016 r. złożył on rezygnację z pełnienia funkcji prezesa zarządu i członka zarządu Fundacji z dniem 1 sierpnia 2016 r. W ocenie Sądu, organy obu instancji zasadnie uznały, że pismo to nie stanowi wiarygodnego dowodu, iż skarżący rzeczywiście, w sposób skuteczny, z tą datą zrezygnował z funkcji. Odpis pisma, który znajduje się w aktach sprawy (k. 314 akt admin.) wskazuje, że skarżący podpisał oświadczenie o złożeniu rezygnacji z funkcji prezesa zarządu i członka zarządu Fundacji, kierując je do Fundacji. Należy mieć jednak na uwadze, że był on w tym czasie jedyną osobą reprezentującą Fundację, a więc niejako złożył to oświadczenie "samemu sobie". Zatem już wstępna analiza powyższego pisma pozwala na wniosek, że jeśli nie ma innych dowodów ustania funkcji skarżącego, to samo to pismo nie jest dowodem na prawnie skuteczną rezygnację z funkcji prezesa czy członka zarządu. Jak wynika z akt sprawy, skarżący zawiadomił sąd rejestrowy o rzekomej rezygnacji z funkcji prezesa zarządu Fundacji z dniem 1 sierpnia 2016 r. – dopiero w dniu 31 maja 2021 r. Fakt ten, w powiązaniu z ustaleniem, że w tym czasie toczyły się już wobec skarżącego postępowania, również wskazuje na to, że w rzeczywistości rezygnacja taka nie miała miejsca. Odnotować wypada, że 22 marca 2018 r. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. skierował do Fundacji upomnienie, informując, że bezskuteczny upływ wskazanego w nim terminu spowoduje wszczęcie postępowania egzekucyjnego w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej.
Ponadto organ zwrócił uwagę, że po dacie wskazywanej przez skarżącego jako data rezygnacji, skarżący występował w imieniu Fundacji, podpisując pisma w imieniu tego podmiotu, w tym pismo kierowane do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 17 października 2017 r., a także reprezentował Fundację przed organami ARiMR, w tym występując o przyznanie płatności rolnych (pismo z 26 kwietnia 2017 r.). Prawidłowo przyjmuje zatem organ, że skarżący po dniu 25 lipca 2016 r. czynnie występował jako prezes zarządu Fundacji i pełnił tę funkcję również w dacie przyjętej jako data zobowiązania (12 stycznia 2018 r.). Fakt ten dodatkowo wskazuje na nieskuteczność czynności, która miałaby, jak chce tego skarżący, wynikać z pisma datowanego na 25 lipca 2016 r.
Fakt pełnienia przez skarżącego funkcji w okresie po 1 sierpnia 2016 r. znajduje też potwierdzenie w orzeczeniach Sądu Rejonowego w B.. – z [...] kwietnia 2019 r. i z [...] października 2021 r. W pierwszym z wymienionych postanowień Sąd Rejonowy w B. XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego zawiesił zarząd Fundacji i ustanowił dla niej zarządcę przymusowego. W drugim z wymienionych postanowień Sąd Rejonowy, umarzając postępowanie w sprawie przymuszenia do wykonania obowiązku (KRS. [...]), uznał rezygnację skarżącego z funkcji prezesa zarządu Fundacji z dniem 1 sierpnia 2016 r. za nieskuteczną jako złożoną samemu sobie, a ponadto uznał za niemożliwe złożenie rezygnacji z tą datą, gdyż w dacie późniejszej tj. 3 kwietnia 2019 r. na podstawie postanowienia Sądu w sprawie [...] zawieszono zarząd w osobie prezesa zarządu K. A. W. (k. 303 akt admin.).
Podsumowując: organy prawidłowo w sprawie ustaliły, że w dacie powstania zobowiązania skarżący pełnił funkcję członka zarządu Fundacji. Ponadto funkcję tę pełnił w dniu terminu płatności wynikającego z decyzji, tj. 14 marca 2018 r.
Sąd uznaje zarzuty skargi polegające na twierdzeniach, że skarżący nie był w okresie wskazanym przez organy członkiem zarządu, za nieuzasadnione.
Członek zarządu może uwolnić się od osobistej odpowiedzialności tylko wtedy, jeżeli wskaże mienie stowarzyszenia lub fundacji, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.
Ponadto, jeżeli stowarzyszenie lub fundacja prowadzą działalność gospodarczą, wówczas członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności także poprzez wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.
Przede wszystkim jednak, jak słusznie wskazuje organ, przesłanki te podlegają badaniu wtedy, gdy członek zarządu powoła się na ich wystąpienie. W sprawie sytuacja taka nie miała miejsca.
Wobec tego, w ocenie sądu, w sprawie zasadnie uznano, że nie zaszły negatywne przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za nienależnie pobraną przez Fundację płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Skarżący nie wskazał bowiem mienia, z którego możliwe byłoby zaspokojenie roszczenia ARiMR wynikającego z decyzji z [...] stycznia 2018 r. ustalającej kwotę nienależnie pobranej płatności. Ponadto skarżący nie wykazał, by we właściwym momencie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości Fundacji. Z niekwestionowanych ustaleń organu wynika, że takowy nie został złożony w ogóle.
W odwołaniu i skardze do sądu strona akcentuje okoliczność stanu zdrowia skarżącego i wpływu tego na możliwość wykonywania obowiązków prezesa zarządu Fundacji. Słusznie wskazują organy, że nie może to świadczyć o braku winy w zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Jak potwierdza to zgromadzony materiał dowodowy, stan zdrowia nie uniemożliwił skarżącemu prowadzenia spraw Fundacji. Będąc w zarządzie Fundacji przez wiele lat, skarżący winien był zdawać sobie sprawę z tego, że pełnienie tej funkcji wiąże się z odpowiedzialnością, również finansową.
Podsumowując: organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, które dawały podstawę do obciążenia skarżącego za zaległości Fundacji. Niezasadne są, w ocenie Sądu, zarzuty naruszenia art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR w zw. z art. 116 i art. 116a o.p.
Niezasadne są też zarzuty naruszenia art. 7, art. 10, art. 77, art. 78 i art. 80 k.p.a. Skarżący wskazuje na niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, dowolną ocenę materiału dowodowego a także nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego i Bartłomieja W., co doprowadziło do błędnego uznania, że skarżący nie zrezygnował z pełnienia funkcji członka zarządu z dniem 1 sierpnia 2016 r., zaś jego stan zdrowia już przed tą datą uniemożliwiał podjęcie działań mających na celu złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.
Wbrew zarzutom, organy przeprowadziły postępowanie dowodowe w stopniu pozwalającym na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Przede wszystkim zbadały, czy w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 116 o.p., oraz oceniły, czy skarżący wykazał istnienie przesłanek egzoneracyjnych.
Jak słusznie wskazuje organ w odpowiedzi na skargę, celem regulacji zawartej w art. 78 § 2 k.p.a. jest uniemożliwienie stronie przeciągania postępowania przez zgłaszanie zbędnych wniosków dowodowych, tj. dotyczących takich okoliczności, które już zostały bezspornie ustalone. Organ administracji jest uprawniony do oceny potrzeby przeprowadzenia dowodu i nie naruszy przepisów postępowania administracyjnego, jeżeli odmówi przeprowadzenia dowodu, powołując się na zbędność jego przeprowadzenia w świetle komentowanego przepisu. Organ nie jest też zobowiązany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sposób nieograniczony, a jedynie do momentu, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia.
W kontekście zarzutów skarżącego nieprzesłuchania go i Bartłomieja W. należy w pierwszej kolejności wskazać, że organ pierwszej instancji wielokrotnie wzywał skarżącego oraz B. W. do złożenia wyjaśnień w sprawie w odniesieniu do okoliczności złożenia rezygnacji przez K. W. z funkcji prezesa zarządu. Żaden z nich takich wyjaśnień nie złożył. Jednocześnie jednak, wobec pozostałych zgromadzonych dowodów, istniały podstawy do przyjęcia, że przeprowadzenie dodatkowych dowodów z przesłuchania tych osób nie było konieczne dla wyjaśnienia sprawy. Prawidłowo dostrzegły organy to, że na dokumencie rezygnacji z dnia 25 lipca 2016 r. w nagłówku widnieje pieczęć nagłówkowa Fundacji Z., a identyczna pieczęć nagłówkowa widnieje przy podpisie osoby odbierającej oświadczenie, co oznacza złożenie rezygnacji samemu sobie. Ponadto w sprawie organ zasadnie wskazał na stanowisko zaprezentowane przez Sąd Rejestrowy, zgodnie z którym rezygnacja złożona przez skarżącego - jako złożona "samemu sobie" nie wywołuje skutku w postaci wygaśnięcia mandatu.
Odnosząc się do przedstawionych przez pełnomocnika skarżącego w dniu rozprawy wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 i 18 sierpnia 2022 r., V SA/Wa 4636/21, V SA/Wa 4638/21, V SA/Wa 4634/21 i V SA/Wa 4635/21 sąd zauważa, że pozostają one bez wpływu na treść rozstrzygnięcia w sprawach niniejszych. W wyrokach tych WSA w Warszawie uchylił decyzje Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji, a w sprawie V SA/Wa 4638/21 uchylił postanowienie tego organu w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Sąd ten stwierdził naruszenie przepisów postępowania, zarzucając brak zbadania przez organ, czy skarżącemu przysługuje legitymacja skargowa do żądania stwierdzenia nieważności decyzji skierowanej do Fundacji. Taka sytuacja procesowa nie wystąpiła w sprawie rozpoznawanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku. Przedmiotem kontrolowanej decyzji było orzeczenie o odpowiedzialności skarżącego jako byłego członka zarządu Fundacji za zaległości z tytułu nienależnie pobranych płatności, które to postępowanie było wszczęte z urzędu i nie zachodziła potrzeba badania legitymacji skargowej K. A. W.
Mając na uwadze powyższe Sąd, w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.