I SA/Bk 21/25

I SA/Bk 21/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski /sprawozdawca/
Justyna Siemieniako
Marcin Kojło /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 70
2, 3, 4, 5, 6, 7 ust. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 21 § 1, art. 47 § 1 i 2, art. 63 § 1, art. 207
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło, Sędziowie sędzia WSA Justyna Siemieniako, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi G. B. i T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia 22 października 2024 r., nr KO.500/170/24 KO.500/171/24 w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2021 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
1. Decyzją z 22 marca 2024 r. nr PO.3120.1.19561.010.0110020.2024, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Suwałk p.o. Naczelnika Wydziału Podatków i Opłat Urzędu Miejskiego w Suwałkach, ustalił z urzędu G. B. i T. B. (dalej jako: Strona, Skarżący) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na rok 2021 w kwocie 14.432,00 zł, płatnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, według wyliczenia: od budynków mieszkalnych - podstawa opodatkowania 64,84 m2 według stawki 0,76 zł- 49,28 zł, od budowli - podstawa opodatkowania 100.430,00 zł według stawki 0,02 zł - 2.008,60 zł, od budynków zw. z dział. gosp. - podstawa opodatkowania 188,83 m2 według stawki 23,34 zł - 4.407,29 zł, od budynków pozostałych - podstawa opodatkowania 882,60 m2 według stawki 7,91 zł - 6.981,37 zł, od gruntów zw. z dz. gosp. - podstawa opodatkowania 525,00 m2 według stawki 0,94 zł - 493,50 zł, od gruntów pozostałych -podstawa opodatkowania 55,18 m2 według stawki 0,42 zł - 23,18 zł oraz od gruntów pozostałych - podstawa opodatkowania 1.117,00 m2 według stawki 0,42 zł - 469,14 zł, dotyczące nieruchomości położonych w S. przy ul. [...] – oznaczonej geodezyjnie numerem [...], ul. [...] – oznaczonej geodezyjnie numerami: [...],[...],[...],[...] oraz ul. [...] – oznaczonej geodezyjnie numerem [...].
W podstawie prawnej swojego rozstrzygnięcia Prezydent Miasta Suwałk powołał art. 21 § 1, art. 47 § 1 i 2, art. 63 § 1, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383, dalej jako: o.p.) oraz art. 2, 3, 4, 5, 6, 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r poz. 70, dalej jako: u.p.o.l.), a także uchwałę nr XXVI/345/2020 Rady Miejskiej w Suwałkach z dnia 13 listopada 2020 r. w sprawie określenia stawek w podatku od nieruchomości na 2021 r. (Dz. Urz. Woj. Podl. 2020 r. poz. 4805).
2. Od powyższej decyzji Skarżący wnieśli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach. W odwołaniu stwierdzili, iż zaskarżona decyzja wydana została naruszeniem prawa, tj. art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. w zw. z art. 5 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., art. 121, art. 122, art. 123, art. 180 § 1, art. 188, art. 210 § 4 o.p.
Skarżący wskazali, że kwestionują wyliczenie podatku od nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków. Ich zdaniem ocena dokonana przez organ odnośnie niespełnienia przesłanki do zastosowania zwolnienia z art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. jest niezgodna ze stanem faktycznym, nie uwzględnia wszystkich dowodów i narusza zasady postępowania dowodowego.
W obszernych wyjaśnieniach Skarżący podkreślili, że ustalenia stanu utrzymania zabytkowych składników majątkowych, a tym samym wysokości podatku odbyło się na postawie pism Miejskiego Konserwatora Zabytków (dalej MKZ) i protokołu oględzin dokonanych przez pracowników Urzędu Miasta. Oględziny te, w opinii Skarżących, zostały przeprowadzone niezgodnie z art. 121 § 1, art. 122 i art. 123 o.p., ponieważ odbyły się pod nieobecność podatników, a zdjęcia nieruchomości zostały wykonania spoza jej granic. Ponadto stanowisko MKZ nie może być uznane za wiarygodne, bowiem na terenie obiektu nie zostały przeprowadzone profesjonalne badania architektoniczno-konserwatorskie, nie zostały przeprowadzone kompleksowa oględziny budynku. Skarżący podkreślili także, że postępowanie MKZ charakteryzuje się negatywnym nastawieniem do nich.
3. Decyzją z 22 października 2024 r., znak: KO.500/170/24, KO.500/171/24, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium podkreśliło, że istota sporu sprowadza się do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2021 r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i ustalonemu w sprawie stanowi faktycznemu, a wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 r. należy uznać za prawidłowy.
Ustalono, że skarżący są właścicielami i posiadaczami: (-) lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w S. przy ul. [...] o powierzchni użytkowej 58,94 m2, do którego przynależna jest piwnica o powierzchni 7 m2 oraz udział wynoszący 1/45 część prawa użytkowania wieczystego gruntu działki nr [...] o powierzchni 0,2483 ha i udział 1/45 część w powierzchni wspólnej budynku, która wynosi 107,96 m2 (bez klatek schodowych i szybów dźwigowych), (-) gruntu położonego w S. przy ul. [...] i [...] oznaczonego numerami geodezyjnymi działek: [...] o pow. 0,2995 ha, [...] o pow. 0,0764 ha, [...] o pow. 0,3097 ha, [...] o pow. 0,3064 i [...] o pow. 0,1689 ha oznaczonego w ewidencji gruntów jako inne tereny zabudowane, z których część zajęta jest na prowadzenie działalności gospodarczej prowadzonej przez T. B. pod nazwą "A." z siedzibą w S. przy ul. [...] - według oświadczenia stron – o powierzchni 525 m2, (-) budynków położonych na ww. działkach zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej o łącznej powierzchni 188,83 m2 ([...]) oraz niezajętych na działalność gospodarczą – o łącznej powierzchni użytkowej 882,60 m2 ([...]).
Wskazano, że według zapisów w kartotece budynków ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Prezydenta Miasta na ww. nieruchomości znajdują się: (-) na działce nr [...] - budynek handlowo-usługowy o pow. zabudowy 159 m2 oznaczony nr [...], budynek handlowo-usługowy o powierzchni zabudowy 62 m2 oznaczony nr [...], budynek inny niemieszkalny o powierzchni zabudowy 37 m2 oznaczony nr [...], budynek transportu i łączności o powierzchni zabudowy 235 m2 oznaczony nr [...], (-) na działce nr [...] budynek handlowo-usługowy o powierzchni zabudowy 67 m2 oznaczony nr [...], (-) na działce nr [...] budynek przemysłowy o powierzchni zabudowy 1117 m2.
Wyjaśniono, że decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Białymstoku z 5 lipca 1996 r. 1.dz. WKZ.534/1056/d/96 do rejestru zabytków został indywidualnie wpisany zespół elektrowni miejskiej w S., w skład którego wchodzą obecnie: budynek elektrowni, jak też teren działki nr geod. [...] (obecnie działki o nr [...],[...],[...],[...],[...]). Na podstawie informacji uzyskanych z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego wynika, że prawomocną już decyzją z dnia 1 września 2022 r. znak DOZ-OĄiK.650.1090.2020.AJ Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego skreślił z rejestru zabytków część zespołu elektrowni miejskiej przy ul. [...] w S. tj. teren nieruchomości nr ewid. [...],[...],[...] i [...].
Zdaniem SKO w realiach niniejszej sprawy, w kontekście przesłanek określonych jako wypełniające znamiona opieki nad zabytkiem a unormowanych w art. 5 u.p.o.l., nie jest możliwe zastosowanie zwolnienia z podatku od nieruchomości uregulowanego w art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. Zdaniem organu, wbrew twierdzeniom Skarżących, grunty i budynki wpisane do rejestru zabytków nie są utrzymywane i konserwowane zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozyskany od MKZ oraz Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, jak również dokumenty przedłożone przez podatników.
Wcześniej prowadzone postępowania dotyczące podatku od nieruchomości za 2018 i 2019 r. potwierdzają, że stan obiektu jest zły, a strony nie podjęły wystarczających działań w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Z oględzin dokonanych 16 września 2019 r. wynika, że obiekt byłej elektrowni, jak i teren wokół niej nadal pozostają w stanie wymagającym szeregu prac i trudno uznać, że są one utrzymywane w konserwowane zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Z kolei w toku oględzin z 9 grudnia 2021 r. ustalono, że nadal trudno uznać, że podatnicy w sposób wymagany przez prawo utrzymują i konserwują posiadane obiekty zabytkowe.
Zarówno budynek byłej elektrowni, jak i teren wokół niej są zaniedbane i zniszczone. Strony tylko częściowo podjęły w ostatnich latach czynności zabezpieczające istniejącą substancję zabytku i chroniące ją przed wpływem czynników atmosferycznych: dokonano konserwacji dachu (w tym wymieniono część belek konstrukcji więźby dachowej), wymieniono część blaszanego poszycia dachu, uzupełniono obróżki blacharskie, zabezpieczono otwory okienne. Na działkach nr [...],[...],[...],[...],[...] prowadzono prace ziemne: niwelowanie i wyrównywanie ternu po rozbiórkach obiektów ora zasypywanie rowu (częściowo wykonane). Sam budynek posiada ubytki w posadzce betonowej, otwory okienne częściowo zamurowane pustakami a częściowo zafoliowane, w suficie są ubytki, wystające pręty, odpadający tynk, ściany murowane zdegradowane z widocznymi ubytkami gzymsu oraz obróbek blacharskich, widoczne graffiti.
MKZ stwierdził, że budynek elektrowni miejskiej przy ul. [...] w S. nie jest utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Przez cały 2021 r. stan przedmiotów opodatkowania nie uległ znaczącej zmianie, a zwłaszcza takiej, która pozwoliłaby na uznanie, że spełniony jest warunek do uzyskania zwolnienia podatkowego. MKZ w pismach wskazał m.in., że przeprowadzone w latach 2017-2019 kontrole oraz oględziny obiektu wykazywały nieprawidłowości w utrzymaniu zabytku. Analiza akt wykazała, że właściciel nie występował do MKZ z wnioskiem o pozwolenie na prowadzenie prac konserwatorskich i restauracyjnych, w związku z czym budynek elektrowni nie posiada aktualnych pozwoleń na prace konserwatorskie i restauracyjne. Natomiast aktualne pozwolenie na roboty budowlane dotyczy jedynie rozbiórki skreślonych z rejestru zabytków elementów zabytkowego zespołu elektrowni.
Organ ten stwierdził, że celem czynności dokonywanych przy zabytku nie jest utrzymywanie budynku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie. Zdaniem organu konserwatorskiego nawet podejmowanie prac polegających na "utrzymaniu" oraz "konserwacji" obiektu zabytkowego, ale bez pozwolenia konserwatora zabytków nie może być uznane za zgodne z ustawą. Ze zgromadzonej dokumentacji nie wynika, aby dysponent zabytku w okresie ostatniego 10-lecia występował o udzielenie pozwolenia na jakiekolwiek prace mające na celu należyte utrzymanie i konserwowanie obiektu. Sami podatnicy przyznają w odwołaniu, że nie wykonali wszystkich zaleconych przez MKZ prac przy zabytkowym budynku i terenie, mających na celu zgodne z prawem utrzymanie i konserwację zabytku. Cała argumentacja skarżących, zmierzająca do wykazania braku zasadności dokonywania wymaganego remontu i konserwacji obiektów zabytkowych, z uwagi na ich ewentualną, przyszłą i niepewną jeszcze, możliwością częściowego objęcia planami inwestycyjnymi, dotyczącymi infrastruktury kolejowej, nie może mieć wpływu na opodatkowanie nieruchomości w latach ubiegłych. Na kwalifikację prawnopodatkową budynku lub gruntu ma bowiem wpływa wyłącznie stan przedmiotu opodatkowania Jako okoliczność faktyczna istniejącą w danym roku podatkowym, a nie przyczyny tego stanu. Dopóki więc obiekt jest wpisany do rejestru zabytków podlega stosownym reżimom i właściciel nie jest z nich zwolniony ze względu na zdarzenia przyszłe i niepewne. Również zarzuty dotyczące nieprawidłowości w działaniu MKZ organ uznał za niezasadne, uznając opinię MKZ za fachową.
W konsekwencji powyższego, a także po przeanalizowaniu zasadności zastosowanych podstaw opodatkowania i danych dotyczących nieruchomości Skarżących, SKO uznało, że ustalony przez organ I instancji wymiar podatku od nieruchomości za 2021 r. w przedmiotowej sprawie jest prawidłowy.
Odnośnie pozostałych zarzutów Skarżących, m. in. dotyczących wadliwości formalnej dowodu z oględzin, wniosków dowodowych sformułowanych w odwołaniu dotyczących pozyskania dokumentacji i map z przebiegu prac projektowych dotyczących linii kolejowej Rail Baltica i przebudowy tej linii na terenie miasta S., jak też prac nad planem zagospodarowania przestrzennego terenu obejmującego nieruchomość Skarżących, SKO wskazało, iż z powodu braku znaczenia prawnego dla wymiaru podatku od nieruchomości są one nieuzasadnione. Argumenty dotyczące wadliwości formalnej przeprowadzonego dowodu z oględzin z uwagi na ich przeprowadzenie bez obecności stron i poprzez obserwację gruntu i obiektów budowlanych zza ogrodzenia nie mają oparcia w prawie. Strony były prawidłowo powiadomione o terminie oględzin. Spostrzeżenia dokonane w trakcie oględzin w dniu 9 grudnia 2021 r. w zasadzie pokrywają się z obserwacjami poczynionymi w 2019 r., a następnie w styczniu 2023 r.
4. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.
Decyzję SKO zaskarżono w części – w zakresie w jakim utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Suwałk odnośnie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za a 2021 r., z wyjątkiem ustalenia zobowiązania podatkowego od mieszkania i części wspólnej nieruchomości związanej z lokalem mieszkalnym.
Skarżący decyzji zarzucili naruszenie:
1) art. 233 § 1 pkt 1 o.p. poprzez odmowę uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Suwałk z 22 marca 2024 r.;
2) art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. poprzez uznanie, że wobec skarżących nie znajduje zastosowanie zwolnienie z podatku od nieruchomości gruntów i budynku, na którym znajduje się wpisana do rejestru zabytków elektrownia miejska;
3) art. 187 § 1 oraz art. 189 o.p. poprzez dowolne i niezgodne z zebranym materiałem dowodowym uznanie, że z oceny ogólnego stanu obiektu zabytkowego wynika, iż podatnicy nie utrzymują i nie konserwują zabytkowych obiektów dawnej elektrowni miejskiej zgodnie z przepisami o ochronie zabytków;
4) naruszenie art. 121, art. 122, art. 123 w zw. art. 180 § 1 oraz art. 188 o.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych zwłaszcza poprzez niepodjęcie wszystkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym przejawiające się w niedopuszczeniu wnioskowanych przez podatników dowodów, tj.; dowodu z opinii biegłego na okoliczność utrzymywania przez skarżących zabytkowych obiektów zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami;
5) prawa materialnego, tj. art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. oraz art. 3 pkt 1 lit. b), a także art. 3 pkt 3 oraz art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że użytkowana przez podatników komora lakiernicza stanowi budowlę i powinna być opodatkowana podatkiem od nieruchomości według stawek jak dla budowli.
Skarżący wskazali, że organ podatkowy niezgodnie z art. 209 o.p. pozyskał od MKZ niezgodną ze stanem rzeczywistym informację o tym, że podatnicy nie utrzymują i nie konserwują zabytkowych obiektów zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Należy przy tym podkreślić, że powyższa informacja została również przygotowana niezgodnie z zasadami opracowywania takich informacji. Nie została sporządzona jakakolwiek ekspertyza ani analiza stanu obiektu. Konieczność takiej oceny wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych. Informacja MKZ nie zawiera przede wszystkim odniesienia do stanu utrzymania obiektu z przeszłości.
Niezgodne z art. 209 o.p. pozyskanie informacji od MKZ miało polegać na ograniczeniu przez organy współdziałania do uzyskania pisemnego stanowiska MKZ z pominięciem reguł z art. 209 o.p., tj. współdziałanie organów ograniczyło się jedynie do wymiany pism znajdujących się w aktach postępowania, natomiast odnośnie wnioskowanych przez strony dowodów organy, działając niezgodnie z art. 187 o.p., nie dopuściły do ich przeprowadzenia lub dokonały ich stronniczej oceny. Skarżący wskazali, że podatnicy w trakcie postępowania przed MKZ nie mieli możliwości odwołania się i składania wniosków dowodowych.
W dalszej części uzasadnienia skargi Skarżący kwestionowali ustalenia dotyczące stanu zabytkowej elektrowni miejskiej, nie tylko pod kątem prawdziwości stanu faktycznego przyjętego przez organ podatkowy oraz MKZ, ale również co do kwestii formalnych – wskazując, że oględziny zostały przeprowadzone bez ich udziału oraz spoza granic nieruchomości. Podatnicy w prowadzonym postępowaniu podatkowym wykazywali, że dochowywali wszelkiej staranności i wykonywali wszelkie możliwe czynności w celu zachowania obiektu w stanie zgodnym z przepisami o ochronie zabytków. Dowodami potwierdzającymi ten fakt było między innymi zestawienie prac wykonywanych przez podatników przy zabytkowych obiektach.
Zdaniem skarżących, organ podatkowy i MKZ podają nieprawdę, ponieważ z żadnego dokumentu nie wynikało, że obiekty objęte wpisem do rejestru zabytków jako zespół elektrowni miejskiej przy ul. [...] w S. nie były utrzymywane i konserwowane zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Protokół kontroli przeprowadzonej w 28 grudnia 2017 r. przez MKZ, jak również inne dokumenty nie zawierają wniosków o złym stanie budynków jak również o złym stanie terenu. W szczególności wnioski MKZ zawarte w piśmie z 19 stycznia 2018 r. dotyczą okresu zaledwie kilkunastu dni pomiędzy datą zaleceń pokontrolnych a wydaniem opinii, nie są jednak oparte na jakichkolwiek badaniach prowadzonych przez konserwatora, ponieważ takie badania nie były przeprowadzane. Protokół kontroli z 28 grudnia 2017 r. zawiera jedynie stwierdzenia o nieszczelnościach dachu, które zostały usunięte.
Zdaniem skarżących jedynym możliwym technicznie i ekonomicznie działaniem byłoby przeprowadzenie kompleksowego remontu i ustalenie ostatecznego przeznaczenia obiektów elektrowni miejskiej. Nie jest to jednak możliwe z uwagi na sytuację prawną oraz faktyczną jaka istnieje wokół obiektów elektrowni miejskiej. Pierwszą z przeszkód uniemożliwiających zaprojektowanie i wykonanie kompleksowego remontu budynku elektrowni wykonanie jest brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, którego opracowanie oraz uchwalenie przedłuża się z uwagi na trwające prace związane z projektowaniem oraz budową linii kolejowej Rail Baltica, która będzie przebiegać przez Suwałki. Bez znajomości zamierzeń inwestora kolejowego dotyczących tego, jak daleko nastąpi zajęcie nieruchomości skarżących na potrzeby tej linii kolejowej, nie jest możliwe podjęcie prac projektowych nad zagospodarowaniem nieruchomości.
W opinii skarżących postępowanie organów podatkowych zmierza nie tylko do negowania działań podatników, ale także do pozbawienia ich możliwości przedstawienia swoich argumentów. Zdaniem podatników do należytego, fachowego ustalenia stanu jakiegokolwiek obiektu budowlanego, w tym również obiektu zabytkowego niezbędna jest ekspertyza techniczna , która byłaby sporządzona przez osoby posiadające wiedzę fachową z zakresu budownictwa oraz z zakresu ochrony zabytków
Skarga nie zawiera wniosków odnoszących się do rozstrzygnięcia sprawy, za wyjątkiem wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
2. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotowa sprawa dotyczy ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2021 r. Zastosowanie w przedmiotowym przypadku mają przepisy u.p.o.l.
odkre w aktach admiowego. woł pism ezniony z uwiadomoSąd w tym miejscu wskazuje, że sprawy dotyczące ustalenia skarżącym wymiaru podatku od nieruchomości na lata 2018 i 2019 r. był przedmiotem oceny tutejszego Sądu. W sprawie o sygn. akt I SA/Bk 147/21 dotyczącej ustalenia podatku od nieruchomości za rok 2018, Sąd wyrokiem z 26 maja 2021 r. oddalił skargę. Skarżący od powyższego wyroku wywiedli skargę kasacyjną, która została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem w sprawie o sygn. III FSK 4679/21 z 23 lutego 2024 r. W kwestii dotyczącej ustalenia podatku od nieruchomości za 2019 r. Sąd wyrokiem z 26 maja 2021 r. w sprawie I SA/Bk 148/21 oddalił skargę. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 lutego 2024 r. w sprawie o sygn. III FSK 4526/21 oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku (powołane orzeczenia dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela poglądy zaprezentowane w ww. wyrokach i częściowo posłuży się zaprezentowaną w nich argumentacją.
3. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1-3 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: grunty; budynki lub ich części; budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3.
Zgodnie z art. 3 ust. 3 u.p.o.l., jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Natomiast według art. 3 ust. 4 jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a-6.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. podstawę opodatkowania dla gruntów stanowi ich powierzchnia, zaś dla budynków lub ich części – powierzchnia użytkowa. Na podstawie art. 5 u.p.o.l. rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości. Poza tym, należy wskazać, że podstawę wymiaru podatków, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1151, dalej jako p.g.k.) stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
4. Skarżący zarzucili organom błędne uznanie, że w stosunku do nich nie znajduje zastosowania zwolnienie z podatku od nieruchomości gruntów i budynku, na którym znajduje się wpisana do rejestru zabytków elektrownia miejska. Ich zdaniem powyższe było konsekwencją dowolnego i niezgodnego z zebranym materiałem dowodowym uznania przez organy, że z oceny ogólnego stanu obiektu zabytkowego wynika, że podatnicy nie utrzymują i nie konserwują zabytkowych obiektów dawnej elektrowni miejskiej zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. W kwestii samego materiału dowodowego dotyczącego powyższych stwierdzeń podatnicy wskazali, że naruszenie stanowiło dopuszczenie dowodu z protokołu oględzin, które zostały przeprowadzone bez ich udziału oraz spoza granic nieruchomości.
W ocenie Sądu zarzuty powyższe nie zasługują na uwzględnienie. Uzupełnieniem regulacji art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l., przewidzianym expressis verbis, są unormowania ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a w szczególności jej art. 5, zgodnie z którym: opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków:
1) naukowego badania i dokumentowania zabytku;
2) prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku;
3) zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie;
4) korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości;
5) popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii i kultury.
Istota opieki nad zabytkiem, podobnie jak ochrony zabytków, została określona w sposób otwarty, tzn. przez podanie tylko wybranych, najbardziej charakterystycznych jej aspektów. Rola dysponenta zabytku w tym zakresie sprowadza się do dwojakiego rodzaju aktów staranności: 1) postępowania w stosunku do zabytku w taki sposób, aby został on zachowany w jak najlepszym stanie oraz 2) umożliwienia innym osobom dostępu do danego zabytku, w tym specjalistom przygotowanym do prowadzenia odpowiednich prac przy zabytku, np. naukowych czy konserwatorskich. Innymi słowy, celem opieki nad zabytkiem jest jak najdłuższe utrzymanie go w jak najlepszym stanie oraz jak najlepsze jego wykorzystanie dla dobra ogólnego. Ze względu na swoje walory, np. historyczne czy naukowe, zabytek przestaje być tylko i wyłącznie prywatnym dobrem jego właściciela (posiadacza), którego interesy zostają z tego względu wyraźnie ograniczone. Możliwość takiego ustawowego ograniczenia sygnalizuje art. 140 Kodeksu cywilnego, zawierający ogólną definicję prawa własności rzeczy.
Nie budzi wątpliwości, że ochroną konserwatorską objęty został zespół dawnej elektrowni miejskiej - decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Suwałkach z dnia 5 lipca 1996 r. 1.dz. WKZ.534/1056/d/96 został wpisany indywidualnie do rejestru zabytków. Z akt sprawy wynika, że do rejestru zabytków został indywidualnie wpisany zespół elektrowni miejskiej w S., w skład którego wchodzą według stanu na 2020 rok: budynek elektrowni oraz teren działki nr geod. [...] (obecnie działki o nr [...],[...],[...],[...],[...]).
Tutejszy Sąd podziela stanowisko Kolegium, prezentowane w zaskarżonej decyzji, że Skarżący od czasu nabycia nie wykonywali wystarczających czynności dla uznania, że zarówno budynek zabytkowy, jak i grunt wpisany do rejestru zabytków są utrzymywane i konserwowane zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Według zgromadzonego materiału dowodowego (m.in. dokumentów pozyskanych od Miejskiego Konserwatora Zabytków w Suwałkach oraz Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Delegatura w Suwałkach, dokumentów przedłożonych w toku postępowania przez skarżących) nie jest możliwe uznanie, że budynek zabytkowy, jest utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami o ochronie zabytków.
Ustalenia poczynione przez organy obu instancji w toku przedmiotowego postępowania, jak i w trakcie wcześniejszych postępowań dotyczących podatku od nieruchomości za lata 2018 i 2019 potwierdzają, że stan obiektu zabytkowego jest zły i skarżący nie podjęli wystarczających działań w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Podkreślenia wymaga, że z oględzin przeprowadzonych 16 września 2019 r. na potrzeby ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości wynika, że obiekt byłej elektrowni i teren wokół niej nadal pozostają w stanie wymagającym szeregu prac i napraw i trudno uznać, że są one utrzymywane i konserwowane zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Z dokonanych wtedy ustaleń wynika, że zabytkowy budynek był zdewastowany i dokonano w nim jedynie zabezpieczenia otworów okiennych blachą lub folią, a niektóre zamurowano w całości lub w części. Drewniane drzwi do budynku od strony wschodniej były bez jednego skrzydła, a otwory drzwiowe zamurowane lub zabezpieczone deskami.
Na podstawie oględzin przeprowadzonych 9 grudnia 2021 r. przez pracowników Urzędu Miejskiego w Suwałkach stwierdzono, że:
- od strony zachodniej (podwórze) wszystkie okna na parterze budynku po dawnej elektrowni są zabezpieczone czerwoną blachą trapezową (fot. 11). W wyższych partiach znajdują się duże otwory również osłonięte blachą, natomiast niższe okna zabezpieczono folią w ramach — w jednym przypadku uszkodzoną (fot. 12). Na murach widać ślady po graffiti (fot. 13), a ściany są zniszczone — widoczne są ubytki gzymsów i obróbek blacharskich (fot. 11, 12, 19);
- od strony południowej część okien zabezpieczono blachą, nad którą wystają stalowe belki; część okien pozostaje otwarta, z kratami (fot. 14). Pod jednym z otworów drzwiowych wystają metalowe elementy (fot. 15). Ściany są zniszczone, prowizorycznie naprawiane, z graffiti;
- od strony wschodniej elewacja jest również zdegradowana i pokryta graffiti (fot. 15, 16). Na parterze okna zamurowano pustakami w sposób szpecący budynek. Na piętrze mniejsze okna całkowicie, a większe częściowo zamurowano — w górnej części pozostały niezabezpieczone kratami (fot. 17, 18);
- ściana północna także jest zniszczona i pokryta graffiti. Okna na piętrze osłonięto folią (fot. 20).
Podobne ustalenia dotyczące stanu budynku zawarto w protokole z oględzin z 25 stycznia 2023 r. (kopia w aktach sprawy), sporządzonym na potrzeby kolejnego postępowania podatkowego. Na ich podstawie trudno uznać, że podatnicy należycie dbają o utrzymanie i konserwację zabytkowego obiektu, zgodnie z wymogami prawa. Oceną taką przedstawił także w decyzji z 27 sierpnia 2021 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Sąd zgadza się z twierdzeniami Kolegium, że chociaż skarżący wykonali pewne prace na terenie, to jednak ustalony stan budynku nadal wymaga szeregu napraw i remontów, aby można było mówić o prawidłowym jego utrzymywaniu i konserwacji pozwalającym na zastosowanie zwolnienia podatkowego. W sprawie strony nie kwestionowały, że skarżący podejmowali pewne czynności zachowawcze, mające na celu uchronienie zabytku przed dewastacją. Wykonali prace porządkowe na terenie nieruchomości i dokonali częściowych napraw dachu i orynnowania oraz zasłonięcia części otworów okiennych blachą, co dokumentowali wykonanymi zdjęciami. Powyższe czynności należy jednak uznać za niewystarczające - stan zabytku w dalszym ciągu budzi zastrzeżenia, budynek wymaga szeregu napraw i remontów. Nie można zatem mówić o prawidłowym jego utrzymywaniu i konserwacji, pozwalającym na zastosowanie zwolnienia podatkowego, uregulowanego w art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l.
Z definicji prac konserwatorskich, zapisanej w art. 3 pkt 6 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika, że mają to być działania, mające na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku, zahamowanie procesów jego destrukcji oraz dokumentowanie tych działań. Bez wątpienia pojęcie konserwacji, użyte w przepisach prawa podatkowego, powinno być rozumiane w taki właśnie sposób. Tymczasem Skarżący tylko częściowo podjęli w ostatnich latach czynności zabezpieczające istniejącą substancję zabytku i chroniące ją przed dalszą degradacją i zniszczeniem, w tym - przed niszczącym wpływem czynników atmosferycznych. Istniejące co do stanu zabytku zastrzeżenia oznaczają, że w dalszym ciągu nie zostały spełnione przesłanki wskazane w ustawie.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że skoro organy podatkowe nie dysponują wiedzą pozwalającą ocenić stan zabytku i sposób jego konserwacji, to prawidłowym jest oparcie się organu podatkowego na informacji wojewódzkiego konserwatora zabytków. Z art. 38 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika, że kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami prowadzą organy nadzoru konserwatorskiego, a w szczególności wojewódzki konserwator zabytków lub działający z jego upoważnienia pracownicy wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków. Skoro w świetle art. 38 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, kontrolę w zakresie przestrzegania i stosowania przepisów tej ustawy sprawuje wojewódzki konserwator zabytków, to ten organ jest też właściwy do określenia, czy dany zabytek jest, czy też nie jest utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami tej ustawy. Opinia wojewódzkiego konserwatora zabytków wydana w tym zakresie, korzysta z waloru dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 o.p.
Kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa w zakresie opieki nad zabytkami jest prowadzona przez organy nadzoru konserwatorskiego, więc za słuszne, co do zasady, należy uznać stanowisko, że organy podatkowe przed wydaniem decyzji podatkowej, w razie wątpliwości, mogą i powinny zwrócić się do się do nadzoru konserwatorskiego o stosowne informacje dotyczące konkretnego obiektu i wywiązywania się przez podatnika z ciążących na nim obowiązków w zakresie opieki nad zabytkiem. Informacje, udzielone przez właściwy organ nadzoru konserwatorskiego, powinny dotyczyć kwestii związanych ze stanem danego obiektu, obowiązkami ciążącymi na właścicielu obiektu, zwłaszcza wynikającymi z zaleceń i decyzji tego organu wydawanych na podstawie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Natomiast kwestia oceny, czy i w jakim zakresie spełniony został określony w art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. warunek stosowania zwolnienia podatkowego, należy do organu podatkowego. Z obowiązujących przepisów nie wynika, aby w tym przypadku zastosowanie miała konstrukcja prawna z art. 209 o.p., a więc obligatoryjne uzyskanie przed wydaniem decyzji stanowiska, w tym opinii lub zgody przez inny organ, którym to stanowiskiem organ wydający decyzję jest związany.
Przepis art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. jest przepisem podatkowym i nic nie może zwolnić organu prowadzącego postępowanie podatkowe z obowiązku ustalenia w tym postępowaniu na podstawie całokształtu poddanego prawidłowej ocenie materiału dowodowego, czy przesłanki określone w danym przepisie podatkowym zostały spełnione. Opinia, czy też stanowisko organu właściwego w sprawie ochrony zabytków jest dowodem bardzo istotnym, ale to ostatecznie do organu podatkowego należy ustalenie spełnienia danego rodzaju przesłanki z przepisu podatkowego.
Słuszne było zatem stanowisko organu podatkowego, który nie dysponuje wiedzą, pozwalającą ocenić stan zabytku i sposób jego konserwacji, aby zwrócić się do MKZ o uzyskanie stosownych informacji, dotyczących wywiązywania się przez podatników z ciążących na nich obowiązków w zakresie opieki nad zabytkiem.
W tych okolicznościach treść dokumentów konserwatora zabytków ma charakter wiodący wśród dokumentów, zebranych w toku prowadzonego postępowania podatkowego i stanowi dokument urzędowy. Organy mają przy tym inicjatywę dowodową, zatem przysługuje im prawo oceny przedłożonych przez MKZ dokumentów, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, na tle całokształtu materiału dowodowego. Stosownie bowiem do treści art. 191 o.p. organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.
Sąd zaznacza także, że w pismach z 27 stycznia 2020 r., z 26 stycznia 2021 r. i z 14 stycznia 2022 r. MKZ stwierdził, że budynek elektrowni miejskiej przy ul. [...] w S. nie jest utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Przez cały 2021 r. stan przedmiotów opodatkowania nie uległ znaczącej zmianie, a zwłaszcza takiej, która pozwoliłaby na uznanie, że spełniony jest warunek do uzyskania zwolnienia podatkowego.
Stanowisko powyższe potwierdził także Podlaski Wojewódzki Konserwator Zabytków w pismach znajdujących się w aktach sprawy. W piśmie z 8 lutego 2023 r. organ ten zaznaczył, także że przeprowadzone w latach 2017-2019 przez MKZ kontrole oraz oględziny wykazywały liczne nieprawidłowości w utrzymaniu budynku. Sam właściciel nie występował do MKZ z wnioskiem o pozwolenie na prowadzenie prac konserwatorskich i restauracyjnych, w związku z czym przedmiotowy budynek nie posiada aktualnych pozwoleń na prace konserwatorskie i restauracyjne, a aktualne pozwolenie na roboty budowlane dotyczy jedynie rozbiórki skreślonych z rejestru zabytków elementów zabytkowego zespołu elektrowni. Natomiast aktualne pozwolenie na roboty budowlane dotyczy jedynie rozbiórki skreślonych z rejestru zabytków elementów zabytkowego zespołu elektrowni.
Z przywołanych pism organu nadzoru konserwatorskiego jednoznacznie wynika, że podatnicy nie dopełnili ciążących na nich obowiązków związanych z dysponowaniem zabytkiem, a które mieściłyby się w pojęciach utrzymania, zagospodarowania i konserwacji zabytku. Słusznie wskazał organ, że sami podatnicy podali, że nie wykonali wszystkich zleconych przez MKZ prac przy zabytkowym i terenie, mających na celu zgodne z prawem utrzymanie i konserwację zabytku, tłumacząc to brakiem ekonomicznej zasadności czynienia tych działań w związku z możliwością ujęcia ich nieruchomości w planach przebudowy linii kolejowej Raił Baltica. Argumenty te nie mogą jednak stanowić podstawy do zastosowania zwolnienia podatkowego, bowiem przyjęcie przez właścicieli stanowiska o braku celowości ponoszenia nakładów na zabytek w perspektywie możliwości zagospodarowania nieruchomości na cele linii kolejowej nie skutkuje zmianą kryteriów oceny zachowania zabytku w wymaganym stanie i uznania, że zabytkowe nieruchomości są konserwowane i utrzymywane w sposób zgodny z przepisami o ochronie zabytków.
W odniesieniu do planowanego przebiegu Rail Baltica, Skarżący w skardze powołali się na pismo PKP PLK S.A. z dnia 19 lutego 2021 r., jednak nie zostało ona przez nich dołączone do skargi. W aktach znajduje się jednak pismo PKP PLK S.A. z 27 września 2022 r. (k. 406 akt administracyjnych), w którym PKP PLK S.A. dopuszcza możliwość wywłaszczenia części działek Skarżących, jednak nie są w stanie dokładnie określić wielkości terenu niezbędnego do przejęcia, na dzień przygotowania pisma nie przewidują wyburzenia budynku znajdującego się na przedmiotowych działach. Zdaniem Sądu okoliczności te nie są jednak istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ dowodzone okoliczności nie mają znaczenia prawnego w kontekście ustalania wymiaru podatku od przedmiotowej nieruchomości za rok 2021. Podkreślić należy, że właściciel zabytkowej nieruchomości nie może zostać zwolniony od przestrzegania reżimów – wymogów prawnych – związanych z utrzymaniem zabytkowej nieruchomości ze względu na zdarzenia przyszłe i niepewne.
5. W zakresie wadliwości przeprowadzonych oględzin, przeprowadzenia ich bez udziału stron i spoza przedmiotowej nieruchomości, Sąd wskazuje, że, zgodnie z art. 181 w zw. z art. 122 o.p. oględziny są jednym ze środków dowodowych stosowanych w postępowaniu podatkowym służącym wypełnieniu zasady prawdy obiektywnej. W myśl natomiast art. 190 § 1 o.p. skarżący byli prawidłowo zawiadamiani o miejscu i terminie przeprowadzenia oględzin i na ich wniosek termin ten był dwukrotnie zmieniany.
Pierwszy wniosek skarżącego został uwzględniony przez organ. Natomiast w odniesieniu do drugiego, w piśmie z 3 grudnia 2021 r. T. B. jako przyczynę swojej nieobecności wskazał zwolnienie lekarskie, zaznaczył, że chce osobiście uczestniczyć w oględzinach. Jednak podkreślenia wymaga, że G. B. i pełnomocnik skarżących nie zgłaszali obiektywnych przeszkód udziału w oględzinach. Same oględziny dotyczyły natomiast stanu gruntu oraz budynku, co, jak słusznie wskazały organy, bez przeszkód można ustalić z pewnej odległości, nawet zza ogrodzenia. Istotny w kontekście oględzin jest także fakt, że spostrzeżenia dokonane w trakcie oględzin z 9 grudnia 2021 r. w zasadzie pokrywają się z obserwacjami poczynionymi w 2019 r., także tymi ze stycznia 2023 r. Zdaniem Sądu w tym zakresie nie było konieczności oglądania obiektów z bliska, a same ustalenia zostały potwierdzone wiedzą fachową.
6. Zaskarżonej decyzji zarzucono także, iż niedopuszczenie wnioskowanych przez podatników dowodów skutkowało niepodjęciem wszystkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Odnośnie powyższego Skarżący wskazali też szereg wniosków dowodowych, które ich zdaniem powinny zostać przez organ przeprowadzone. Owe dowody miały wykazać, z jednej strony iż podatnicy utrzymywali zabytkowe obiekty zgodnie z wymogami stawianymi przez prawo, z drugiej zaś, iż w granicach lub bezpośrednim sąsiedztwie tej nieruchomości w przyszłości będzie przebiegała linia kolejowa "Rail Baltica".
Po pierwsze, należy zauważyć, iż zgodnie z art. 122 o.p. (którego naruszenie zarzucono) w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zgodnie z wyrokiem WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 11/21: "Obowiązek gromadzenia przez organy materiału dowodowego nie jest nieograniczony i bezwzględny. Obowiązek ten obciąża organy jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy".
Zdaniem Sądu, stan faktyczny ustalony w przedmiotowej sprawie na podstawie dowodów przeprowadzonych przez organy należy uznać za pewny, a organy podjęły wszelkie niezbędne działania do jego ustalenia. Stan faktyczny zabytkowej nieruchomości, a ogólnie rzecz biorąc jej niszczenie, według Sądu nie budzi żadnych wątpliwości, zaś przeprowadzenie kolejnych wnioskowanych przez stronę skarżącą dowodów traktujących o jej stanie faktycznym nie mogłoby prowadzić do żadnych innych ustaleń niż te już poczynione i jedynym efektem byłoby przedłużenie postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. akt III FSK 2066/18, wszystkie wyroki sądów administracyjnych powoływane w uzasadnieniu dost ępne są w bazie CBOSA, https://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym "samo zgłoszenie wniosków dowodowych nie powoduje automatycznie konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia".
Podobnej wykładni przepisów dokonał WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 3 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 666/20, zgodnie z którym: "jeżeli organ podatkowy, na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów, może dokonać niebudzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne. Organy podatkowe nie mają obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia – procesowego odtworzenia stanu faktycznego – adekwatne i wystarczające są inne dowody".
NSA w wyroku z dnia z 27 listopada 2020 r., sygn. akt II FSK 1820/18, uznał, że: "zarzut naruszenia art. 188 o.p. dla swojej skuteczności winien być uzasadniony poprzez wskazanie, jakie konkretnie wnioski dowodowe nie zostały uwzględnione, co należy podeprzeć argumentacją o niezbędności przeprowadzenia dowodu oraz możliwym wpływie zaniechania organu w tym zakresie na wynik sprawy".
Z tego też powodu bezzasadne było wystąpienie do PKP PLK S.A. o informację na temat planowanych zamierzeń związanych z zajęciem części przedmiotowej nieruchomości. Jak wskazano wcześniej, okoliczność ta nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy.
7. Odnośnie niedopuszczenia dowodu z opinii biegłego, na okoliczność utrzymywania przez skarżących zabytkowych obiektów zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wskazać należy, że ustalony stan nieruchomości w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości. Przedmiotowa nieruchomości na przestrzeni lat wielokrotnie były poddawana oględzinom, a stan zabytku nie budził wątpliwości i został obszernie udokumentowany w protokołach oględziny, ale także utrwalony na fotografiach. Stan faktyczny – stanowiący podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie został dokładnie ustalony, tj. w sposób wymagany przez przepisy Ordynacji podatkowej. Przepis art. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w sposób jasny, klarowny i precyzyjny wskazuje, jakie w szczególności warunki powinien zapewnić właściciel lub posiadacz zabytku. Przepis ten wśród przesłanek niezbędnych do spełnienia w celu zastosowania zwolnienia od podatku od nieruchomości w żaden sposób nie traktuje o skali różnic w stanie nieruchomości przed i po jej nabyciu przez podatników, traktuje za to o prowadzeniu prac konserwatorskich i restauratorskich zdefiniowanych w art. 3 wspomnianej ustawy.
W tym kontekście warto przytoczyć wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 marca 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 2938/19, gdzie wskazano, iż: "utrzymanie zabytku zgodnie z przepisami ustawy z 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami obejmuje oba typy działań: konserwowanie zabytku, a także działania restauratorskie. Przesądza o tym wskazany standard utrzymania zabytku w jak najlepszym stanie, a nie w stanie istniejącym, dotychczasowym lub niepogorszonym."
8. Również zarzutu nieprawidłowego uznania kabiny lakierniczej za obiekt budowalny, kiedy zdaniem skarżących jest to urządzenie które zostało wykonane w za kładzie wytwórczym i jedynie zamontowane na miejscu przeznaczenia, Sąd uznaje za niezasadny. Wskazać należy, że w dotychczas prowadzonych postępowaniach podatkowych – za lata 2018 i 2019, a także 2021 i 2022 r. skarżący na żadnym etapie postępowania nie wskazywali jakichkolwiek okoliczności mogących wpłynąć na kwalifikację prawną omawianej kabiny lakierniczej. Ponadto zgodnie z obowiązującym w 2021 r. art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170) pod pojęciem budowli należy rozumieć obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Z kolei zgodnie z aktualnym na ten czas brzmieniem art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2020 r. poz. 1333) ilekroć w ustawie mowa o obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Zatem, mając na względzie powyższe, należy zgodzić się z wywodem organu, że budowlą opodatkowaną podatkiem od nieruchomości będzie obiekt budowlany wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych, niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, albo urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów p.b., zapewniające możliwość użytkowania danego obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem.
W kontekście tych rozważań wykonanie kabiny w zakładzie wytwórczym i zmontowanie na nieruchomości skarżących, nie oznacza, że nie jest ona wykonana z użyciem wyrobów budowlanych. Z protokołu oględzin z 2019 r. (znajdującego się aktach dotyczących wymiaru podatku za 2020 r., przekazanych razem z przedmiotową skargą) wyraźnie wynika, że komora lakiernicza posadowiona jest na podlewce wyrównującej podłoże, ściany osłonięte są blachą falistą, a przed wjazdem do komory widoczny jest utwardzony betonowy podjazd (por. fot. nr 47 i 41, załączone do protokołu oględzin z dnia 25 stycznia 2023 r.). Sąd jednoznacznie stwierdza, że kabina lakiernicza stanowi obiekt wzniesiony z użyciem wyrobów budowalnych, a zatem bez wątpienia stanowi obiekt budowalnych z art. 3 pkt 1 p.b. W zakresie nie mogło mieć tym bardziej znaczenia dołączone do skargi pismo dostawcy urządzenia Lumina Saico Poland z 13 lipca 2001 r., w którym wskazano, że kabina jest urządzeniem przenośnym. Opinia dostawy urządzenia nie jest w żadnym zakresie wiążąca dla Sądu czy orzekających w sprawie organów.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwaliło się stanowisko, że obiekty takie jak kabiny lakiernicze, myjnie samochodowe czy inne urządzenia techniczne trwale związane z gruntem, mogą być kwalifikowane jako budowle w rozumieniu u.p.o.l. Na przykład, w wyroku NSA z dnia 27 września 2018 r., sygn. II FSK 2615/16, sąd uznał, że hala wachlarzowa, mimo złego stanu technicznego, nadal stanowi budowlę podlegającą opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości (CBOSA).
9. Skarżący zarzucili organowi pierwszej I ponadto naruszenie art. 209 o.p. w związku z uzyskaniem od MKZ informacji bez zwrócenia się do niego o zajęcie stanowiska. Pochylając się nad tym zarzutem należy wyrazić aprobatę stanowisku organu II instancji, w którym podano, iż pozyskanie stanowiska MKZ nastąpiło w ramach działalności tego samego organu – przywołano jako podstawę § 4 ust. 2 Porozumienia zawartego pomiędzy Wojewodą Podlaskim a Miastem Suwałki z dnia 15 grudnia 2008 r. w sprawie powierzenia Miastu Suwałki prowadzenia niektórych spraw z zakresu właściwości Wojewody Podlaskiego, realizowanych przez Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (Dz.Urz.Woj.Podl. z 2008 r. Nr 322, poz. 3445 ze zm.).
Zgodnie z tym porozumieniem rolę organu konserwatorskiego na terenie Miasta Suwałki pełni Prezydent Miasta Suwałk, a zadania wykonuje działający w jego imieniu Miejski Konserwator Zabytków w Suwałkach, który nie jest odrębnym organem. (zob. też wyrok NSA z 24 lutego 2021 r., sygn. akt III FSK 2911/21, zgodnie z którym "uzyskanie przez organ podatkowy informacji od wojewódzkiego konserwatora zabytków w zakresie realizacji ulgi nie wymaga podjęcia działań na podstawie art. 209 o.p.").
10. Zarzuty dotyczące nieprawidłowości w działaniu MKZ nie zasługują na uwzględnienie. Opinię konserwatorską należy uznać za fachową, podtrzymał ją także Podlaskie Wojewódzki Konserwator Zabytków. Podkreślenia wymaga także, że, jak wynika z art. 36 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, na prowadzenie prac przy obiektach zabytkowych wymagane jest pozwolenie właściwego organu konserwatorskiego, a takiego skarżący nie uzyskali. W takiej sytuacji, gdyby rzeczywiście prace wykonane przy zabytku odpowiadały zaleceniom organu konserwatorskiego, to ich wykonanie bez pozwoleń i poza kontrolą i nadzorem organu konserwatorskiego nie mogłoby być uznane za zgodne z prawem. Zgodzić się należy w tym zakresie z Kolegium, że w takiej sytuacji nie ma potrzeby pozyskania wiadomości specjalnych od biegłego, a na ocenę stanu faktycznego nie może wpłynąć stanowisko wyrażone w przedłożonej przez skarżących opinii technicznej sporządzonej 17 kwietnia 2024 r.
Podkreślenia wymaga także, że opinia ta dotyczy stanu istniejącego w dacie jej sporządzenia, a jej celem jest ocena stanu technicznego elementów obiektu pod kątem prawidłowego utrzymania i konserwacji zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków, jednakże z jej treści wynika, że oceniano w istocie prace opisane w punkcie 4, tj. prace rozbiórkowe dwóch pieców i turbiny parowej oraz inne działania podejmowane przez właściciela (np. uzyskanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy z 5 kwietnia 2005 r. polegającej na adaptacji, przebudowie i rozbudowie zabytkowego budynku po byłej elektrowni na cele usługowe). Prowadzenie prac rozbiórkowych, na które uzyskano stosowne zezwolenie, nie zmienia jednak stanu ogólnego obiektu. Z tego też względu należało uznać za bezzasadny wniosek Skarżących o powołanie biegłego na okoliczność ustalenia utrzymywania zabytkowego obiektu przez Skarżących zgodnie z wymogami przewidzianymi przez prawo.
11. W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.