I SA/Bk 181/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję odmawiającą oprocentowania nadpłaty podatku od nieruchomości, uznając, że organ podatkowy nie przyczynił się do przedawnienia zobowiązania.
Spółka O. S.A. domagała się oprocentowania nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 rok, powstałej po uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji z powodu przedawnienia zobowiązania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę, podzielając stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że przedawnienie jest przesłanką obiektywną, a organy podatkowe nie przyczyniły się do jego powstania. Sąd podkreślił, że działania spółki utrudniały postępowanie, a zwrot nadpłaty bez oprocentowania jest wystarczającym wynagrodzeniem.
Przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza K. odmawiającą spółce O. S.A. oprocentowania nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2009. Spółka zwróciła się o zwrot nadpłaty wraz z oprocentowaniem po tym, jak decyzja określająca jej zobowiązanie podatkowe za 2009 r. została uchylona przez SKO i postępowanie umorzone z powodu przedawnienia. Nadpłata została zwrócona, jednak organ odmówił naliczenia oprocentowania, wskazując, że zgodnie z art. 78 § 3 Ordynacji podatkowej, oprocentowanie przysługuje od dnia wydania decyzji uchylającej, jeżeli organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia, a nadpłata nie została zwrócona w terminie. SKO argumentowało, że przedawnienie jest przesłanką obiektywną, niezależną od organu, a działania spółki utrudniały postępowanie. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 (brak uzasadnienia) oraz art. 77 i 78 (odmowa naliczenia oprocentowania). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę. Sąd uznał, że choć przedawnienie jest przesłanką obiektywną, to konieczne jest zbadanie, czy organy podatkowe swoim działaniem lub zaniechaniem przyczyniły się do jego powstania. Analizując przebieg postępowania, sąd stwierdził, że działania spółki, polegające na utrudnianiu ustalenia prawidłowej podstawy opodatkowania i braku współpracy z organami, doprowadziły do przedłużania się postępowania i w konsekwencji do przedawnienia. Sąd podzielił stanowisko SKO, że organy podatkowe nie przyczyniły się do powstania przesłanki uchylenia decyzji. W ocenie sądu, zwrot nadpłaty bez oprocentowania stanowi wystarczające wynagrodzenie w sytuacji, gdy przedawnienie nastąpiło z przyczyn leżących po stronie podatnika, a organ nie przyczynił się do powstania tej przesłanki. Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 210 o.p., uznając uzasadnienie decyzji za wystarczające. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania, nakazując ściągnięcie brakującej kwoty wpisu sądowego od skarżącej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przedawnienie zobowiązania podatkowego jest przesłanką obiektywną, niezależną od organu podatkowego. Oprocentowanie nadpłaty przysługuje, jeżeli organ podatkowy przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji. W tym przypadku, działania spółki utrudniały postępowanie, a organy nie przyczyniły się do przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przedawnienie jest przesłanką obiektywną, ale konieczne jest zbadanie, czy organy podatkowe swoim działaniem lub zaniechaniem przyczyniły się do jego powstania. Analiza przebiegu postępowania wykazała, że działania spółki utrudniały jego prowadzenie, co doprowadziło do przedawnienia. W związku z tym, organy nie przyczyniły się do powstania tej przesłanki, a zwrot nadpłaty bez oprocentowania jest wystarczający.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
o.p. art. 78 § § 3 pkt 1 i 2
Ordynacja podatkowa
PPSA art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t.j.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
o.p. art. 77 § § 1 pkt 1-3
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 77 § § 3
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 78 § § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 210 § § 1 pkt 6 i § 4
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 233 § § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 70 § § 6 pkt 3
Ordynacja podatkowa
PPSA art. 223 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2015 poz 613
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie zobowiązania podatkowego jest przesłanką obiektywną, niezależną od organu podatkowego. Organy podatkowe nie przyczyniły się do powstania przesłanki uchylenia decyzji, gdyż działania spółki utrudniały postępowanie. Zwrot nadpłaty bez oprocentowania jest wystarczającym wynagrodzeniem w sytuacji, gdy przedawnienie nastąpiło z przyczyn leżących po stronie podatnika.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. poprzez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji. Naruszenie art. 77 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 o.p. poprzez odmowę naliczenia oprocentowania od nadpłaty. Naruszenie art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 o.p. przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że organ podatkowy nie może przyczynić się do uchylenia decyzji w sytuacji, gdy przesłanką uchylenia jest przedawnienie.
Godne uwagi sformułowania
Przedawnienie zobowiązania podatkowego jest przesłanką obiektywną, niezależną od organu podatkowego - przedawnienie to wynika wprost z przepisów prawa. Przyczynienie się" należy bowiem rozumieć jako każde działanie lub zaniechanie, które wpływa na wynik postępowania podatkowego. Nie chodzi więc o to, co było podstawą uchylenia decyzji, np. przedawnienie, lecz o to, co doprowadziło do zaistnienia takiej podstawy. Zwrot samej nadpłaty (bez oprocentowania) stanowi w takiej sytuacji wystarczające (adekwatne) wynagrodzenie za "zamrożenie" środków pieniężnych podatnika.
Skład orzekający
Andrzej Melezini
przewodniczący
Małgorzata Anna Dziemianowicz
członek
Marcin Kojło
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących oprocentowania nadpłaty w sytuacji przedawnienia zobowiązania podatkowego, zwłaszcza w kontekście \"przyczynienia się\" organu do powstania tej przesłanki."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której przedawnienie nastąpiło z powodu działań podatnika utrudniających postępowanie. Może być mniej miarodajne w przypadkach, gdy opieszałość organu była ewidentna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla podatników i organów podatkowych – prawa do oprocentowania nadpłaty w sytuacji przedawnienia zobowiązania. Pokazuje, jak złożone mogą być ustalenia dotyczące przyczynienia się organu do przedawnienia.
“Czy przedawnienie podatku oznacza automatyczne oprocentowanie nadpłaty? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 36 587,64 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bk 181/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2022-07-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Andrzej Melezini /przewodniczący/
Małgorzata Anna Dziemianowicz
Marcin Kojło /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1267/22 - Wyrok NSA z 2024-03-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 613
art. 78 § 3 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, asesor sądowy WSA Marcin Kojło (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 lipca 2022 r. sprawy ze skargi O. S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy naliczenia oprocentowania od nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2009 1. oddala skargę, 2. nakazuje ściągnąć od strony skarżącej O. S.A. w W. na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem uzupełnienia brakującego wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego
w B. z dnia [...] marca 2022 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], odmawiającą O. S.A. w W. (dalej również jako "spółka") oprocentowania nadpłaty w podatku od nieruchomości na 2009 r.
Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. spółka zwróciła się o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. wraz z oprocentowaniem. We wniosku wskazano, że decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło decyzję Burmistrza K. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...]i umorzyło postępowanie w sprawie określenia spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. Kwota, która został zapłacona ponad to, co spółka wskazała w deklaracji stanowi nadpłacony podatek, gdyż deklaracja podatkowa wskutek upływu terminu przedawnienia uzyskała walor "niepodważalności". Dlatego też organ podatkowy powinien dokonać zwrotu nadpłaty wraz z wypłaconymi odsetkami oraz oprocentowaniem.
W dniu [...] lutego 2021 r. dokonano zwrotu nadpłaty w kwocie 36.587,64 zł (należność główna i odsetki).
Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. organ odmówił natomiast naliczenia oprocentowania od tej nadpłaty. W podstawie prawnej wskazano art. 77 § 1 pkt 1 i art. 78 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.
Utrzymując w mocy to rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że toczące się
(i przedłużające) postępowanie przed organem I instancji miało związek
z określeniem wartości niedeklarowanych linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej. Linie te od roku 2008 Spółka bezpodstawnie przestała deklarować na potrzeby podatku od nieruchomości. Nie zadeklarowała ich też w roku 2009. Pomimo wielokrotnie ponawianych wezwań podatnik nigdy nie przedłożył żadnej wiarygodnej dokumentacji obrazującej wartość tych linii. Przedstawiony tok postępowania świadczy o wyraźnym dążeniu podatnika do utrudnienia ustalenia prawidłowej podstawy opodatkowania budowli (tu - linii kablowych będących częścią budowli złożonej z kabli i kanalizacji kablowej). Odpowiedzi ("wyjaśnienia") podatnika, nie dość że składane po terminie wyznaczonym przez organ podatkowy, miały na celu uniemożliwienie wydania decyzji przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Nie można zarzucić organowi I instancji, że zwlekał
z wszczęciem postępowania podatkowego. Postępowanie to wszczęto niezwłocznie po otrzymaniu informacji o wyniku kontroli UKS. Niestety informację tę otrzymano dopiero w połowie roku 2014. Podatnikowi dość łatwo przyszło hamować dążenia organu podatkowego do zakończenia postępowania. Praktycznie bez stosownych (rzetelnych) wyjaśnień i dokumentacji, a przynajmniej bez próby pozyskania takich danych, zakończenie postępowania nie było możliwe. Decyzji wydanej w grudniu 2014 r. nie można uznać za będącą wynikiem opieszałości organu podatkowego. Wyłącznie działania podatnika skutecznie doprowadziły jednak do tego, że odwołanie od tej decyzji nie mogło już być rozpatrzone przez końcem roku 2014.
Jeśli natomiast chodzi o decyzję organu I instancji wydaną w dniu [...] stycznia 2016 r., do powstania przesłanki jej uchylenia nie przyczynił się ani organ I instancji, ani organ odwoławczy. Co prawda decyzja ta została wydana po roku 2014, ale
w ramach przerwanego biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (termin ten został przerwany zastosowaniem środka egzekucyjnego w grudniu 2014 r.). Z kolei przedłużające się postępowanie odwoławcze miało wyłącznie związek
z nierozstrzygniętymi pozwami o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego - tu Skład orzekający działał w przeświadczeniu, że wniesienie tych pozwów zawiesiło bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Kolegium nie wykazało się bezczynnością - na bieżąco, monitowało sprawę i wysyłało zapytania do Sądu Okręgowego w W.. Nowy Skład orzekający przyjął inną interpretację art. 70 § 6 pkt 3 o.p. i uznał, że w roku 2021 zobowiązanie podatkowe było już przedawnione, w związku z niezastosowaniem nowego środka egzekucyjnego (przedawniło się więc w grudniu 2019 r. a nie w roku 2014).
Zdaniem Kolegium, przesłanką uchylenia decyzji organu I instancji było więc wyłącznie przedawnienie zobowiązania podatkowego. Do powstania tej przesłanki (a więc do przedawnienia) nie przyczynił się żaden organ podatkowy. W orzecznictwie NSA za utrwalony można uznać pogląd, że upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest przesłanką obiektywną, niezależną od organu podatkowego - przedawnienie to wynika wprost z przepisów prawa.
Organ stwierdził, że zgodnie z art. 78 § 3 pkt 1 o.p., jeżeli przyczyną powstania nadpłaty jest uchylenie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, oprocentowanie nadpłaty przysługuje: a) od dnia powstania nadpłaty albo, b) od dnia wydania decyzji uchylającej orzeczenie organu I instancji, jeżeli organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji, a nadpłata nie została zwrócona w terminie.
W niniejszej sprawie organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia. Co więcej, nadpłata została zwrócona w terminie, w związku
z czym stronie nie należało się oprocentowanie.
Organ odwoławczy podkreślił, że aby można było mówić o oprocentowaniu nadpłaty powstałej w związku z uchyleniem decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, należy wykazać wadliwość, która tkwiła w decyzji od samego początku
i która była powodem uchylenia orzeczenia. Wadliwość taka występuje, gdy organ podatkowy błędnie nakłada na podatnika zobowiązanie w wysokości wyższej niż wynikająca z przepisów prawa podatkowego. Tego typu mankamentów nie stwierdzono w decyzji organu I instancji. Uchylenie orzeczenia podyktowane było niemożnością merytorycznego rozstrzygania sprawy po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Zdaniem Kolegium, celem wprowadzenia art. 78 o.p. nie było "podwójne wynagradzanie" podatnika za dysponowanie (przez organ podatkowy) nadpłatą. Jeżeli w trakcie postępowania podatkowego upływa termin przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ odwoławczy nie ma prawa merytorycznie wypowiadać się na temat zasadności nałożenia ciężaru podatkowego, nawet jeżeli zobowiązanie określono w prawidłowej wysokości (zgodnie z przepisami prawa).
W takim wypadku podatnik uzyskuje korzyść finansową już z tego powodu, że jest mu zwracana kwota uiszczonego wcześniej podatku (wynikającego z uchylonej decyzji) - nie uzyskałby takiej korzyści (a tym bardziej oprocentowania), gdyby organ odwoławczy mógł merytorycznie rozpatrzyć odwołanie. Zwrot samej nadpłaty (bez oprocentowania) stanowi w takiej sytuacji wystarczające (adekwatne) wynagrodzenie za "zamrożenie" środków pieniężnych podatnika. Oprocentowanie nadpłaty powstałej w związku z uchyleniem decyzji wyłącznie z powodu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (a więc zdarzenia, na które organ podatkowy nie ma wpływu - nie przyczynia się do tego zdarzenia) jawi się jako nieproporcjonalna
(i nieadekwatna) sankcja finansowa nałożona na związek publicznoprawny, zwłaszcza w sytuacji gdy podatnik utrudnia sprawne przeprowadzenie postępowania podatkowego.
Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem spółka wywiodła skargę do sądu. Działający w jej imieniu pełnomocnik zarzucił naruszenie:
1) art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. gdyż nie zawiera ono prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego, co powoduje, że postanowienie to nie poddaje się kontroli instancyjnej;
2) art. 77 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 o.p. poprzez odmowę naliczenia oprocentowania od nadpłaty za okres
od powstania nadpłaty, tj. wyegzekwowania podatku, do dnia zwrotu nadpłaty w dniu 11 lutego 2021 r., w sytuacji, w której nie można przyjąć, iż do powstania przesłanki uchylenia decyzji nie przyczynił się organ podatkowy;
3) art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 o.p. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.), przez ich błędną wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, że organ podatkowy nie może przyczynić się do uchylenia decyzji w sytuacji, w której przesłanką uchylenia jest przedawnienie, podczas gdy organ może przyczynić się do przesłanki uchylenia decyzji w sytuacji stwierdzenia przedawnienia, bowiem decyzja może być obarczona również innymi wadami, które i tak skutkowałyby uchyleniem i umorzeniem postępowania, nawet w sytuacji, gdyby organ wydał i doręczył decyzję przed przedawnieniem i te okoliczności powinny podlegać badaniu w postępowaniu w przedmiocie oprocentowania nadpłaty.
Wskazując na powyższe spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji
i zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie sąd zauważa, że zaskarżony akt został nazwany postanowieniem podczas, gdy nie budzi wątpliwości, że dla odmowy zwrotu oprocentowania nadpłaty zastrzeżona powinna być forma decyzji. Okoliczność tą sąd traktuje jednak jako oczywistą omyłkę organu odwoławczego, bowiem z sentencji rozstrzygnięcia
i wskazanych tam podstaw prawnych jednoznacznie wynika, że Kolegium traktuje je jako decyzję, skoro przywołuje przepis art. 233 § 1 pkt 1 o.p.
Przechodząc zatem do kontroli legalności decyzji Kolegium wskazać należy, że zasadniczy spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy stwierdzenia, czy uchylenie przez organ odwoławczy decyzji pierwszoinstancyjnej z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego może być postrzegane jako przesłanka "przyczynienia się organu podatkowego do zmiany lub uchylenia decyzji", mająca wpływ na termin oprocentowania nadpłaty podatkowej.
Do oprocentowania nadpłaty, w rozpoznawanej sprawie zastosowanie będą miały przepisy z dnia jej powstania, tj. przepisy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. W rozpoznawanej sprawie zapłata nienależnego podatku wraz
z odsetkami za zwłokę miała miejsce przed 1 stycznia 2016 r.
Zgodnie z art. 77 § 1 pkt 1-3 o.p. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.), nadpłata podlega zwrotowi w terminie:
1) 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji:
a) ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego,
b) określającej wysokość zobowiązania podatkowego,
c) o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta,
d) o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej lub spadkobiercy,
z zastrzeżeniem § 3;
2) 30 dni od dnia wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę lub określającej wysokość nadpłaty;
3) 14 dni od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję organu podatkowego pierwszej instancji lub stwierdzającego jej nieważność, z zastrzeżeniem § 3.
W myśl art. 77 § 3 o.p., w przypadku uchylenia decyzji, o której mowa w § 1 pkt 1 lit. a-d, lub stwierdzenia jej nieważności, jeżeli następnie, w terminie 3 miesięcy od dnia uchylenia lub stwierdzenia nieważności przez organ podatkowy lub od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję lub stwierdzającego jej nieważność, zostanie wydana decyzja w tej samej sprawie, nadpłata, którą stanowi różnica między podatkiem wpłaconym a podatkiem wynikającym z tej decyzji, podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania nowej decyzji.
Stosownie do art. 78 § 3 pkt 1 i 2 o.p., oprocentowanie przysługuje:
1) w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 1 lit. a-d, z zastrzeżeniem pkt 2, oraz w przypadku, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 3 - od dnia powstania nadpłaty; 2) w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 1 lit. a-d - od dnia wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji, jeżeli organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, a nadpłata nie została zwrócona w terminie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych funkcjonuje pogląd, do którego
w swej decyzji odwołało się Kolegium, zgodnie z którym upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest przesłanką obiektywną, niezależną od organu podatkowego - przedawnienie to wynika wprost z przepisów prawa. Przedawnienie zobowiązania podatkowego, będące podstawą uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej przez organ odwoławczy, należy uznać za przesłankę obiektywną, które organy podatkowe były zobowiązane uwzględnić z mocy prawa. Przesłanki sformułowane w art. 78 § 3 pkt 1 i 2 o.p. nie mają zaś żadnego związku
z przewlekłością postępowania podatkowego (nie można powoływać się na tę okoliczność w zakresie sporu dotyczącego wysokości oprocentowania nadpłaty). Przesłanki te są związane z wadami decyzji podatkowej, z której wynika nadpłata,
a nie z czasem trwania postępowania w tym przedmiocie (np. wyroki w sprawach
III FSK 96/21, II FSK 1349/18, II FSK 553/18, II FSK 1097/18, II FSK 1842/18, II FSK 2117/18, II FSK 3022/17).
Niewątpliwie przedawnienie zobowiązania będące podstawą uchylenia decyzji wymiarowej Burmistrza jest przesłanką obiektywną, jednakże - w ocenie sądu - nie przesądza to o tym, że organy podatkowe nie przyczyniły się do przedawnienia przedmiotowego zobowiązania.
Powód bądź przyczyna zaistnienia tej przesłanki mogą bowiem mimo wszystko leżeć po stronie organów podatkowych co oznacza, że konieczne jest stanowcze określenie jakie okoliczności faktyczne i prawne doprowadziły do tego, że postępowanie w przedmiotowej sprawie toczyło się na tyle długo, że doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, a w szczególności czy organ, który prowadził dane postępowanie, w którym doszło do powstania nadpłaty na koncie skarżącej, z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego, działał opieszale
i swoim działaniem lub bezczynnością, "przyczynił się" do tego rodzaju rozstrzygnięcia (zakończenia postępowania). "Przyczynienie się", o którym mowa należy bowiem rozumieć jako każde działanie lub zaniechanie, które wpływa na wynik postępowania podatkowego. Nie muszą to być błędy popełnione przez organ podatkowy, które doprowadziły do uchylenia decyzji, czyli nie muszą one tkwić
w decyzji, bądź też wynikać z uchybień w zakresie prowadzonego postępowania podatkowego. Przesłanka uchylenia danej decyzji czy jej charakter, nie mogą być podstawą do arbitralnego przesądzenia o braku przyczynienia się organu podatkowego do jej powstania. Przedawnienie zobowiązania podatkowego, skutkujące uchyleniem, a następnie umorzeniem postępowania, nie jest wystarczające dla stwierdzenia, że organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji. W zakresie oprocentowania nadpłaty przepis art. 78 § 3 pkt 2 o.p. odwoływał się do przyczynienia się do "powstania przesłanki" uchylenia decyzji, a nie samego uchylenia. Nie chodzi więc o to, co było podstawą uchylenia decyzji, np. przedawnienie, lecz o to, co doprowadziło do zaistnienia takiej podstawy. W tym zakresie sąd podziela zatem pogląd wyrażony już przez WSA w Białymstoku
w wyroku z dnia 20 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Bk 519/19 oraz judykaty Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach o sygn. II FSK 1363/18, III FSK 4181/21, III FSK 2695/21.
Wobec powyższego do powstania przesłanki przedawnienia musi przyczynić się organ podatkowy, a więc musi ona być wynikiem jego niestarannego działania, co wymaga ustaleń faktycznych i ocen poczynionych na tle konkretnych okoliczności danej sprawy.
Wnioskowane przez spółkę oprocentowanie dotyczy nadpłaty wynikającej
z decyzji wydanej w 2014 r. W realiach rozpatrywanego przypadku Kolegium opisało skrupulatnie okoliczności, które doprowadziły do tego, że postępowanie w sprawie wymiaru podatku na 2009 r. toczyło się na tyle długo, że doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Wynika z nich, że to działania skarżącej, de facto utrudniające sprawne przeprowadzenie postępowania, doprowadziły do tego, że odwołanie od decyzji nie mogło już być rozpatrzone przez końcem roku 2014. Kolegium przedstawiło również motywy wstrzymania się z wydaniem kolejnych decyzji, w tym tej ostatniej umarzającej postępowanie z powodu przedawnienia. Ocenę tą sąd akceptuje i podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia.
Kolegium wskazało zatem, że w deklaracji dotyczącej roku 2009 T. S.A. (obecnie O. Polska S.A.) wykazała 4,80m2 gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, 2,45m2 budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i 1.225.537,10 zł wartości budowli. Deklarację tę podatnik skorygował w marcu 2009 r. w ten sposób, że budowle o wartości 1.225.537,10 zł wykazał do opodatkowania wyłącznie za miesiąc styczeń. W dołączonym do korekty piśmie z dnia [...] marca 2009 r. Spółka wyjaśniła, że korekta spowodowana jest sprzedażą posiadanych budowli na rzecz T. sp. z o.o. - sprzedaż miała miejsce [...] stycznia 2009 r. i spowodowała wygaśnięcie obowiązku podatkowego dotyczącego budowli z końcem tego miesiąca.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej
w W. poinformował organ podatkowy o wyniku kontroli przeprowadzonej
w O. S.A., która wykazała, że umowa sprzedaży infrastruktury telekomunikacyjnej, na którą powołał się podatnik w piśmie z dnia [...] marca 2009 r., wbrew wyjaśnieniom spółki, nie obejmowała linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej.
Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. organ podatkowy wezwał podatnika do skorygowania deklaracji podatkowej dotyczącej roku 2009, tj. do zadeklarowania wartości linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej (linii tych spółka nie sprzedała na rzecz T. sp. z o.o.).
Spółka korekty nie złożyła, a pełnomocnik podatnika - pismem z dnia [...] lipca 2014 r. - poinformował, że spółka dopiero analizuje wynik kontroli UKS i po dokonaniu tej analizy podejmie "decyzję w kwestii korekty deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości". Takiej "decyzji w kwestii korekty" podatnik jednak nie podjął, nie poinformował też organu podatkowego o tym, że deklaracji nie skoryguje. Brak reakcji podatnika skłonił organ podatkowy do wszczęcia postępowania
w sprawie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2009 (postanowienie z dnia [...] sierpnia 2014 r.).
W toku postępowania podatkowego - pismem z dnia [...] września 2014r. - podatnik zażądał przeprowadzenia dowodu z ewidencji środków trwałych w celu określenia wartości posiadanych budowli. Do wniosku żadnego wyciągu z tej ewidencji jednak nie dołączono. Pismem z dnia [...] września 2014 r. organ podatkowy wezwał stronę do przedłożenia uwierzytelnionej dokumentacji (ewidencji środków trwałych) obrazującej wartość linii kablowych posiadanych rzez spółkę. Na to wezwanie strona w ogóle nie odpowiedziała.
Organ podatkowy ponowił wezwanie pismem z dnia [...] października 2014 r.
W odpowiedzi spółka - pismem z dnia [...] października 2014 r. - ograniczyła się do przesłania niepotwierdzonego "zestawienia środków trwałych" wskazującego wartość 1.225.537,10 zł (wartość deklarowaną za styczeń 2009 r.).
Postępowanie podatkowe zakończono decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. określającą zobowiązanie w podatku od nieruchomości w kwocie 22.468 zł.
Z uwagi na zbliżający się termin przedawnienia zobowiązania podatkowego powyższej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności (postanowienie
z dnia [...] grudnia 2014 r.). Kwotę należnego podatku organ egzekucyjny wyegzekwował i przekazał organowi podatkowemu w dniu [...] grudnia 2014 r. Organ
I instancji działał zatem w przekonaniu, że doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania (choć w późniejszym czasie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r. SKO uchyliło powyższe postanowienie organu I instancji o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności).
Rozpatrując odwołanie od decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło orzeczenie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia (decyzja z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...]).
W toku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji - pismem
z dnia [...] lipca 2015 r. - wezwał stronę do złożenia wyjaśnień nt. rozbieżności podstaw opodatkowania budowli deklarowanych w roku 2007 i 2009.
Z pisma z dnia [...] sierpnia 2015 r. (będącego odpowiedzią na wezwanie) wynikało, że różnica w deklarowanych wartościach dotyczyła linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej, które w 2010 r. nie podlegały opodatkowaniu, jako że były położone w kanalizacji będącej własnością innego podmiotu. Odpowiedź podatnika nie dotyczyła więc roku 2009 (tak jak zaznaczono w wezwaniu, lecz roku 2010 nieobjętego postępowaniem podatkowym.
Pismem z dnia [...] września 2015 r. organ podatkowy ponownie wezwał stronę do przedłożenia poświadczonej dokumentacji (ewidencji środków trwałych) obrazującej wartość budowli w roku 2009.
Wezwanie to pełnomocnik strony odebrał dopiero w dniu [...] października 2015 r. po czym - pismem z dnia [...] października 2015 r. - wniósł o przedłużenie "terminu do przedłożenia wyjaśnień", uzasadniając prośbę "koniecznością zweryfikowania danych z dokumentami źródłowymi w celu udzielenia organowi podatkowemu precyzyjnej odpowiedzi".
Dopiero pismem z dnia [...] listopada 2015 r. (ponad miesiąc od upływu terminu na zastosowanie się do wezwania) strona przesłała niepotwierdzony wykaz budowli ujętych w deklaracji na rok 2009. Wykaz ten był powieleniem poprzedniego (przesłanego rok wcześniej). Okazało się więc, że spółka wcale nie musiała "weryfikować jakichkolwiek danych z dokumentami źródłowymi" skoro wszystkie dane posiadała już od roku.
Postępowanie podatkowe w I instancji zostało zakończone decyzją z dnia
[...] stycznia 2016 r. Również od tej decyzji strona wniosła odwołanie.
W toku postępowania odwoławczego organ II instancji uzyskał wiedzę
o toczących się przed sądem powszechnym sprawach powództw o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009 r. zawartej pomiędzy T. S.A. i T. sp. z o.o. Zdaniem Kolegium od losów tej umowy zależała ocena zgodności z prawem deklaracji podatkowych, w których podatnik (T. S.A.) od lutego 2009 r. przestał deklarować przedmioty opodatkowania objęte tą umową. Pytany o wynik powyższych spraw Sąd Okręgowy w W. informował, że żadna z nich nie była prawomocnie zakończona. Organ był zatem przeświadczony, że ziściła się przesłanka zawieszenia biegu terminu przedawnienia z art. 70 § 6 pkt 3 o.p. Po zamianie składu orzekającego Kolegium, nowy skład przyjął inną niż dotychczas stosowana interpretację art. 70 § 6 pkt 3 o.p. Uznano, że skoro decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r. nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności i nie zastosowano nowego środka egzekucyjnego, zobowiązanie za rok 2009 uległo przedawnieniu. Decyzję organu I instancji uchylono więc i umorzono postępowanie w sprawie (decyzja SKO z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...]). Organ I instancji zwrócił powstałą w ten sposób nadpłatę w ustawowym 30-dniowym terminie.
Wobec powyższego sąd podziela stanowisko Kolegium, że wszczynając
i prowadząc postępowanie w roku 2014 organ I instancji dochował należytej staranności przejawiając odpowiednią inicjatywę dowodową i próbując uzyskać od strony niezbędne materiały i informacje. Postępowanie to wszczęte zostało tak późno, nie z uwagi na opieszałość Burmistrza, tylko z powodu uzyskania przez organ w połowie 2014 r. wyników kontroli UKS wskazujących, że deklaracja podatkowa spółki dotycząca 2009 r. może nie obejmować wszystkich przedmiotów podlegających opodatkowaniu.
Z tych powodów sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa, w stopniu, które miałoby wpływ na wynik sprawy. W analizowanym przypadku nie było podstaw do zwrotu oprocentowania od nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r.
Sąd nie podziela zarzutu naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika uzasadnienie decyzji zawiera wyjaśnienia, dlaczego Kolegium uznało, że do przedawnienia doszło z przyczyn nie leżących po stronie organu podatkowego.
Odnosząc się do argumentów skargi, że egzekucję podjęto już w dniu [...] grudnia 2014 r. (na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego już w dniu
[...] grudnia 2014 r.), zatem przed doręczeniem decyzji ([...] grudnia 2014 r.), co w ocenie pełnomocnika oznacza brak wymagalności w zakresie zobowiązania wykraczającego poza kwotę zadeklarowaną i brak przerwania biegu terminu przedawnienia – sąd zauważa, że okoliczność, na którą powołał się autor skargi nie była przyczyną wydania decyzji uchylającej rozstrzygnięcie Burmistrza w zakresie podatku od nieruchomości za 2009 r. i umarzającej postępowanie w sprawie, zatem stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie jest odmienny od tego, który był przedmiotem rozstrzygania przez WSA w Gliwicach w przywołanym podczas rozprawy wyroku I SA/Gl 1559/20. Decyzja z dnia 18 stycznia 2021 r. został wydana w związku z uchyleniem w dniu 31 grudnia 2020 r. postanowienia Burmistrza
w sprawie rygoru natychmiastowej wykonalności, a wobec poglądów ukształtowanych w orzecznictwie organy podatkowe miały obowiązek przyjąć fakt bezskuteczności środka egzekucyjnego. Nie zmienia to postaci rzeczy, że
organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji.
W tym stanie rzeczy sąd orzekł o oddaleniu skargi, za podstawę przyjmując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329).
Sąd orzekł również o konieczności ściągnięcia od skarżącej na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, brakującej kwoty wpisu sądowego. Niniejsza sprawa będącą sprawą z zakresu zobowiązań podatkowych, jako nieobjęta wpisem stosunkowym, podlega opłacie wpisem stałym w wysokości 500 zł. Sąd wezwał zaś i uzyskał od spółki wpis w kwocie jedynie 100 zł. Do uiszczenia pozostałej części wpisu strona nie była wzywana, stąd obowiązek orzeczenia w tym zakresie w wyroku. Podstawę ku temu stanowił zaś art. 223 § 2 ww. ustawy procesowej, zgodnie z którym, jeżeli nie została uiszczona należna opłata sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji nakaże ściągnąć tę opłatę od strony, która obowiązana była ją uiścić albo od innej strony, gdy z orzeczenia tego wynika obowiązek poniesienia kosztów postępowania przez tę stronę.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI