I SA/Bk 174/25

I SA/Bk 174/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-09-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Justyna Siemieniako /przewodniczący/
Małgorzata Anna Dziemianowicz
Marcin Kojło /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek rolny
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1176
art. 1, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 2, art. 6a ust. 6, art. 6c ust. 1, art. 12 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 września 2025 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 26 marca 2025 r. nr S-KO.400/193/2025 w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2025 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Wójt Gminy W. decyzją z dnia 4 lutego 2025 r. nr BF 3123.40272.1.2025 ustalił J. G. (dalej również jako "skarżący") wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2025 r. w kwocie 442,00 zł.
Z decyzją tą nie zgodził się skarżący i wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży. W odwołaniu podniósł, że jego hektary przeliczeniowe zostały źle obliczone, a co za tym idzie zwiększył się jego dochód
z gospodarstwa rolnego, który spowodował przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do prawa pomocy społecznej z Ośrodka Pomocy Społecznej
w W.. Skarżący wniósł o ponowne naliczenie hektarów przeliczeniowych
i zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie, czy przepisy na podstawie których zwiększono mu hektary przeliczeniowe i dochód z gospodarstwa są zgodne
z Konstytucją.
Decyzją z dnia 26 marca 2025 r. nr S-KO.400/193/2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy po przytoczeniu obowiązujących przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1176) wskazał, że skarżący jest właścicielem użytków rolnych
o powierzchni 6,15 ha, a także, że podatek rolny od 1,7915 ha powierzchni gruntów przyjętych do opodatkowania stanowiących własność skarżącego będzie wynosił 1,7915 ha x 215,85 zł = 386,69 zł, po zaokrągleniu do pełnych złotych - 387,00 zł.
Następnie, po przytoczeniu odpowiednich przepisów ustawy z dnia
12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 70) oraz uchwały Rady Gminy W. Nr VIII/39/2024 z dnia 27 listopada 2024 r. określającej wysokość stawek podatku od nieruchomości, wskazał iż skoro skarżący jest właścicielem budynku mieszkalnego o powierzchni 93,00 m2, to przy stawce 0,84 zł podatek od niego będzie wnosił: 93,00 m2 x 0,84 zł = 78,12 zł. Jednocześnie zauważył, iż Rada Gminy W. w § 1 ust. 1 pkt 3 uchwały nr III/15/02 z dnia
23 grudnia 2002 r. zwolniła z podatku od nieruchomości budynki mieszkalne podatników i osób fizycznych. Tak więc w ostateczności na skarżącym nie będzie ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości od budynku mieszkalnego. Organ zaznaczył, że budynek inwentarski jest posadowiony na gruntach gospodarstwa rolnego i jest ustawowo zwolniony z opodatkowania.
Kolegium za prawidłowe uznało również wyliczenia organu pierwszej instancji w zakresie wysokości podatku leśnego. Po przytoczeniu stosownych przepisów ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 176) organ stwierdził, iż skoro skarżący jest właścicielem 0,90 ha lasu podlegającego opodatkowaniu podatkiem leśnym to należało przyjąć następujące wyliczenie: 0,90 ha x 61,017 zł = 54,91 zł, po zaokrągleniu do pełnych złotych 55,00 zł
Organ stwierdził, że w konsekwencji łączne zobowiązanie pieniężne skarżącego na 2025 r. będzie wynosiło: 387,00 zł + 55,00 zł = 442,00 zł.
Końcowo, Kolegium odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśniło, że nie jest uprawnione do występowania z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zbadania zgodności przepisów prawa.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.
Skarżący wyraził swoje niezadowolenie podnosząc, że decyzja Kolegium jest niezgodna z przepisami prawa i z Konstytucją. Zaznaczył, iż zaskarża decyzje SKO po raz dziewiąty od 2016 r., kiedy zmieniono przepisy na niekonstytucyjne i nikt z tym nic nie robi. Przez niekonstytucyjny przepis podniesiono dochód z hektara przeliczeniowego, który ma wpływ na przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Skarżący zwrócił uwagę, że odmawia się mu prawa pomocy społecznej, powołując się na ograniczone środki przeznaczone w budżecie na pomoc osobom potrzebującym, po czym nie wykorzystuje się prawie 2000,00 zł z tego budżetu wynoszącego 25000,00 zł, które to nie wykorzystane celowo pieniądze przeznacza się na premie i nagrody dla pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej w W., jak też celowo zmniejsza się budżet na następny rok dla osób biednych i potrzebujących z 25000 zł do 15000 zł. Skarżący wskazał ponadto na swoją trudną sytuację majątkową i zdrowotną.
W związku z powyższym skarżący wniósł m.in. o ukaranie grzywną
w najwyższej wysokości organ I instancji i II instancji, za świadome po raz kolejny łamanie obowiązujących przepisów prawa, a co za tym idzie szkodzenie najbiedniejszym mieszkańcom gminy, potrzebującym pomocy społecznej, pominięciu wnioskowanego dowodu o zwrócenie się do TK, co ma istotne znaczenie na rozstrzygnięcie sprawy. Poza tym skarżący wniósł o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie czy nowelizacja art. 4 ust. 7 pkt 1 ustawy o podatku rolnym jest zgodna z Konstytucją RP, która to nowelizacja spowodowała zwiększenie przelicznika hektarów zabudowanych IV, V i VI klasy (przyjęto przelicznik 1, pomijając klasę ziemi, co jest niezgodne z Konstytucją), co spowodowało zwiększenie dochodów biednych rolników wyliczanych na podstawie hektarów przeliczeniowych, przekroczenie kryterium dochodowego uprawniające do zasiłku
z pomocy społecznej, gdy tak naprawdę ich dochód nie zwiększył się, gdyż nie zwiększyła się rzeczywista powierzchnia ich gospodarstwa.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Oceniając prawidłowość decyzji w zakresie wymiaru podatku rolnego wskazać należy, iż stosownie do treści art. 1 ustawy o podatku rolnym, opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych,
z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.
Podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego (art. 4 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy).
W świetle art. 3, podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2; 2) posiadaczami samoistnymi gruntów; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem,
z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, a także jeżeli dotyczy nieruchomości znajdujących się w Zasobie, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o Krajowym Zasobie Nieruchomości (Dz. U. z 2024 r. poz. 1026 i 1089), albo b) jest bez tytułu prawnego, z wyjątkiem gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących
w zarządzie Lasów Państwowych; w tym przypadku podatnikami są odpowiednio jednostki organizacyjne Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa i Lasów Państwowych.
Natomiast w świetle art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy, podatek rolny za rok podatkowy wynosi od 1 ha gruntów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 - równowartość pieniężną 2,5 q żyta obliczoną według średniej ceny skupu żyta za okres 11 kwartałów poprzedzających kwartał poprzedzający rok podatkowy.
Zgodnie z art. 6 ust. 2 średnią cenę skupu żyta, o której mowa w ust. 1, ustala się na podstawie komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, ogłaszanego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski",
w terminie do dnia 20 października roku poprzedzającego rok podatkowy.
W myśl art. 6a ust. 6 u.p.r., podatek rolny na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 10, ustala, w drodze decyzji, organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia gruntów. Podatek jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego w terminach do dnia
15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego.
Zgodnie z art. 6c ust. 1, osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym) z zastrzeżeniem ust. 2. Przepisy art. 6a ust. 6a i 10a stosuje się odpowiednio..
Zgodnie z komunikatem Prezesa GUS z dnia 18 października 2024 r. ogłoszonym w Monitorze Polskim z 2024 r. pod poz. 891 cena 1 dt żyta wynosiła 86,34 zł - 2,5 q stanowi kwotę 215,85 zł.
Z wypisu z rejestru gruntów wynika, że skarżący jest właścicielem użytków rolnych o powierzchni 6,15 ha. Zgodnie z art. 4 ust. 7 pkt 1 ustawy, m.in. grunty rolne zabudowane - bez względu na zaliczenie do okręgu podatkowego - przelicza się na hektary przeliczeniowe według przelicznika: 1 ha gruntów rolnych zabudowanych -
1 ha przeliczeniowy. W myśl art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym, zwalnia się od podatku rolnego użytki rolne klasy V, VI i VIz oraz grunty zadrzewione
i zakrzewione ustanowione na użytkach rolnych.
Wobec powyższego, organy prawidłowo przyjęły do podstawy opodatkowania grunty RIVa - 0,79 ha, RIVb - 1,45 ha i PsIV - 0,23 ha przeliczając na hektary przeliczeniowe z uwzględnieniem przeliczników wskazanych w art. 4 ust. 5 ustawy
i zaliczenia do III okręgu podatkowego gminy W., zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 10 grudnia 2001 r. w sprawie zaliczenia gmin oraz miast do jednego z czterech okręgów podatkowych (Dz. U. z 2001 r. nr 143, poz. 1614). Dlatego też właściwie przyjęto do podstawy opodatkowania 1,7915 hektarów przeliczeniowych wg. następującego wyliczenia: RIVa - 0,79 ha x 0,90 = 0,7110 ha przel., RIVb - 1,45 ha x 0,65 = 0,9425 ha przel., Ps IV- 0,23 ha x 0,60 = 0,1380 ha przel. Stąd też Kolegium zasadnie wskazało, iż podatek rolny po zaokrągleniu do pełnych złotych wynosi: 1,7915 ha x 215,85 zł = 386,69 zł czyli 387 zł.
Podkreślić należy, iż wskazany przez skarżącego wzrost liczby hektarów przeliczeniowych jego gospodarstwa rolnego wynika z nowelizacji art. 4 ust. 7 pkt 1 ustawy o podatku rolnym, bowiem grunty rolne zabudowane tj. B-RV pow. 0,48 ha fizycznych stanowią obecnie 0,48 ha przeliczeniowych, podczas gdy przed 1 stycznia 2016 r. obliczając liczbę hektarów przeliczeniowych od gruntów rolnych zabudowanych należało uwzględnić klasę bonitacyjną oraz odpowiedni przelicznik powierzchni użytków rolnych. Dlatego też 0,48 ha fizycznych wynosiło wówczas 0,12 ha przeliczeniowych. Powyższa zmiana powierzchni przeliczeniowej gospodarstwa rolnego należącego do podatnika nie miała jednak wpływu na wymiar podatku rolnego, bowiem w dalszym ciągu na mocy art. 12 ust. 1 pkt 1, zwalnia się od podatku rolnego użytki rolne klasy V, VI i VIz oraz grunty zadrzewione i zakrzewione ustanowione na użytkach rolnych.
Odnośnie podatku od nieruchomości wskazać należy, iż organ prawidłowo przytoczył przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych oraz uchwałę Rady Gminy W. z dnia 27 listopada 2024 r. określającą wysokość stawek podatku od nieruchomości. Na tej podstawie Kolegium zasadnie wskazało, iż skoro skarżący jest właścicielem budynku mieszkalnego o powierzchni 93,00 m2, to przy stawce 0,84 zł podatek od niego będzie wnosił: 93,00 m2 x 0,84 zł = 78,12 zł Jednakże skarżący nie będzie zobowiązany do zapłaty podatku od nieruchomości od budynku mieszkalnego, albowiem Rada Gminy W. w § 1 ust. 1 pkt 3 uchwały nr III/15/02 z dnia 23 grudnia 2002 r. zwolniła z podatku od nieruchomości budynki mieszkalne podatników i osób fizycznych. Poza tym zgodzić się należy z organem, iż budynek inwentarski o powierzchni 235,00 m2 jest posadowiony na gruntach gospodarstwa rolnego i jest ustawowo zwolniony
z opodatkowania.
Przechodząc do oceny zasadności wymiaru podatku leśnego wskazać trzeba, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym, opodatkowaniu podatkiem leśnym podlegają określone w ustawie lasy, z wyjątkiem lasów zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność leśna. Ustęp 2 tego artykułu stanowi, że lasem w rozumieniu ustawy są grunty leśne sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako lasy. Zgodnie z art. 3 ustawy
o podatku leśnym podstawę opodatkowania podatkiem leśnym stanowi powierzchnia lasu, wyrażona w hektarach, wynikająca z ewidencji gruntów i budynków. Podatek leśny od 1 ha, za rok podatkowy wynosi, z zastrzeżeniem ust. 3, równowartość pieniężną 0,220 m3 drewna, obliczaną według średniej ceny sprzedaży drewna uzyskanej przez nadleśnictwa za pierwsze trzy kwartały roku poprzedzającego rok podatkowy (art. 4 ust. 1 ustawy). Średnią cenę sprzedaży drewna, o której mowa
w ust. 1, ustala się na podstawie komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, ogłaszanego w Dzienniki Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" w terminie 20 dni po upływie trzeciego kwartału (art. 4 ust. 4). Rada gminy może obniżyć kwotę stanowiącą średnią cenę sprzedaży drewna określoną
w ust. 4, przyjmowaną jako podstawa obliczania podatku leśnego na obszarze gminy (art. 4 ust. 5). Rada Gminy W. nie podjęła uchwały w tej sprawie.
Według Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia
18 października 2024 r. w sprawie średniej ceny sprzedaży drewna, obliczonej według średniej ceny drewna uzyskanej przez nadleśnictwa za pierwsze trzy kwartały 2024 r. (M.P. z 2024 poz. 892) - średnia cena sprzedaży drewna, obliczona według średniej ceny drewna uzyskanej przez nadleśnictwa za pierwsze trzy kwartały 2024 r., wyniosła 277,35 zł za 1 m3, czyli równowartość pieniężna 0,220 m3 drewna wynosi 61,017 zł. Skarżący jest właścicielem lasu o pow. 0,90 ha. Stąd też organ prawidłowo ustalił, że podatek leśny wynosi: 0.90 ha x 61,017 zł = 54,91 zł, po zaokrągleniu do pełnych złotych 55,00 zł.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1151) podstawą planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki państwowej
i gospodarki gruntami są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków.
Z przepisu tego wynika, że ewidencja gruntów budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach podatkowych. Od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a zatem organy ustalające zobowiązania podatkowe nie są uprawnione do przyjęcia innych danych niż wykazane w ewidencji gruntów i budynków. Dopóki dane te nie zostaną zmienione
w stosownym trybie, dopóty organ podatkowy będzie zobowiązany uwzględniać je przy ustalaniu podatku.
Oceniając przeprowadzone w sprawie postępowanie sąd nie dostrzega, aby uchybiało ono podstawowym regułom wynikającym z art. 122, art. 187, art. 191 Ordynacji podatkowej. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, podjęto wszelkie działania zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Ocena dowodów nie nosi znamion dowolności. W decyzjach przedstawiono właściwe wyliczenia. Zdaniem sądu działanie organów w toku kontrolowanego postępowania
w pełni odpowiada zasadzie legalizmu. Organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego.
Argumentacja skarżącego w zakresie zgodności przepisów ustawy o podatku rolnym z Konstytucją RP jest niezasadna. Sąd, po analizie nowelizacji przepisu art. 4 ust. 7 pkt 1 ustawy o podatku rolnym (z mocą obowiązywania od 1 stycznia 2016 r.), nie stwierdził podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie jego konstytucyjności. Również skarżący nie wyjaśnił w sposób wystarczający na czym opiera zarzut niekonstytucyjności spornych przepisów ustawy. W gruncie rzeczy argumentacja skarżącego opiera się na wpływie tej nowelizacji na zwiększenie dochodu z gospodarstwa rolnego będącego kryterium przyznania pomocy społecznej. Sprawa ta dotyczy natomiast wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego. Bez znaczenia dla oceny prawidłowości wymiaru podatku pozostaje zatem kwestia spełnienia przez skarżącego kryterium dochodowego
w postępowaniach z zakresu pomocy społecznej w związku ze zwiększeniem się liczby hektarów przeliczeniowych jego gospodarstwa rolnego.
Podobne stanowisko do zawartego w niniejszej sprawie przedstawił tut. sąd
w prawomocnych wyrokach o sygn. akt I SA/Bk 406/17, I SA/Bk 271/18, I SA/Bk 198/19, I SA/Bk 228/21, I SA/Bk 140/22, dotyczących łącznego zobowiązania pieniężnego odpowiednio za 2017, 2018, 2019, 2021 r. i 2022 r.
Odnośnie wniosku o ukaranie Kolegium grzywną wskazać należy, iż wniosek taki jest niedopuszczalny, albowiem sąd administracyjny nie posiada kompetencji do nakładania na organ grzywny za "świadome po raz kolejny łamanie obowiązujących przepisów prawa". W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa sąd ma uprawnienia przewidziane w stosownych przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 935 (zob. art. 145 - 151a tejże ustawy), do których nie należy wymierzenie grzywny w przypadku uwzględnienia skargi na decyzję podatkową, czego zresztą tut. sąd nie uczynił, uznając zaskarżoną decyzję za prawidłową.
W tym stanie rzeczy uznając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.