I SA/Bk 157/25

I SA/Bk 157/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-07-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Małgorzata Anna Dziemianowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Finanse publiczne
Środki unijne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 36
Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Dz.U. 2024 poz 1530
art. 207 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Dz.U. 2020 poz 818
art. 24 ust. 1, ust. 11, art. 24 ust. 5, art. 2 pkt 14
Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020 - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk,, sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 lipca 2025 r. sprawy ze skargi Powiatu S. na decyzję Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 11 lutego 2025 r. nr 7/2025 w przedmiocie określenia kwoty zobowiązania przypadającej do zwrotu oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 29 kwietnia 2024 r., nr RPOWP/2/2024, Wojewódzki Urząd Pracy w Białymstoku jako Instytucja Pośrednicząca Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 (dalej też jako: "IP RPOWP") określił kwotę zobowiązania w łącznej wysokości 4.345.164,84 zł, przypadającą do zwrotu od Powiatu S. (dalej jako: "Powiat", "Beneficjent", "Skarżący") wypłaconą w ramach Projektu nr [...] pt. "[...]" (dalej jako: "Projekt"), realizowanego na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...] z 31 sierpnia 2017 r., zmienionej aneksem nr [...] z 24 września 2018 r. (dalej jako: "Umowa"), wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków do dnia zwrotu.
Przedmiotowa decyzja została wydana po ponownym przeprowadzeniu przez IP RPOWP postępowania wyjaśniającego (dowodowego) w sprawie, rozpoznawanej po połączeniu dwóch spraw, które dotyczyły tego samego stanu faktycznego oraz tej samej podstawy prawnej i w których właściwy był ten sam organ administracji, w związku z uchyleniem przez Zarząd Województwa Podlaskiego - Instytucję Zarządzającą Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 (dalej też jako: "IZ RPOWP", "IZ") decyzją z 2 lutego 2023 r., nr 4/2023, decyzji IP RPOWP z 19 lipca 2022 r., nr RPOWP/2/2022, oraz w związku z uchyleniem przez IZ decyzją z 16 marca 2023 r., nr 13/2023, decyzji IP PROWP z 21 grudnia 2022 r., nr RPOWP/5/2022, określających kwoty przypadające do zwrotu od Powiatu S. Ponowne rozpatrzenie sprawy zostało przeprowadzone z uwzględnieniem wskazań organu drugiej instancji, zawartych w ww. decyzjach, zgodnie z którymi m.in. niezbędne było uzupełnienie materiału dowodowego i dokonanie jego oceny, a w następstwie tych działań, gdyby organ pierwszej instancji uznał, że Beneficjent naruszył procedurę obowiązującą przy wykorzystywaniu środków dofinansowania, wykazanie, że wywarło to szkodliwy wpływ na budżet Unii Europejskiej.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w toku realizacji Projektu doszło do naruszeń (w zakresie których także Instytucja Audytowa - Izba Administracji Skarbowej w Białymstoku poczyniła ustalenia, przedstawione w dokumencie z 15 czerwca 2021 r., nr [...], "Podsumowanie ustaleń dokonanych w projekcie nr [...] pn. [...] w ramach prowadzonego audytu operacji RPOWP"):
1) w odniesieniu do usługi rozwojowej - w zakresie otrzymania na własność przez uczestników Projektu środków materialnych strona naruszyła zapisy podrozdziału 4.1 pkt 12 lit. e) Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze przystosowania przedsiębiorców i pracowników do zmian na lata 2014-2020 z dnia 28 czerwca 2016 r., podrozdziału 4.1 pkt 13, lit. j) Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć w wersji z dnia 1 stycznia 2018 r. i podrozdziału 4.1 pkt 13, lit. k) Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć w wersji z dnia 20 sierpnia 2019 r., zgodnie z którymi "w ramach projektu PSF nie jest możliwe kwalifikowanie kosztów usługi rozwojowej, która obejmuje koszty niezwiązane bezpośrednio z usługą rozwojową, w szczególności koszty środków trwałych przekazywanych przedsiębiorcom lub ich pracownikom", a także § 7 ust. 5 pkt 2 Regulaminu rekrutacji i udziału w Projekcie pn. "[...]", zgodnie z którym "w ramach Projektu nie jest możliwe sfinansowanie usługi szkoleniowej, która obejmuje koszty niezwiązane bezpośrednio z usługą szkoleniową, w szczególności koszty środków trwałych przekazywanych uczestnikom projektu (...)"; przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że w ramach usługi szkoleniowej przekazano uczestnikom na własność sprzęt komputerowy (urządzenia elektroniczne), kwota dofinansowania podlegająca zwrotowi, w związku z uznaniem wydatków za niekwalifikowalne, rozliczonych we wniosku o płatność nr [...], nr [...] i nr [...], wyniosła 1.345.597,40 zł;
2) w zakresie udzielenia wsparcia w ramach Projektu osobom prowadzącym działalność gospodarczą, (które złożyły dokumenty rekrutacyjne do Projektu po 7 maja 2019 r.) - strona naruszyła zapisy podrozdziału 8.2 pkt 2) lit. a) Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 z dnia 19 lipca 2017 r., zgodnie z którym "warunkiem kwalifikowalności uczestnika projektu jest: spełnienie przez niego kryteriów kwalifikowalności uprawniających do udziału w projekcie’" w zw. z § 4 ust. 6 Regulaminu rekrutacji i udziału w projekcie, zgodnie z którym "w ramach niniejszego projektu pomoc udzielana Uczestnikowi projektu nie może stanowić dla niego pomocy publicznej ani pomocy de minimis, w związku z czym wsparciem w ramach projektu nie mogą być objęte osoby prowadzące działalność gospodarczą z zastrzeżeniem ust. 9" (stanowiącym, że "uregulowania, o których mowa w ust. 6 nie dotyczą Uczestników projektu prowadzących działalność gospodarczą, którzy złożyli dokumenty rekrutacyjne do projektu przed dniem 7 maja 2019 r."), kwota dofinansowania podlegająca zwrotowi z tego tytułu, w związku z uznaniem wydatków za niekwalifikowalne, rozliczonych we wniosku o płatność nr [...], nr [...], nr [...], wyniosła 169.765,84 zł;
3) w zakresie przeprowadzenia procesu wyboru grantobiorców bez zapewnienia bezstronności i obiektywizmu przy ocenie wniosków o przyznanie bonów szkoleniowych - strona naruszyła art. 61 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1296/2013, (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013, (UE) nr 1304/2013, (UE) nr 1309/2013, (UE) nr 1316/2013, (UE) nr 223/2014 i (UE) nr 283/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE, a także uchylającego rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012 (Dz.U. UE L 193 z dnia 30 lipca 2018 r. ze zm., dalej jako: "rozporządzenie 2018/1046") oraz zapisy Regulaminu konkursu [...] - pkt 4.6.3, dotyczące kryterium merytorycznego dopuszczającego szczególnego nr 3: "Zapewnienie przeprowadzenia procesu wyboru grantobiorców zgodnie z RPOWP 2014-2020" w zakresie wymogu: "czy Wnioskodawca zapewnia prawidłowe przeprowadzenie naboru i wyboru grantobiorców oraz ich wsparcie zgodnie z zasadami określonymi w RPOWP 2014-2020, w tym zgodnie z zachowaniem zasad bezstronności i przejrzystości (w tym czy określone zostały kryteria wyboru grantobiorców?", na podstawie zebranych dowodów w sprawie stwierdzono, że Partner Projektu – P. Sp. z o.o. (dalej jako: "O. Sp. z o.o."), zatrudniający doradców oceniających merytorycznie wnioski uczestników Projektu o przyznanie bonów na szkolenia dotyczące instytucji szkoleniowej W. R. K., nie zapewnił zasad mogących świadczyć o braku konfliktu interesów pomiędzy daną instytucją szkoleniową, a oceniającymi doradcami zatrudnionymi przez Partnera, kwota dofinansowania podlegająca zwrotowi z tego tytułu, w związku z uznaniem wydatków za niekwalifikowalne, rozliczonych we wniosku o płatność nr [...] i nr [...], wyniosła 2.829.801,60 zł.
Organ stwierdził bowiem, że w Projekcie doszło do nieprawidłowości, o której mowa w art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U. UE L 347 z dnia 20 grudnia 2013 r. ze zm. – dalej jako: "rozporządzenie 1303/2013"), oznaczającej naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikającego z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Jak wyjaśnił organ, działanie strony polegające na naruszeniu zapisów Umowy i wytycznych, których obowiązek stosowania wynikał z Umowy, poprzez rozliczenie w Projekcie kosztów usługi rozwojowej, która obejmowała koszty niezwiązane bezpośrednio z usługą (koszty przekazanego uczestnikom sprzętu komputerowego), objęcie wsparciem osób, które nie spełniały kryteriów uprawniających do udziału w Projekcie, niezapewnienie bezstronności i obiektywizmu przy ocenie wniosków o przyznanie bonów szkoleniowych, spowodowało szkodę w budżecie ogólnym UE poprzez sfinansowanie w łącznej wysokości 4.345.164,84 zł wydatków niezgodnych z zasadami udzielania wsparcia rządzącymi programem operacyjnym, które nie mogą być uznane za kwalifikowalne. W związku z tym, że przyznane w Projekcie dofinansowanie zostało wydatkowane z naruszeniem procedur, zaistniała przesłanka do wydania decyzji o zwrocie środków z art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1530, dalej jako: "u.f.p.").
Po rozpoznaniu odwołania Powiatu, IZ RPOWP decyzją z 11 lutego 2025 r., nr 7/2025, utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji, po przeprowadzonym, zgodnie z zaleceniami wskazanymi przez IZ RPOWP, postępowaniu dowodowym i poczynionych ustaleniach faktycznych, stwierdził, że doszło do nieprawidłowości przy wydatkowaniu środków dofinansowania w Projekcie - w związku z rozliczeniem (sfinansowaniem) z zaliczki kosztu usługi rozwojowej obejmującej koszty niezwiązane bezpośrednio z usługą, tj. sprzętu komputerowego przekazanego uczestnikom po ukończonym szkoleniu, w związku z udzieleniem wsparcia uczestnikom Projektu, którzy prowadzili działalność gospodarczą, a którzy złożyli dokumenty rekrutacyjne po 7 maja 2019 r., a także w związku z naruszeniem zasady bezstronności i obiektywizmu przy ocenie wniosków o przyznanie bonów szkoleniowych.
IZ RPOWP szeroko omówił powyższe ustalenia.
Jak wskazał ww. organ, dokonując ustaleń w zakresie realizowanej w Projekcie usługi rozwojowej (szkoleniowej), w tym czy laptopy zostały przekazane na własność uczestnikom szkoleń, w kontekście warunków kwalifikowalności tejże usługi wskazanych w podrozdziale 4.1 pkt 12 lit. e) Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć (4.1 pkt 13, lit. j) - w wersji z 1 stycznia 2018 r., 4.1 pkt 13, lit. k) - w wersji z 2 sierpnia 2019 r.), a także § 7 ust. 5 pkt 2 Regulaminu rekrutacji i udziału w Projekcie, tj. czy koszt usługi rozwojowej nie obejmuje kosztów niezwiązanych bezpośrednio z daną usługą, w szczególności kosztów środków trwałych przekazywanych przedsiębiorcom lub ich pracownikom, organ pierwszej instancji, zgodnie z wytycznymi IZ RPOWP, uzupełnił materiał dowodowy w sprawie o (szczegółowo wymienione na str. 12-14) m.in.:
- dowody z przesłuchania w charakterze świadków przedstawicieli podmiotów realizujących usługi szkoleniowe;
- dowody z przesłuchania w charakterze świadków pracowników IP RPOWP powołanych do prac przy Projekcie; oświadczenia uczestników szkoleń złożone na piśmie w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego;
- wyjaśnienia i dokumenty złożone przez instytucje szkoleniowe oraz uczestników szkoleń w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego (pismo L. Sp. z o.o. z 25 sierpnia 2023 r. z załączonymi 4 fakturami dotyczącymi zakupu sprzętu komputerowego; dokumenty przekazane przez W. L. pocztą elektroniczną z 28 czerwca 2023 r.: pismo L. Sp. z o.o. z 11 kwietnia 2023 r. wzywające do zwrotu sprzętu komputerowego, umowa o przyznanie bonu na szkolenie nr [...] z 8 listopada 2019 r., program szkolenia - terminy spotkań, zaświadczenie nr [...] z 31 grudnia 2019 r. o zakończeniu udziału w usłudze, umowa o udzielenie wsparcia szkoleniowego z 8 listopada 2019 r., umowa trójstronna o realizację usługi szkoleniowej nr [...] z 9 grudnia 2019 r., certyfikat ukończenia kursu z 31 grudnia 2019 r.; dokumenty dotyczące E. M. S.: zaświadczenie nr [...] o zakończeniu udziału w usłudze z 31 grudnia 2019 r. i certyfikat ukończenia kursu z 31 grudnia 2019 r.; pismo L. Sp. z o.o. z 4 maja 2023 r. z załączonymi listami uczestników i listą obecności; pismo L. Sp. z o.o. z 12 kwietnia 2023 r. z załączoną tabelą; pismo B. Sp. z o.o. z 26 kwietnia 2023 r.; pismo P. Sp. z o.o. z 16 kwietnia 2023 r., dokumenty przekazane przez B. Z. e-mailami z 3 lipca 2023 r. m.in.: umowa trójstronna o realizację usługi szkoleniowej nr [...] z 4 lutego 2020 r., umowa o przyznanie bonu na szkolenie nr [...] z 12 lutego 2020 r., umowa użyczenia z 6 grudnia 2019 r., protokół zdawczy sprzętu z 6 lipca 2020 r.; dokumenty złożone przez H. T. G. 7 sierpnia 2023 r.: pismo B. M. D. z 21 lutego 2020 r. z załączonym paragonem; pismo A. z 4 maja 2023 r. z załączonymi listami obecności; pismo A. z 13 kwietnia 2023 r. z załączoną tabelą, umowami użyczenia, protokołami zdawczymi sprzętu i fakturą dotyczącą zakupu sprzętu komputerowego; protokół przekazania materiałów szkoleniowych - zawarty z J. Ch.; dokumenty złożone przez K. K. 7 sierpnia 2023 r.: umowa o przyznanie bonu na szkolenie z 18 grudnia 2019 r., umowa trójstronna o realizację usługi szkoleniowej nr [...] z 28 stycznia 2020 r., protokół przekazania materiałów szkoleniowych, zaświadczenie nr 39/2020 o zakończeniu udziału w usłudze z 20 marca 2020 r., certyfikat ukończenia kursu; dokumenty złożone przez H. A. z 7 sierpnia 2023 r.: protokół przekazania materiałów szkoleniowych z 13 grudnia 2019 r.; pismo P. (P.) z 25 sierpnia 2023 r. z załączonymi fakturami dotyczącymi zakupu sprzętu komputerowego i informacją dotyczącą przekazania przez instytucję szkoleniową sprzętu uczestnikom Projektu; pismo P. z 26 maja 2023 r. z załączonymi dokumentami: wykaz zrealizowanych usług, lista uczestników, cena szkolenia, termin rozpoczęcia i zakończenia szkolenia wraz z listami obecności, pismo P. z 12 kwietnia 2023 r. z załączoną tabelą oraz z 17 maja 2023 r.),
w oparciu o który uznał, że koszt usługi rozwojowej, jako że obejmuje koszty niezwiązane bezpośrednią z usługą, rozliczony we wniosku o płatność nr [...], nr [...] i nr [...], nie może być kwalifikowalny w Projekcie.
Organ drugiej instancji podzielił stanowisko IP RPOWP w tym zakresie, gdyż analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego potwierdza, że część uczestników otrzymała sprzęt komputerowy (laptopy/tablety) po ukończonym szkoleniu/kursie, tj.:
- w ramach szkolenia organizowanego przez L. Sp. z o.o. - spośród 19 uczestników, do których wystąpiła IP RPOWP (stosując wybrane środki dowodowe), 16 osób potwierdziło otrzymanie sprzętu komputerowego (dowód: protokół przesłuchania świadków: W. L., L. L. i E. M. S.; oświadczenia na piśmie złożone przez: M. A., G. P., A. S., A. W., B. R., I. M., O. O., T. D., L. Z., A. K., M. Ż., K. W., S. K.), jakkolwiek w przypadku 3 uczestników, którzy nie złożyli oświadczeń, nie udało się ustalić, czy otrzymali sprzęt komputerowy, to w świetle zebranych w sprawie dowodów, a także mając na uwadze treść pisma L. Sp. z o.o. z 11 kwietnia 2023 r., wysłanego do W. L. kilka lat po ukończeniu szkolenia, wzywającego go do zwrotu sprzętu komputerowego, przyjąć należało, że po ukończeniu szkolenia przekazywane były przez instytucję szkoleniową uczestnikom szkolenia urządzenia elektroniczne;
- w ramach usługi rozwojowej organizowanej przez P. Sp. z o.o. (kursu z języka angielskiego) - przesłuchana przez IP RPOWP uczestniczka potwierdziła otrzymanie tabletu (dowód: protokół przesłuchania świadka B. A.);
- w ramach szkolenia organizowanego przez A. - spośród 24 uczestników, do których wystąpiła IP RPOWP (stosując wybrane środki dowodowe), 12 uczestników potwierdziło otrzymanie sprzętu komputerowego (dowód: protokół przesłuchania świadków – B. Z., B. O., H. Teresy G., M. B.; informacje przekazane za pośrednictwem poczty elektronicznej e-mail przez: M.K. 28 grudnia 2021 r., J. H. 28 grudnia 2021 r., A. P. 29 grudnia 2021 r., S. T. 28 grudnia 2021 r., A. M. 14 grudnia 2021 r., K. K. 28 grudnia 2021 r., J. G. 29 grudnia 2021 r.. R. D. 27 grudnia 2021 r.), jakkolwiek w przypadku 7 osób, które nie złożyły oświadczeń, nie udało się ustalić, czy otrzymały one sprzęt komputerowy, zaś 5 osób złożyło oświadczenia, że nie otrzymało sprzętu komputerowego po ukończonym szkoleniu, przy czym 3 osoby w informacjach przekazanych drogą elektroniczną na etapie pierwotnie prowadzonego przez organ- IP RPOWP postępowania wyjaśniającego potwierdziły otrzymanie laptopów (e-mail: J. H., A. M., J. G.), a w pisemnych oświadczeniach złożonych na etapie ponownego rozpoznawania sprawy przez IP RPOWP, zaprzeczyły, jakoby otrzymały sprzęt komputerowy po ukończonym szkoleniu (dowód: oświadczenie J. H., A. M., J. G.), to w świetle zebranych w sprawie dowodów, mając na uwadze także pismo skierowane przez A. do H. T. G. z 21 lutego 2020 r., z którego wprost wynika, że otrzymała ona laptop - "przekazujemy również paragon, który potwierdza, że laptop D. jest Pana/Pani własnością", przyjąć należało, że po ukończeniu szkolenia przekazywane były przez instytucję szkoleniową uczestnikom szkolenia urządzenia elektroniczne; organ drugiej instancji, oceniając wyjaśnienia udzielone przez J. H., A. M., J. G. za pośrednictwem poczty elektronicznej w 2021 r., w odpowiedzi na pierwsze wezwanie IP RPOWP, z których wynika, iż osoby te otrzymały laptopy, uznał, że nie ma podstaw, by nie dać wiary tymże wyjaśnieniom, gdyż korespondują one z wyjaśnieniami i zeznaniami innych uczestników szkolenia, ponadto niewykluczonym jest, że taka sytuacja, jaka miała miejsce w przypadku B. O., która zeznała, że otrzymała telefon od pracownika firmy szkoleniowej, który zastraszał ją, sugerując, aby mówiła, że nie otrzymała laptopa, bo inaczej będzie miała problemy, mogła dotyczyć także tych 3 osób, jak i innych uczestników szkolenia organizowanego przez A.;
- w ramach szkolenia organizowanego przez M. D. K. (dalej jako: "M.") - w złożonym oświadczeniu uczestniczka szkolenia potwierdziła otrzymanie laptopa (dowód: oświadczenie K. M.);
- w ramach szkolenia organizowanego przez P. - spośród 122 osób, do których wystąpiła IP RPOWP (stosując wybrane środki dowodowe), 36 osób potwierdziło otrzymanie laptopa (dowód: protokół przesłuchania świadków – K. K., J. B., H. A.; oświadczenia złożone na piśmie przez A. B., E. B., W. Z., W. S., B. K., N. G., S. C., C. C., E. C., A. Ch., J. Ł., L. K., D. Z.-Ł., T. Sz., C. S., Zofię C., A. S., Z. W. T., T. K., E. B., S. K., B. M., W. G., W. S., A. B.-G., A. K.; informacje przekazane za pośrednictwem poczty elektronicznej e-mail przez H. C. 27 grudnia 2021 r., E. S. 17 grudnia 2021 r., M. P. 17 grudnia 2021 r., M. J. 21 grudnia 2021 r., H. N. 16 grudnia 2021 r., E. B. 20 grudnia 2021 r.; protokół przekazania materiałów szkoleniowych podpisany przez J. Ch., protokół przekazania materiałów szkoleniowych podpisany przez K. K. oraz protokół przekazania materiałów szkoleniowych podpisany przez H. A., z treści których to protokołów wynika, że materiał szkoleniowy - laptop przechodzi na własność uczestnika w dniu podpisania protokołu), pomimo że 62 osoby nie przesłały oświadczenia, a 24 osoby złożyły oświadczenia, że nie otrzymały sprzętu komputerowego po ukończonym szkoleniu, przy czym jedna z nich – E. B. w informacji przekazanej drogą elektroniczną na etapie pierwotnie prowadzonego przez IP RPOWP postępowania wyjaśniającego potwierdziła otrzymanie laptopa, a w pisemnym oświadczeniu złożonym na etapie postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez IP RPOWP w ramach ponownego rozpoznania sprawy, po uchyleniu decyzji, zaprzeczyła, jakoby otrzymały sprzęt komputerowy po szkoleniu, to w świetle zebranych w sprawie dowodów przyjąć należało, że po ukończeniu szkolenia przekazywane były przez instytucję szkoleniową uczestnikom szkolenia urządzenia elektroniczne; organ drugiej instancji, oceniając wyjaśnienia udzielone przez E. B. za pośrednictwem poczty elektronicznej, w 2021 r. w odpowiedzi na pierwsze wezwanie IP RPOWP, z których wynika, iż otrzymała ona laptop, uznał, iż nie ma podstaw, aby nie dać wiary tym wyjaśnieniom, bowiem korespondują one z wyjaśnieniami i zeznaniami innych uczestników szkolenia, ponadto niewykluczonym jest, że taka sytuacja, jaka miała miejsce w przypadku H. A., która zeznała, że wielokrotnie otrzymywała telefony od pracowników instytucji szkoleniowej z informacją, że będą się z nią kontaktować pracownicy W. (powiedziała im: "powiemy, tak jak było", a zeznała, iż otrzymała laptop), mogła dotyczyć również tej uczestniczki, jak i innych uczestników szkolenia organizowanego przez P., i treść rozmów z pracownikami instytucji szkoleniowej mogła mieć wpływ na złożone przez nich w 2023 r. oświadczenia;
- w ramach szkolenia organizowanego przez B. Sp. z o.o. - przesłuchana w charakterze świadka uczestniczka szkolenia K. S. (IP RPOWP wystąpiła do Gminy S. o jej przesłuchanie w drodze pomocy prawnej) potwierdziła otrzymanie laptopa (dowód: protokół przesłuchania świadka K. S.).
Jak wskazała IZ RPOWP, również pozostałe dowody zebrane przez organ pierwszej instancji wskazują, że koszt realizowanej usługi rozwojowej obejmował koszty przekazanych uczestnikom Projektu urządzeń elektronicznych:
- z faktur przedstawionych przez L. Sp. z o.o. (faktura VAT nr [...] z 12 listopada 2019 r., faktura VAT nr [...] z 27 marca 2020 r., faktura VAT nr [...] z 17 października 2019 r., faktura VAT nr [...] z 19 listopada 2019 r.) wynika, że dotyczą one laptopów marki D. (znaczna część w komplecie z torbą i myszą komputerową), gdzie część tych laptopów została zakupiona bezpośrednio przed lub w trakcie szkoleń organizowanych w ramach Projektu w dniach 12 listopada 2019 r. - 21 grudnia 2019 r. oraz w dniach 18 listopada 2019 r. - 18 grudnia 2019 r., zauważyć należy, że uczestnik W. L. został wezwany przez L. Sp. z o.o. do zwrotu laptopa marki D. [...] wraz z torbą i myszą komputerową (co miało miejsce 11 kwietnia 2023 r.), a zakup identycznych modeli laptopów wraz z torbą i myszą komputerową uwidoczniony jest na fakturze VAT nr [...]z 12 listopada 2019 r.;
- z faktury przedstawionej przez A. nr [...] z 2 grudnia 2019 r. wynika, że dotyczy ona laptopów marki D. (wraz z m.in. torbą i myszą komputerową), których zakup został dokonany przed szkoleniami organizowanymi w ramach Projektu w dniach 6 grudnia 2019 r. - 21 lutego 2020 r. i w dniach 15 grudnia 2019 r. - 22 lutego 2020 r., zauważyć należy, iż część uczestników po ukończeniu szkolenia otrzymała laptopy marki D. (dowód: protokół przesłuchania świadka B. Z., H. T. G.), co więcej, w odpowiedzi na wezwanie organu pierwszej instancji firma A. przekazała załącznik w formie tabeli, z którego wprost wynika, że koszt sprzętu/urządzenia był wliczony do kosztu usługi szkoleniowej;
- z faktur przedstawionych przez P. (faktura VAT nr [...] z 22 listopada 2019 r., faktura VAT nr [...] z 22 listopada 2019 r., faktura VAT nr [...] z 3 marca 2020 r., faktura VAT nr [...] z 6 lutego 2020 r., faktura VAT nr [...]z 25 września 2019 r., faktura VAT nr [...] z 8 listopada 2019 r., faktura VAT nr 886/11/2019 z 12 listopada 2019 r.) wynika, że dotyczą one laptopów marki L. i H., których zakup został dokonany bezpośrednio przed lub w trakcie szkoleń organizowanych w ramach Projektu, m.in. w dniach 12 listopada - 30 kwietnia 2020 r., w dniach 13 listopada 2019 r. - 30 kwietnia 2020 r., w dniach 14 listopada 2019 r. - 30 kwietnia 2020 r., w dniach 15 listopada 2019 r. - 30 kwietnia 2020 r., zauważyć należy, że uczestniczka H. N. w złożonym oświadczeniu wskazała, że otrzymała laptop marki H. [...], a zakup identycznych modeli laptopów uwidoczniony jest na fakturze VAT nr 4/03/2020 z 3 marca 2020 r., z kolei uczestniczka H. A. w złożonym oświadczeniu wskazała, że otrzymała laptop marki L. [...], a zakupu takich modeli laptopów dotyczy m.in. faktura VAT nr [...] z 8 listopada 2019 r.
Jak podał organ, jakkolwiek firma B. Sp. z o.o. wyjaśniła, że sprzęt kupowany stanowił własność B. Sp. z o.o. i nie przedstawiła żadnych faktur dotyczących zakupu sprzętu komputerowego, podobne wyjaśnienia złożyła też firma P. Sp. z o.o., a organizator M. nie udzielił wyjaśnień na wezwanie organu pierwszej instancji (wezwanie nie zostało odebrane), to nie przesądza to o kwalifikowalności wydatków rozliczonych w związku z usługą rozwojową, w sytuacji, gdy z innych dowodów w sprawie (protokołu przesłuchania K. S., B. A., oświadczenia K. M.) wynika, że w ramach realizowanej usługi przekazano laptopy/tablety. Kierując się logiką i doświadczeniem życiowym, trudno przyjąć, aby koszt zakupu urządzeń elektronicznych nie był wkalkulowany w koszt świadczonej usługi.
W oparciu o powyższe, organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że prawidłowe są ustalenia organu pierwszej instancji, że część uczestników otrzymała po ukończeniu szkolenia sprzęt komputerowy, którego koszt jest niezwiązany bezpośrednio z usługą szkoleniową, co w świetle warunków kwalifikowalności określonych w podrozdziale 4.1 pkt 12, lit. e) Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć (podrozdziale 4.1 pkt 13, lit. j) - w wersji z 1 stycznia 2018 r., w podrozdziale 4.1 pkt 13, lit. k) - w wersji z 2 sierpnia 2019 r.), a także § 7 ust. 5 pkt 2 Regulaminu rekrutacji i udziału w Projekcie, nie pozwala uznać wydatków rozliczonych w ramach usługi rozwojowej za kwalifikowalne. Powołane zapisy bowiem jednoznacznie wskazują, że nie jest możliwe sfinansowanie usługi rozwojowej, która obejmuje koszty niezwiązane bezpośrednio z usługą, w tym koszty środków trwałych. Prawidłowo też organ pierwszej instancji przyjął, że nie ma znaczenia dla oceny kwalifikowalności wydatku dokonanie ustaleń w zakresie wartości przekazanych środków trwałych, gdyż w świetle ww. regulacji wydatku nie można uznać za kwalifikowalny w części.
Biorąc pod uwagę, że w budżecie Projektu założono łączną kwotę na realizację wszystkich usług szkoleniowych (bez wyodrębnienia na instytucje szkoleniowe) oraz to, że w ramach Projektu, zgodnie z obowiązującymi wytycznymi, nie było możliwe kwalifikowanie kosztów całej usługi rozwojowej, która obejmuje koszty niezwiązane bezpośrednio z usługą rozwojową, w szczególności koszty środków trwałych przekazywanych przedsiębiorcom lub ich pracownikom, na kwotę dofinansowania przypadającą do zwrotu z tytułu stwierdzonej nieprawidłowości, w ramach wniosku o płatność nr [...],[...] i [...], składa się łączna kwota 1.345.597,40 zł.
Badając, czy w Projekcie udzielono wsparcia osobom nieuprawnionym w świetle postanowień podrozdziału 8.2 pkt 2 lit. a) Wytycznych kwalifikowalności oraz § 4 ust. 6 i ust. 9 Regulaminu rekrutacji i udziału w projekcie, tj. osobom prowadzącym działalność gospodarczą, które złożyły dokumenty rekrutacyjne do Projektu po 7 maja 2019 r., a więc tym, które zgodnie z powołanymi regulacjami powinny być wykluczone z udziału w Projekcie, organ pierwszej instancji zweryfikował wpisy zawarte CEIDG w ramach ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Analiza tych danych wykazała, że 28 uczestników (organ pierwszej instancji w treści decyzji omyłkowo podał liczbę 35 uczestników, gdyż 7 uczestników policzył dwukrotnie) nie powinno być zakwalifikowanych do udziału w Projekcie, tj. (por. wykaz na str. 26-28 skarżonej decyzji): M. O.-Z., K. K., A. K., A. Z. T., S. A., G. B., J. S., G. M., P. T., A. W., B. Ł., M. G.-Z., K. J., M. J., J. D., R. Ch., J. Sz., Z. S., A. J., E. K., D. Ł., K. L., J. B. O., B. W., E. S., K. U., J. S. Ł., A. P.
Stosownie do przyjętych kryteriów, wsparciem nie mogły być objęte osoby prowadzące działalność gospodarczą, z wyłączeniem tych osób, które złożyły dokumenty rekrutacyjne do Projektu przed 7 maja 2019 r. W związku z powyższym, kwota dofinansowania przypadająca do zwrotu z tytułu tej nieprawidłowości, w odniesieniu do wydatków rozliczonych w ramach wniosku o płatność nr [...], nr [...], nr [...], wynosi łącznie 169.765,84 zł.
Oceniając, czy doszło do naruszenia art. 61 rozporządzenia 2018/1046 i zapisów pkt 4.6.3 Regulaminu konkursu w zakresie dotyczącym wyboru grantobiorców oraz ich wsparcia zgodnie z zasadami określonymi w RPOWP, istotnym było ustalenie, czy zapewnienie zasady bezstronności i obiektywizmu przy ocenie wniosków o przyznanie bonów szkoleniowych w Projekcie było lub mogło być zagrożone z uwagi na osobisty interes osób oceniających wnioski w sposobie załatwienia sprawy. Podejmowanie jakichkolwiek działań, które mogą spowodować powstanie konfliktu interesów na szkodę Unii Europejskiej, jest sprzeczne z zasadami RPOWP dotyczącymi wydatkowania środków dofinansowania.
Organ pierwszej instancji, w oparciu o dowody zebrane w postępowaniu wyjaśniającym, stwierdził, że Partner w Projekcie – O. Sp. z o.o. zatrudniający doradców oceniających merytorycznie wnioski uczestników Projektu o przyznanie bonów na szkolenia, dotyczące instytucji szkoleniowej – W. R. K., nie zapewnił zasad mogących świadczyć o braku konfliktu interesów pomiędzy ww. instytucją szkoleniową, a oceniającymi doradcami zatrudnionymi przez tego Partnera. Materiał dowodowy wskazuje bowiem na istnienie powiązań osobowych (mąż-żona) i finansowych (otrzymywanie wynagrodzenia przez oceniających od W. R. K.), które budzą wątpliwości co do zachowania wymienionych wyżej zasad. Mianowicie, prezes O. Sp. z o.o. M. K. nie tylko była osobą mogącą mieć wpływ na decyzje zatrudnionych w O. Sp. z o.o. osób oceniających wnioski jej męża, ale także sama oceniła wniosek dotyczący ww. instytucji szkoleniowej (sygnałem świadczącym o dążeniu do wyeliminowania konfliktu interesów była jej rezygnacja z funkcji kierownika Projektu z dniem 31 sierpnia 2019 r.). Organ zauważył, że na potencjalny konflikt interesów w danym zakresie wskazywał także Partner - Miasto Białystok w piśmie z 14 października 2019 r. skierowanym do IP RPOWP. Mając na uwadze, że w piśmie z 17 października 2019 r. IP RPOWP zajęła stanowisko, iż zważywszy na fakt, ze dany Projekt realizowany jest w formule popytowej, to nie widzi przeciwskazań do świadczenia usług rozwojowych przez W. R. K. na obszarze subregionu białostockiego - przy zachowaniu zasady bezstronności na etapie doradztwa zawodowego i oceny wniosku o przyznanie bonu, Partner - Miasto Białystok odstąpił od realizowania umów z ww. instytucją szkoleniową, o czym poinformował Komitet Sterujący pismem z 13 listopada 2019 r., a także samego R. K. pismem z 12 grudnia 2019 r. Na potencjalny konflikt interesów wskazywał również J.A. w skardze z 24 lutego 2020 r. przekazanej do rozpatrzenia i weryfikacji przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej. Podkreślenia wymaga, iż sama strona wystąpiła do IP RPOWP pismem z 13 marca 2020 r. o zgodę na dokonywanie ocen wniosków uczestników przez doradców zawodowych powiatu, a nie O. Sp. z o.o. (uzyskując zgodę IP RPOWP, jak i pozytywną uchwałę Komitetu Sterującego), bowiem, mimo że nie zawierała umów o realizację bonu szkoleniowego z W. R. K., dostrzegała problem z oceną wniosków w kontekście wystąpienia konfliktu interesów.
W związku z poczynionymi ustaleniami, zdaniem IZ RPOWP słusznie organ pierwszej instancji przyjął, że wydatki rozliczone we wniosku o płatność nr [...], nr [...] i nr [...] nie mogą być kwalifikowalne w Projekcie (jako że zostały poniesione z naruszeniem zasad określonych w RPOWP), a łączna kwota dofinansowania podlegająca zwrotowi to 2.829.801,60 zł.
Wobec powyższego, ze względu na fakt, iż brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów pełnomocnika strony, a zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., organ odwoławczy uznał rozstrzygnięcie pierwszej instancji za prawidłowe.
Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż działanie strony, sprzeczne z zapisami Umowy i Wytycznymi obowiązującymi przy wydatkowaniu i rozliczaniu otrzymanych środków dofinansowania, miało szkodliwy wpływ na budżet Unii Europejskiej poprzez obciążenie go nieuzasadnionym wydatkiem, tj. wydatkiem, który nie spełnia warunków kwalifikowalności, co jest równoznaczne z wystąpieniem nieprawidłowości w Projekcie w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013. Pozostawienie stronie całkowitej kwoty dofinansowania przeznaczonego na Projekt, który, jak wykazało postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ pierwszej instancji, a także jak wykazał audyt operacji przeprowadzony przez lA (wyniki audytu zawarte w Podsumowaniu ustaleń), został zrealizowany z naruszeniem przepisów prawa, spowodowałoby, że w ramach budżetu Unii Europejskiej doszłoby do sfinansowania wydatku niezgodnie z zasadami udzielania wsparcia w programie operacyjnym.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Powiat reprezentowany przez pełnomocnika wniósł obszerną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości, strona podniosła rozległe zarzuty naruszenia nw. przepisów, grupując je w cztery bloki tematyczne:
I. zarzuty względem wszystkich kwot do zwrotu:
1. art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, poprzez błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że wskutek każdego naruszenia dowolnej zasad realizacji projektu zachodzi co najmniej ryzyko wyrządzenia szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej poprzez sfinansowanie operacji zrealizowanej z naruszeniem przepisów i jest to wystarczająca podstawa do dokonania korekty - w sytuacji, gdy konieczne jest ustalenie co najmniej ryzyka konkretnej szkody, a same błędy formalne nieprowadzące do ryzyka konkretnej szkody nie mogą stanowić podstawy stwierdzenia nieprawidłowości;
2. art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 w zw. z art. 140 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "k.p.a.") w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez zaniechanie przez organy obu instancji wyjaśnienia związku przyczynowego między stwierdzonym naruszeniem prawa, a rzeczywistą lub potencjalną szkodą w budżecie UE - na którą to konieczność wskazywał już sam organ odwoławczy w decyzji kasacyjnej — co jednoznacznie podrywa zaufanie do państwa reprezentowanego przez organy orzekające w sprawie niniejszej, a tym samym ponad wszelką wątpliwość została naruszona zasada zaufania do państwa;
3. art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez uznanie za niecelową weryfikację, czy omyłkowo koszt jednego szkolenia nie został uwzględniony w wyliczonej kwocie korekty dwukrotnie z racji zaliczenia jednocześnie do dwóch obszarów spornych - przy liczbie kwestionowanych usług szkoleniowych prawdopodobieństwo takiej kumulacji przynajmniej w przypadku jednej lub kilku usług szkoleniowych wydaje się bardzo duże, w sytuacji gdy zasadą jest konkretyzacja korekt finansowych;
4. art. 138 § 2 zd. drugie w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez pominięcie przez organ odwoławczy faktu, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił okoliczności wskazanych w decyzji kasatoryjnej (zmiany stanowiska pomiędzy procedurą kontradyktoryjną, a wydaną decyzją w postępowaniu niniejszym; wykazania szkody; wykazania spowodowania szkody w budżecie ogólnym UE, przedstawienia motywów uzasadniających wysokość nałożonej korekty finansowej);
5. art. 140 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez zaniechanie przez organy obu instancji wykonania obowiązku opisanego w decyzji kasatoryjnej organu odwoławczego – wskazania dokumentu, który będzie podstawą do zweryfikowania pod względem rachunkowym kwoty dofinansowania określonej przez IZ RPOWP do zwrotu od Beneficjenta, a związanej z przyjętą przez niego nieprawidłowością w kwocie 2.826.230,40 zł, który to dokument jest konieczny w celu weryfikacji zaskarżonej decyzji pod kątem rachunkowym, jak też w świetle zasady przekonywania istotnej z punktu widzenia zasady zaufania do państwa;
6. art. 8 § 1 w 2w. z § 2 w zw. z art. 11 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię prowadzącą do stwierdzenia, że wyniki wcześniejszych kontroli nie mają znaczenia dla sprawy niniejszej i czynienie ustaleń w tym zakresie jest bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy bezspornie obie kontrole przeprowadzane przez IP miały miejsce w okresie realizacji projektu, w tym pierwsza kontrola miała miejsce w pierwszym roku realizacji Projektu - a łącznie z innymi działaniami władz publicznych wywołały błędne przeświadczenie po stronie skarżącego, że jego działania się prawidłowe i nie wymagają korekt, następnie w toku audytu zauważalna była chwiejność stanowiska co do podstaw prawnych wymogu bezstronności;
7. art. 140 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez zaniechanie przez organy obu instancji wyjaśnienia diametralnej zmiany stanowiska IP prezentowanego w postępowaniu niniejszym względem stanowiska prezentowanego w postępowaniu kontradyktoryjnym w związku z audytem, co w sposób oczywisty podrywa zaufanie do Państwa i administracji publicznej;
8. art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez przyjęcie, że wyjaśnienia udzielane innym podmiotom nie mają znaczenia dla oceny kwalifikowalności wydatków w sprawie niniejszej w sytuacji, gdy ustawodawca jednoznacznie potwierdził że m.in. beneficjenci mogą kierować się dotychczasową praktyką organu, czyli działaniami względem innych podmiotów, przejawiającymi się np. udzielaniem wyjaśnień co do kwalifikowalności wydatków w określonych okolicznościach faktycznych;
9. art. 140 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez zaniechanie przez organy obu instancji wyjaśnienia podstawy prawnej wydanych decyzji z zachowaniem koniecznego standardu, na który wskazał już w decyzji kasatoryjnej sam organ drugiej instancji, w sytuacji, gdy w sprawie niniejszej organy obu instancji zajęły stanowisko odmienne od skarżącego w szeregu kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia, a wskazane stanowiska skarżącego były szeroko uargumentowane, a w części też przytoczone więcej niż raz;
10. art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez podrywające zaufanie do bezstronności organu i prawidłowości czynienia przez niego ustaleń faktycznych podejście polegające na tym, że fakty popierające tezę postawioną przez organ (rozstrzygnięcie decyzji) mogą nie wynikać jednoznacznie z pojedynczego dowodu, ale są możliwe do ustalenia przy zestawieniu tego z innymi, ale w przypadku dowodów przeczących tezie postawionej przez organ (rozstrzygnięcie decyzji) dowód, aby zostać uznany za przydatny dla sprawy, musiałby samodzielnie pozwalać na konkretne ustalenia faktyczne (organ w ogóle nie odnosi się do jego znaczenia w przypadku z innymi dowodami jakie powinny zostać przeprowadzone w sprawie);
11. art. 24 ust. 1 w zw. z ust. 11 w zw. z art. 24 ust. 5 w zw. z art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r. poz. 818, dalej jako: "u.z.r.p.") w zw. z art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p., poprzez:
a) przyjęcie, że skarżący środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich pobrał i wykorzystał z naruszeniem procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu w sytuacji, gdy Skarżący nie dopuścił się naruszenia tych procedur;
b) przyjęcie, że doszło do nieprawidłowości, w sytuacji gdy brak podstaw do stwierdzenia, aby te rzekome naruszenia procedur mogły choćby potencjalnie doprowadzić do jakichkolwiek szkód w budżecie ogólnym Unii Europejskiej - skutkiem czego wykluczone jest stwierdzenie nieprawidłowości;
c) ewentualnie jeśli do naruszenia procedur w jakimkolwiek zakresie doszło, wyłączone jest obciążenie Skarżącego ekonomicznymi skutkami tego;
II. zarzuty względem postępowania dotyczącego usługi szkoleniowej – rzekome przekazanie laptopów:
II.I. błędna wykładnia prawa materialnego prowadząca do błędnego uznania za nieistotne i nieustalenie faktów istotnych dla sprawy:
12. art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, poprzez błędną wykładnię prowadzącą do błędnego przyjęcia, że podstawę do nałożenia korekty może stanowić choćby czysto teoretyczne ryzyko wystąpienia szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej, w sytuacji gdy w każdym przypadku, na tle konkretnego stanu faktycznego, nieodzowne jest przeprowadzenie analizy tego ryzyka, skutkiem czego było błędne przyjęcie, że nie mają znaczenia w sprawie niniejszej opisane przez stronę okoliczności (str. 7-8 skargi), istotne dla oceny, czy w rzeczywistości zachodziło ryzyko wyrządzenia szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej - a skutkiem tego nieprzeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez Skarżącego (jako zmierzających do wykazania faktów nieistotnych);
13. art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, poprzez błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że fakt dowolnego naruszenia zasad wydatkowania przekazanych środków finansowych czyni wydatki przeznaczone na dofinansowanie określonej operacji niekwalifikowalnymi w całości, co oznacza jednocześnie i automatycznie wyrządzenie szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w sytuacji, gdy zasadą powinna być konkretyzacja korekt finansowych polegająca na ustaleniu wysokości szkody i nakładanie korekt odpowiadających wartości potencjalnej skody - skutkiem czego było błędne przyjęcie, że nie mają znaczenia w sprawie niniejszej opisane przez stronę okoliczności (str. 8-9 skargi), istotne dla oceny, czy w rzeczywistości zachodziło ryzyko wyrządzenia szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej - a skutkiem tego nieprzeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez Skarżącego (jako zmierzających do wykazania faktów nieistotnych);
14. art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, poprzez błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że nie ma znaczenia dla oceny kwalifikowalności wydatku dokonywanie ustaleń w zakresie wartości przekazanych środków trwałych, gdyż w świetle ww. regulacji wydatku nie można uznać za kwalifikowalny w części, oraz że nie było możliwe kwalifikowanie kosztów całej usługi rozwojowej, oraz że nie ma znaczenia moment podjęcia decyzji przez instytucje szkoleniowe o przekazaniu uczestnikom użyczonych laptopów na czas szkolenia - w sytuacji, gdy zasadą powinna być konkretyzacja korekt finansowych polegająca na ustaleniu wysokości szkody i nakładanie korekt odpowiadających wartości potencjalnej skody;
15. art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, poprzez błędną wykładnię, a w następstwie błędne zastosowanie polegającego na przyjęciu, że w budżecie Projektu założono łączną kwotę na realizację wszystkich usług szkoleniowych (bez wyodrębnienia na instytucje szkoleniowe) oraz w ramach Projektu, zgodnie z obowiązującymi wytycznymi, nie było możliwe kwalifikowanie kosztów całej usługi rozwojowej - w sytuacji gdy zasadą powinna być konkretyzacja korekt finansowych;
16. art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że warunkiem koniecznym i wystarczającą przesłanką nałożenia korekty finansowej obejmującą 100% wartości szkolenia jest rzekome przekazanie uczestnikom szkolenia rzekomych środków trwałych i bez znaczenia jest wartość tego środka trwałego, bowiem automatycznie oznacza to wyrządzenie szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w kwocie równej kwocie całości przekazanego wsparcia finansowego, w sytuacji gdy zasadą powinna być konkretyzacja korekt finansowych polegająca na ustaleniu wysokości szkody i nakładanie korekt odpowiadających wartości potencjalnej skody - skutkiem czego było błędne przyjęcie, że nie mają znaczenia w sprawie niniejszej okoliczności istotne dla ustalenia wielkości potencjalnej szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej - a skutkiem tego nieprzeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez skarżącego:
a) braku ustalenia wartości rynkowej konkretnych przekazanych na własność laptopów,
b) wyliczenia/kalkulacji/dowodów potwierdzających średni, rynkowy poziom cen usług szkoleniowych o parametrach tożsamych do usług zrealizowanych w ramach Projektu,
- w sytuacji, gdy realizacja usługi spełniała wszystkie warunki kwalifikowalności z wyjątkiem rzekomego ujęcia w nieustalonej kwocie kosztu przekazania środków trwałych, wobec czego w okolicznościach takich i w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie niniejszej można i należy ustalić kwotę rzekomej potencjalnej szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej;
17. art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez błędną wykładnię, a skutkiem tego błędne zastosowanie w kontekście okoliczności podnoszonych przez Skarżącego w postępowaniu niniejszym, tj. niestwierdzenie konieczności wyjaśnienia czy nałożenie obowiązku zwrotu środków finansowych będzie prowadzić do naruszenia zasady zaufania, czego skutkiem było błędne przyjęcie, że nie mają znaczenia w sprawie niniejszej opisane przez stronę (str. 10-13 skargi) okoliczności — istotne dla ustalenia naruszenia po stronie władzy publicznej (w tym organów obu instancji) zasady ochrony zaufania do władz publicznych - a skutkiem tego nieprzeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez Skarżącego, czego skutkiem ostatecznie było wydanie przedwcześnie decyzji nakazującej zwrot środków pomimo, że sprzeciwia się temu zasada ochrony zaufania obywateli do państwa.
II.II. naruszenie przepisów postępowania prowadzące do poczynienia przedwczesnych i błędnych ustaleń faktycznych:
18. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., przez pobieżną zbiorczą ocenę wiarygodności zeznań świadków wg kryterium zgodności z tezą postawioną przez organ — organ zaniechał indywidualnej oceny zeznań każdego ze świadków przesłuchanych w sprawie niniejszej, a ocenił wiarygodność świadków pod kątem tego czy potwierdzają z góry postawioną przez organ tezę (tych uznał za wiarygodnych), czy też jej zaprzeczają (skutkiem czego uznał tych świadków za niewiarygodnych);
19. art. 138 § 2 zd. drugie w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez pominięcie przez organ odwoławczy faktu, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił opisanych przez stronę (str. 13-15 skargi) okoliczności wskazanych w decyzji kasatoryjnej;
20. art. 140 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez zaniechanie wyjaśnienia i uzasadnienia stanowiska, że w różnych dokumentach "wytycznych" te samo pojęcie "środków trwałych" może mieć różne pojęcia, a zwłaszcza przyjęcie że pojęcie "środki trwałe" może w wytycznych, w których nie jest zdefiniowane, mieć znaczenie inne niż znaczenie nadane mu w ustawie oraz innych wytycznych — zwłaszcza, że takie uzasadnienie decyzji wskazuje, że organy publiczne zastawiły swoistą "pułapkę" na beneficjenta, co jest oczywiście sprzeczne z zasadą zaufania do władzy publicznej;
21. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 138 § 2 zd. drugie w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez poczynienie ustaleń faktycznych w oparciu o oświadczenia uczestników szkoleń i zaaprobowanie tego przez organ odwoławczy, w sytuacji gdy już wcześniej w decyzji kasatoryjnej organ odwoławczy sam wyjaśnił, że w okolicznościach sprawy niniejszej wykluczone jest czynienie ustaleń faktycznych w oparciu o oświadczenia uczestników szkoleń, a jednocześnie odmówił wiary treści niektórych z oświadczeń — skoro więc organ odwoławczy poczynił ustalenia faktyczne sprzecznie z przepisami postępowania rozumianymi zgodnie z ich wcześniejszą wykładnią dokonaną przez organ odwoławczy, to niezależnie nawet od wykładni organu, to oczywista nadal pozostaje jego niekonsekwencja i poderwanie zaufania do Państwa;
22. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 138 § 2 zd. drugie w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez uznanie za prawidłowe ustaleń organu pierwszej instancji poczynionych z pominięciem ustalenia faktu wskazanego w decyzji kasatoryjnej jako konieczny do ustalenia (dochowanie należytej staranności przy dopuszczeniu usług rozwojowych do dofinansowania), wskutek uznania go za nieistotny dla sprawy, co wskazuje na poczynienie niepełnych ustaleń faktycznych, a ponad wszelka wątpliwość wskazuje na naruszenie zasady zaufania do państwa;
23. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 138 § 2 zd. drugie w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez pominięcie szeregu wniosków dowodowych Skarżącego i przemilczenie tego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy już w decyzji kasatoryjnej zapadłej w sprawie niniejszej organ odwoławczy sam wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprany organ obowiązany jest do rozpatrzenia i oceny żądania przeprowadzenia dowodów przez stronę, co w szczególności dotyczy sytuacji, gdy ustalenie stanu faktycznego jest podstawą do rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, a w sytuacji, gdy organ uzna, że wnioski dowodowe strony nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, powinien wyjaśnić to jednoznacznie stronie - które to zaniechanie przeprowadzenia dowodów, poza jego błędnością merytoryczną, zarusza dodatkowo zasadę zaufania;
24. art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię, a skutkiem tego błędne zastosowanie w kontekście okoliczności podnoszonych przez Skarżącego w postępowaniu niniejszym, tj. niestwierdzenie konieczności wyjaśnienia czy nałożenie obowiązku zwrotu środków finansowych będzie prowadzić do naruszenia zasady zaufania, czego skutkiem było błędne przyjęcie, że nie mają znaczenia w sprawie niniejszej opisane przez stronę (str. 16-17 skargi) okoliczności - istotne dla ustalenia naruszenia po stronie władzy publicznej (w tym organów obu instancji) zasady ochrony zaufania do władz publicznych — a skutkiem tego nieprzeprowadzenie dowodów i czynności wnioskowanych przez Skarżącego w odwołaniu;
25. art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię, a skutkiem tego błędne zastosowanie w kontekście okoliczności podnoszonych przez Skarżącego w postępowaniu niniejszym, tj. brak szczegółowego rozważenia zarzutu Skarżącego, że w sprawie niniejszej doszło do wprowadzenie Beneficjenta w błąd co do kwalifikowalności dokonywanych przez niego wydatków, w sytuacji gdy zgodnie pkt 4 Wytycznych dotyczących konfliktu interesów, do obowiązków organu należało udzielenie Beneficjentowi jasnych informacji na temat ich obowiązków dotyczących konfliktów interesów - skutkiem czego nie stwierdzono konieczności wyjaśnienia czy nałożenie obowiązku zwrotu środków finansowych będzie prowadzić do naruszenia zasady zaufania, czego skutkiem ostatecznie było wydanie zaskarżonej błędnej decyzji nakazującej zwrot środków;
26. art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez zaniechanie czynności zmierzających do weryfikacji prawdziwości informacji wskazywanej w postępowaniu przez Skarżącego, że IP w związku z analogicznym projektem realizowanym na obszarze subregionu łomżyńskiego nie widziała przeszkód do przekazywania uczestnikom laptopów o podobnej wartości — Skarżący posiada jedynie ogólną wiedzę, a to organy obu instancji zobowiązane były weryfikacji tej informacji i dysponowały adekwatnymi w tym celu środkami służącymi gromadzeniu materiału dowodowego;
27. art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię, a skutkiem tego błędne zastosowanie w kontekście okoliczności podnoszonych przez skarżącego w postępowaniu niniejszym, tj. IP i wszystkie inne organy publiczne zaniechały podjęcia adekwatnych środków wobec nieprawidłowości systemowej jaką było zawyżenie cen usług w BUR;
28. art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię, a skutkiem tego błędne zastosowanie w kontekście okoliczności podnoszonych przez Skarżącego w postępowaniu niniejszym, tj. przyjęcie, że ceny wszystkich usług w BUR są zawyżone — logicznym skutkiem takiego założenia powinno być ówcześnie wstrzymanie realizacji wszystkich usług szkoleniowych realizowanych w całym kraju ze wsparciem środków UE i podjęcie natychmiast działań naprawczych, a nie zarzucenie obecnie Beneficjentowi nieprawidłowości - do którego to kluczowego aspektu sprawy organ w zaskarżonej decyzji w ogóle się nie odniósł;
29. art. 140 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez zaniechanie odniesienia się do zarzutu, że IP nie podjęła żadnych odpowiednich środków w zakresie zapobiegania konfliktowi interesów w zakresie później kwestionowanych powiązań osobowych i finansowych, tj. nie przekazywała jasnych informacji na temat obowiązków dotyczących konfliktów interesów oraz nie było w odpowiednich dokumentach odesłań do przepisów prawnych dotyczących tych obowiązków - co dodatkowo potwierdza stanowisko, że w sprawie niniejszej nałożeniu obowiązku zwrotu dofinansowania sprzeciwia się zasada zaufania do Państwa;
30. art. 140 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez zaniechanie wyczerpującego i rzetelnego odniesienia się do zarzutu dot. przekazywania informacji i wyjaśnienia na piśmie, jakie właściwe wytyczne krajowe wprowadzały beneficjentów w błąd co do kwalifikowania określonych powiązań jako konfliktu interesów w rozumieniu rozporządzenia nr 2018/1046 - co dodatkowo potwierdza stanowisko, że w sprawie niniejszej nałożeniu obowiązku zwrotu dofinansowania sprzeciwia się zasada zaufania do Państwa;
31. art. 140 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez zaniechanie wyczerpującego i rzetelnego odniesienia się do zarzutu obciążenia wyłącznie Beneficjenta skutkami niespowodowanej, ani niezawinionych przez niego nieprawidłowości - powstałej wskutek zaniechań zaistniałych po stronie IP i administracji publicznej - co dodatkowo potwierdza stanowisko, że w sprawie niniejszej nałożeniu obowiązku zwrotu dofinansowania sprzeciwia się zasada zaufania do Państwa;
II.III. naruszenie przepisów prawa materialnego:
32. art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 w zw. z Rozdziałem 4 podrozdziałem 4.1 pkt 13 lit. k przypisem nr 8 Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze przystosowania przedsiębiorców i pracowników do zmian na lata 2014-2020 w wersji z 20 sierpnia 2019 r., poprzez błędne przyjęcie, że niedopuszczalne było przekazanie uczestnikom szkoleń jakichkolwiek środków trwałych w sytuacji, gdy w Wytycznych wskazano w Rozdziale 4 podrozdział 4.1 pkt 13 lit. k wraz z przypisem nr 8, ale w przypisie nr 8 dodano: "Nie dotyczy kosztów wyżywienia przedsiębiorców i pracowników biorących udział w usłudze, a także materiałów edukacyjnych i szkoleniowych niezbędnych do realizacji usługi, które stanowią integralny koszt usługi rozwojowej";
33. art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, poprzez błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że koszt usługi szkoleniowej jest niekwalifikowalny w całości przy jednoczesnym ustaleniu przez organ odwoławczy jedynie, że "część uczestników otrzymało sprzęt komputerowy (laptopy/tablety) po ukończonym szkoleniu/kursie" i zaniechaniu dalszych ustaleń w zakresie ilości rzekomo przekazanych urządzeń w sytuacji, gdy zasadą jest konkretyzacja korekt finansowych;
34. art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że warunkiem koniecznym i wystarczającą przesłanką nałożenia korekty finansowej obejmującą 100% wartości szkolenia jest rzekome przekazanie uczestnikom szkolenia rzekomych środków trwałych i bez znaczenia jest wartość tego środka trwałego, bowiem automatycznie oznacza to wyrządzenie szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w kwocie równej kwocie całości przekazanego wsparcia finansowego, w sytuacji gdy zasadą powinna być konkretyzacja korekt finansowych polegająca na ustaleniu wysokości szkody i nakładanie korekt odpowiadających wartości potencjalnej skody zwłaszcza, że w sprawie niniejszej realizacja usługi spełniała wszystkie warunki kwalifikowalności za wyjątkiem rzekomego ujęcia w nieustalonej kwocie kosztu przekazania środków trwałych, skutkiem czego w okolicznościach takich i w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie niniejszej można ustalić kwotę rzekomej potencjalnej szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej;
35. art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 poprzez nieprawidłową wykładnię polegającą na przyjęciu, że warunkiem koniecznym i wystarczającą przesłanką nałożenia korekty finansowej obejmującą 100% wartości szkolenia jest rzekome przekazanie uczestnikom szkolenia rzekomych środków trwałych, co stanowiło naruszenie zasad konkretnego projektu (ale było dopuszczalne w innych projektach), w sytuacji gdy warunkiem nałożenia korekty finansowej jest wyrządzenie szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej, a nie tylko budżecie konkretnego projektu;
III. zarzuty względem postępowania dotyczącego udzielenia wsparcia osobom prowadzącym działalność gospodarczą:
III.I. naruszenie przepisów postępowania prowadzące do poczynienia przedwczesnych i błędnych ustaleń faktycznych:
36. art. 140 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 poprzez zaniechane szczegółowej analizy i wyjaśnienia oraz uzasadnienia stanowiska, że warunkiem koniecznym i wystarczającą przesłanką nałożenia korekty finansowej obejmującą 100% wartości szkolenia jest wzięcie w szkoleniu udziału przez osoby prowadzące działalność gospodarczą w sytuacji, gdy początkowo w projekcie dopuszczalny był co do zasady udział takich osób i nie naruszało to żadnych z zasada realizacji projektu za wyjątkiem później zmienionego regulaminu — okoliczności takie wymagały szczególnie starannego rozważenia, czy sytuacja taka w rzeczywistości wiąże się z jakimkolwiek ryzykiem wyrządzenia szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej, skoro osoby te mogłyby wziąć udział w szkoleniach wcześniej, jak też w identycznych szkoleniach współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej tylko z udziałem innych podmiotów pośredniczących w przyznawaniu tego rodzaju pomocy;
III.II. naruszenie przepisów prawa materialnego:
37. art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, poprzez przyjęcie, że w przypadku udziału w szkoleniach osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, co nie było wykluczone przez zasady programu, a jedynie od pewnego momentu przez regulamin tej konkretnej operacji, doszło nieprawidłowości, przy jednoczesnym zaniechaniu ustalenia w jaki konkretnie sposób w tych okolicznościach zachodzi ryzyko wyrządzenia szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej, w sytuacji gdy sam fakt naruszenia określonych przepisów formalnych nie stanowi podstawy ustalenia nieprawidłowości, albowiem sam fakt naruszenia określonych przepisów formalnych nie stanowi dowodu wyrządzenia szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej;
IV. zarzuty względem postępowania dotyczącego rzekomego braku zapewnienia bezstronności i obiektywizmu przy ocenie wniosków o przyznanie bonów szkoleniowych:
IV.I. błędna wykładnia prawa materialnego prowadząca do błędnego uznania za nieistotne i nieustalenie faktów istotnych dla sprawy:
38. art. 2 pkt 36 rozporządzenie nr 1303/2013, poprzez błędną wykładnię prowadzącą do błędnego przyjęcia, że podstawę do nałożenia korekty może stanowić choćby czysto teoretyczne ryzyko wystąpienia szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej, w sytuacji gdy w każdym przypadku, na tle konkretnego stanu faktycznego, nieodzowne jest przeprowadzenie analizy tego ryzyka; skutkiem czego było błędne przyjęcie, że nie mają znaczenia w sprawie niniejszej opisane przez stronę okoliczności i dowody (str. 23-24 skargi) - istotne dla oceny, czy w rzeczywistości zachodziło ryzyko wyrządzenia szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej - a skutkiem tego nieprzeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez Skarżącego w odwołaniu (jako zmierzających do wykazania faktów nieistotnych);
IV.II. naruszenie przepisów postępowania prowadzące do poczynienia przedwczesnych i błędnych ustaleń faktycznych:
39. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez wskazanie, że "organ II instancji wskazuje, iż nie może się w pełni ustosunkować do przywołanego przez pełnomocnika strony stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, bowiem pełnomocnik strony nie podaje ani sygnatury, ani daty wyroku, co uniemożliwia zapoznanie się z jego treścią i zweryfikowanie istoty sprawy" (str. 29-30 decyzji IZ), w sytuacji gdy strona nie ma obowiązku dowodzenia treści prawa, które powinno być znane organowi i obowiązkiem organu jest, aby je prawidłowo zastosować; w sytuacji gdy strona omyłkowo nie podała danych przywołanego orzeczenia (tj. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 31 lipca 2020 r., III SA/Łd 1016/19) obowiązkiem organu w świetle zasad postępowania administracyjnego (obowiązku organu stania na straży praworządności) było zweryfikowanie przywołanego przez stronę poglądu prawnego w świetle ustawodawstwa, piśmiennictwa i orzecznictwa, a nie stwierdzenie, że organ powinien odnieść się wyłącznie do przywołanego przez stronę orzeczenia, ale brak sprecyzowania oznaczenia orzeczenia organ z tego obowiązku zwalania;
40. art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez przyjęcie, że "nie było zasadna przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadków osób odpowiedzialnych za ocenę wniosków odnośnie szkoleń - co do przesłanek jakimi się kierowały i w jaki sposób dokonywały oceny wniosków. Organ dysponuje materiałem dowodowym potwierdzającym okoliczność wystąpienia konfliktu interesów, zatem przeprowadzanie kolejnych dowodów byłoby nieracjonalne", w sytuacji gdy zasada praworządności i obowiązek organu dążenia do pełnego i rzetelnego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy sprzeciwia się stanowisku organu o niecelowości przeprowadzania dowodów które mogą wykazać błędność oceny organu co do tego, że określone fakty zostały już w postępowaniu wykazane;
41. art. 140 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, a skutkiem tego błędne zastosowanie w kontekście okoliczności podnoszonych przez Skarżącego w postępowaniu niniejszym, tj. niestwierdzenie konieczności wyjaśnienia czy nałożenie obowiązku zwrotu środków finansowych będzie prowadzić do naruszenia zasady zaufania, czego skutkiem było błędne przyjęcie, że nie mają znaczenia w sprawie niniejszej opisane przez stronę okoliczności (str. 25-56 skargi) - istotne dla ustalenia naruszenia po stronie władzy publicznej (w tym organów obu instancji) zasady ochrony zaufania do władz publicznych - a skutkiem tego nieprzeprowadzenie dowodów i czynności wnioskowanych przez Skarżącego w odwołaniu (w tym wskazanym w odwołaniu piśmie z 29 lutego 2024 r. istotnych dla sprawy niniejszej); opisane przez stronę fakty są szczególnie istotne dla sprawy niniejszej, albowiem ich ustalenie prowadziłoby do stwierdzenia, że wskutek błędnego przygotowania ww. wytycznych doszło do wprowadzenia Beneficjenta w błąd co do kwalifikowalności wydatków, a odpowiedzialnym za to było administracja publiczna - co skutkowało koniecznością rozważania skutków tegoż w świetle zasady zaufania do Państwa i niemożliwości obciążenia Skarżącego obowiązkiem zwrotu dofinansowania;
42. art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię, a skutkiem tego błędne zastosowanie art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 w zw. z art. 2 Konstytucji RP w kontekście okoliczności podnoszonych przez Skarżącego w postępowaniu niniejszym, tj. niestwierdzenia konieczności wyjaśnienia czy nałożenie obowiązku zwrotu środków finansowych będzie prowadzić do naruszenia zasady zaufania, czego skutkiem było błędne przyjęcie, że nie mają znaczenia w sprawie niniejszej opisane przez stronę okoliczności (str. 26-27 decyzji) - istotne dla ustalenia naruszenia po stronie władzy publicznej (w tym organów obu instancji) zasady ochrony zaufania do władz publicznych - a skutkiem tego nieprzeprowadzenie dowodów i czynności wnioskowanych przez Skarżącego w odwołaniu (w tym wskazanym w odwołaniu piśmie z 29 lutego 2024 r.), tj. zaniechanie ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do podnoszonych zarzutów - organy obu instancji przez cały tok postępowania uchylały się od analizy i wyjaśnienia, czy podstawowe dokumenty do których odwoływała się umowa (wytyczne) nie wprowadzały w błąd co do zakresu obowiązków Skarżącego w świetle całokształtu stanu prawnego do którego przestrzegania zobowiązany był Skarżący, w szczególności w zakresie rozumienia wymogu bezstronności;
43. art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię, a skutkiem tego błędne zastosowanie art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 w zw. z art. 2 Konstytucji RP w kontekście okoliczności podnoszonych przez Skarżącego w postępowaniu niniejszym, tj. niestwierdzenia konieczności wyjaśnienia czy nałożenie obowiązku zwrotu środków finansowych będzie prowadzić do naruszenia zasady zaufania, czego skutkiem było błędne przyjęcie, że nie mają znaczenia w sprawie niniejszej niżej wskazane okoliczności - istotne dla ustalenia naruszenia po stronie władzy publicznej (w tym organów obu instancji) zasady ochrony zaufania do władz publicznych - a skutkiem tego nieprzeprowadzenie dowodów i czynności wnioskowanych przez skarżącego w odwołaniu (w tym wskazanym w odwołaniu piśmie z 29 lutego 2024 r., tj. zaniechanie ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutu, że obciążenia wyłącznie beneficjenta skutkami nieznajomości przepisu art. 61 rozporządzenia nr 2018/1046, wynikłymi bezpośrednio z zaniedbań IP i innych organów Państwa, które pierwsze naruszyły pkt 4 Wytycznych dotyczących konfliktu interesów, który nakazywał "zawrzeć przepisy lub odesłania do przepisów prawnych dotyczących tych obowiązków (oraz konsekwencji ich naruszenia) w: (i) dokumentach zamówienia, (ii) programach prac, (iii) zaproszeniach do składania wniosków, (iv) zamówieniach publicznych, (v) umowach n udzielenie dotacji, (vi) umowach o przyznanie wkładu oraz (vii) umowach w sprawie finansowania";
44. art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię, a skutkiem tego błędne zastosowanie art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 w zw. z art. 2 Konstytucji RP w kontekście okoliczności podnoszonych przez Skarżącego w postępowaniu niniejszym, tj. niestwierdzenia konieczności wyjaśnienia czy nałożenie obowiązku zwrotu środków finansowych będzie prowadzić do naruszenia zasady zaufania, czego skutkiem było błędne przyjęcie, że nie mają znaczenia w sprawie niniejszej niżej wskazane okoliczności - istotne dla ustalenia naruszenia po stronie władzy publicznej (w tym organów obu instancji) zasady ochrony zaufania do władz publicznych - a skutkiem tego nieprzeprowadzenie dowodów i czynności wnioskowanych przez skarżącego w odwołaniu (w tym wskazanym w odwołaniu piśmie z 29 lutego 2024 r., tj. zaniechanie zgromadzenie w aktach postępowania obowiązujących w okresie realizacji projektu wersji Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze przystosowania przedsiębiorców i pracowników do zmian na lata 2014-2020 i porównanie ich w zakresie, kiedy i jakie zmiany wprowadzono w nich w przedmiocie konfliktu interesów, a następnie porównanie tych regulacji i ich zmian z Wytycznymi Komisji Europejskiej dotyczącymi unikania konfliktów interesów i zarządzania takimi konfliktami na podstawie rozporządzenia finansowego (2021/C 121/01); wskazane czynności dowodowe są szczególnie istotne dla sprawy niniejszej, albowiem pozwolą ustalić, że wskutek błędnego przygotowania ww. wytycznych doszło do wprowadzenia Beneficjenta w błąd co do kwalifikowalności wydatków;
45. art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię, a skutkiem tego błędne zastosowanie w kontekście okoliczności podnoszonych przez Skarżącego w postępowaniu niniejszym, tj. niestwierdzenie konieczności wyjaśnienia czy nałożenie obowiązku zwrotu środków finansowych będzie prowadzić do naruszenia zasady zaufania, czego skutkiem było błędne przyjęcie, że nie mają znaczenia w sprawie niniejszej niżej wskazane okoliczności - istotne dla ustalenia naruszenia po stronie władzy publicznej (w tym organów obu instancji) zasady ochrony zaufania do władz publicznych - a skutkiem tego nieprzeprowadzenie dowodów i czynności wnioskowanych przez Skarżącego w odwołaniu (w tym wskazanym w odwołaniu piśmie z 29 lutego 2024 r.: obowiązujące w okresie realizacji projektu wersje Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszy Społecznego w obszarze przystosowania przedsiębiorców i pracowników do zmian na lata 2014-2020 były zgodne z rozporządzeniem nr 2018 - organy obu instancji przez cały tok postępowania uchylały się od analizy i wyjaśnienia, czy podstawowe dokumenty do których odwoływała się umowa (wytyczne) nie wprowadzały w błąd co do zakresu obowiązków Skarżącego w świetle całokształtu stanu prawnego do którego przestrzegania zobowiązany był Skarżący, w szczególności w zakresie rozumienia wymogu bezstronności;
46. art. 140 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez zaniechanie wyczerpującego i rzetelnego odniesienia się do zarzutu, że IA (a IP jej śladem) nie wskazała rozporządzenia nr 2018/1046 w Podsumowaniu ustaleń dokonanych w Projekcie, ani w piśmie z 7 października 2021 r. - a dopiero w piśmie D. z 6 grudnia 2021 r., nr [...] - fakt ten rozpatrywany w kontekście pozostałych okoliczności sprawy niniejszej oraz zasady zaufania do Państwa, uzasadnia stwierdzenie że w okolicznościach sprawy niniejszej zasada zaufania do Państwa sprzeciwia się nałożeniu na Skarżącego obowiązku zwrotu kwot wskazanych w zaskarżonej decyzji;
47. art. 140 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 4 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez zaniechanie wyczerpującego i rzetelnego odniesienia się do zarzutu, iż IP nie ustosunkowała się do wyjaśnień Beneficjenta złożonych na wcześniejszym etapie postępowania, które jedynie obszernie przytoczyła na str. 19 zaskarżonej decyzji - fakt ten rozpatrywany w kontekście pozostałych okoliczności sprawy niniejszej oraz zasady zaufania do Państwa, uzasadnia stwierdzenie że w okolicznościach sprawy niniejszej zasada zaufania do Państwa sprzeciwia się nałożeniu na Skarżącego obowiązku zwrotu kwot wskazanych w zaskarżonej decyzji;
48. art. 140 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez zaniechanie przez organy obu instancji wyjaśnienia kwestii uznania za nieprawidłową sytuacji, uznawanej uprzednio przez organ za właściwą, a ponadto zakazanej dopiero post factum w wytycznych (Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć w wersji obowiązującej w czasie realizacji przedmiotowego Projektu, nie zawierały zapisu wprowadzonego w późniejszej wersji tego dokumentu do podrozdziału 4.1 pkt 13 lit. m), zgodnie z którym w ramach projektu PSF nie jest możliwe kwalifikowanie kosztów usługi rozwojowej, która jest świadczona przez podmiot pełniący funkcję Operatora lub partnera w danym projekcie PSF albo przez podmiot powiązany z Operatorem lub partnerem kapitałowo lub osobowo - które to postępowanie organu w sposób oczywisty podrywa zaufanie do państwa, jest więc oczywiście sprzeczne z zasadą przekonywania, a przede wszystkim z zasadą pogłębiania zaufania do państwa;
49. art. 140 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez zaniechanie przez organy obu instancji odniesienia się do kwestii niezwykle istotnej z punktu widzenia zasady zaufania do państwa, tj.: dlaczego w stanie faktycznym sprawy uznano, że przedstawione do rozliczenia wydatki związane z szkoleniami realizowanymi przez firmę W. R. K. zostały uznane w całości za niekwalifikowalne, przy czym instytucje wypowiadające się w niniejszej sprawie w przedmiocie naruszenia zasady bezstronności dopiero w końcowej fazie procedury kontradyktoryjnej powołały się na bezpośrednie stosowanie wobec Beneficjenta i Partnerów art. 61 rozporządzenia nr 2018/1046 - jest to niezwykle istotny fakt w kontekście zasady zaufania do państwa, albowiem taki przebieg wypadków daje podstawę do uzasadnione przekonania po stronie Skarżącego, że został nałożony na niego obowiązek zwrotu dofinansowania, albowiem IP udzielała mu informacji i zajmowała stanowisko co do prawidłowości określonego działania, nie znając przepisu art. 61 rozporządzenia nr 2018/1046, a obecnie przepis ten ma stanowić podstawę stwierdzenia nieprawidłowości, a więc orzeczenia obowiązku zwrotu środków;
50. art. 140 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez zaniechanie przez organy obu instancji wyjaśnienia w decyzji tego, czy kwestia winy po stronie Beneficjenta i Partnerów ma znaczenie dla faktu wystąpienia nieprawidłowości - brak odniesienia się przez organ do znaczenia winy, w szczególności w świetle stanowiska Skarżącego, że wina występowała wyłącznie po stronie organów administracji publicznej (państwa) podrywa w sposób oczywisty zaufanie do państwa i administracji publicznej, a skutkiem tego stanowi to naruszenie konstytucyjnej zasady zaufania do państwa, wskazanej również w Kodeksie postępowania administracyjnego;
51. art. 140 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez zaniechanie odniesienia się przez organy obu instancji do stanowiska Skarżącego, na które zwrócił również uwagę organ odwoławczy w decyzji kasatoryjnej— brak odniesienia się przez organ do stanowiska Skarżącego, że wina występowała wyłącznie po stronie organów administracji publicznej (państwa) i nałożenie obowiązku zwrotu dofinansowania byłoby w oczywisty sposób sprzeczne z zasadą zaufania do państwa;
52. art. 140 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z § 2 w zw. z art. 11 w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez niedotykające istoty zarzutu (nierzeczowe i wymijające) odniesienie się do zarzutu nałożenia na Skarżącego obowiązku zwrotu dofinansowania w związku z poprzedzającym nieprawidłowość naruszeniem art. 61 rozporządzenia 2018/1046 przez organy Państwa Polskiego polegające na niepodjęciu przez niego działań wymaganych od Państwa Polskiego przez rozporządzenie nr 2018/1046, w tym informowania o normie art. 61 rozporządzenia nr 2018/1046 i podejmowania innych określonych działań informacyjnych i profilaktycznych;
IV.III. naruszenie przepisów prawa materialnego:
53. art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że warunkiem koniecznym i wystarczającą przesłanką nałożenia korekty finansowej obejmującą 100% wartości szkolenia jest rzekomy konflikt interesów i bez znaczenia jest ustalenie, czy mogło dojść do nieprawidłowego udzielenia środków finansowych na koszty szkolenia w sytuacji, gdy zasadą powinna być konkretyzacja korekt finansowych polegająca na ustaleniu wysokości szkody i nakładanie korekt odpowiadających wartości potencjalnej skody zwłaszcza, że w sprawie niniejszej realizacja usługi spełniała wszystkie warunki kwalifikowalności za wyjątkiem rzekomego ujęcia w nieustalonej kwocie kosztu przekazania środków trwałych, skutkiem czego w okolicznościach takich i w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie niniejszej można ustalić kwotę rzekomej potencjalnej szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej.
W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Spór w sprawie dotyczy zasadności określenia przez organ Powiatowi kwoty zobowiązania przypadającej do zwrotu w związku z naruszeniem przez Beneficjenta procedur obowiązujących przy wykorzystywaniu środków dofinansowania przyznanych do realizacji ww. Projektu, co wywarło szkodliwy wpływ na budżet Unii Europejskiej. Naruszenia nastąpiły w trzech obszarach:
- w odniesieniu do usługi rozwojowej - w zakresie otrzymania na własność przez uczestników Projektu środków materialnych (laptopów), przez co doszło do naruszenia zapisów podrozdziału 4.1 pkt 12 lit. e) Wytycznych, podrozdziału 4.1 pkt 13 lit. j) Wytycznych w wersji z 1 stycznia 2018 r. i podrozdziału 4.1 pkt 13 lit. k) Wytycznych w wersji z 20 sierpnia 2019 r. oraz e § 7 ust. 5 pkt 2 Regulaminu rekrutacji i udziału w Projekcie;
- w zakresie udzielenia wsparcia w ramach Projektu osobom prowadzącym działalność gospodarczą, które złożyły dokumenty rekrutacyjne do Projektu po 7 maja 2019 r., przez co doszło do naruszenia zapisów podrozdziału 8.2 pkt 2) lit. a) Wytycznych;
- w zakresie przeprowadzenia procesu wyboru grantobiorców bez zapewnienia bezstronności i obiektywizmu przy ocenie wniosków o przyznanie bonów szkoleniowych, poprzez niezapewnienie przez Partnera Projektu zasad mogących świadczyć o braku konfliktu interesów pomiędzy daną instytucją szkoleniową, a oceniającymi doradcami zatrudnionymi przez Partnera, przez co doszło do naruszenia art. 61 rozporządzenia nr 2018/1046 oraz zapisów Regulaminu konkursu.
Na wstępie wypada zauważyć, że strona skarżąca skonstruowała niezmiernie obszerną skargę (69 stron), przy czym ok. 30 stron stanowią same zarzuty (53 punkty). Gro tychże opiera się na cytatach z zaskarżonej decyzji oraz innych pism w sprawie, przy jednoczesnym – nad wyraz drobiazgowym – kwestionowaniu poszczególnych ustaleń i stanowisk organu. Chaotyczny sposób formułowania tych zarzutów, jak i ich obszerność, przemawiały po pierwsze – za ich skondensowaniem i przeredagowaniem na potrzeby niniejszego uzasadnienia (co sąd uczynił powyżej), po drugie – za pogrupowaniem ich w bloki tematyczne i zbiorcze odnoszenie się do nich w dalszej części uzasadnienia, co pozwoli zachować czytelność poglądu i efektywność samego wywodu. Sąd podziela bowiem stanowisko judykatury, że w uzasadnieniu wyroku, szczególnie w sytuacji, gdy sąd w całości aprobuje zaskarżone rozstrzygnięcie, wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."), nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów podniesionych w skardze oraz innych pismach procesowych sprawy i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to, aby z wywodów sądu wynikało, dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyroki NSA: z 18 listopada 2016 r., II GSK 702/15; z 19 czerwca 2018 r., II GSK 2336/16; z 18 kwietnia 2018 r., II GSK 2671/16; z 4 października 2018 r., II GSK 2983/16; powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przechodząc do oceny poszczególnych kwestii merytorycznych, należy zauważyć, że zgodnie z zapisami podrozdziału 4.1 pkt 12 lit. e) Wytycznych, podrozdziału 4.1 pkt 13 lit. j) Wytycznych w wersji z 1 stycznia 2018 r., podrozdziału 4.1 pkt 13 lit. k) Wytycznych w wersji z 20 sierpnia 2019 r. w ramach projektu PSF nie jest możliwe kwalifikowanie kosztów usługi rozwojowej, która obejmuje koszty niezwiązane bezpośrednio z usługą rozwojową, w szczególności koszty środków trwałych przekazywanych przedsiębiorcom lub ich pracownikom; z kolei po myśli § 7 ust. 5 pkt 2 Regulaminu rekrutacji i udziału w Projekcie, w ramach Projektu nie jest możliwe sfinansowanie usługi szkoleniowej, która obejmuje koszty niezwiązane bezpośrednio z usługą szkoleniową, w szczególności koszty środków trwałych przekazywanych uczestnikom projektu.
Sąd aprobuje stanowisko organu, że do naruszenia ww. zapisów w niniejszej sprawie doszło, a to w związku z przekazaniem na własność uczestnikom szkoleń laptopów/tabletów, o czym świadczy liczny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie (zob. wyżej); należy uznać go za kompletny i wystarczający do ustalenia niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego.
Jako spójne należy uznać zeznania i wyjaśnienia uczestników szkoleń, przy czym należy zaaprobować postępowanie organu, podyktowane ekonomiką procesową, jak również uwarunkowaniami osobistymi uczestników (podeszły wiek), iż w sprawie nie było konieczności przesłuchania wszystkich uczestników szkoleń. Jako wystarczające należało ocenić przesłuchanie losowo wybranych uczestników, w sytuacji, gdy uprzednio organ pierwszej instancji, ponownie rozpatrując sprawę, wezwał uczestników szkoleń do złożenia oświadczeń na piśmie w sprawie otrzymania/nieotrzymania sprzętu komputerowego po ukończeniu szkolenia. Analiza tych oświadczeń w zestawieniu z pozostałymi dowodami zebranymi w sprawie (protokoły z zeznań świadków, dokumentacja przedłożona przez instytucje szkoleniowe i samych uczestników szkoleń, wyjaśnienia przesłane e-mailem przez uczestników szkoleń, notatki służbowe z przeprowadzonych rozmów telefonicznych z uczestnikami szkoleń) w istocie nie wskazywała na konieczność przesłuchania wszystkich 168 uczestników szkoleń, z uwagi na to, że materiał ten był w większości spójny i wzajemnie się uzupełniający.
Co zaś tyczy się samej wiarygodności świadków oraz dokonanej oceny zeznań/oświadczeń, to należy podkreślić, że nie były to jedyne dowody zgromadzone w sprawie – były bowiem oceniane w kontekście całokształtu materiału dowodowego. O ile rzeczywiście niektórzy z uczestników szkoleń zaprzeczyli otrzymaniu sprzętu, to jednak zdecydowana większość okoliczność tą potwierdziła, nawet wskazując model laptopa tożsamy z zakupionymi przez instytucje szkoleniowe. W sprawie wzięto pod uwagę także i to, że część instytucji szkoleniowych zaprzeczyło przekazywaniu laptopów, a mimo to w sprawie zgromadzono dowody potwierdzające okoliczność przeciwną (zob. pismo A. z 21 lutego 2020 r. wysłane do H. T. G., protokoły przekazania materiałów szkoleniowych PSDiK). W aktach znajdują się zatem materiały wprost potwierdzające przekazanie uczestnikom laptopów, zatem stanowisko organu nie miało charakteru przypuszczeń. Podstawą do przyjęcia odmiennego stanowiska nie mogła być zmienność zeznań B. A., która ostatecznie wyjaśniła, że oświadczenie z 20 kwietnia 2023 r. złożyła omyłkowo, a po kursie otrzymała tablet.
Z perspektywy oceny zeznań/oświadczeń uczestników bez znaczenia pozostaje również to, że jak wskazywała I. J. – pracownik IP RPOWP - podczas rozmów telefonicznych przeprowadzonych z uczestnikami szkoleń nie pytała, czy otrzymywali oni sprzęt odpłatnie, czy nieodpłatnie. W sprawie zgromadzono bowiem dowody świadczące o tym, że do przekazania dochodziło nieodpłatnie bądź za symboliczną złotówkę (której uczestnicy nie uiszczali). Również okoliczność znikomej wartości sprzętu, na co wskazywał A. K., pozostaje bez wpływu na sprawę; co bowiem istotne, mimo że A. K. wyjaśnił, że po ukończeniu szkolenia stał się posiadaczem samoistnym laptopa (po zakończeniu kursu prowadzący zajęcia poinformował grupę, że laptopy te prawdopodobnie w przyszłości otrzymają na własność, ale dopiero po formalnym rozliczeniu kursu i dopełnieniu bliżej niesprecyzowanych formalności, które ostatecznie nie nastąpiły), to wobec wydania mu laptopa w dobrej wierze i wobec upływu trzech lat od wydania sprzętu, na gruncie przepisów prawa cywilnego stał się właścicielem laptopa.
Za rzetelne należy uznać przeanalizowanie przez organ kwestii rzekomego oddawania sprzętu nie na własność, lecz w użyczenie. Na taką okoliczność wskazała m.in. K. E. W. (uczestniczka szkolenia A.). Zestawiając jednak jej stanowisko z zeznaniami B. Z., B. O., H. T. G. i M. B., z treści których wynika, że otrzymały one po ukończonym szkoleniu sprzęt, a ponadto, że na protokołach zdawczych sprzętu nie znajdują się ich podpisy, nie sposób przyjąć, jak sugerowała strona, że nie doszło do przekazania go na własność. O ile nie można zatem wykluczyć tego, że część laptopów rzeczywiście została zwrócona (co potwierdzają dokumenty), to biorąc pod uwagę to, że znaczna część osób po ukończonych szkoleniach otrzymała na własność laptopy/tablety, i nadal jest w ich posiadaniu (dowody zgromadzone przez organ pierwszej instancji, ustalenia IA), wspomniana okoliczność pozostaje bez wpływu na stwierdzenie kwalifikowalności wydatków poniesionych i rozliczonych w Projekcie w związku z realizowaną usługą rozwojową, w kontekście braku możliwości sfinansowania kosztów usługi rozwojowej, która obejmowała koszty niezwiązane bezpośrednio z usługą. Skoro więc nawet część organizatorów szkoleń i uczestników zaprzeczyła przekazaniu laptopów (np. B. Sp. z o.o. i uczestniczka K. S.), co potwierdził także zespół zadaniowy powołany przez IP RPOWP, to nie przesądza to o uznaniu kwalifikowalności części wydatków poniesionych na usługę rozwojową. Nie ma również znaczenia moment podjęcia decyzji przez instytucje szkoleniowe o przekazaniu uczestnikom użyczonych laptopów na czas szkolenia.
Dla rozstrzygnięcia bez znaczenia pozostają kwestie związane z nieustaleniem wartości rynkowej konkretnych przekazanych na własność laptopów. Z cytowanych już wyżej przepisów Wytycznych i Regulaminu rekrutacji i udziału w Projekcie w jasny sposób wynika, że nie ma możliwości sfinansowania – co należy podkreślić – całej usługi szkoleniowej, gdy obejmuje ona koszty niezwiązane bezpośrednio z tą usługą. Podobnie, bez znaczenia dla sprawy pozostaje ustalenie, czy instytucja szkoleniowa z faktu, że realizowała usługę szkoleniową, uzyskała koszt przekraczający koszt podobnych usług świadczonych na rynku (poza BUR). Fundamentalne z punktu widzenia naruszenia treści ww. regulacji jest zatem ustalenie, że koszt usługi rozwojowej obejmuje koszty niezwiązane bezpośrednio z usługą rozwojową.
Bez znaczenia dla sprawy jest także to, kto i kiedy podjął decyzję o przekazaniu sprzętu uczestnikom, które to przekazanie nastąpiło po ukończeniu szkolenia. Niemniej jednak zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że o tym, iż przekazany zostanie im sprzęt, uczestnicy dowiedzieli się w trakcie kursu lub jeszcze przed jego rozpoczęciem. W tym miejscu wypada pochylić się nad podkreślanym przez stronę rzekomym bezpośrednim związkiem pomiędzy przekazaniem laptopów, a usługą szkoleniową. Bez wątpienia przekazanie laptopów uczestnikom nie było czynnikiem przypadkowym, a mającym zachęcić do udziału w szkoleniu. Niemniej zrealizowanie szkolenia z obsługi komputera nie wymagało przekazania laptopów na własność uczestnikom szkolenia, celem dalszej nauki; przedmiotem usługi było przeprowadzenie określonego szkolenia, a nie wyposażenie uczestnika w sprzęt. Celnie zwrócił uwagę organ na fakt, że tablet został przekazany także osobie, która uczestniczyła w kursie języka angielskiego, a trudno przecież uznać, aby dla prawidłowego zrealizowania danej usługi rozwojowej, mającej na celu umożliwienie nabycia, potwierdzenia lub wzrostu wiedzy, umiejętności lub kompetencji przez osoby w niej uczestniczące, niezbędnym było przekazanie tym osobom laptopów/tabletów na własność.
Zgromadzone w sprawie faktury zakupu wskazują, że koszt realizowanej usługi rozwojowej obejmował koszty przekazanych uczestnikom Projektu urządzeń elektronicznych. Świadczą o tym wyszczególnione na nich modele zakupionych laptopów, chronologia zakupów względem prowadzonych szkoleń, w zestawianiu z treścią przesłuchań i oświadczeń uczestników szkoleń. Trafne jest stanowisko IZ, że doświadczenie życiowe i logika pozwalają na przyjęcie, że koszt zakupu urządzeń elektronicznych był wkalkulowany w koszt świadczonej usługi. Racjonalnie działający przedsiębiorca nie sfinansowałby z własnych środków sprzętu, który nieodpłatnie przekazałby uczestnikom szkolenia. Nadto, co było już wskazane wyżej, obietnica przekazania laptopów na własność bez wątpienia wpływała na atrakcyjność szkolenia i miała za zadanie zachęcić do udziału w nim. Zakup laptopów był zatem celowy, perspektywiczny, i trudno znaleźć uzasadnienie dla tego, by miał zostać sfinansowany ze środków własnych organizatorów-przedsiębiorców; gdyby instytucje szkoleniowe nie przewidywały przekazania laptopów na własność uczestnikom, to koszt takich szkoleń byłby zapewne niższy. Bez znaczenia pozostaje przy tym to, że/czy były to laptopy poleasingowe i jaki był ich koszt.
Sporne w niniejszej sprawie pozostawało również uznanie laptopów za "środki trwałe", a nie "materiały szkoleniowe", co wiązało się z interpretacją zapisów podrozdziału 4.1 pkt 12 lit. e) Wytycznych. Strona zwracała uwagę, że po myśli przepisów ustawy o rachunkowości używany laptop rzadko będzie uznawany za środek trwały ze względu na jego niską wartość. Sąd popiera jednak stanowisko organu, że kluczowe na gruncie oceny kwalifikowalności wydatków było to, czy koszt usługi szkoleniowej realizowanej w Projekcie obejmował koszty niezwiązane z usługą, tj. koszt sprzętu komputerowego przekazanego uczestnikom szkolenia, a nie to, czy sprzęt ten był, czy też nie był, zaewidencjonowany przez organizatorów staży jako środek trwały na gruncie ustawy o rachunkowości. Korzystając z zasad wykładni funkcjonalnej, należy zauważyć, że Wytyczne wśród przykładowych kosztów niezwiązanych bezpośrednio z usługą rozwojową wskazano niejako "na równi" ze "środkami trwałymi przekazanymi uczestnikom projektu" m.in. "koszty dojazdu i zakwaterowania", w przypadku których trudno mówić o podziale na "cenne" i "niskocenne", co mogłoby wpłynąć na ich kwalifikację na gruncie przepisów ustawy o rachunkowości. Tym samym bez znaczenia pozostawała kwestia zaewidencjonowania (lub takiej możliwości) spornych laptopów jako "środków trwałych" w rozumieniu przepisów ustawy o rachunkowości.
Mając na uwadze powyższe, sąd stwierdza, że uprawnione było zakwestionowanie przez organy uznania przez stronę wydatków, obejmujących koszty laptopów, za kwalifikowalne.
W odniesieniu do zarzutów strony wypada zauważyć, że skutku nie mogła odnieść argumentacja Powiatu oparta o przekonanie, że w analogicznym projekcie realizowanym na obszarze subregionu łomżyńskiego, IP nie widziała przeszkód do przekazywania uczestnikom laptopów o podobnej wartości. Pełnomocnik nie wykazał jednak faktów, na które powoływał się w sposób ogólnikowy. Argumentacja ta pozostawała zatem poza oceną organów, jak również nie poddaje się kontroli sądu, przy czym należy zauważyć, że dokonana przez IP RPOWP ocena innych projektów pod kątem prawidłowości ich realizacji (która to ocena nie wyklucza możliwości późniejszego zakwestionowania prawidłowości rozliczanych wydatków w projektach) nie przesądza o uznaniu, że w niniejszej sprawie nie doszło do nieprawidłowości w odniesieniu do usługi rozwojowej, wobec poczynionych ustaleń w zakresie otrzymania przez uczestników Projektu środków materialnych na własność. Dla rzetelnej oceny konieczne byłoby wnikliwe przeanalizowanie i porównanie specyfiki obu spraw, a dopiero wówczas możliwa byłaby ocena, czy oba przypadki rzeczywiście są analogiczne, a beneficjenci zostali w nich potraktowani w odmienny sposób.
Sąd w pełni popiera argumentację organu co do szkodliwego wpływu naruszenia przez Skarżącego ww. procedur na budżet unijny. Bez wątpienia, o czym była już mowa, gdyby instytucje szkoleniowe nie przewidywały przekazania laptopów uczestnikom po zakończeniu szkolenia, to koszt takich szkoleń byłby niższy. Warunkiem udzielenia wsparcia była zgodność wydatku z zasadami udzielania wsparcia przewidzianymi w ramach danego programu operacyjnego. W świetle zapisów podrozdziału 4.1 pkt 12 lit. e Wytycznych, w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku o dofinansowanie, nie było dopuszczalne kwalifikowanie kosztów usług rozwojowych obejmujących koszty niezwiązane bezpośrednio z usługą rozwojową, w szczególności koszty środków trwałych, a więc Powiat nie miał prawa ubiegać się o dofinansowanie takich wydatków. Gdyby Skarżący wskazał we wniosku o dofinansowanie , iż w ramach usługi rozwojowej uczestnicy szkoleń otrzymają laptopy, to wniosek w danym zakresie zostałby oceniony negatywnie i Skarżący nie otrzymałby dofinansowania na pokrycie takiego wydatku. Szkoda ma zatem w danej części charakter rzeczywisty, bowiem wskutek naruszenia procedur doszło do sfinansowania wydatku niespełniającego warunków udzielenia wsparcia i obejmuje 100% wydatku, na który nie przysługiwało Skarżącemu dofinansowanie.
W żaden sposób nie można przy tym stwierdzić, że nieprawidłowość w zakresie realizacji usługi rozwojowej powstała na skutek zaniechań zaistniałych po stronie IP i administracji publicznej, tj. niepodjęcia żadnych środków wobec nieprawidłowości, jaką było zawyżenie cen usług w BUR. Takie twierdzenia strony należy uznać za gołosłowne. Ponadto, co wypada zaakcentować, to fakt, że w ramach kosztów pośrednich projektu zostanie sfinansowane wynagrodzenie specjalistów ds. szkoleń, którzy mieli za zadanie m.in. weryfikować średnie stawki i ceny rynkowe usług rozwojowych oraz weryfikować, czy uczestnik projektu dokonał wyboru oferty z własnej inicjatywy i czy wybór instytucji szkoleniowej nastąpił na podstawie indywidualnego wyboru danego uczestnika. Specjaliści ds. szkoleń winni zatem uzyskiwać od uczestników projektu informację dotyczącą motywów, jakimi kierowali się przy wyborze danego rodzaju szkolenia oraz weryfikować ceny szkoleń, w kontekście średnich cen rynkowych, nie tylko w danym subregionie. Beneficjent miał zatem już na etapie sporządzania wniosku o dofinansowanie świadomość, że zasadność wyboru takiego, a nie innego szkolenia, mimo zamieszczenia oferty wykonawcy w BUR, wymaga weryfikacji, stąd zarzuty w danym zakresie są niezrozumiałe.
Nie znajduje również uzasadnienia stanowisko strony co do tego, że organ nie zbadał kwestii wykazania przez Beneficjenta należytej staranności przy dopuszczeniu usługi rozwojowej do dofinansowania, wbrew zaleceniom zawartym w piśmie Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej z 29 listopada 2021 r. Tymczasem jednak trudno przyjąć, że wspominani już specjaliści ds. szkoleń, prawidłowo wykonując swoje zadania, nie uzyskaliby od uczestników szkoleń wiedzy, z jakich względów cztery firmy prowadzące szkolenia, spośród bardzo licznych wykonawców, którzy zamieścili swoje oferty w BUR, cieszą się tak dużym powodzeniem i dlaczego ceny tych usług odbiegają od średniej krajowej. Poza tym z pisma Ministerstwa wynika, że to de facto Beneficjent obowiązany jest wykazać, iż dochował należytej staranności w danym zakresie – z tego obowiązku Powiat się nie wywiązał.
Podsumowując tę część, sąd nie dopatrzył się w sprawie zasadności zarzutów podnoszonych przez stronę w pkt II.I-III oraz pkt I.1-3 i I.9-11 – w zakresie, w jakim odnoszą się do usług rozwojowych.
W kontekście drugiego ze stwierdzonych naruszeń należy przypomnieć, że po myśli zapisów podrozdziału 8.2 pkt 2) lit. a) Wytycznych, warunkiem kwalifikowalności uczestnika projektu jest: spełnienie przez niego kryteriów kwalifikowalności uprawniających do udziału w projekcie, natomiast z § 4 ust. 6 Regulaminu rekrutacji i udziału w projekcie wynika, że w ramach niniejszego projektu pomoc udzielana Uczestnikowi projektu nie może stanowić dla niego pomocy publicznej ani pomocy de minimis, w związku z czym wsparciem w ramach projektu nie mogą być objęte osoby prowadzące działalność gospodarczą z zastrzeżeniem ust. 9 - stanowiącego, że uregulowania, o których mowa w cytowanym ust. 6 nie dotyczą Uczestników projektu prowadzących działalność gospodarczą, którzy złożyli dokumenty rekrutacyjne do projektu przed dniem 7 maja 2019 r.
Skład orzekający w pełni popiera ustalenia organów oparte na weryfikacji wpisów CEIDG, że 28 uczestników nie powinno być zakwalifikowanych do udziału w Projekcie, gdyż nie złożyło dokumentów we wspomnianym terminie. Stanowisko IP i IZ w tym zakresie nie budzi żadnych wątpliwości. Analiza historii wpisów w CEIDG oraz dane z REGON stanowią dowód co do okresu, w jakim uczestniczy szkoleń, którzy złożyli dokumenty po 7 maja 2019 r., prowadzili działalność gospodarczą.
Co istotne na tle powyższego, to fakt, że zmiana § 4 ust. 6 i wprowadzenie § 4 ust. 9 Regulaminu rekrutacji i udziału w Projekcie nastąpiły na wniosek Powiatu. Z pisma Beneficjenta z 16 kwietnia 2019 r. wynika, że wprowadzenie zmian wynikało z konieczności zapewnienia właściwej realizacji Projektu zgodnej z dokumentacją aplikacyjną oraz przedmiotowym regulaminem, na podstawie których w Projekcie nie występuje pomoc publiczna; osoby prowadzące działalność gospodarczą, przystępując do Projektu, wypełniają dodatkowy dokument dotyczący pomocy publicznej - w którym stwierdzają, czy planowane szkolenie stanowi dla nich pomoc publiczną. W ocenie konsultantów pracujących w punkcie obsługi uczestnika projektu często wybrane szkolenia wydają się być związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, mimo złożonego oświadczenia o braku pomocy publicznej. W związku z tym, w celu właściwej realizacji Projektu, zasadnym było wyłączenie osób prowadzących działalność gospodarczą z kolejnych naborów. Omawiana zmiana w zakresie warunków udziału została wprowadzona 12 czerwca 2019 r. i prawidłowo była uwzględniana przy wyłanianiu kolejnych osób do wsparcia w Projekcie – obowiązkiem organu było zatem sprawdzenie, czy doszło do naruszenia tych uregulowań poprzez objęcie wsparciem osób prowadzących działalność gospodarczą, które złożyły dokumenty rekrutacyjne po dniu 7 maja 2019 r.
Sąd, podobnie jak i organ, nie dopatrzył się sprzeczności w zapisach Regulaminu, których strona upatruje w braku zmiany treści § 1 pkt 1 ppkt 18 oraz § 4 ust. 1 i 2, pomimo zmiany § 4 ust. 6 i wprowadzenia § 4 ust. 9. Przypomnieć – i podkreślić – raz jeszcze trzeba, że powyższa zmiana została wprowadzona z uwagi na wniosek strony. Niemniej w § 1 pkt 1 ppkt 18 Regulaminu zawarto ogólną definicję "osoby pracującej", skoro więc zmiana wprowadzająca wyłączenie z udziału w Projekcie osób prowadzących działalność gospodarczą dotyczy tylko tych osób, które złożyły dokumenty rekrutacyjne do Projektu po 7 maja 2019 r., to już zmiana definicji "osoby pracującej" nie była konieczna. Zgodnie bowiem z zapisami Regulaminu osoby, które złożyły dokumenty rekrutacyjne przed 7 maja 2019 r., mogły prowadzić działalność gospodarczą (wsparcie to podlegało jednak regulacjom dotyczącym pomocy publicznej). Z tych samych przyczyn nie było konieczności zmiany § 4 ust. 1 i 2 przedmiotowego regulaminu, który dotyczy wszystkich uczestników.
Skład orzekający nie dopatrzył się zasadności zarzucanego przez stronę naruszenia sprowadzającego się do nieodniesienia się przez organ do przywołanego przez Powiat stanowiska WSA w Łodzi. Na etapie postępowania przez organem strona nie podała sygnatury i daty wyroku, co uniemożliwiło organowi jego pełną weryfikację – uzupełniła go dopiero na etapie skargi do sądu, wskazując na orzeczenie z 31 lipca 2020 r., III SA/Łd 1016/19. Zdaniem sądu, skoro to strona podejmowała próbę zbudowania argumentacji w oparciu o dany judykat, to jej zadaniem jest rzetelnego, umożliwiające bezproblemową identyfikację, oznaczenie go. Zasadniczo organ mógłby poszukiwać wspomnianego orzeczenia na podstawie cytatu w internetowych bazach orzeczeń, jednak na gruncie niniejszej sprawy nie wydawało się konieczne – już na podstawie zacytowanego przez stronę fragmentu można było stwierdzić, że łódzki judykat dotyczył sytuacji odmiennej (na co zwróciła uwagę też IZ); nadto, prócz obszernego cytatu, strona nie przeprowadziła efektywnego wywodu, w jaki sposób stanowisko WSA w Łodzi miałoby odnosić się także do jej sytuacji procesowej (nie dokonała tego również na etapie skargi do sądu).
Skoro zgodnie z obowiązującymi regulacjami – znanymi stronie, bo również modyfikowanymi na jej wniosek - uczestnikami danego projektu w ramach danego naboru nie mogły być osoby prowadzące działalność gospodarczą, to wydatki obejmujące wsparcie udzielone na rzecz takich osób w całości należało uznać za poniesione niezasadnie, a przez to mające szkodliwy wpływ na budżet UE.
Podsumowując, sąd nie dopatrzył się w sprawie zarzucanych naruszeń, koncentrujących się na omówionej wyżej kwestii, a ujętych w skardze w pkt III.I-II oraz I.1-2, I.9-11.
Na gruncie kolejnej ze spornych kwestii, w oparciu o art. 61 rozporządzenia nr 2018/1046 oraz pkt 4.6.3 Regulaminu konkursu, należy przypomnieć, że na wnioskodawcę został nałożony wymóg zapewnienia prawidłowego przeprowadzenia naboru i wyboru grantobiorców oraz ich wsparcia zgodnie z zasadami określonymi w RPOWP 2014-2020, w tym zgodnie z zachowaniem zasad bezstronności i przejrzystości (w tym czy określone zostały kryteria wyboru grantobiorców). W tym miejscu wypada zauważyć, co stanowiło kwestię sporną, iż wskazanie zastosowania art. 61 rozporządzenia nr 2018/1046 (na co wskazał Dyrektor Departamentu Audytu Środków Publicznych w Ministerstwie Finansów) nie stanowi nowego ustalenia w sprawie, a dodatkową podstawę prawną. Wnioski o przyznanie bonów na szkolenia oraz umowy o przyznanie bonów i umowy trójstronne zostały podpisane po 2 sierpnia 2018 r., kiedy weszło w życie dane rozporządzenie, w związku z czym art. 61 ww. rozporządzenia znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Ponadto wypada zauważyć, że przepis ten ma bezpośrednie zastosowanie w państwach członkowskich w zakresie, w jakim państwa te biorą udział w wykonywaniu budżetu Unii Europejskiej, dlatego spoczywający na tych państwach obowiązek zapobiegania konfliktom interesów i reagowania na takie konflikty, przewidziany w danym przepisie, nie jest uzależniony od przyjęcia przez nie krajowych środków wykonawczych. Choć zatem w Regulaminie konkursu, jak i w wytycznych (instrukcji) przygotowania Strategii projektu grantowego, nie wskazano wprost na regulację ww. art. 61, to jednak odwołano się do obowiązku zapewnienia zachowania zasad bezstronności i przejrzystości w procesie wyboru grantobiorców, co odpowiada zapobieganiu sytuacjom konfliktu interesów.
WSA w Białymstoku akceptuje ustalenia organów oraz aprobuje ich stanowisko, że proces wyboru grantobiorców przez Powiat nastąpił bez zapewnienia bezstronności i obiektywizmu przy ocenie wniosków o przyznanie bonów szkoleniowych. Partner Projektu, tj. O. Sp. z o.o., zatrudniający doradców oceniających merytorycznie wnioski uczestników Projektu o przyznanie bonów na szkolenia dotyczące instytucji szkoleniowej W. R. K., nie zapewnił zasad mogących świadczyć o braku konfliktu interesów pomiędzy daną instytucją szkoleniową, a oceniającymi doradcami zatrudnionymi przez Partnera.
Zwraca uwagę fakt, że rzeczywiście pismem z 17 października 2019 r. IP wskazała, że "nie widzi przeciwskazań do świadczenia usług rozwojowych przez firmę W. R. K. na obszarze subregionu białostockiego w ramach ww. Projektu przy zachowaniu zasady bezstronności na etapie doradztwa zawodowego i oceny wniosku o przyznanie bonu". Pełnomocnik strony zdaje się wyciągać z cytowanej wypowiedzi organu niepełny, aczkolwiek pasujący do budowanej przez niego argumentacji, wniosek. Rzeczywiście, IP nie zakwestionowała możliwości świadczenia usług przez W. R. K., jednak wyłącznie przy zapewnieniu zachowania zasad bezstronności (obiektywizmu) przy realizacji usługi. Skład orzekający nie ma wątpliwości co do tego, że w realiach niniejszej sprawy nie zachowano tychże zasad, i nie ma przy tym znaczenia, że W. R. K. realizował podobne usługi rozwojowe w innych projekt, a jego żona i jej pracownicy nie byli w to zaangażowani; podobnie, na ocenę naruszenia omawianych zasad nie mają wpływu (także hipotetyczne) okoliczności faktyczne, dotyczące możliwości odmiennej oceny poszczególnych wniosków czy też tego, że część z wniosków, które miał zrealizować W. R. K., została oceniona negatywnie.
Do konfliktu interesów między Partnerem a instytucją szkoleniową doszło już przy pierwszej merytorycznej ocenie wniosku uczestnika Projektu o przyznanie bonu na szkolenie organizowane przez W. R. K., przez doradcę zatrudnionego przez O. Sp. z o.o., z uwagi na to, że M. K. mogła mieć wpływ na decyzje zatrudnionych w O. Sp. z o.o. osób oceniających wnioski o przyznanie bonu na realizację szkolenia organizowanego przez jej męża (również i M. K. była oceniającą tego rodzaju wniosek). Działania podejmowane przez O. Sp. z o.o., podjęte w celu zapewnienia bezstronności i przejrzystości w procesie wyboru grantobiorców, m.in. późniejsza rezygnacja M. K. z funkcji kierownika Projektu, przeprowadzenie procesu rekrutacji z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego, który zapewniał przejrzystość i możliwość weryfikacji użytkowników, którzy dokonali poszczególnych czynności), miały charakter jedynie następczy i nie konwalidowały wcześniej zaistniałych naruszeń. Nie było przy tym konieczności badania przez organ częstotliwości akceptacji wniosków o dofinansowanie szkoleń ocenianych przez O. Sp. z o.o., a skierowanych do realizacji przez W. R. K. albo innych instytucji szkoleniowych.
Dla stwierdzenia naruszenia wystarczający jest bowiem sam fakt stwierdzenia, po myśli art. 61 rozporządzenia nr 2018/1046, że bezstronne i obiektywne pełnienie funkcji przez podmioty uczestniczące w wykonywaniu budżetu Unii Europejskiej jest zagrożone z uwagi na względy rodzinne, emocjonalne, interes gospodarczy lub jakikolwiek inne bezpośrednie lub pośrednie interesy osobiste.
Jako beneficjent PROW, strona obowiązana była w myśl § 4 oraz § 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, 2 i 4 Umowy, do zrealizowania Projektu w pełnym zakresie, z należytą starannością, zgodnie z Wnioskiem o dofinansowanie, a przy wydatkowaniu przyznanych środków - do przestrzegania prawa unijnego i prawa krajowego oraz zapisów Wytycznych, a także realizowania Projektu zgodnie z Regulaminem konkursu. Przystępując do programu, obowiązkiem strony było zapoznanie się z obowiązującymi uregulowaniami związanymi z realizacją projektu, przez co nie może ona zasłaniać się ich nieznajomością. Nie można też oczekiwać od organu, że będzie dodatkowo informował Beneficjenta o przestrzeganiu zasady bezstronności, skoro zasada ta wprost była wskazana w dokumencie, z którym strona oświadczyła, że się zapoznała, i że będzie przestrzegać jego zapisów.
Opisana okoliczność wystąpienia powiązania pomiędzy osobą oceniającą wniosek a instytucją szkoleniową, stanowiła bez wątpienia podstawę do uznania wydatków związanych z realizacją tej usługi za niekwalifikowalne. Potencjalna szkoda w budżecie UE wynika z tego, że dokonywana przez doradcę zawodowego ocena wniosku o przyznanie bonu dotyczy zasadności planowanej do realizacji usługi, a należy przyjąć założenie, że przy braku powiązań ocena zasadności planowanych do realizacji zadań mogłaby być inna, tj. że dana usługa nie powinna być realizowana. Podejmowanie działań mogących spowodować powstanie konfliktu interesów na szkodę UE jest sprzeczne z zasadami RPOWP dotyczącymi wydatkowania środków dofinansowania, gdyż nie sposób jednoznacznie potwierdzić prawidłowości oraz zasadności wydatkowania danych środków publicznych.
Z tego też względu sąd uznał niezasadność zarzutów oznaczonych w skardze w pkt IV.I-III oraz I.1-2 i I.4-11, w zakresie, w jakim odnoszą się do wyżej omówionej problematyki.
Podsumowując, zawierając umowę z Województwem Podlaskim, strona zobowiązała się przy realizacji Projektu do przestrzegania przepisów prawa unijnego i prawa krajowego, a także zapisów Wytycznych kwalifikowalności. W okolicznościach faktycznych sprawy strona naruszyła warunki określone w Umowie, tj. § 4 oraz § 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1, 2 i 4, a także w innych dokumentach regulujących zasady wykorzystania środków publicznych i w przepisach prawa, tj. zapisy podrozdziału 4.1 pkt 12 lit. e) Wytycznych i § 7 ust. 5 pkt 2 Regulaminu rekrutacji i udziału w Projekcie (w odniesieniu do usługi rozwojowej), podrozdziału 8.2 pkt 2 lit. a) Wytycznych oraz § 4 ust. 6 i ust. 9 Regulaminu rekrutacji i udziału w Projekcie (w odniesieniu do wsparcia osób prowadzących działalność gospodarczą), przepis art. 61 rozporządzenia nr 2018/1046 i pkt 4.6.3 Regulaminu konkursu (w odniesieniu do przeprowadzenia procesu wyboru grantobiorców), co jest jednoznaczne z wydatkowaniem środków dofinansowania niezgodnie z procedurami i wypełniło przesłankę do wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
Jednocześnie sąd zauważa, że bezzasadne były zarzuty strony, jakoby Skarżący został wprowadzony w błąd poprzez niezauważenie nieprawidłowości na wcześniejszym etapie realizacji Projektu, tj. w ramach wcześniejszych kontroli. Celnie wskazał organ, że nie ma znaczenia, że nieprawidłowości będące przyczyną żądania zwrotu dofinansowania, została wykryta w późniejszym etapie niż etap przyznawania płatności. ocena kwalifikowalności wydatków dokonywana jest na każdym etapie realizacji projektu, zarówno podczas weryfikacji wniosków o płatność przedkładanych przez beneficjenta pomocy, jak też podczas kontroli w zakresie obowiązków nałożonych na beneficjenta umową o dofinansowanie oraz wynikających z przepisów prawa, które mogą nastąpić po zatwierdzeniu i rozliczeniu wydatków w ramach wniosku o płatność. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.z.r.p., niestwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości w toku wcześniejszej kontroli przeprowadzonej przez właściwą instytucję nie stanowi przesłanki odstąpienia od odpowiednich działań, w przypadku późniejszego stwierdzenia jej wystąpienia.
Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie również innych, niż zarzucane, naruszeń przepisów prawa materialnego lub procesowego, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i wystarczający do zrekonstruowania niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego. Dowody, o których przeprowadzenie Powiat wnosił w toku postępowania administracyjnego w sprawie, nie były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest zaś kompletne, spójne i logiczne.
Mając na uwadze powyższe, sąd oddalił skargę w myśl art. 151 p.p.s.a.