I SA/Bk 15/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2004-04-07
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowydywidendapremiapłatnikobejście prawakoszty uzyskania przychodówOrdynacja podatkowaKodeks spółek handlowychkontrola skarbowaodpowiedzialność podatkowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą odpowiedzialności podatkowej spółki jako płatnika zryczałtowanego podatku dochodowego od dywidend, uznając, że organy nie wykazały w sposób wystarczający, iż wypłacone premie były faktycznie dywidendą.

Sprawa dotyczyła odpowiedzialności spółki A S.A. jako płatnika zryczałtowanego podatku dochodowego od dywidend wypłaconych w 2001 roku. Organy podatkowe uznały, że premie wypłacone akcjonariuszom za wcześniejsze płatności za towary stanowiły ukrytą dywidendę i spółka nie pobrała należnego podatku. Spółka kwestionowała tę kwalifikację, argumentując, że premie były świadczeniami wzajemnymi związanymi z umowami handlowymi. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy nie udowodniły w sposób wystarczający, iż premie te były faktycznie dywidendą, co miało kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę A S.A. w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B., która orzekała o odpowiedzialności spółki jako płatnika zryczałtowanego podatku dochodowego od dywidend wypłaconych w 2001 roku. Organy podatkowe uznały, że premie pieniężne wypłacone akcjonariuszom spółki z tytułu wcześniejszych płatności za towary handlowe stanowiły w rzeczywistości ukrytą dywidendę, a spółka jako płatnik nie pobrała od nich należnego podatku. Spółka podnosiła, że premie te były świadczeniami wzajemnymi, związanymi z umowami współpracy handlowej, a nie dywidendą. Kwestionowała również zastosowanie przepisów o obejściu prawa podatkowego (art. 24b Ordynacji podatkowej) do zdarzeń sprzed wejścia w życie tych przepisów. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując, że organy podatkowe nie wykazały w sposób wystarczający, iż wypłacone premie miały charakter dywidendy. Sąd podkreślił, że brak jest ustaleń dotyczących proporcji posiadanych akcji do kwot wypłaconych premii i dywidendy, co jest kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd nie ocenił pozostałych zarzutów skargi, uznając je za bezprzedmiotowe wobec uchylenia decyzji z powodu nierozpoznania podstawowej kwestii faktycznej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie zostało to jednoznacznie wykazane przez organy podatkowe.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe nie udowodniły w sposób wystarczający, iż wypłacone premie miały charakter dywidendy. Brak jest ustaleń dotyczących relacji między posiadanymi akcjami a kwotami premii i dywidendy, co jest kluczowe dla rozstrzygnięcia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (25)

Główne

u.p.d.o.f. art. 30 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 41 § 4

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 42 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 42 § 2

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.k.s. art. 24 § 1

Ustawa o kontroli skarbowej

u.k.s. art. 31 § 1

Ustawa o kontroli skarbowej

o.p. art. 21 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 8

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 24b

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 30 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 30 § 4

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 30 § 5

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 47 § 4

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 51 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 51 § 3

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 53 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 53 § 3

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 53 § 4

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 54 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 207

Ordynacja podatkowa

k.s.h. art. 347 § 1

Kodeks spółek handlowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe nie wykazały w sposób wystarczający, że premie pieniężne wypłacone akcjonariuszom były faktycznie dywidendą. Brak ustaleń dotyczących proporcji posiadanych akcji do kwot wypłaconych premii i dywidendy.

Odrzucone argumenty

Argumenty spółki dotyczące charakteru premii jako świadczeń wzajemnych. Argumenty spółki dotyczące naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz poprzez zastosowanie art. 24b Ordynacji podatkowej do zdarzeń sprzed jego wejścia w życie.

Godne uwagi sformułowania

zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że skarżąca Spółka wypłacając swoim kontrahentom będącym jednocześnie akcjonariuszami premie za wcześniejszą zapłatę za kupiony towar w rzeczywistości wypłacała im dywidendę. rozstrzygnięcie tej podstawowej kwestii będzie miało decydujący wpływ na wynik sprawy w zakresie odpowiedzialności Spółki jako płatnika podatku z tytułu wypłat dywidendy.

Skład orzekający

Janusz Lewkowicz

sprawozdawca

Józef Orzel

przewodniczący

Urszula Barbara Rymarska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Kwestie dowodzenia charakteru wypłat jako dywidendy lub premii handlowej, zastosowanie przepisów o obejściu prawa podatkowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i okresu, w którym obowiązywały określone przepisy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy klasycznego sporu o kwalifikację prawną wypłat dokonywanych przez spółkę na rzecz jej akcjonariuszy, co jest częstym problemem w praktyce podatkowej. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne udokumentowanie transakcji.

Czy premia za szybką płatność to ukryta dywidenda? Sąd analizuje granice między transakcjami handlowymi a wypłatą zysku.

Dane finansowe

WPS: 979 110,2 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bk 15/04 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2004-04-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-02-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Janusz Lewkowicz /sprawozdawca/
Józef Orzel /przewodniczący/
Urszula Barbara Rymarska
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
art. 30 ust. 1 pkt 1 a , art. 41 ust. 4 pkt 2, art. 42 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA J. Orzel, Sędzia NSA J. Lewkowicz (spr.), Asesor WSA U. Rymarska, Protokolant B. Borkowska, po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi A S.A. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie ryczałtów podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. orzeka, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego A S.A. w Ł. kwotę 17.007 zł (słownie: siedemnaście tysięcy siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. decyzją z dnia [...].09.2003 r. w oparciu o przepisy
- art. 24 pkt 1, art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej
(Dz.U. z 1999 r. Nr 54, poz. 572 z późn. zm.),
- art. 30 ust. 1 pkt 1 a , art. 41 ust. 4 pkt 2, art. 42 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia
26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 14,
poz. 176 z późn. zm.),
- art. 21 § 1 pkt 1, art. 8, art. 24 b, art. 30 § 1, § 4, § 6, art. 47 § 4, art. 51 § 1 i § 3,
art. 53 § 1, § 3, § 4, art. 54 § 1 pkt 6 oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr137 z 1997 r. poz. 926 z późn. zm.)
orzekł o odpowiedzialności podatkowej A S.A. w Ł. będącego płatnikiem obowiązanym do pobrania i przekazania zryczałtowanego podatku dochodowego od dokonanych wypłat z tytułu dywidendy i określił wysokość należności z tytułu nie pobranego przez Spółkę zryczałtowanego podatku dochodowego w kwocie 979.110,20 zł od dokonanych w 2001 roku wypłat z tytułu dywidendy.
W uzasadnieniu organ podał, że przeprowadzona u podatnika kontrola podatkowa wykazała zawyżenie kosztów uzyskania przychodów o kwotę 9.078.399,50 zł, na którą złożyły się premie wypłacone akcjonariuszom Spółki w kwocie 9.069.351,50 zł oraz zawyżone odpisy amortyzacyjne w kwocie 9.048,00 zł. W oparciu o powyższe ustalenia decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. Nr [...] z dnia [...].05.2003 r. określone zostało Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r. w kwocie 3.077.485,00 zł w miejsce zeznanego w kwocie 535.534,00 zł oraz odsetki za zwłokę od zaniżonych wpłat zaliczek w kwocie 470.740,00 zł. Od decyzji tej pełnomocnik złożył odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej premii pieniężnych. Izba Skarbowa decyzją Nr [...] z dnia [...].08.2003 r. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.
Powyższe ustalenia w zakresie premii wypłaconych akcjonariuszom Spółki oraz rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy stanowiły podstawę do wszczęcia z urzędu przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...].08.2003 r. postępowania podatkowego w zakresie rzetelności deklarowania podstawy opodatkowania oraz prawidłowości obliczenia i wpłacenia zryczałtowanego podatku dochodowego od dywidendy wypłaconej w 2001 r.
W wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego ustalono, że A S.A. w Ł. jako płatnik na podstawie przepisów art. 30 ust. 1 pkt 1 a, art. 41 ust. 4 pkt 2 i art. 42 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych obowiązane było do pobrania i przekazania na rachunek urzędu skarbowego właściwego dla siedziby płatnika kwot zryczałtowanego podatku dochodowego od dokonanych wypłat z tytułu dywidendy.
Przeprowadzona w Spółce kontrola podatkowa za 2001 r. wykazała zawyżenie kosztów uzyskania przychodów z tytułu premii wypłaconych akcjonariuszom Spółki o kwotę 9.069.351,50 zł. Premie wypłacono na podstawie umów współpracy handlowej zawartych pomiędzy A S.A. w Ł. a aptekami reprezentowanymi przez właścicieli. Ogółem zawarto 180 umów, z tego 161 z aptekami, których właścicielami byli akcjonariusze Spółki. Premie wypłacono z tytułu przedterminowej zapłaty za zakupy towarów handlowych dokonane w Spółce A. Z łącznej kwoty 9.267.017,63 zł premii pieniężnych kwota 9.069.351,50 zł (97,87 %) została wypłacona akcjonariuszom Spółki.
Akcjonariusze mają prawo do udziału w zysku. Stanowi o tym art. 347 § 1 Kodeksu Spółek Handlowych. Zgodnie ze statutem A S.A. w Ł. kwota zysku pozostała po dokonaniu odpisów określonych ustawą Kodeks Spółek Handlowych dzielona jest pomiędzy akcjonariuszy proporcjonalnie do posiadanych przez nich akcji. Wypłata premii pieniężnych akcjonariuszom Spółki spowodowała przepływ zysku Spółki do akcjonariuszy przed jego opodatkowaniem podatkiem dochodowym. Wprowadzony system premii pieniężnych spowodował dokonanie przez Spółkę wypłat na poczet dywidendy akcjonariuszom Spółki. Taki transfer znacznej części zysku przed jego podziałem w postaci premii – zaliczanych do kosztów uzyskania przychodów – godzi w zasadę podziału zysku według ilości posiadanych akcji.
Wypłacenie przez Spółkę premii pieniężnych było czynnością stanowiącą obejście prawa podatkowego, której faktycznym celem był przepływ zysku Spółki do jej akcjonariuszy jeszcze przed opodatkowaniem go w Spółce. Czynność wypłaty premii akcjonariuszom Spółki spowodowała spadek zysku brutto 2001 r. w stosunku do roku 1998 o 69,21 %, natomiast do roku 2000 o 75,47 %. Wskaźnik udziału zysku brutto w przychodach
ze sprzedaży i zrównanych z nimi w 2001 r. wyniósł zaledwie 1,63 % podczas gdy w latach 1998-2000 kształtował się powyżej 8 %.
Z dokonania czynności wypłaty premii akcjonariuszom nie można było oczekiwać innych istotnych korzyści niż wynikające z obniżenia wysokości zobowiązań podatkowych. Umowy współpracy handlowej w świetle art. 24b Ordynacji podatkowej były czynnościami obejścia podatku dochodowego od osób prawnych, w wyniku zaliczenia premii
dla akcjonariuszy do kosztów uzyskania przychodów i w konsekwencji spowodowały również pozbawienie budżetu państwa należnego zryczałtowanego podatku dochodowego
od dywidendy.
Od powyższej decyzji pełnomocnik Spółki złożył odwołanie wnosząc o uchylenie decyzji i rozważenie możliwości zawieszenia postępowania odwoławczego z urzędu do czasu rozpatrzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi Spółki na decyzję Izby Skarbowej
z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...], w której to uznano, że premie wypłacone przez Spółkę w roku 2001 miały charakter ukrytej dywidendy.
Wydanej decyzji zarzucił:
1. naruszenie art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez błędne ustalenie, że wypłata premii pieniężnych za wcześniejszą płatność należności z tytułu sprzedaży leków stanowiła wypłatę dywidendy akcjonariuszom Spółki,
2. naruszenie art. 30 § 1 i 5 Ordynacji podatkowej poprzez błędną ich interpretację
i zastosowanie, a także naruszenie art. 120, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, które miało wpływ na wynik sprawy,
3. rażące naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku
z zastosowaniem przepisów art. 24 b Ordynacji podatkowej do zdarzeń, które miały miejsce przed dniem jego wejścia w życie,
4. naruszenie art. 2 i 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej będące wynikiem zastosowania przepisów art. 24 b Ordynacji podatkowej, naruszających wskazane normy.
W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik uznał, że premie pieniężne wypłacone
przez Spółkę jej kontrahentom w związku z jej wcześniejszą płatnością za towary nie miały ani charakteru dywidendy, ani charakteru świadczeń jednostronnych. Były to według niego, świadczenia wzajemne, ponieważ uzyskanie premii i jej wysokość uzależnione były
od terminu zapłaty należności Spółki. Związane były umową sprzedaży, gdzie wydaniu towaru i zapłacie ceny we wcześniejszym terminie towarzyszył obowiązek Spółki – wypłaty premii. Powołując się na pismo Ministerstwa Finansów znak PP/070/18/02 w sprawie sprzedaży premiowej oraz wypowiedzi organów podatkowych na zapytania podatników stwierdził, że premie pieniężne są powszechnie znanym instrumentem zachęty finansowej.
Wskazał też na fakt, że nie wszyscy kontrahenci Spółki, którzy w roku 2001 otrzymali premie byli jej akcjonariuszami, jak też nie wszyscy akcjonariusze premie otrzymali. Wywodził o korzyściach dla budżetu i gospodarki związanych z zastosowaniem systemu premii.
Zarzucił również, że w postępowaniu nie ustalono czy winę za nie pobranie przez płatnika podatku ponosi podatnik, czy też winę można przypisać jedynie płatnikowi.
Wskazywał również, iż zaskarżona decyzja w sposób rażący narusza art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z zastosowaniem przepisu art. 24 b Ordynacji podatkowej do zdarzeń, które miały miejsce przed dniem wejścia w życie tego przepisu tj.
1 stycznia 2003 r. Wskazywał przy tym na zasadę niedziałania prawa wstecz oraz orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego w tej sprawie.
Podniósł, że między innymi ten przepis został zaskarżony do Trybunału Konstytucyjnego przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego i Rzecznika Praw Obywatelskich, ponieważ narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego prawa wynikającą
z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasadę wolności gospodarczej wyrażającej się w wolności układania stosunków cywilnoprawnych tj. art. 22 Konstytucji RP.
Rozważając szeroko kwestię obejścia prawa przytoczył stanowisko zajmowane w tej sprawie przez przedstawicieli doktryny prawa cywilnego oraz orzecznictwo sądowe.
Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z dnia [...].12.2003 r. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że definicję terminu płatnik zawiera art. 8 ustawy – Ordynacja podatkowa.
Płatnik, który nie wykonał obowiązków określonych w art. 8 zgodnie z dyspozycją
art. 30 § 1 w/w ustawy, odpowiada za podatek niepobrany lub podatek pobrany
a niewpłacony.
Ustalony stan faktyczny sprawy wskazuje, że A S.A. w Ł. jako płatnik nie wypełniło ciążącego na nim obowiązku naliczenia, pobrania i odprowadzenia podatku dochodowego z tytułu wypłaty dywidendy w roku 2001.
Powyższe zaniechanie skutkowało naruszeniem art. 30 ust. 1 pkt a, art. 41 ust. 4 pkt 2
i art. 42 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w których to stanowi się o obowiązkach płatnika dotyczących pobrania
i przekazania na rachunek urzędu skarbowego właściwego dla siedziby płatnika kwot zryczałtowanego podatku dochodowego od dokonanych wypłat z tytułu dywidendy.
Organ odwoławczy stwierdził jednocześnie, że organ I instancji przed wydaniem decyzji w postępowaniu podatkowym ustalił wszystkie istotne okoliczności dotyczące niepobrania podatku przez płatnika. W związku z tym wydając decyzję w sentencji wskazał art. 30 § 4 Ordynacji podatkowej. Z uwagi na to ustalenie winy podatnika, a co dalej idzie wydanie decyzji o jego odpowiedzialności (art. 30 § 5 Ordynacji podatkowej) nie znajduje uzasadnienia.
Organ odwoławczy ustosunkowując się do zarzutu błędnego ustalenia, że wypłaty premii pieniężnych za wcześniejszą płatność należności z tytułu sprzedaży leków stanowiła wypłatę dywidendy akcjonariuszom Spółki – stwierdził, że jest on bezzasadny.
Przedmiotowe premie prawie w całości (97,87 %) zostały wypłacone aptekom reprezentowanym przez akcjonariuszy Spółki, uznać je należy jako dokonaną wcześniej wypłatę dywidendy. Nie ma znaczenia podnoszony przez odwołującego fakt, że nie wszyscy kontrahenci byli akcjonariuszami Spółki, gdyż stanowili oni grupę nie mającą żadnego znaczenia dla działalności Spółki. Wypłaty premii na ich rzecz stanowiły jedynie 2,13 % wypłaconych premii natomiast zakwestionowana kwota obejmowała wyłącznie premie wypłacone akcjonariuszom. Umowy zawarte z akcjonariuszami umożliwiły obniżenie dywidendy, a tym samym obniżyły należny Skarbowi Państwa zryczałtowany podatek dochodowy. Czynności wynikające z zawartych z akcjonariuszami umów miały charakter jednostronny, ponieważ wydatkom poniesionym przez Spółkę na rzecz akcjonariuszy
nie towarzyszyło wykonanie wzajemnego świadczenia wobec Spółki. Akcjonariuszy
nie wiązał ze Spółką stosunek pracy, jak również umowy cywilne, zobowiązujące akcjonariuszy do wykonania określonego dzieła, usługi na rzecz Spółki, a w zamian Spółkę do przekazania wynagrodzenia za wykonanie na jej rzecz określonego świadczenia.
Organ nadmienił także, że wniosek strony o zawieszenie postępowania odwoławczego został rozpoznany odrębnym postanowieniem.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Spółki wniósł o
- stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. nr [...] z dnia [...] września 2003 r.
a w przypadku uznania, że w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności o
- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. nr [...] z dnia [...] września 2003 r.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1) rażące naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 24 b Ordynacji podatkowej, ponieważ wbrew zakazowi działania prawa wstecz, wynikającemu z art. 2 Konstytucji R.P. doszło do zastosowania przepisów art. 24 b Ordynacji podatkowej
do zdarzeń, które miały miejsce przed dniem wejścia w życie tego przepisu, to jest
przed dniem 1 stycznia 2003 r.;
2) naruszenie art. 2 i 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej będące wynikiem zastosowania przepisów art. 24 b Ordynacji podatkowej, naruszających w/w normy konstytucyjne;
3) naruszenie art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej przez błędne ustalenie,
że wypłata premii pieniężnych za wcześniejszą płatność należności z tytułu sprzedaży leków stanowiła wypłatę dywidendy akcjonariuszom Spółki;
4) naruszenie przepisów art. 30 § 1 i § 5 Ordynacji podatkowej poprzez błędną ich interpretację i zastosowanie, a także naruszenie art. 120, art. 122, 187 § 1 , 191 i 210 § 4 Ordynacji podatkowej , które miało wpływ na wynik sprawy.
Uzasadniając wymienione zarzuty, pełnomocnik Spółki wskazał, iż przepisy art. 24 b Ordynacji podatkowej nie mogą być stosowane do zdarzeń, które miały miejsce przed dniem wejścia w życie tych przepisów, to jest przed dniem 1 stycznia 2003 r.
Do dnia 1 stycznia 2003 r. Ordynacja podatkowa nie zawierała przepisów pozwalających organom podatkowym na pominięcie skutków podatkowych czynności prawnych, jeżeli udowodnią że z dokonania tych czynności nie można było oczekiwać innych istotnych korzyści niż wynikające z obniżenia wysokości zobowiązania podatkowego, zwiększenia straty, podwyższenia nadpłaty lub zwrotu podatku. Powyższe oznacza,
że przepisy art. 24 b Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania do oceny skutków prawnych zdarzeń, które miały miejsce pod rządami Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002r. Podniósł, że zakaz stosowania prawa wstecz wywodzi się z art. 2 Konstytucji. Powołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia
17 grudnia 1997 r., sygn. akt K 22/96, OTK 1997/5-6/71.
Zdaniem skarżącego, podatnik który dokonuje legalnej i ważnej czynności prawnej, nie może obawiać się dowolnych ocen organów podatkowych, bowiem żadna czynność legalna, niezakwestionowana, zgodna z prawem, w tym również taka, której skutkiem jest zmniejszenie, a nawet uniknięcie opodatkowania, nie może być uznana za nieważną z tej przyczyny, że "miała na celu obejście ustawy podatkowej", gdyż żadna ustawa nie zawiera normy zakazującej osiągnięcie określonego skutku podatkowego. Nie może też stanowić powodu do pominięcia skutków podatkowych jak długo nie wykaże się, że jej istota była inną niż wskazywana przez podatnika, tj. że w rzeczywistości regulowała inne stosunki cywilnoprawne niż przez podatnika nazwane.
Pełnomocnik Spółki uzasadniając zarzut naruszenia art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej nadmienił, że premie pieniężne wypłacane przez Spółkę jej kontrahentom w związku z wcześniejszą płatnością za towary nie miały ani charakteru dywidendy, ani charakteru świadczeń jednostronnych.
Premia – to nagroda za efekt (za wyniki), dodatkowe wynagrodzenie za wykonanie czegoś. W przypadku premii związanych ze sprzedażą, premia taka oznacza dodatkową korzyść, która w związku z umową sprzedaży jest udziałem osoby kupującej, czyli nagrodą dla kupującego. Tak rozumiana premia (zwana również "bonusem") jest świadczeniem pieniężnym (wydatkiem) wynikającym z dodatkowego zobowiązania się sprzedawcy wobec kupującego, związanego ze sprzedażą. Zobowiązanie to polega na tym, że sprzedawca,
w związku ze sprzedażą, zobowiązuje się do spełnienia dodatkowego (poza głównym,
tzn. poza przeniesieniem własności rzeczy i wydania jej kupującemu) świadczenia w postaci nagrody pieniężnej w razie ziszczenia się określonego zdarzenia, jakim jest zazwyczaj osiągnięcie określonego poziomu sprzedaży lub zapłata ceny w określonym terminie.
Z treści umów współpracy handlowej zawartych przez Spółkę z jej kontrahentami wynika, że uzyskanie premii pieniężnej i jej wysokość uzależnione było od terminu zapłaty należności Spółki z tytułu realizacji umów sprzedaży leków i materiałów medycznych.
W związku z powyższym, premie wypłacane przez Spółkę nie miały charakteru świadczeń jednostronnych, lecz były świadczeniami wzajemnymi, związanymi z umową sprzedaży, gdzie wydaniu towaru i zapłacie ceny we wcześniejszym terminie towarzyszył obowiązek Spółki wypłaty premii w określonej wysokości. Brak zapłaty ceny sprzedaży
lub zapłata ceny po upływie ustalonego terminu powodowały, że Spółka nie była obowiązana do wypłaty jakiejkolwiek premii.
Spółka przyznała prawo do premii za wcześniejszą płatność wszystkim swoim kontrahentom na tych samych zasadach bez względu na to, czy byli oni akcjonariuszami Spółki czy nie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzją określono wysokość należności z tytułu nie pobranego przez Spółkę zryczałtowanego podatku dochodowego
w kwocie 979.110,20 zł od dokonanych w 2001 r. wypłat z tytułu dywidendy. Podstawą wszczęcia przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. postępowania podatkowego w zakresie rzetelności deklarowania podstawy opodatkowania oraz prawidłowości obliczenia i wypłacania zryczałtowanego podatku dochodowego od dywidendy wypłaconej w 2001 r. była ostateczna decyzja Izby Skarbowej w B. z dnia [...].08.2003 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...].05.2003 r. określająca Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r. w kwocie 3.077.485,00 zł w miejsce zeznanego w kwocie 535.534,00 zł oraz odsetki za zwłokę.
Powyższa decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w B. określająca zobowiązanie podatkowe Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r. została wyrokiem z dnia 3 marca 2004 r., sygn. akt SA/Bk 1174/03 uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że skarżąca Spółka wypłacając swoim kontrahentom będącym jednocześnie akcjonariuszami premie za wcześniejszą zapłatę
za kupiony towar w rzeczywistości wypłacała im dywidendę.
Rozstrzygnięcie tej podstawowej kwestii będzie miało decydujący wpływ na wynik sprawy w zakresie odpowiedzialności Spółki jako płatnika podatku z tytułu wypłat dywidendy.
Organy podatkowe obu instancji stwierdzając, że wypłacone akcjonariuszom Spółki w 2001 r. premie w rzeczywistości były wypłatami na poczet dywidendy nie dokonały ustaleń w zakresie relacji (stosunku) posiadanych przez poszczególnych akcjonariuszy Spółki akcji
a kwotami wypłaconych premii i wreszcie kwotami wypłaconej dywidendy z ogólnej kwoty 1.630.382 zł. Przykładowo, ze znajdujących się w aktach protokołów czynności sprawdzających wynika, że Apteka B w Ł. w 2001 r. otrzymała z A S.A. w kwocie 152.323,35 zł. Inna Apteka C w Ł. otrzymała 45.915,74 zł premii (zał. nr 1/5). Proporcja w wypłacie premii właścicielkom tych aptek wynosi jak 3,32:1. W aktach sprawy brak danych, ile każda z tych osób ma akcji w Spółce Akcyjnej A w Ł. Następnie z decyzji organu I instancji wynika, że Spółka w rachunku zysków i strat za 2001 r. wykazała zysk netto w kwocie 1.795.350,09 zł i z kwoty tej na wypłatę dywidendy akcjonariuszom przeznaczono kwotę 1.630.382 zł. Ponownie w aktach brak danych, czy podział dywidendy nastąpił proporcjonalnie do posiadanych akcji czy też dokonano "wyrównania" wypłat z uwzględnieniem wypłacanych w toku roku 2001 kwot premii.
Wobec uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu nie wyjaśnienia w sposób wszechstronny i zupełny podstawowej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, Sąd nie znajduje potrzeby oceny tych zarzutów skargi, które dotyczą naruszenia innych przepisów procedury. Dotyczy
to również zarzutu naruszenia art. 30 § 1 i § 4 ustawy – Ordynacja podatkowa.
Oprócz powyższego podstawowego sporu dotyczącego kwalifikacji prawnej wypłacanych odbiorcom towaru – akcjonariuszom premii, organy stwierdziły też, że Spółka zawyżyła odpisy amortyzacyjne w kwocie 9.048,00 zł. Ustalenia w tym zakresie nie były przez Spółkę kwestionowane, a z urzędu Sąd nie stwierdził uchybień prawa. Z tego powodu w tym zakresie skarga jest niezasadna. Uchylenie decyzji przez Sąd w całości spowodowane zostało brakiem możliwości wyodrębnienia części decyzji dotyczącej tej kwestii.
Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w sentencji na mocy przepisów art. 145 § 1 pkt 1
lit. c), art. 152, art. 200 i art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI