I SA/LU 617/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2006-04-05
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneegzekucja administracyjnaumorzenie postępowanianieistnienie obowiązkuwymagalnośćtytuł wykonawczyZUSorgan egzekucyjnykontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę J.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego, uznając, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania istnienia i wymagalności obowiązku, a wierzyciel zaprzeczył jego nieistnieniu.

Skarżący J.K. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które utrzymało w mocy odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie tytułów wykonawczych ZUS. Skarżący domagał się umorzenia postępowania, argumentując nieistnienie obowiązku. Organ egzekucyjny i Dyrektor Izby Skarbowej uznali, że wierzyciel (ZUS) zaprzeczył nieistnieniu obowiązku, a organ egzekucyjny nie jest właściwy do badania jego istnienia i wymagalności, zwłaszcza gdy obowiązek został wyegzekwowany. Sąd administracyjny, kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia, oddalił skargę.

Sprawa dotyczyła skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne było prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS Oddział w B. na zobowiązanego J. K. Skarżący wnosił o umorzenie postępowania egzekucyjnego, powołując się na art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, argumentując, że obowiązek nie istnieje lub nie jest wymagalny. Organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela (ZUS), który zaprzeczył twierdzeniom skarżącego, wskazując, że należności były wymagalne i zostały wyegzekwowane. Dyrektor Izby Skarbowej, rozpatrując zażalenie, również nie znalazł podstaw do umorzenia postępowania, podkreślając, że organ egzekucyjny bada jedynie dopuszczalność egzekucji i poprawność tytułów wykonawczych, a nie merytoryczną zasadność obowiązku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, stwierdził, że nie narusza ono prawa. Sąd podkreślił, że nie jest trzecią instancją w postępowaniu administracyjnym i nie orzeka merytorycznie. Ponieważ wierzyciel zaprzeczył nieistnieniu obowiązku, a organ egzekucyjny prawidłowo ocenił dopuszczalność egzekucji, sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i oddalił ją na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jego rolą jest badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz poprawności tytułu wykonawczego z punktu widzenia wymogów formalnych.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny podkreślił, że organ egzekucyjny bada jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz zgodność tytułu wykonawczego z wymogami formalnymi. Merytoryczne badanie istnienia i wymagalności obowiązku leży poza jego kompetencjami, zwłaszcza gdy wierzyciel potwierdza jego istnienie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.e.a. art. 59 § 1 pkt 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu, albo jeśli obowiązek nie istniał.

P.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

P.p.s.a. art. 145

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy do uchylenia aktu lub czynności.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 60 § 1 i 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dotyczy postanowienia o uchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych.

u.p.e.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Tekst jednolity z 2002 r.

u.p.e.a. art. 27

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wymogi formalne tytułu wykonawczego.

u.p.e.a. art. 168b

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Odpowiedzialność wierzyciela za niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji.

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie zażaleniowe.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ egzekucyjny nie jest właściwy do badania istnienia i wymagalności obowiązku. Wierzyciel zaprzeczył nieistnieniu obowiązku. Organ egzekucyjny prawidłowo ocenił dopuszczalność egzekucji i poprawność tytułu wykonawczego.

Odrzucone argumenty

Obowiązek objęty tytułami wykonawczymi nie istnieje lub nie jest wymagalny (argumentacja skarżącego).

Godne uwagi sformułowania

sąd administracyjny nie jest trzecią instancją w postępowaniu administracyjnym i nie orzeka merytorycznie w sprawie, lecz dokonuje kontroli zaskarżonych doń aktów pod względem ich zgodności z prawem Organ egzekucyjny bada jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz fakt, czy tytuł wykonawczy wystawiony jest zgodnie z wymogami art. 27 powołanej ustawy. Okoliczności te zostały przez organ egzekucyjny zbadane, co wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Nie jest zaś uprawniony do badania dopuszczalności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Skład orzekający

Irena Szarewicz-Iwaniuk

przewodniczący sprawozdawca

Halina Chitrosz

członek

Krystyna Czajecka-Szpringer

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kognicji organu egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz roli sądu administracyjnego w kontroli takich postępowań."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wierzyciel zaprzecza nieistnieniu obowiązku, a organ egzekucyjny nie bada merytorycznej zasadności obowiązku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy rutynowej interpretacji przepisów dotyczących postępowania egzekucyjnego i zakresu kognicji organów, co jest istotne dla prawników procesualistów, ale niekoniecznie dla szerszej publiczności.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Lu 617/05 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2006-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Halina Chitrosz
Irena Szarewicz-Iwaniuk /przewodniczący sprawozdawca/
Krystyna Czajecka-Szpringer
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
art. 59 par. 1 pkt 2, art. 60 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
art. 1 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 , art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (spr.), Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Protokolant st. sekr. sąd. Marta Ścibor, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego - oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1pkt. 1 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 18 i art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po rozpatrzeniu zażalenia J. K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] nr [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...],[...] i [...] wystawionych przez ZUS Oddział w B. – utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Z akt wynika, iż do Urzędu Skarbowego w Z. – jako organu egzekucyjnego wpłynęły od wierzyciela ZUS Oddział w B. tytuły wykonawcze o nr [...], [...] i [...] wystawione na zobowiązanego – J. K.. Na podstawie tych tytułów wykonawczych przeprowadzono czynności egzekucyjne zmierzające do realizacji przez zobowiązanego obowiązku objętego tymi tytułami.
W dniu 17 grudnia 2003r. do ZUS Oddział w B. zobowiązany złożył pismo z dnia 15 grudnia 2003r. zatytułowane "Zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego", w którym wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych podnosił, iż obowiązek objęty tymi tytułami nie istnieje, powołując podstawę prawną zarzutów – art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – powoływanej dalej jako "ustawa egzekucyjna" (k.- 35 i k.- 37).
Rozpatrując sprawę organ egzekucyjny zwrócił się do zobowiązanego, aby wskazał, czy jego pismo z dnia 15.12.2003r. należy traktować jako zarzuty w trybie art. 33 ustawy egzekucyjnej, czy też wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na nieistnienie obowiązku lub brak jego wymagalności.
W odpowiedzi na to pismo skarżący wskazał, iż intencją jego zarzutów jest wycofanie tytułów egzekucyjnych przez wierzyciela i umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi "na nieistnienie obowiązku z brakiem jego wymagalności" (k.- 4 ).
W związku z tym organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela – ZUS Oddział w B. o wypowiedzenie się w kwestiach podnoszonych we wniosku.
Pismem z dnia 12 sierpnia 2005r. ZUS wyjaśnił, iż należności objęte wskazanymi tytułami wykonawczymi w chwili przekazywania ich do realizacji były wymagalne, a ostatecznie, z wyjątkiem kwoty 8,56 zł, należność objęta tymi tytułami została wyegzekwowana w wyniku zastosowania przewidzianych ustawą środków egzekucyjnych.
Powyższe było podstawą wydania przez organ egzekucyjny postanowienia z dnia [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego (k.- 7).
Na powyższe postanowienie J. K. wniósł zażalenie, w którym wnosił o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Podnosił okoliczności związane z - jego zdaniem - niesłusznym powstaniem zadłużenia. Wskazywał, że w okresie od 29 stycznia 1999r. do 15 czerwca 1999r. przebywał na zwolnieniu lekarskim i za ten okres należy mu się zasiłek chorobowy. W tej sprawie toczy się postępowanie przed Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Dołączył też tytuły wykonawcze z dnia 11.09.2000r. wystawione przez ZUS.
Rozpatrując sprawę w wyniku wniesionego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia.
Wskazał, iż egzekucja prowadzona była na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela – ZUS Oddział w B.
Tytuły te stanowiły podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a wierzyciel stwierdza w nich istnienie i wymagalność obowiązku.
Organ egzekucyjny zaś, stosownie do swojej właściwości, stwierdził dopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz poprawność wystawionych tytułów z punktu widzenia wymogów art. 27 ustawy egzekucyjnej.
Twierdzeniom skarżącego co do nieistnienia obowiązku objętego przedmiotowymi tytułami zaprzeczył wierzyciel w swoich pismach z dnia 25 lipca 2005r. nr [...], 29 lipca 2005r. ( bez numeru ) oraz 12 sierpnia 2005r. nr [...], informując iż należności objęte tymi tytułami zostały wyegzekwowane w postępowaniu egzekucyjnym, a kwota 8,56 zł z tytułu [...] została przez wierzyciela umorzona w innym trybie, a tytuł wycofany.
W takiej sytuacji brak było podstaw do przyjęcia, iż wskazywana przez zobowiązanego podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego wymieniona w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej zaistniała w sprawie, wobec czego stanowisko organu I instancji jest zasadne.
Wskazał również, iż dołączone do zażalenia odwołanie skierowane do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. zostało postanowieniem z dnia 22 grudnia 2004r. odrzucone, a tytuły wykonawcze z dnia 11 września 2000r. o nr [...], [...] i [...] nie dotyczą przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, bowiem były realizowane przez ZUS jako organ egzekucyjny. Po bezskutecznym zastosowaniu środka egzekucyjnego zostały ona wycofane i wystawione nowe tytuły wykonawcze realizowane w niniejszym postępowaniu.
Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł J. K.
Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na rzecz ZUS Oddział w B. nie precyzował zarzutów.
W uzasadnieniu skargi podnosił, iż w jego ocenie postępowanie wierzyciela oraz organu egzekucyjnego jest nacechowane brakiem dobrej woli do pozytywnego załatwienia sprawy na korzyść obywatela. Wskazywał, iż wyegzekwowane składki, są w jego ocenie nienależne, a wszelkie działania ZUS były niezgodne z prawem.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przede wszystkim wskazać należy, iż sąd administracyjny nie jest trzecią instancją w postępowaniu administracyjnym i nie orzeka merytorycznie w sprawie, lecz dokonuje kontroli zaskarżonych doń aktów pod względem ich zgodności z prawem, orzekając stosownie do przepisów art. 145 – 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stąd nawet gdyby przyjąć, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa, wniosek skarżącego o "umorzenie postępowania egzekucyjnego" nie mógłby być uwzględniony.
Dokonując zaś kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ oraz art. 3 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./ stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie prawa nie narusza.
Skarżący konsekwentnie żądał umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec niego na podstawie trzech tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela - ZUS – Oddział w B. Jako podstawę swego wniosku wskazywał przesłankę wymienioną w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. – ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. z 2002r. Dz. U. Nr 110, poz.968 z późn. zm.), zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu, albo jeśli obowiązek nie istniał.
W ocenie skarżącego obowiązek nie istniał.
Trafnie jednak wskazał organ egzekucyjny, iż stanowisku temu zaprzeczył wierzyciel – ZUS Oddział w B., który wystawił sporne tytuły wykonawcze i skierował je do egzekucji administracyjnej, przecząc stanowisku zobowiązanego.
Wierzyciel twierdził, iż obowiązek objęty spornymi tytułami jest wymagalny.
Zobowiązany nie przedłożył żadnych dowodów, które wskazywałyby, iż obowiązek ten rzeczywiście nie istniał lub nie był wymagalny.
Organ egzekucyjny bada jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz fakt, czy tytuł wykonawczy wystawiony jest zgodnie z wymogami art. 27 powołanej ustawy. Okoliczności te zostały przez organ egzekucyjny zbadane, co wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Nie jest zaś uprawniony do badania dopuszczalności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Organ egzekucyjny ustalił nadto w toku postępowania, iż obowiązek został wyegzekwowany na skutek czynności egzekucyjnych organu egzekucyjnego, nie został wykonany przez zobowiązanego dobrowolnie, gdyż ten konsekwentnie kwestionował jego istnienie, stąd brak było podstaw do umorzenia egzekucji i wydania postanowienia o uchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych (art. 60 § 1 i 2 powołanej ustawy).
Wierzyciel jest gospodarzem postępowania egzekucyjnego i m.in. on odpowiada na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego za niezgodne z przepisami prawa wszczęcie lub prowadzenie egzekucji lub postępowania zabezpieczającego (art. 168b powołanej ustawy ).
Podnoszone przez skarżącego i uwypuklane w skardze kwestie związane z okolicznościami powstania zaległości w egzekwowanych składkach na rzecz ZUS nie mogły być oceniane w niniejszym postępowaniu, bowiem nie są i nie mogą być objęte jego zakresem przedmiotowym.
W tej sytuacji, skoro wierzyciel wskazał, iż obowiązek objęty przedmiotowymi tytułami istniał i był wymagalny brak było podstaw do uwzględnienie wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, jak tego domagał się skarżący.
W tej sytuacji uznać należało, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu administracyjnym.
Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI