I SA/Bk 136/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2024-06-19
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od nieruchomościpodatek rolnypodatek leśnyłączne zobowiązanie pieniężneewidencja gruntówksięgi wieczysteposiadanie samoistnewłasnośćskarżony organ

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2023 rok, potwierdzając prawidłowość opodatkowania gruntów będących własnością lub samoistnym posiadaniem skarżącego.

Sprawa dotyczyła ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2023 rok dla J. B. Skarżący kwestionował decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając naruszenie powagi rzeczy osądzonej oraz wadliwe ustalenie podstawy opodatkowania. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły zobowiązanie podatkowe na podstawie danych z ewidencji gruntów i ksiąg wieczystych, uwzględniając zarówno własność, jak i samoistne posiadanie nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Sokółki w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2023 rok. Spór dotyczył prawidłowości opodatkowania podatkiem od nieruchomości, rolnym i leśnym, w szczególności w odniesieniu do działek, których skarżący był właścicielem lub samoistnym posiadaczem. Skarżący zarzucał naruszenie powagi rzeczy osądzonej, błędne ustalenie stanu faktycznego oraz wadliwość postępowania. Sąd, podzielając stanowisko organów, uznał, że ustalenie zobowiązania podatkowego było prawidłowe. Podkreślono, że organy podatkowe są związane danymi z ewidencji gruntów, ale w przypadku sprzeczności z księgami wieczystymi, pierwszeństwo mają wpisy wieczystoksięgowe. Sąd stwierdził, że skarżący jest podatnikiem jako właściciel lub samoistny posiadacz nieruchomości, a dane dotyczące powierzchni i rodzaju gruntów zostały prawidłowo ustalone na podstawie dostępnych dowodów, w tym ewidencji gruntów i budynków oraz ksiąg wieczystych. W odniesieniu do fragmentu działki zajętego pod ulicę, skarżący nie został obciążony podatkiem. Sąd oddalił skargę, uznając zarzuty za bezzasadne i potwierdzając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

W przypadku sprzeczności danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków z danymi ujawnionymi w księdze wieczystej nieruchomości, pierwszeństwo mają wpisy wieczystoksięgowe.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że choć organy są związane danymi z ewidencji gruntów co do powierzchni i rodzaju, to dane te nie przesądzają o własności i podmiotowości podatkowej. W sytuacji konfliktu, wpisy wieczystoksięgowe mają pierwszeństwo.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.p.o.l. art. 3 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

Podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych.

u.p.o.l. art. 3 § ust. 3

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

W przypadku samoistnego posiadania, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym.

u.p.r. art. 3 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym

Podatnikami podatku rolnego są właściciele gruntów.

u.p.r. art. 3 § ust. 2

Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym

Jeżeli grunty znajdują się w samoistnym posiadaniu, obowiązek podatkowy ciąży na samoistnym posiadaczu.

u.p.l. art. 2 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym

Podatnikami podatku leśnego są właściciele lasów.

u.p.l. art. 2 § ust. 3

Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym

Jeżeli las znajduje się w samoistnym posiadaniu, obowiązek podatkowy ciąży na samoistnym posiadaczu.

Pomocnicze

p.g.k. art. 21 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne

Organy podatkowe są, co do zasady, związane danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków, jednakże związanie to odnosi się wyłącznie do powierzchni gruntów i budynków, ich rodzaju oraz oznaczenia.

o.p. art. 247 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe prawidłowo ustaliły zobowiązanie podatkowe na podstawie danych z ewidencji gruntów i ksiąg wieczystych, uwzględniając zasady dotyczące właściciela i samoistnego posiadacza. W przypadku sprzeczności między ewidencją gruntów a księgami wieczystymi, pierwszeństwo mają wpisy wieczystoksięgowe. Ustalenie stanu faktycznego i prawnego nieruchomości było prawidłowe, a skarżący był podatnikiem jako właściciel lub samoistny posiadacz.

Odrzucone argumenty

Naruszenie powagi rzeczy osądzonej poprzez odwołanie się do nieaktualnego orzecznictwa, błędne uznanie zmiany stanu faktycznego i błędne przyjęcie, że decyzja ustala zobowiązanie właścicielowi gospodarstwa rolnego, gdy ustala je posiadaczowi. Bezczynność orzecznicza przez brak rozpoznania wniosku o przyznanie ulgi z tytułu zaprzestania produkcji rolniczej. Niezgodność z art. 84 Konstytucji RP w związku z art. 2 Konstytucji RP, gdyż skarżący jest władającym użytkami rolnymi, a nie ich właścicielem. Wadliwość decyzji w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 4 o.p. z powodu corocznego wszczynania postępowania dowodowego w celu ustalenia innej podstawy opodatkowania niż pierwotnie. Naruszenie przepisów postępowania przez oparcie decyzji na materiale dowodowym nieznanym stronie.

Godne uwagi sformułowania

W przypadku sprzeczności danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków z danymi ujawnionymi w księdze wieczystej nieruchomości, pierwszeństwo mają wpisy wieczystoksięgowe. Dane z ewidencji gruntów nie mogą przesądzać o własności nieruchomości i podmiotowości podatkowej. Podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem sytuacji, gdy przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym.

Skład orzekający

Paweł Janusz Lewkowicz

przewodniczący sprawozdawca

Justyna Siemieniako

sędzia

Dariusz Marian Zalewski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości, rolnym i leśnym w sytuacji rozbieżności między ewidencją gruntów a księgami wieczystymi; określenie statusu podatnika jako właściciela lub samoistnego posiadacza."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z podziałami działek, darowiznami i zmianami w ewidencji gruntów. Interpretacja przepisów dotyczących pierwszeństwa wpisów wieczystoksięgowych nad danymi z ewidencji gruntów ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii związanych z ustalaniem podatków od nieruchomości, rolnych i leśnych, gdzie rozbieżności między ewidencją gruntów a księgami wieczystymi prowadzą do sporów. Pokazuje praktyczne problemy interpretacji przepisów.

Księgi wieczyste czy ewidencja gruntów – co decyduje o podatku od Twojej nieruchomości?

Dane finansowe

WPS: 1687 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bk 136/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-06-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski
Justyna Siemieniako
Paweł Janusz Lewkowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Podatek od nieruchomości
Podatek rolny
Podatek leśny
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1752
art. 21 uat. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 70
art. 3 ust. 1
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 333
art. 3 ust. 1
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Justyna Siemieniako, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 12 lutego 2024 r., nr 405.392/D-5/25/23 w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2023 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 13 lutego 2023 r. Burmistrz Sokółki wszczął wobec J. B. (dalej jako: "skarżący", "podatnik") postępowanie w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2023 r. W postanowieniu wskazano, że pomimo skierowanego wezwania do złożenia informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, informacji o gruntach i informacji o lasach, skarżący nie złożył aktualnej informacji podatkowej.
Decyzją z 13 marca 2023 r., nr F.O. 3123.4171.060.0600309.2023 Burmistrz Sokółki ustalił skarżącemu na 2023 rok wymiar z tytułu: podatku od nieruchomości za budynki mieszkalne o ogólnej powierzchni 156,09 m2 w kwocie 145 zł, podatku rolnego od pow. 6,9121 ha obliczeniowych, w kwocie 1.280 zł i podatku leśnego od lasu o pow. 3,6822 ha, w kwocie 262 zł - pobierany jako łączne zobowiązanie pieniężne.
Organ podatkowy podał, że ustalenie wysokości zobowiązania pieniężnego na 2023 r. nastąpiło w oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w Sokółce, w której podatnik figuruje jako właściciel działek. Podano numerację geodezyjną działek, obręb ich położenia, powierzchnię ogólną każdej z działek, ich klasyfikację oraz przeliczenie na hektary przeliczeniowe. Wyjaśniono, że podział działki nr [...] nie został odnotowany w księgach wieczystych, natomiast do opodatkowania przyjęto działki [...] (składającą się z działki nr [...]oraz nr [...] - użyczoną bratu R., ale znajdującą się w samoistnym posiadaniu skarżącego), a także działkę [...], bez [...]- ponieważ weszła ona w skład ul. [...]. Wyjaśniono również, że różnica między opodatkowaniem za miesiąc styczeń 2023 r. a miesiącami luty - grudzień 2023 r. wynika ze zmiany zapisów w Ewidencji Gruntów i Budynków Starostwa Powiatowego w Sokółce w związku z przeprowadzona modernizacją gruntów położonych na terenie gminy Sokółka.
W odwołaniu od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako: "SKO", "Kolegium") podatnik zarzucił:
1. Naruszenie powagi rzeczy osądzonej w postaci prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 22 grudnia 2021 r., I SA/Bk 377/21 oddalającego skargę na stosowne decyzje podatkowe obu instancji i ostatecznie ustalającego powierzchnię gruntów i budynków, stanowiącą podstawę do wyliczenia łącznego zobowiązania pieniężnego, przy czym naruszając powagę rzeczy osądzonej:
a) odwołano się do nieaktualnego orzecznictwa sądowego,
b) błędnie uznano, że doszło do zmiany stanu faktycznego, skutkującego obowiązkiem dokonania korekty powierzchni działki,
c) błędnie przyjęto, iż decyzja ustala łączne zobowiązanie pieniężne właścicielowi gospodarstwa rolnego, gdy ustala je posiadaczowi niesamoistnemu i samoistnemu.
2. Bezczynność orzeczniczą przez brak rozpoznania wniosku o przyznanie ulgi z tytułu zaprzestania produkcji rolniczej, połączonego z wnioskiem o wyłączenie pracowników organu, a złożonego do sprawy F.O. 3123.1.9.2021 MJ w dniu 10 października 2022 r. i z tej sprawy wyłączonego do odrębnego rozpoznania.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez inny bezstronny organ.
Na etapie postępowania odwoławczego podatnik dołączył pismo z 24 stycznia 2024 r. przedstawiając swoje stanowisko co do zebranego materiału dowodowego. Podał, że różnica, która jest przedmiotem fałszywego sporu wynika z tego, że inne działki wchodzą w skład gospodarstwa rolnego według ksiąg wieczystych, a inne według Ewidencji Gruntów i Budynków. Jego zdaniem decyzje podatkowe należy przesyłać w formie nakazu płatniczego, to jest bez uzasadnienia - tak jak dla innych podatników. Dalej podniesiono, że w decyzji organ I instancji powołał się na decyzje podziałową z 1987 r., akt darowizny działki nr [...] dla R.B. oraz że doszło do zawyżenia podatku od budynków mieszkalnych. Podał też, że nie ma tytułu prawnego do działek [...] i [...] a dokonana w 2023 r. modernizacja operatu Ewidencji Gruntów i Budynków wsi K. dotyczy potajemnie zwróconych gruntów i zbędnie wywłaszczonych pod poszerzenie rzek i rowów zbiorczych. Podatnik poinformował, że nie przyjął nowych granic działek położonych w tym obrębie, zatem powierzchnia podlegająca opodatkowaniu nie może być zwiększona. Do pisma dołączył wydruk mapy dotyczący ul. [...] oraz postanowienie Sądu Rejonowego w Sokółce z [...]r. [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po W. i I.B..
Kolegium decyzją z dnia 12 lutego 2024 r., nr. 405.392/D-5/25/23, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w całości. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że sprawa jest podobna do spraw związanych z wymiarem podatku za poprzednie lata podatkowe, które zostały zakończone przed WSA w Białymstoku i przed NSA (np.: za 2017 r. - I SA/Bk 621/17, za 2018 r. - I SA/Bk 422/18 oraz II FSK 3731/18, za 2021 r. - I SA/Bk 377/21, wszystkie orzeczenia powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w bazie orzeczeń sądów administracyjnych https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ wskazał, że ustalenie zobowiązania podatkowego na 2023 r. w podatku od nieruchomości zostało przede wszystkim oparte na danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków.
Z ewidencji tej wynika, że skarżący jest właścicielem następujących działek:
- w obrębie wsi K.: [...],[...],[...],[...];
- w obrębie miasta Sokółka: [...] oraz [...] (z działki [...]),[...] (z działki [...]),[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...];
- w obrębie m. Sokółka – K.: [...],[...], [...],[...];
- w obrębie m. Sokółka – K.: [...],[...],[...].
Kolegium podało, że wszystkie działki, których właścicielem jest podatnik zostały uwidocznione w księgach wieczystych o nr KW [...]i KW [...], z tym że działka o numerze [...]figuruje w księdze wieczystej jako [...], działki [...] i [...] figurują jako [...], a działki [...],[...] figurują jako [...]. Odnośnie działki [...] to jej podział na działki [...],[...] i [...]nie został odnotowany w księdze wieczystej. Fragment działki o nr [...]został jednak zajęty pod ul. [...]i stanowi nieruchomość o numerze [...] (KW [...]), dlatego nie został objęty opodatkowaniem.
Organ odwoławczy wskazał, że w zakresie podatku leśnego, dane w kwestii wieku lasu wynikają z oświadczenia skarżącego z dnia 10 lipca 1989 r. W kwestii powierzchni mieszkalnej przyjęto dane za protokołem oględzin z dnia 17 sierpnia 2007 r. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się złożone przez podatnika w dniu 7 sierpnia 2009 r. informacje podatkowe za lata 2007-2009, w których wykazał inne przedmioty do opodatkowania niż we wcześniejszej informacji dot. 2004 r. Wynika z nich, że skarżący zgłosił do opodatkowania tylko część gruntów:
- do podatku rolnego - działkę nr geod. [...] (z obrębu Sokółka), działkę nr geod. [...] (z obrębu Sokółka) i działkę nr [...] (z obrębu Sokółka),
- do opodatkowania podatkiem od nieruchomości za rok 2008-2009 zgłosił pow. mieszkalną - 62,62 m2 (ul. [...]).
W informacji o lasach na 2007-2009 wpisał "niemożność złożenia informacji".
SKO zaznaczyło, że skarżący od kilku lat kwestionuje prawidłowość opodatkowania podatkiem wyżej wymienionych nieruchomości, ale sam nie składa aktualnych informacji podatkowych. dlatego ustalenie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2023 r. w znacznej mierze opiera się także na materiałach dowodowych zgromadzonych w toku prowadzonych postępowań dotyczących lat poprzednich, m.in. informacje podatkowe składane przez podatnika w latach poprzednich, wypisy z ksiąg wieczystych, protokoły z oględzin nieruchomości z 17 sierpnia 2007 r., z 27 kwietnia 2009 r., akt notarialny z 15 lutego 2007 r., decyzję SKO z 1 lutego 2010 r. o stwierdzeniu nieważności podziału działki [...], decyzję Starostwa Powiatowego z 4 maja 2007 r. o odmowie wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków, protokół przesłuchania skarżącego w charakterze świadka z 14 marca 2012 r. (dotyczy zawarcia umowy użyczenia z bratem, R. na korzystanie z budynku przy ul. [...]), wyrok Sądu Rejonowego w Sokółce sygn. akt [...] z [...]r. dotyczący sporu z Gminą Sokółka o ustaleni stanu prawnego i wydanie działek Nr [...]oraz Nr [...].
Kolegium, wskazując na przepis art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2023 poz. 1752, dalej jako: "p.g.k.") zaznaczyło, że organy podatkowe są, co do zasady, związane danymi wynikającymi z ewidencji. Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego i dopóki nie zostanie przedstawiony przeciwdowód lub nie nastąpi zmiana zapisu w ewidencji, dotychczasowe zapisy w niej zamieszczone stanowią dowód tego co zostało w nich stwierdzone.
W zakresie opodatkowania działki [...] i [...] Kolegium wyjaśniło, że w ewidencji gruntów figurują działki [...] i [...] , a w księdze wieczystej KW [...]figuruje działka [...]. Powyższe wynika z faktu, że w księdze wieczystej nie uwzględniono podziału z 1987 r. na działki [...],[...]i [...], następnie podziału działki [...]na działki [...] i [...]. Z tego powodu nie doszło do wyodrębnienia z księgi działki [...], która już 1986 r. stała się własnością Skarbu Państwa i weszła w skład działki nr [...], stanowiącą obecnie ulicę [...] (została ujawniona w księdze wieczystej KW [...]). W księdze wieczystej KW [...]nie uwzględniono także zdarzenia, że działka [...]została darowana na mocy aktu notarialnego bratu R. B. W kwestii podziału działki [...] zapadła decyzja SKO z dnia 1 lutego 2010r, nr 400.173/C-3/XIII/07, stwierdzająca nieważność decyzji podziałowej działki nr [...] na działki [...],[...].
SKO podkreśliło, że w toku postępowania przed organem odwoławczym ustalono zatem, że z uwagi na to, że nabywca działki [...] R.B. nie został ujawniony w Księdze wieczystej, nie działa zatem wobec niego ochrona wynikająca z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Uwzględniając ponadto pozostałe dowody takie jak: zeznanie skarżącego z 14 marca 2012 r. co do korzystania i władania całą nieruchomością [...], przekazania bratu części działki, ale wyłącznie na mocy umowy użyczenia, a także fakt zadeklarowania do opodatkowania całej działki [...]- należało zdaniem Kolegium stwierdzić, że opodatkowaniu podlega działka [...] o powierzchni objętej wcześniejszymi działkami o numerach [...] ([...] i [...]) oraz [...].
Organ odwoławczy podał, że podatnik jest podatnikiem jako samoistny posiadacz części wcześniej darowanej bratu. W tym stanie faktycznym i prawnym Kolegium uznało, że pomimo, iż podatnik zadeklarował do opodatkowania całą działkę [...], to kolejna księga wieczysta oraz rzeczywisty istniejący stan przesądza o tym, by fragment [...] nie obciążał podatnika (weszła w skład ul. [...]). W tej sytuacji, organ odwoławczy stwierdził, że nie można w tej sprawie pominąć ww. dowodów. Kolegium dodało, że wprawdzie, stosownie do art. 21 p.g.k., organ przy wymiarze jest związany zapisem w ewidencji, to jednak związanie to odnosi się wyłącznie do powierzchni gruntów i budynków, oraz rodzaju ich oznaczenia.
Dalej Kolegium zaznaczyło, że dane z ewidencji gruntów nie mogą przesądzać jednak o własności nieruchomości i podmiotowości podatkowej. W ocenie SKO w przypadku sprzeczności, pierwszeństwo mają przepisy wieczystoksięgowe (podobnie wyrok z 14 grudnia 2010 r., I SA/GL 838/10). Kolegium poinformowało jednocześnie, że postępowania podatkowe dotyczące wymiaru R.B. za działkę [...]za lata 2007 - 2010 zostały umorzone, gdyż potwierdził on, że dom został mu jedynie użyczony. W tej sytuacji Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że łączne zobowiązanie pieniężne za 2023 rok wynosi 1.687 zł.
Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżono w całości decyzję "przez zaskarżenie samego uzasadnienia z powodu jego:"
1. Niezgodności z art. 84 Konstytucji RP w związku z art. 2 Konstytucji RP, gdyż w świetle Konstytucji łączne zobowiązanie pieniężne powinien uiszczać władający: nieruchomościami, użytkami rolnymi i leśnymi, budynkami; Skarżący jest władającym użytkami rolnymi o powierzchni przyjętej do opodatkowania w sentencji decyzji, ale nie jest ich właścicielem jak przyjęto w uzasadnieniu decyzji Burmistrza Sokółki (utrzymanej skarżoną decyzją SKO); natomiast z uzasadnienia decyzji wynika, że została ona skierowana do właściciela nieruchomości i budynków, wbrew znajdującemu się w aktach sprawy wyrokowi Sądu Cywilnego.
2. Wadliwości w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 poz. 2383 z późn. zm., dalej: "o.p."), albowiem podstawa opodatkowania określona liczbą działek i liczbą budynków w skład gospodarstwa rolnego nabywanego w 1988 r. przez podatnika w drodze licytacji komorniczej po zmarłej M. G. oraz w drodze darowizny od rodziców w 1987 r. została określona w pierwszych decyzjach podatkowych kierowanych do skarżącego, a kolejne decyzje były nakazami płatniczymi bez uzasadnienia - nie jest zatem dopuszczalne w trybie administracyjnym wszczynanie co roku postępowania dowodowego w celu ustalenia innej podstawy opodatkowania niż pierwotnie, a wszelkie zmiany powierzchni i numeracji działek winny być korygowane automatycznie z urzędu; uzasadnienia decyzji powinny być sporządzane wtenczas, gdy dojdą do opodatkowania nowe działki i budynki lub odejdą składniki obowiązku podatkowego, albowiem wtenczas zachodzi potrzeba domiaru podatku lub przeniesienia obowiązku podatkowego na inną osobę fizyczną lub podmiot prawny.
3. Naruszenia przepisów postępowania przez oparcie decyzji na materiale dowodowym nieznanym stronie, gdy prawidłowo powinna być oparta na aktach własności działek znanych podatnikowi.
Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji SKO w całości oraz decyzji ją poprzedzającej lub uchylenie tych decyzji oraz zasądzenie od Kolegium na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku oraz obciążenie SKO kosztami sądowymi, co do których skarżący zostanie ewentualnie zwolniony.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasadniczy spór w sprawie sprowadza się do oceny, czy organy prawidłowo obciążyły skarżącego zobowiązaniem podatkowym w podatku od nieruchomości, podatku rolnym i leśnym za 2023 r., płatnym w formie łącznego zobowiązania pieniężnego, w szczególności w odniesieniu do działek, których jest właścicielem, a które znajdują się w posiadaniu samoistnym Gminy Sokółka oraz których nie jest właścicielem, a które znajdują się w jego posiadaniu samoistnym. Spór oparty na podobnych okolicznościach faktycznych był już przedmiotem rozstrzygania przez sąd rozpoznający skargi skarżącego na decyzje wymierzające wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2013 r., 2016 r., czy też 2017 r. (I SA/Bk 422/18, I SA/Bk 265/15, I SA/Bk 918/16, I SA/Bk 621/17, I SA/Bk 377/21). Rozważania zawarte w wymienionych wyrokach w pełni podziela skład orzekający w tej sprawie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 70 ze zm., dalej: "u.p.o.l."), podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem sytuacji, gdy przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym (art. 3 ust. 3 u.p.o.l.). W tym ostatnim przypadku obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Podobne regulacje zawarto także w art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 333) oraz w art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 888), zgodnie z nimi regułą jest, że podatnikami podatku rolnego i leśnego są właściciele gruntów i lasów, chyba że grunt lub las znajduje się w samoistnym posiadaniu.
Podstawę wymiaru podatków w myśl postanowień art. 21 ust. 1 p.g.k. stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Jednakże związanie to odnosi się wyłącznie do powierzchni gruntów i budynków, ich rodzaju oraz oznaczenia.
Dokonując oceny prawidłowości przeprowadzonego postępowania podatkowego należy stwierdzić, że zarówno Burmistrz Sokółki jak i SKO prawidłowo ustaliły wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego. Ustalenia powyższe oparto o dane zawarte w ewidencji gruntów i inne dowodowy zawarte w aktach sprawy, przy czym SKO wyjaśniło w skarżonej decyzji podstawy prawne i faktyczne rozstrzygnięcia.
W zakresie opodatkowania działki [...] i [...] prawidłowo wyjaśniono, że w ewidencji gruntów figurują działki [...] i [...], a w księdze wieczystej KW [...]figuruje działka [...]. Powyższe wynika z faktu, że w księdze wieczystej nie uwzględniono podziału z 1987 r. na działki [...],[...] i [...], następnie podziału działki [...] na działki [...] i [...]. Z tego powodu nie doszło do wyodrębnienia z księgi działki [...], która już 1986 r. stała się własnością Skarbu Państwa i weszła w skład działki nr [...], stanowiącą obecnie ulicę [...] (została ujawniona w księdze wieczystej KW [...]). W księdze wieczystej KW [...]nie uwzględniono także zdarzenia, że działka [...]została darowana na mocy aktu notarialnego bratu R. B. W kwestii podziału działki [...]zapadła decyzja SKO z dnia 1 lutego 2010 r., nr 400.173/C-3/XIII/07, stwierdzająca nieważność decyzji podziałowej działki nr [...] na działki [...],[...].
W skarżonej decyzji SKO zasadnie podkreśliło, że w toku postępowania przed organem odwoławczym ustalono, że z uwagi na to, że nabywca działki [...] R. B. nie został ujawniony w Księdze wieczystej, nie działa zatem wobec niego ochrona wynikająca z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Uwzględniając ponadto pozostałe dowody takie jak: zeznanie skarżącego z 14 marca 2012 r. co do korzystania i władania całą nieruchomością [...], przekazania bratu części działki, ale wyłącznie na mocy umowy użyczenia, a także fakt zadeklarowania do opodatkowania całej działki [...]- należało zdaniem sądu stwierdzić, że opodatkowaniu podlega działka [...]o powierzchni objętej wcześniejszymi działkami o numerach [...] ([...] i [...]) oraz [...].
Organ odwoławczy prawidłowo podał, że podatnik jest podatnikiem jako samoistny posiadacz części wcześniej darowanej bratu. W tym stanie faktycznym i prawnym sąd uznał, że pomimo, iż podatnik zadeklarował do opodatkowania całą działkę [...], to kolejna księga wieczysta oraz rzeczywisty istniejący stan przesądza o tym, by fragment [...] go nie obciążał (weszła w skład ul. [...]). W tej sytuacji, organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że nie można w tej sprawie pominąć tych dowodów. Kolegium dodało, że wprawdzie, stosownie do art. 21 p.g.k., organ przy wymiarze jest związany zapisem w ewidencji, to jednak związanie to odnosi się wyłącznie do powierzchni gruntów i budynków, oraz rodzaju ich oznaczenia.
W orzecznictwie wskazuje się, że w przypadku sprzeczności danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków z danymi ujawnionymi w księdze wieczystej nieruchomości, pierwszeństwo mają wpisy wieczystoksięgowe (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 grudnia 2010 r., I SA/Gl 838/10). Mając powyższe na uwadze należy uznać, że rzeczywisty stan posiadania działek nr [...],[...],[...]i [...]został prawidłowo ustalony.
Po raz kolejny należy wyjaśnić skarżącemu, że w sytuacji wątpliwości co do zgodności z rzeczywistością zapisów ksiąg wieczystych i ewidencji gruntów, organy podatkowe nie mają uprawnienia ustalania rzeczywistego stanu prawnego, czy rzeczywistego stanu władania poszczególnymi nieruchomościami. Stan prawny nieruchomości określają wpisy w księdze wieczystej, a ewentualne wątpliwości i spory z tym związane badane i rozstrzygane być powinny w toku postępowania wieczystoksięgowego. Również dlatego podatkowo istotne i wiążące organy podatkowe dane, zawarte w ewidencji gruntów i budynków, winny być korygowane i ewentualnie zmieniane w odpowiednim postępowaniu administracyjnym, a nie postępowaniu podatkowym. Z powyższych względów powinnością organów podatkowych jest wprawdzie ustalenie stanu prawnego oraz istotnych podatkowo cech nieruchomości, stanowiących przedmiot opodatkowania, ale tylko przez zgromadzenie informacji wynikających – odpowiednio – z wpisów do ksiąg wieczystych oraz z wpisów do ewidencji gruntów i budynków (zob. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2015 r., II FSK 1203/15 w sprawie ze skargi kasacyjnej skarżącego dotyczącej łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r.). Owszem, w świetle art. 194 § 3 o.p. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciw dokumentowi będącemu wypisem z rejestru gruntów, ale tylko gdy odnosi się do wadliwości jego treści.
Reasumując, dane z ewidencji gruntów nie mogą przesądzać o własności nieruchomości i podmiotowości podatkowej. W ocenie sądu w przypadku sprzeczności, pierwszeństwo mają przepisy wieczystoksięgowe (podobnie wyrok z 14 grudnia 2010 r., I SA/GL 838/10). Postępowania podatkowe dotyczące wymiaru R.B. za działkę [...] za lata 2007-2010 zostały umorzone, gdyż potwierdził on, że dom został mu jedynie użyczony. W tej sytuacji sąd podzielił stanowisko organu II instancji, że łączne zobowiązanie pieniężne za 2023 rok wynosi 1.687 zł.
Odnosząc się do zarzutów skargi są wskazuje, że są one bezzasadne. Art. 84 Konstytucji RP w zw. z art. 2 Konstytucji RP nie został naruszony. Zgodnie z art. 2 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W myśl art. 84 Konstytucji RP każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych ustawie. Skarżący uważa, że wbrew uzasadnieniu decyzji jest on władającym użytkami rolnymi, a nie jak przyjęły organy właścicielem nieruchomości. W decyzjach organu oparto się na zapisach ksiąg wieczystych oraz zapisach w ewidencji gruntów i budynków. Jak co roku opisano niezgodności stanu prawnego i brak odnotowania w księgach wieczystych podziału niektórych działek. Warto też dodać, że podatnikiem w myśl art. 3 u.p.o.l. oraz art. 3 ustawy o podatku rolnym jest właściciel gruntu jak i samoistny posiadacz gruntu. Z treści skargi wynika, że podatnik w istocie nie skarży wysokości podatku wynikającego sentencji decyzji, a jedynie nie zgadza się z jego uzasadnieniem.
W zakresie zarzutu naruszenia art. 247 § 1 pkt 4 o.p. skarżący wskazuje, że nie jest zatem dopuszczalne w trybie administracyjnym wszczynanie co roku postępowania dowodowego w celu ustalenia innej podstawy opodatkowania niż pierwotnie, a wszelkie zmiany powierzchni i numeracji działek winny być korygowane automatycznie z urzędu. Zgodnie z treścią art. 247 § 1 pkt 4 o.p. organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Fakt corocznego wszczynania postępowania oraz umieszczania szczegółowego uzasadnienia w decyzji nie sprawia, że decyzja jest nieważna. Skarżący nie składa aktualnej informacji podatkowej, co więcej - kwestionuje co roku decyzję podatkową. W tym stanie rzeczy, postępowanie organu I instancji jest prawidłowe i prowadzi do wnikliwego załatwienia sprawy, w tym z uwzględnieniem okoliczności, które mają wpływ na ustalenie aktualnego stanu faktycznego (np. w 2023 r. doszło do zmiany zapisów w Ewidencji Gruntów i Budynków ze względu na przeprowadzoną modernizację gruntów). W omawianym przypadku, nie zachodzi zatem przypadek do odstąpienia od wydawania postanowienia o wszczęcie postępowania, o którym mowa w art. 165 § 5 o.p.
Odnośnie ostatniego z zarzutów - skarżący nie wskazał do naruszenia jakich przepisów postępowania doszło w omawianej sprawie i nie podał jakie konkretne nieznane stronie dowody zostały w tej sprawie wykorzystane. Skarżący prowadzi bezustanną polemikę z prawidłowymi ustaleniami organów podatkowych niejako bez sensu, skoro w istocie podziela wysokość ustalonego łącznego zobowiązania pieniężnego na 2023. Skarżący nie wskazał żadnych dowodów, które mogą się przyczynić do wyjaśnienia tej sprawy i mogłyby doprowadzić do zmiany rozstrzygnięcia zgodnie z jego wolą.
Reasumując, organy prawidłowo ustaliły skarżącemu łączne zobowiązanie pieniężne na 2023 r. uwzględniając zapisy ewidencji gruntów oraz ksiąg wieczystych. Opodatkowane zostały działki stanowiące własność skarżącego oraz te, które były w jego samoistnym posiadaniu. Zaznaczyć przy tym należy, że w odniesieniu do fragmentu działki nr [...], zajętego pod ulicę [...], skarżący nie został uznany za podatnika i nie został obciążony podatkiem od nieruchomości. Tym samym, organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy.
Zdaniem sądu, organy obu instancji w pełni zrealizowały zasady prowadzenia postępowania podatkowego wymienione w art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. W sprawie podjęto wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, jak też zebrano i wyczerpująco rozpatrzono cały materiał dowodowy. Zebrane dowody zostały ocenione prawidłowo, w granicach wyznaczonych regułę swobodnej oceny dowodów, a wnioski wyciągnięte przez organy mają logiczne uzasadnienie, o czym przekonują motywy zaskarżonej decyzji. Na podstawie zgromadzonych dowodów i ustalonego stanu faktycznego dokonały prawidłowej subsumpcji pod obowiązujące przepisy prawa.
Wobec powyższego sąd uznał, że zaskarżona decyzja w sposób prawidłowy opodatkowuje grunty, odnośnie których zebrane dowody pozwalały na stwierdzenie, że podatnikiem jest skarżący. Decyzje nie mogły ze swej istoty rozstrzygać o prawach i obowiązkach innych podatników niebędących stroną tego postępowania. Decyzje zawierają właściwą podstawę prawną, a argumenty prezentowane przez skarżącego we wniesionej skardze nie przekonały sądu do konieczności wyeliminowanie rozstrzygnięć z obrotu prawnego.
Nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI