I SA/BK 28/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2007-04-11
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowysamochody osobowenabycie wewnątrzwspólnotoweprawo wspólnotoweTWEart. 90 TWEdyskryminacja podatkowapierwszeństwo prawa UEnadpłata podatkuorgany celne

WSA uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej, uznając, że polskie przepisy o podatku akcyzowym od samochodów osobowych naruszają art. 90 TWE poprzez dyskryminację pojazdów używanych sprowadzanych z UE.

Skarżący domagał się stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu. Organy podatkowe odmówiły, uznając, że podatek został naliczony prawidłowo według przepisów krajowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję, stwierdzając, że polskie przepisy dotyczące akcyzy od samochodów osobowych, w szczególności opodatkowanie używanych pojazdów sprowadzanych z UE, naruszają zasadę równego traktowania wynikającą z art. 90 TWE.

Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. Skarżący M. Z. kwestionował decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nadpłaty. Organy podatkowe argumentowały, że podatek został naliczony zgodnie z obowiązującymi przepisami krajowymi, a organy te nie są uprawnione do kwestionowania ich mocy. Skarżący powoływał się na przepisy Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), w szczególności na zakaz dyskryminacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że organy administracyjne są związane prawem wspólnotowym, które ma pierwszeństwo przed prawem krajowym w przypadku sprzeczności. Analizując przepisy TWE, sąd stwierdził, że polskie przepisy o podatku akcyzowym od samochodów osobowych, w szczególności sposób opodatkowania używanych pojazdów sprowadzanych z innych państw członkowskich UE, naruszają art. 90 TWE, który zakazuje dyskryminacji towarów poprzez wyższe opodatkowanie produktów importowanych w porównaniu do krajowych. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, nakazując organom uwzględnienie zakazu dyskryminacji wynikającego z prawa wspólnotowego przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, polskie przepisy w zakresie, w jakim obciążają używane samochody osobowe sprowadzane z UE wyższym podatkiem akcyzowym niż podobne produkty krajowe, naruszają art. 90 TWE.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że konstrukcja podatku akcyzowego, która opodatkowuje wyłącznie samochody niezarejestrowane w kraju (w tym sprowadzane z UE), podczas gdy krajowe używane samochody po pierwszej rejestracji nie podlegają akcyzie, prowadzi do dyskryminacji naruszającej art. 90 TWE. Sąd powołał się na orzecznictwo ETS wskazujące, że różnice w sposobie obliczania podatku mogą prowadzić do wyższego opodatkowania towarów importowanych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

u.p.a. art. 80 § ust. 1 i 3

Ustawa o podatku akcyzowym

Opodatkowaniu akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą nabycia prawa rozporządzania jak właściciel, nie później niż z chwilą rejestracji.

u.p.a. art. 75 § ust.1

Ustawa o podatku akcyzowym

Stawka podatku akcyzowego dla wyrobów niezharmonizowanych wynosi 65% podstawy opodatkowania.

TWE art. 90

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Zakaz nakładania na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych wyższych od podatków nałożonych na podobne produkty krajowe oraz zakaz pośredniego chronienia produktów krajowych.

Pomocnicze

RMFin. ws. obniżenia stawek akcyzy § § 7 ust.2

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego

Wzór stosowany do obliczenia stawki dla pojazdów starszych niż dwa lata, prowadzący do podwyższenia realnej stawki podatku.

TWE art. 23

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Zakaz cła importowego lub eksportowego.

TWE art. 25

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Zakaz opłat o skutku podobnym do cła.

TWE art. 28

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Zakaz środków o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy władzy działają na podstawie i w granicach prawa.

Konstytucja RP art. 87

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Źródła powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej, w tym prawo wspólnotowe po przystąpieniu do UE.

Ord. pod. art. 120

Ustawa Ordynacja podatkowa

Organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa.

Ord. pod. art. 72 § § 1 pkt 1

Ustawa Ordynacja podatkowa

Definicja nadpłaty podatku.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 210 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Utrata uprawnienia do żądania zwrotu kosztów postępowania w przypadku niezgłoszenia wniosku przed zamknięciem rozprawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Polskie przepisy o podatku akcyzowym od samochodów osobowych naruszają art. 90 TWE poprzez dyskryminację używanych samochodów sprowadzanych z UE. Organy administracyjne mają obowiązek stosowania prawa wspólnotowego z pierwszeństwem przed prawem krajowym w przypadku sprzeczności.

Odrzucone argumenty

Organy podatkowe nie mogą kwestionować mocy obowiązujących przepisów prawa krajowego i odmawiać ich stosowania na rzecz prawa wspólnotowego.

Godne uwagi sformułowania

Organy podatkowe, zobowiązane do działania na podstawie przepisów prawa (...) mają obowiązek stosowania nie tylko przepisów prawa krajowego, ale również przepisów prawa wspólnotowego. W przypadku kolizji przepisów prawa wspólnotowego z przepisami krajowymi, zgodnie z zasadami bezpośredniego skutku i pierwszeństwa organy te powinny odmówić zastosowania przepisów krajowych na rzecz mających bezpośrednie zastosowanie przepisów prawa wspólnotowego. Konstrukcja podatku akcyzowego od samochodów osobowych narusza przepis art. 90 ust. 1 TWE, mówiący o zakazie dyskryminacji jakichkolwiek towarów w obrębie Wspólnoty Europejskiej. Wyroki Trybunału Sprawiedliwości (...) mają moc quasi prawodawczą i muszą być uwzględniane zarówno przez sądy jak i organy krajowe.

Skład orzekający

Janusz Lewkowicz

sprawozdawca

Urszula Barbara Rymarska

przewodniczący

Wojciech Stachurski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazanie na obowiązek organów administracyjnych stosowania prawa UE z pierwszeństwem przed prawem krajowym oraz na naruszenie art. 90 TWE przez polskie przepisy dotyczące akcyzy od używanych samochodów sprowadzanych z UE."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji opodatkowania akcyzą samochodów osobowych i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych obszarów prawa podatkowego, choć zasady interpretacji prawa UE są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie zasady pierwszeństwa prawa UE i zakazu dyskryminacji w kontekście podatkowym, co jest istotne dla prawników i przedsiębiorców zajmujących się handlem międzynarodowym.

Prawo UE ponad krajowym: Jak sądy egzekwują pierwszeństwo przepisów wspólnotowych w sprawach podatkowych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bk 28/07 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2007-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Janusz Lewkowicz /sprawozdawca/
Urszula Barbara Rymarska /przewodniczący/
Wojciech Stachurski
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 29 poz 257
art. 80 ust. 1 i 3, art. 75 ust.1
Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym
Dz.U. 2004 nr 87 poz 825
par.7 ust.2
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego
Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
art. 23, art. 25, art. 28 i art. 90
Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 7 i art. 87
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Tezy
Organy podatkowe, zobowiązane do działania na podstawie przepisów prawa (art. 7 Konstytucji RP, art. 120 ustawy Ordynacja podatkowa) mają obowiązek stosowania nie tylko przepisów prawa krajowego, ale również przepisów prawa wspólnotowego. W przypadku kolizji przepisów prawa wspólnotowego z przepisami krajowymi, zgodnie z zasadami bezpośredniego skutku i pierwszeństwa organy te powinny odmówić zastosowania przepisów krajowych na rzecz mających bezpośrednie zastosowanie przepisów prawa wspólnotowego.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia NSA Janusz Lewkowicz (spr.), asesor WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Decyzją z [...] listopada 2006 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z [...] września 2006 r. nr 3[...] w której odmówiono M. Z. stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym
w kwocie [...] zł z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Volkswagen Passat, nr VIN [...].
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził,
że stosownie do treści przepisu art. 80 ust. 1 ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29 poz. 257 ze zm.) akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Natomiast zgodnie z art. 80 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy podatnikami akcyzy
od samochodów są podmioty dokonujące ich nabycia wewnątrzwspólnotowego. Obowiązek podatkowy w akcyzie od samochodów osobowych powstaje w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym - art. 80 ust. 3 pkt 3 ustawy. Zgodnie z art. 81 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych niezarejestrowanych
na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym są obowiązane
po przywozie na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną do właściwego naczelnika urzędu celnego w terminie 5 dni, licząc od dnia nabycia wewnątrzwspólnotowego oraz dokonać zapłaty akcyzy nie później niż z chwilą rejestracji tego pojazdu w kraju. Stawki podatku akcyzowego zostały określone w § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.) i nie mogą być one wyższe niż 65% podstawy opodatkowania. W powyższej sprawie stawka podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego wyniosła 65%.
Dyrektor Izby Celnej w B. podkreślił, iż przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie, czy podatek akcyzowy uiszczony przez stronę stanowi podatek nadpłacony. Na tle powyższego organ wskazał, że w myśl art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Świadczenie należy uznać za nienależnie uiszczone w sytuacji, gdy podatnik dokonuje zapłaty określonej kwoty pieniężnej, mimo że nie jest do tego zobowiązany bądź, gdy w chwili spełnienia świadczenia podstawa prawna do jego dokonania wprawdzie istniała, lecz po jego spełnieniu podstawa ta odpadła.
Zdaniem organu podatkowego w rozpatrywanej sprawie obowiązek zapłaty podatku akcyzowego wynikał z powszechnie obowiązującego przepisu. Składając deklarację podatnik dokonał samoobliczenia podatku opierając się
na obowiązujących w tym czasie przepisach. Natomiast sprzeczność przepisów prawa wewnętrznego z bezpośrednio stosowanymi przepisami prawa wspólnotowego skutkuje jedynie możliwością odmowy stosowania tych przepisów przez sądy krajowe lub w przypadku istnienia wątpliwości, co do wykładni prawa Unii Europejskiej, wystosowanie przez nie pytania prejudycjalnego do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Organ podkreślił, że uprawnienie to przysługuje jedynie organom władzy sądowej, a nie organom podatkowym, które nie są władne kwestionować mocy przepisów obowiązujących w stosunku do istniejących
i wymagalnych zobowiązań podatkowych. W związku z tym, iż organy podatkowe
nie mają prawa kwestionować obowiązujących przepisów prawa, organ odwoławczy nie mógł stwierdzić, iż samoobliczenie podatku akcyzowego dokonane
przez podatnika w sposób zgodny z tymi przepisami jest nieprawidłowe.
Z tego względu Dyrektor Izby Celnej w B. stwierdził, iż nie ma on podstaw prawnych do uznania, że w chwili składania przez stronę deklaracji z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego dla podatku akcyzowego, strona uiściła podatek akcyzowy nienależny lub w kwocie wyższej niż należna.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 23, art. 25 oraz art. 90 TWE Dyrektor Izby Celnej w B. podniósł, że wskazane przepisy mówią o różnych środkach dyskryminacji towarów przywożonych z terytorium innego Państwa Członkowskiego na terytorium Polski w stosunku do takich samych produktów krajowych, które nie mają zastosowania w niniejszej sprawie.
Zdaniem organu odwoławczego, przepisy krajowe dotyczące podatku akcyzowego nie naruszają również przepisów art. 90 TWE, bowiem w przypadku samochodów osobowych dyskryminacja bezpośrednia czy pośrednia nie występuje. Polskie ustawodawstwo w żaden sposób nie dyskryminuje samochodów wyprodukowanych i użytkowanych w innych Państwach Członkowskich,
w porównaniu do takich samych towarów wyprodukowanych i użytkowanych
w Polsce. Zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym, akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium Polski, zgodnie z przepisami
o ruchu drogowym. Akcyzie podlega w jednakowy sposób krajowa sprzedaż samochodów osobowych przed ich pierwszą rejestracją w kraju, jak również nabycie wewnątrzwspólnotowe takich samochodów, niezależnie od kraju ich pochodzenia.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skardze M. Z. zarzucił decyzji Dyrektora Izby Celnej w B., że wydana została z zastosowaniem interpretacji przepisów niekorzystnej dla strony. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi, skarżący przytoczył treść przepisów art. 23, art. 25
i art. 90 TWE, wskazując, że organ odwoławczy pominął argumentację strony, opierającej wniosek o stwierdzenie nadpłaty na zapisach Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Ponadto M. Z. podniósł, iż zapisy TWE mają walor bezpośredniej stosowalności w państwach członkowskich. Przytoczył na poparcie swojego stanowiska orzecznictwo ETS.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł
o jej oddalenie. Podkreślił, że zarzuty skargi stanowią w większości powtórzenie argumentów zawartych w odwołaniu i w tym zakresie organ podtrzymuje w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Wyjściową dla merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy stała się kwestia zakresu, w jakim organy administracyjne w swej działalności orzeczniczej związane są prawem wspólnotowym, a w szczególności to, czy ewentualna sprzeczność prawa krajowego z prawem wspólnotowym pozwala organom administracyjnym na bezpośrednie stosowanie prawa wspólnotowego.
W myśl art. 87 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, czyli od 1 maja 2004 r. cały dorobek prawny Wspólnot, tzw. acquis communautaire obejmujący prawo pierwotne, w tym podstawowe zasady prawne sformułowane przez Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (ETS),
oraz prawo pochodne tworzone przez organy Wspólnoty został inkorporowany
do wewnętrznego porządku prawnego i stał się prawem obowiązującym
na terytorium Polski. Zasada poszanowania acquis communautaire
ma fundamentalne znaczenie dla jednolitości wspólnotowego porządku prawnego.
Jedną z podstawowych zasad wspólnotowego prawa pierwotnego jest zasada pierwszeństwa. Znajduje ona zastosowanie w przypadku sprzeczności norm krajowych i wspólnotowych poprzez nałożenie obowiązku stosowania normy wspólnotowej z pominięciem normy krajowej. Prymat porządku wspólnotowego
nad wewnętrznymi porządkami prawnymi ETS proklamował w klasycznym
już orzeczeniu z 1964 r. w sprawie Costa (6/64 Flaminio Costa v. Enel). Pogląd
o nadrzędności prawa wspólnotowego nad krajowym jest w orzecznictwie ETS-u ugruntowany i systematycznie rozwijany. Zasada pierwszeństwa ma charakter bezwarunkowy i nieograniczony. Oznacza to z jednej strony, iż z pierwszeństwa korzystają wszystkie normy prawa wspólnotowego, zawarte zarówno w prawie pierwotnym jak i wtórnym, z drugiej zaś, iż żadna norma prawa krajowego nie może mieć pierwszeństwa przed prawem wspólnotowym (wyrok w sprawie 11/70 Internationale Handelsgesellschaft z 1970 r.).
Należy jednocześnie wskazać, iż zgodnie z powyższą zasadą, na każdym organie Państwa Członkowskiego, w tym również na organach administracyjnych
i podatkowych spoczywa obowiązek stosowania przepisu wspólnotowego
z pominięciem sprzecznego z nim przepisu krajowego. W tym aspekcie mamy
do czynienia z bezpośrednim stosowaniem przepisów wspólnotowych,
które w przypadku kolizji z przepisami krajowymi mają pierwszeństwo zastosowania. Organy administracji publicznej mają obowiązek stosowania prawa wspólnotowego, jako elementu krajowego porządku prawnego.
W świetle tych uwag należy więc uznać, że orzekające w tej sprawie organy podatkowe, zobowiązane do działania na podstawie przepisów prawa (art. 7 Konstytucji RP, art. 120 ustawy Ordynacja podatkowa), miały obowiązek stosowania nie tylko przepisów prawa krajowego, ale również przepisów prawa wspólnotowego. W przypadku kolizji przepisów prawa wspólnotowego z przepisami krajowymi, zgodnie z omówionymi powyżej zasadami bezpośredniego skutku i pierwszeństwa organy te powinny odmówić zastosowania przepisów krajowych na rzecz mających bezpośrednie zastosowanie przepisów prawa wspólnotowego. Naczelnik Urzędu Celnego wydając decyzję o odmowie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym
w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego,
jak i Dyrektor Izby Celnej utrzymując powyższą decyzję w mocy, nie mogli pominąć przepisów wspólnotowych.
Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia zgodności
z prawem wspólnotowym, należy w pierwszym rzędzie wskazać, że Państwa członkowskie, w tym Polska mogą regulować kwestie związane z opodatkowaniem podatkiem akcyzowym w taki sposób, aby nie naruszało to fundamentalnych swobód rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, w szczególności swobodnego przepływu towarów. Swoboda przepływu towarów jest najważniejszą ze swobód składających się na Wspólny Rynek. Wyraża się ona w zapewnieniu nieograniczonej barierami celnymi, podatkowymi, prawnymi lub technicznymi swobody cyrkulacji towarów
na całym terytorium Wspólnoty Europejskiej. Realizowana jest przez nakazy
i zakazy, w tym m.in. zakaz stosowania ceł i opłat o podobnym skutku (zakaz barier taryfowych) i zakaz dyskryminacyjnego lub protekcjonistycznego stosowania podatków. Regulacje związane ze swobodą przepływu towarów zawierają
m.in. art. 25, art. 28 i art. 90 TWE.
Stosownie do art. 25 TWE, zakazane jest stosowanie ceł importowych
lub eksportowych w obrocie handlowym między państwami członkowskimi Wspólnoty Europejskiej. Zakaz ten interpretowany jest szeroko i jest on zakazem bezwzględnym, w odróżnieniu od ograniczeń ilościowych i środków o skutku podobnym (art. 28 TWE), od których stosowania dopuszczalne są odstępstwa
(art. 30 TWE). Jeżeli więc Państwo nałoży opłatę z tytułu przekroczenia przez towar granicy w sposób sprzeczny z art. 25 TWE importer lub eksporter może odmówić
jej uiszczenia, powołując się wprost na ten przepis. Cłem jest nakładana
przez Państwo opłata pieniężna pobierana z tytułu przekroczenia granicy
przez towar, liczona od wartości, ilości lub wagi. Z kolei do opłat o skutku podobnym do cła, zgodnie z orzecznictwem ETS zaliczane są np. opłaty za badania fitosanitarne, weterynaryjne, opłaty za utrzymanie składów celnych. Zgodnie
z tym orzecznictwem, jakakolwiek opłata pieniężna, bez względu na jej przeznaczenie i sposób nałożenia, nałożona jednostronnie na towary z powodu przekroczenia granicy, nie będąca cłem w wąskim rozumieniu, stanowi opłatę
o równoważnym skutku w rozumieniu art. 23 i art. 25 TWE (por. Wprowadzenie
do prawa Wspólnot Europejskich (Unii Europejskiej) pod redakcją Andrzeja Wróbla, Zakamycze 2002, s. 264-265).
Kwestionowane przez skarżącego przepisy ustawy o podatku akcyzowym opodatkowują wszystkie samochody osobowe, rejestrowane po raz pierwszy
na terytorium RP, bez względu na to, czy są one pochodzenia krajowego,
czy zagranicznego. Zaznaczyć należy, że powstanie obowiązku podatkowego
w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego nie wiąże się z przekroczeniem granicy państwa członkowskiego, lecz z nabyciem prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel – art. 80 ust. 3 pkt 3 ustawy
o podatku akcyzowym. Jak wyjaśnił to ETS w wydanym na wniosek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyroku z 18 stycznia 2007 r. w sprawie
C-313/05, podatek akcyzowy ustanowiony w Polsce na podstawie cyt. ustawy
o podatku akcyzowym, który nie jest nakładany na pojazdy osobowe w związku
z przekroczeniem przez nie granicy, nie stanowi cła przywozowego ani opłaty
o skutku równoważnym w rozumieniu art. 25 TWE. Nie można zatem mówić
o sprzeczności obowiązujących w tym zakresie przepisów krajowych z art. 25 TWE. W przywołanym orzeczeniu ETS stwierdził również, że art. 28 TWE nie znajduje zastosowania do deklaracji uproszczonej, takiej jak przewidziana w art. 81 ust.1
pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym, a art. 3 ust. 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG
z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania nie sprzeciwia się takiej deklaracji, jeżeli sporne uregulowanie można interpretować w ten sposób, że deklarację tę należy złożyć z chwilą nabycia prawa
do rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak
niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji przez pryzmat uregulowania zawartego w art. 90 TWE wskazać trzeba, iż zgodnie z tymże przepisem żadne państwo członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe. Ponadto żadne państwo członkowskie nie nakłada na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych, które pośrednio chronią inne produkty. Artykuł 90 TWE zawiera zatem zakaz dyskryminacji lub protekcjonistycznego stosowania krajowego systemu podatkowego i ma charakter bezwzględny. Przepis ten wymaga jednakowego traktowania podobnych produktów krajowych i importowanych. Należy interpretować go szeroko, tak, by objął on wszystkie przepisy podatkowe,
które pozostają w sprzeczności z zasadą równego traktowania produktów krajowych
i produktów importowanych (ETS 148/77 Hansen przeciwko Hauptzollamt Flensburg).
Oceniając zgodność przepisów prawa krajowego regulujących opodatkowanie podatkiem akcyzowym samochodów osobowych niezarejestrowanych na terenie kraju z przytoczonym art. 90 TWE podnieść również należy, iż w myśl art. 80 ust. 1
cyt. ustawy o podatku akcyzowym, akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Podatnikami akcyzy od samochodów są podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed pierwszą jego rejestracją na terytorium kraju. Jednocześnie w ustępie 3 art. 80 ustawy wskazuje się, że obowiązek podatkowy
w akcyzie od samochodów w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego powstaje z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel,
nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie
z przepisami o ruchu drogowym. Stawka akcyzy, stosownie do treści art. 75 ust. 1 ustawy na wyroby akcyzowe niezharmonizowane wynosi 65 % podstawy opodatkowania, z wyjątkiem stawki na energię elektryczną.
Korzystając z zawartego w ustawie upoważnienia Minister Finansów
w cyt. wyżej rozporządzeniu z 22 kwietnia 2004 r. obniżył i zróżnicował stawki podatku akcyzowego dla samochodów osobowych. Dla pojazdów rocznych
i dwuletnich stawki wynosiły 3,1% lub 13,6% podstawy opodatkowania w zależności od pojemności silnika – poz. 27 załącznika nr 1 do rozporządzenia. Jednak
w przypadku sprzedaży samochodów osobowych na terytorium kraju
oraz sprowadzonych z innych krajów Wspólnoty po upływie dwóch lat kalendarzowych od daty produkcji, do obliczenia stawki zastosowanie miał wzór wskazany w § 7 ust. 2 tego rozporządzenia. Zastosowanie tego wzoru prowadzi
do podwyższenia realnej stawki podatku ponad poziom 3,1% lub 13,6% podstawy opodatkowania (w zależności od pojemności silnika). Jak trafnie zauważył to WSA
w Lublinie, tylko teoretycznie stawki podatkowe dla podobnych samochodów osobowych sprzedawanych w kraju jako nowe i używane są jednakowe
w porównaniu do stawek dla nowych i używanych samochodów nabywanych wewnątrzwspólnotowo (wyrok z 25 maja 2005 r., sygn. akt I SA/Lu 77/05, opubl. "Przegląd Orzecznictwa Podatkowego" 2006, nr 5, poz. 94). Objęcie zakresem przedmiotowym ustawy wyłącznie samochodów niezarejestrowanych na terenie kraju spowodowało bowiem, że sprzedawane na terenie kraju używane samochody osobowe nie podlegają opodatkowaniu akcyzą (gdyż wcześniej były zarejestrowane), sprowadzane zaś z państw członkowskich Unii obciążone są podatkiem akcyzowym, którego wysokość uzależniona jest od wieku pojazdu.
W świetle powyższego nie może budzić wątpliwości wniosek, że powyższa konstrukcja podatku akcyzowego od samochodów osobowych narusza przepis
art. 90 ust. 1 TWE, mówiący o zakazie dyskryminacji jakichkolwiek towarów
w obrębie Wspólnoty Europejskiej. Wskazać w tym miejscu należy na wiążący niniejszy sąd krajowy, wyrok ETS z 18 stycznia 2007 r. w sprawie C-313/05,
w którym Trybunał stwierdził, że artykuł 90 akapit 1 TWE zostaje naruszony, gdy podatek nakładany na produkty przywożone zza granicy i podatek nakładany na podobne produkty krajowe są obliczane w różny sposób i zgodnie z innymi zasadami, co prowadzi – chociażby tylko w niektórych przypadkach – do wyższego opodatkowania towaru przywiezionego zza granicy. Podatek akcyzowy nie powinien obciążać produktów pochodzących z innych państw członkowskich bardziej, niż obciąża on podobne produkty krajowe. Podkreślić także należy, iż wyroki Trybunału Sprawiedliwości wydane na podstawie art. 234 TWE mają moc quasi prawodawczą
i muszą być uwzględniane zarówno przez sądy jak i organy krajowe poszczególnych państw członkowskich Wspólnoty Europejskiej.
W konkluzji należy stwierdzić, że art. 80 ust. 1 cyt. ustawy o podatku akcyzowym oraz przepis § 7 ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia
22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego
nie uwzględniają zasad wynikających z art. 90 TWE. Zatem pomiędzy przepisami krajowymi i prawem wspólnotowym zachodzi sprzeczność, która winna być, zgodnie z zasadą pierwszeństwa i bezpośredniego stosowania rozstrzygnięta
poprzez zastosowanie prawa wspólnotowego. Powyższe oznacza, że organy celne obu instancji wydając zaskarżone decyzje powinny uwzględnić z urzędu treść art. 90 akapit 1 TWE, czego, w niniejszej sprawie nie uczyniły.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana
z naruszeniem prawa materialnego, poprzez niezastosowanie w tej sprawie przepisu art. 90 ust. 1 TWE. Powyższe uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji
na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią wynikający z art. 90 TWE zakaz obciążania podatkiem akcyzowym używanych samochodów osobowych pochodzących z innych państw członkowskich Unii Europejskiej bardziej, niż obciąża on podobne produkty krajowe.
Sąd nie zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie, albowiem skarżący utracił uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, gdyż najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosił wniosku w tym przedmiocie (por art. 210 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Podnieść przy tym należy, iż o treści wspomnianego uregulowania art. 210 § 1 skarżący został pouczony w zawiadomieniu o terminie rozprawy (k.19 i zwrotne potwierdzenie odbioru – k.21).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI