I SA/BK 122/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2024-05-14
NSAAdministracyjneŚredniawsa
egzekucja administracyjnazarzut w sprawie egzekucjiwygaśnięcie obowiązkutytuł wykonawczyodpowiedzialność solidarnaprawo procesowe administracyjnesąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę podatnika na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy decyzję o oddaleniu zarzutu wygaśnięcia obowiązku w egzekucji administracyjnej.

Skarżący A. P. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego o oddaleniu zarzutu wygaśnięcia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące m.in. błędnej wykładni przepisów o egzekucji administracyjnej oraz zmiany jego statusu jako zobowiązanego. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące błędu co do osoby zobowiązanego są przedmiotem odrębnego postępowania, a postępowanie egzekucyjne nie jest instancją do kwestionowania ostatecznych decyzji podatkowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Białymstoku o oddaleniu zarzutu wygaśnięcia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący kwestionował możliwość prowadzenia egzekucji, podnosząc zarzuty dotyczące m.in. naruszenia przepisów KPA oraz błędnej wykładni art. 33 § 2 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) w związku ze zmianą jego statusu jako zobowiązanego. Sąd podkreślił, że postępowanie egzekucyjne ma na celu wykonanie aktu administracyjnego, a nie jego merytoryczną weryfikację. Zarzuty dotyczące błędu co do osoby zobowiązanego były przedmiotem odrębnego postępowania, a sąd egzekucyjny nie może wkraczać w kompetencje organu administracji publicznej, który rozstrzygnął o prawach i obowiązkach strony w postępowaniu jurysdykcyjnym. Sąd wskazał również, że zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są niekonkurencyjne w stosunku do środków prawnych przysługujących w odrębnych postępowaniach. Stwierdzono, że organy obu instancji działały zgodnie z prawem, a materiał dowodowy był kompletny. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut dotyczący wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części nie może być skutecznie podniesiony, jeśli jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, lub jeśli dotyczy kwestionowania wysokości należności ustalonej w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił zasadę niekonkurencyjności środków prawnych w postępowaniu egzekucyjnym. Postępowanie egzekucyjne nie jest instancją do merytorycznej weryfikacji decyzji podatkowych ani do rozpatrywania zarzutów, które są przedmiotem odrębnych postępowań. Zarzut wygaśnięcia obowiązku, jeśli dotyczy kwestii już rozstrzygniętych, powinien zostać uznany za niedopuszczalny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 34 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

t. j.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 32 § aa

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wierzyciel niezwłocznie zawiadamia organ egzekucyjny o zmianie wysokości należności pieniężnej objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej wygaśnięcia w całości albo w części.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a.

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzuty dotyczące błędu co do osoby zobowiązanego oraz wygaśnięcia obowiązku są przedmiotem odrębnych postępowań i nie mogą być rozpatrywane w postępowaniu egzekucyjnym. Postępowanie egzekucyjne nie jest instancją do merytorycznej weryfikacji ostatecznych decyzji podatkowych. Zasada niekonkurencyjności środków prawnych wyklucza rozpatrywanie tych samych kwestii w postępowaniu egzekucyjnym i w odrębnych postępowaniach.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 7, 8 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania, nieuwzględniający interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę materiału dowodowego. Naruszenie art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie z uwagi na zmianę statusu skarżącego jako zobowiązanego solidarnie.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie egzekucyjne jest fazą następną, a jego celem jest doprowadzenie do wykonania aktu administracyjnego, który został wydany na zakończenie etapu jurysdykcyjnego. Organ egzekucyjny nie może wkraczać w kompetencję organu administracji publicznej, który w postępowaniu rozpoznawczym (jurysdykcyjnym) w sposób władczy rozstrzygnął o prawach i obowiązkach strony, wynikających z przepisów prawa materialnego. Weryfikacja decyzji ostatecznych w postępowaniu egzekucyjnym jest bezwzględnie niedopuszczalna, gdyż na jej przeszkodzie stoi zasada trwałości takich decyzji. Uregulowanie to wprowadza zasadę niekonkurencyjności środków prawnych.

Skład orzekający

Dariusz Marian Zalewski

przewodniczący sprawozdawca

Justyna Siemieniako

członek

Marcin Kojło

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady niekonkurencyjności postępowań w egzekucji administracyjnej oraz ograniczeń w kwestionowaniu ostatecznych decyzji podatkowych na etapie egzekucyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i ich relacji do odrębnych postępowań.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych zasad proceduralnych w postępowaniu egzekucyjnym, które są kluczowe dla prawników zajmujących się tą dziedziną prawa. Nie zawiera jednak nietypowych faktów ani zaskakujących rozstrzygnięć.

Egzekucja administracyjna: Kiedy zarzuty są niedopuszczalne?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bk 122/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-05-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski /przewodniczący sprawozdawca/
Justyna Siemieniako
Marcin Kojło
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Justyna Siemieniako, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 12 stycznia 2024 r. nr 2001-IEW.720.56.2023 w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.
Uzasadnienie
I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
1. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Białystoku postanowieniem z 29 listopada 2023 r., nr 2003-SEW.720.1353.2023.10, oddalił zarzut A. P. dotyczący wygaśnięcia obowiązku w zakresie "wpłat dokonanych w postępowaniu egzekucyjnym [...]" w egzekucji administracyjnej prowadzonej na postawie tytułu wykonawczego z 27 maja 2021 r., nr [...].
2. Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe rozstrzygnięcie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku postanowieniem z 12 stycznia 2024 r., nr 2001-IEW.720.56.2023, utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że Naczelnik w dniu 15 kwietnia 2021 r. decyzją o nr 2003-SEW.4121.3.2021 orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako członka zarządu P. wraz z Fundacją za nieuregulowane przez Fundację zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pełnienia funkcji płatnika, odsetki za zwłokę za okres od stycznia 2018 r. do grudnia 2019 r. oraz koszty postępowania egzekucyjnego. Decyzja została doręczona 16 kwietnia 2021 r.; skarżący nie złożył odwołania.
3. W dniu 11 maja 2021 roku Naczelnik wystawił upomnienie nr [...] wzywające do uregulowania należności wynikających z ww. decyzji w terminie 7 dni od otrzymania i informujące, że w przypadku braku zapłaty zostanie wszczęta egzekucja administracyjna.
4. Z uwagi na brak wpłaty na poczet zaległości objętych upomnieniem, wierzyciel w dniu 27 maja 2021 roku wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i skierował go do organu egzekucyjnego.
W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny - Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego - w dniu 7 lipca 2022 r. przekazał na poczet zaległości objętych ww. tytułem wykonawczym kwotę 38.139,77 zł uzyskaną w wyniku zajęcia wierzytelności przysługującej skarżącemu z tytułu sumy uzyskanej z egzekucji nieruchomości należących od W. u Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Białymstoku, P. K. Na stronie 2-3 skarżonego postanowienia Naczelnik wskazał w jaki sposób organ egzekucyjny zaliczył powyższą kwotę na poczet zaległości objętych tytułem wykonawczym nr [...].
Dodatkowo Naczelnik poinformował, że w dniu 7 lipca 2022 r. organ egzekucyjny przekazał do wierzyciela inne kwoty, które zostały uzyskane w wyniku realizacji zajęcia wierzytelności u Komornika z tytułu przysługujących skarżącemu kwot z egzekucji nieruchomości, na poczet innych zaległości nieobjętych tytułem wykonawczym nr [...].
Dyrektor zauważył, że w trakcie egzekucji prowadzonej na podstawie ww. tytułu wykonawczego organ egzekucyjny doprowadził do częściowego wygaśnięcia zobowiązania. Prowadzone postępowanie jest ograniczone do kwoty wymagalnej zaległości podatkowej, która na dzień wydania postanowienia wynosiła 547.686,51 zł. Podkreślił, że na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie doszło do częściowego wygaśnięcia dochodzonych należności części dotyczącej "wpłat dokonanych w postępowaniu egzekucyjnym [...]". Tym samym zgłoszony zarzut ocenił jako niezasadny.
Dyrektor zwrócił uwagę, że przepisy prawa nie przewidują obowiązku aktualizowania tytułu wykonawczego w przypadku wygaśnięcia należności pieniężnej objętej tytułem wykonawczym w całości albo w części. Stosownie natomiast do art. 32 aa pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") wierzyciel niezwłocznie zawiadamia organ egzekucyjny o zmianie wysokości należności pieniężnej objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej wygaśnięcia w całości albo w części.
Odnosząc się do zarzutu, że wierzyciel nie wskazał, na poczet jakich należności zaliczono sumę 81.168,73 zł jako różnicę pomiędzy kwotą przekazaną przez Komornika, a uwzględnioną w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym, Dyrektor zauważył, że skarżący wniósł zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Kwota różnicy między kwotą uzyskaną przez Komornika Sądowego w postępowaniu [...], a kwotą zaliczoną na zaległości objęte ww. tytułem wykonawczym została zaliczona na zaległości objęte innymi tytułami wykonawczymi, co do których nie wniesiono zarzutów.
Odnosząc się do zgłoszonego w zażaleniu zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.) Dyrektor wskazał, że zarzut ten jest przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego przez Naczelnika pod numerem sprawy 2003-4/5 SEW.720.1535.2023. Naczelnik postanowieniem z 10 stycznia 2024 r. nr 2003-SEW.720.1535.2023.17 oddalił zarzuty nieistnienia obowiązku oraz błędu co do zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego z 27 maja 2021 r. nr [...]. Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie zarzucając naruszenie art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. Dyrektor, postanowieniem z 28 lutego 2024 r. nr 2001-IEW.720.8.2024 utrzymał je w mocy.
Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zwolnienie rachunków bankowych oraz należności ZUS skarżącego od zajęcia Dyrektor wskazał, że organ egzekucyjny w przypadku otrzymania zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 1-5 u.p.e.a. umarza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części. Umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie czynności egzekucyjnych (art. 60 § 1 u.p.e.a.). W rozpoznawanej sprawie Naczelnik swoim postanowieniem oddalił zarzut z art. 33 § 2 pkt 2 pkt 5 u.p.e.a., a Dyrektor utrzymał w mocy to postanowienie. Tym samym nie ziściły się przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, a w następstwie tego zwolnienia rachunków bankowych.
5. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając je w całości zarzucił mu naruszenie:
- art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania uczestnika do władzy publicznej, wydaniu decyzji nieuwzględniającej interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz przez zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności nieprzeprowadzenie wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dokonanie jego oceny w sposób dowolny i wybiórczy przy nieuwzględnieniu sytuacji skarżącego jako osoby obecnie niepełniącej funkcji w ramach organu podmiotu zobowiązanego;
- art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie z uwagi na zmianę statusu skarżącego jako zobowiązanego solidarnie, bowiem w jego ocenie - z uwagi na wykreślenie jego osoby z KRS jako pełniącego funkcję Prezesa Zarządu Polskiego Funduszu Inwestycyjnego powinno stanowić to podstawę faktyczną zmiany decyzji 2003-SEW.4121.3.2021 o solidarnej odpowiedzialności z tytułu nieuregulowanych przez Fundację zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu pełnienia funkcji płatnika wraz z odsetkami za okres od stycznia 2018 roku do grudnia 2019 roku wraz z kosztami postępowania egzekucyjnego.
6. W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o jej oddalenie. W ocenie Dyrektora, skarżący zdaje się mylić dwa postępowania prowadzone przez Naczelnika, które zostały zakończone postanowieniami z 29 listopada 2023 r. nr 2003-SEW.720.1353.2023.10 i z 10 stycznia 2024 r. nr 2003-SEW.720.1535.2023.17.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
1. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustaw z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
2. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
3. Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
4. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
5. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem, stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa.
6. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zarzut w postępowaniu egzekucyjnym stanowi swoisty środek zaskarżenia, spełniający podobną rolę jak odwołanie w postępowaniu administracyjnym, posiada jednak pewne odrębności. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2175/20, wszystkie orzeczenia powoływane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Istotne jest również, że w ramach postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów, organ nie rozpatruje sprawy pod względem merytorycznym, ani też nie może dokonywać oceny decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach zarzutów nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty. Organ w postępowaniu wywołanym wniesionymi zarzutami, jest nimi związany i zarzuty te ograniczają zakres orzekania.
Wskazać jednocześnie należy, że postępowanie egzekucyjne nie jest procedurą, w ramach której mają zostać skonkretyzowane prawa lub obowiązki strony, wynikające z przepisów prawa materialnego. Taka konkretyzacja ma bowiem miejsce na etapie wcześniejszym, określanym jako postępowanie jurysdykcyjne. Postępowanie egzekucyjne jest fazą następną, a jego celem jest doprowadzenie do wykonania aktu administracyjnego, który został wydany na zakończenie etapu jurysdykcyjnego. Ze względu na charakter postępowania egzekucyjnego, organ ma zatem ograniczone możliwości badania sprawy. Nie może odnosić się do zagadnień związanych z ustaleniami faktycznymi i zastosowaniem do nich przepisów prawa materialnego.
Celem zarzutów jest ochrona strony postępowania egzekucyjnego przed niezasadnym lub niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów i zajęcia stanowiska w ich przedmiocie służy merytorycznemu ich załatwieniu w tym postępowaniu. Organ egzekucyjny nie może natomiast merytorycznie badać zarzutu, który jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym. W takich okolicznościach ustawodawca przewidział konieczność wydania rozstrzygnięcia o niedopuszczalności zarzutu, a nie oddalenia go (art. 34 § 2 pkt 3 lit.a u.p.e.a).
Jak wskazuje się w orzecznictwie ratio legis regulacji art. 34 § 2 pkt 3 lit.a u.p.e.a. jest wyeliminowanie konkurencji w zakresie rozpatrywania tych samych kwestii, w ramach dwóch postępowania, tj. zwykłego postępowania administracyjnego, w tym także podatkowego, bądź sądowego, a jednocześnie postępowania egzekucyjnego czy zabezpieczającego, których głównym i podstawowym celem jest doprowadzenie do wykonania konkretnego obowiązku (patrz: Wyrok WSA w Rzeszowie z 13.01.2022 r., I SA/Rz 841/21, LEX nr 3323238, wyrok WSA w Olsztynie z 3.02.2022 r., I SA/Ol 766/21, LEX nr 3323057.) Uregulowanie to wprowadza zasadę niekonkurencyjności środków prawnych. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 marca 2021 r., I SA/Łd 166/21, Legalis nr 2578928).
7. Stosownie do art. 34 § 2, wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Ponownie należy podkreślić, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej jest środkiem obrony zobowiązanego przed egzekucją, który dodatkowo – co ma kluczowe znaczenie w rozpoznawanej sprawie – jest niekonkurencyjny w stosunku do środków prawnych przysługujących zobowiązanemu w ramach odrębnych postępowań, w tym postępowania podatkowego.
8. W sprawie nie budzi wątpliwości sądu, że Dyrektor zaskarżonym postanowieniem z 12 stycznia 2024 r. nr 2001-IEW.720.56.2023 utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego US w Białymstoku z 29 listopada 2023 r. nr 2003-SEW.720.1353.2023.10 wydane w oparciu o art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. i oddalające zarzut wygaśnięcia obowiązku w części dotyczącej "wpłat dokonanych w postępowaniu egzekucyjnym [...]". Dyrektor rozpatrując zażalenie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy wskazując dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. dlatego sąd nie widzi potrzeby powielania tej argumentacji w uzasadnieniu wyroku.
Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, wokół którego koncentruje się argumentacja skargi, jest natomiast przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego przez Naczelnika pod numerem sprawy 2003-SEW.720.1535.2023; Naczelnik postanowieniem z 10 stycznia 2024 r. nr 2003-SEW.720.1535.2023.17 oddalił zarzuty nieistnienia obowiązku oraz błędu co do zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego z 27 maja 2021 r. nr [...]. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika z 10 stycznia 2024 roku zarzucając naruszenie art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. Dyrektor postanowieniem z 28 lutego 2024 roku nr 2001-IEW.720.8.2024 utrzymał je w mocy.
Sąd pragnie jednocześnie wskazać, że organ egzekucyjny nie może wkraczać w kompetencję organu administracji publicznej, który w postępowaniu rozpoznawczym (jurysdykcyjnym) w sposób władczy rozstrzygnął o prawach i obowiązkach strony, wynikających z przepisów prawa materialnego. Innymi słowy, na etapie postępowania egzekucyjnego nie jest możliwe wprowadzanie zmian w tej materii, która jednoznacznie została rozstrzygnięta w decyzji podatkowej, kończącej postępowanie rozpoznawcze. Weryfikacja decyzji ostatecznych w postępowaniu egzekucyjnym jest bezwzględnie niedopuszczalna, gdyż na jej przeszkodzie stoi zasada trwałości takich decyzji. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji mogą mieć na celu wykazanie nieistnienia obowiązku, ale nie podważenie aktu administracyjnego, nakładającego ten obowiązek (por. J. Dembczyńska, P. Pietrasz, K. Sobieralski, R. Suwaj, Praktyka administracyjnego postępowania egzekucyjnego, Wrocław 2009, s. 249; wyrok NSA z dnia 3 listopada 2020 r., II FSK 1750/18; CBOSA).
Należy przy tym podkreślić, że kontrola postępowania zainicjowanego wniesionymi przez stronę zarzutami nie jest kolejną instancją, z wykorzystaniem której strona mogłaby podważać podstawy wszczęcia postępowania egzekucyjnego, poprzez dążenie do wyeliminowania jego źródła. Celem (ratio legis) art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a. jest usprawnienie postępowania egzekucyjnego. Uregulowanie to wprowadza zasadę niekonkurencyjności środków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II FSK 1535/12; CBOSA). Jednocześnie, nie ma uzasadnienia do merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących danej kwestii, jeżeli została ona określona lub ustalona w orzeczeniu, od którego przysługują odrębne środki zaskarżenia lub zarzut był lub będzie przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2018 r., II FSK 3478/15; CBOSA).
Postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów i zajęcia stanowiska w ich przedmiocie służy merytorycznemu ich załatwieniu w tym postępowaniu. Konsekwencją tego jest oddalenie zarzutów z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., bądź ich uznanie w części lub całości (art. 34 § 2 pkt 2 u.p.e.a.). Rozstrzygnięcie powyższe oznacza ich merytoryczne rozpoznanie przez organ i stwierdzenie, że są one bezzasadne i nie zasługują na uwzględnienie. Organ egzekucyjny nie może natomiast merytorycznie badać zarzutu, który jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym. Zgłoszony przez skarżącego zarzut dotyczący błędu co do zobowiązanego jest przedmiotem odrębnie toczącego się postępowania w sprawie zarzutów, co wynika z zaskarżonego postanowienia i czego skarżący nie kwestionuje. Jak już zostało wyjaśnione powyżej, w ramach rozpoznania niniejszej skargi wykluczona była możliwość konkurencyjnej oceny kwestii rozstrzyganych w odrębnym postępowaniu. Z uwagi na powyższe zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. należało uznać za bezzasadny.
9. Jako bezzasadne sąd ocenił również zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zdaniem sądu, organy obu instancji podjęły wszelkie czynności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Postępowanie było prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Materiał zgromadzony w sprawie był kompletny, uwzględniał bowiem wszystkie okoliczności faktyczne mające znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Okoliczność, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie spełnia oczekiwań skarżącego nie stanowi automatycznie o jego wadliwości.
10. Reasumując sąd uznał, że skarżący nie przedstawił żadnych merytorycznych argumentów, które mogłyby wpłynąć na zmianę zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Dyrektor wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa, wskazując w szczególności na treść art. art. 33 u.p.e.a.
11. Mając powyższe na uwadze sąd stwierdził, że skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw, a w sprawie brak jest uchybień mogących powodować uchylenie zaskarżonego aktu z innych powodów. Dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI