I SA/Bk 122/10

I SA/Bk 122/10 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2010-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-03-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Wojciech Stachurski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II FSK 2117/10 - Wyrok NSA z 2012-04-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
art.33, art. 34
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Pietrasz, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi L. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu [...] września 2009 r. Prezydent [...] W. wystawił wobec Pani L. P. (dalej zwanej również jako "Skarżąca") tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący należności z tytułu opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne za 2007 r. wraz z odsetkami. Tytuł ten został skierowany do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., celem przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego do majątku dłużnika. Organ egzekucyjny zawiadomieniami z [...] października 2009 r. dokonał zajęcia trzech należących do Skarżącej rachunków bankowych. Odpisy zawiadomień o zajęciu tych rachunków wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Skarżącej 13 października 2009 r.
Pismem z 14 października 2009 r. (data wpływu) Pani L. P. zgłosiła do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, oparte na przepisach art. 33 pkt 1, 6 i 8 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – w dalszej części niniejszego uzasadnienia powoływanej w skrócie "u.p.e.a." Zarzuty te dotyczyły nieistnienia obowiązku, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej i zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zdaniem Skarżącej niezasadne jest egzekwowanie odsetek za zwłokę od nieuiszczonych w terminie opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne. Kategoria odsetek nie mieści się w katalogu spraw określonych w art. 2 u.p.e.a. i nie mogą one być realizowane w trybie egzekucji administracyjnej. Niedopuszczalność egzekucji odsetek wynika również z braku podstaw prawnych do ich naliczenia
w prawie geodezyjnym i kartograficznym oraz w przepisach wykonawczych. Skarżąca zarzuciła również nieistnienie obowiązku co do należności głównej wynikającej z tytułu wykonawczego. W związku z wejściem w życie ustawy
z 12 stycznia 2007 r. o zmianie ustawy o działach administracji rządowej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 21, poz. 125) utraciło moc prawną rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 19 lutego 2004 r. w sprawie wysokości opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne oraz udzielanie informacji, a także za wykonanie wyrysów i wypisów z operatu ewidencyjnego (Dz. U. Nr 37, poz. 333 ze zm.). Zdaniem Skarżącej nieistnienie tego obowiązku wynika ponadto z art. 15 ust. 1 ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. Nr 64, póz. 565 ze zm.), w którym wskazano,
iż korzystanie z rejestrów publicznych podmioty niepubliczne w związku z realizacją zleceń podmiotu publicznego, jest nieodpłatne. Zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunków bankowych Skarżąca uzasadniała niemożnością sfinansowania bieżących zakupów i usług związanych
z codziennymi potrzebami życiowymi oraz oszczędności na rachunku kredytowym służące zaspokojeniu poszczególnych rat kredytu.
W związku tym Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wystąpił do Prezydenta [...] W., jako wierzyciela dochodzonej należności, o zajęcie stanowiska do zgłoszonych w tej sprawie zarzutów.
W wydanym [...] listopada 2009 r. postanowieniu Prezydent [...] W. uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Na postanowienie to Skarżąca nie wniosła zażalenia.
Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wydał [...] grudnia 2009 r. postanowienie nr [...], w którym również uznał, że zgłoszone zarzuty są niezasadne. Na postanowienie to Pani L. P. wniosła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w B.
Po rozpoznaniu sprawy w drugiej instancji Dyrektor Izby Skarbowej
w B. wydał [...] stycznia 2010 r. postanowienie nr [...], w którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. W uzasadnieniu stwierdził, że zgodnie z art. 34 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, organ egzekucyjny prowadzący egzekucję należności pieniężnych, rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Odnośnie zgłoszonego przez Skarżącą zarzutu nieistnienia obowiązku wypowiedział się wierzyciel uznając, że jest on niezasadny, a stosownie do art. 34 § 1 ustawy wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zarzut nieistnienia obowiązku mógł podlegać weryfikacji wyłącznie w trakcie postępowania zażaleniowego przed wierzycielem w przedmiocie zajętego przez wierzyciela stanowiska w sprawie zarzutów.
Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej należności ujętych w tytule wykonawczym, organ stwierdził, że obowiązek uiszczenia opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne wynika wprost z przepisów prawa,
tj. art. 40 ust. 3b ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Wysokość tych opłat regulują przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne. Opłaty te, jako przychody funduszy celowych podlegają egzekucji administracyjnej, zgodnie z art. 2 § 1 pkt 6 u.p.e.a.
W tym zakresie organ wskazał też, że zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej w przedmiotowej sprawie był już rozpatrywany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, który w wyroku z 29 stycznia 2009 r. sygn. akt
I SA/Bk 501/08 uznał, iż opłaty za czynności geodezyjne i kartograficzne
są należnościami publicznoprawnymi podlegającymi egzekucji administracyjnej stosownie do art. 2 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Zdaniem organu należności z tytułu opłat
za czynności geodezyjne i kartograficzne to zarówno należności główne, jak i odsetki za zwłokę. Skoro zatem kwestia dopuszczalności egzekucji administracyjnych obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym była już rozpatrywana przez Sąd,
to zarzut, że niedopuszczalna jest egzekucja odsetek za zwłokę, wskazanych
w tytule wykonawczym jest niezasadny.
Za nieuzasadniony organ uznał też zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, jakim było zajęcie rachunków bankowych. Organ pierwszej instancji wypowiedział się w sprawie tego zarzutu i ponadto zauważył, że wnosząc swoje zarzuty Skarżąca nie wskazała, jaki środek egzekucyjny byłby dla niej mniej uciążliwy. Dokonując zajęcia rachunków bankowych organ postąpił stosownie do art. 7 § 2 u.p.e.a., który obliguje organ egzekucyjny do stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku. Wybór tych środków pozostawiony jest organowi egzekucyjnemu. Przy tak dużej kwocie należności organ miał prawo skierować egzekucję do rachunków bankowych, co do których posiadał wiedzę, że są prowadzone. Zdaniem organu odwoławczego zajęcie rachunków bankowych jest najmniej uciążliwym środkiem egzekucyjnym i niepowodującym powstania wysokich kosztów, np. związanych ze sprzedażą ruchomości.
Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. Pani L. P., reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła do Sądu skargę, w której zarzuciła temu rozstrzygnięciu naruszenie:
1) art. 3 § 1 u.p.e.a, poprzez uznanie, że egzekwowany obowiązek w zakresie opłat realnie istnieje w kontekście unormowania zawartego w art. 40 ust. 3b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) oraz wydanym na podstawie art. 40 ust. 5 pkt 1 b powołanej ustawy § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 19 lutego 2004 r. w sprawie wysokości opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne oraz udzielanie informacji, a także za wykonanie wyrysów i wypisów z operatu ewidencyjnego (Dz. U. z 2004 r. Nr 37, poz. 333
ze zm.) w związku z art. 15 ust. 1 i art. 3 pkt 5 ustawy z 17 lutego 2005 r.
o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U.
Nr 64, poz. 565 ze zm.) i powołane przepisy mogły stanowić podstawę do naliczenia opłat geodezyjnych w stosunku do Skarżącej i wystawienie tytułów wykonawczych na kwoty wynikające z wystawionych faktur w związku z wykonywaniem przez Skarżącą jako geodetę na podstawie umowy cywilno-prawnej zadań publicznych;
2) art. 23 § 4 u.p.e.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez zaniechanie rozpoznania zarzutów w zakresie podnoszonej niezasadności zastosowania przez organ samorządowy opłat wobec Skarżącej, gdy w kontekście unormowania zawartego w art. 40 ust. 5 pkt 1 b cyt. ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 19 lutego 2004 r. w sprawie wysokości opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne oraz udzielenie informacji, a także
za wykonanie wyrysów i wypisów z operatu ewidencyjnego kartograficzne, w związku z art. 15 ust. 1 i art. 3 pkt 5 cyt. ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, taki obowiązek nie istnieje w stosunku do Skarżącej w związku z wykonywaniem przez Nią, jako geodetę na podstawie umowy cywilno-prawnej zadań publicznych;
2) art. 27 § 3 w zw. z art. 29 u.p.e.a., poprzez przyjęcie do egzekucji tytułu wykonawczego opartego na nieprawidłowo wystawionych fakturach nie zawierających odpowiedniej treści i bez wskazania podstawy prawnej i zaniechanie zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji należności głównej, a przede wszystkim bezpodstawne przyjęcie do egzekucji naliczonych odsetek mimo,
że przepis art. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawiera postanowień w tym zakresie i nie zawierają go także przepisy szczególne (prawo geodezyjne i kartograficzne);
3) art. 34 § 4 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i w związku z art. 138 k.p.a., poprzez zaniechanie umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec niewykazania w stanowisku wierzyciela podstaw faktycznych i prawnych do zastosowania opłat
i naliczenia odsetek oraz nie wykazania niezasadności zarzutów Skarżącej przy braku związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kontekście egzekucji świadczeń o charakterze pieniężnym.
W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] grudnia 2009 r. nr [...]. Wniosła także o rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem postępowania administracyjnego toczącego się przed Prezydentem [...] W. w przedmiocie określenia wysokości opłat geodezyjnych oraz zasadności lub bezzasadności naliczenia przez Prezydenta [...] W. odsetek ustawowych za zwłokę w zapłacie opłaty za czynności geodezyjne. Ponadto wniosła o wystąpienie z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego celem ustalenia zgodności lub niezgodności przepisu art. 40 ust. 5 cyt. ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, zgodności lub niezgodności z Konstytucją cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 19 lutego 2004 r. w sprawie wysokości opłat za czynności geodezyjne
i kartograficzne oraz udzielanie informacji, a także za wykonanie wyrysów i wypisów z operatu ewidencyjnego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W tej sprawie przedmiotem sądowej kontroli jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. wydane w zakresie zarzutów zgłoszonych przez Panią L. P. w toku prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego. Zarzuty te dotyczyły zasadniczo trzech kwestii, a mianowicie: nieistnienia egzekwowanego obowiązku, niedopuszczalności w tej sprawie egzekucji administracyjnej, a także zastosowania wobec Skarżącej zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zdaniem Sądu w odniesieniu do każdego z tych zarzutów organy obu instancji zasadnie uznały, że są one nieuzasadnione.
Podstawą zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku jest przepis
art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że – co należy podkreślić – ustawodawca wyraźnie wskazał, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.
W tej sprawie, zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 34 §1 u.p.e.a., organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela w celu zajęcia stanowiska, co do zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W wydanym
[...] października 2010 r. postanowieniu Prezydent [...] W. uznał, że wszystkie zgłoszone przez Skarżącą zarzuty są nieuzasadnione, w tym także zarzut dotyczący nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Jak wynika z akt sprawy na to postanowienie Skarżąca nie wnosiła zażalenia i w związku z tym stało się ono ostateczne. Skoro tak, to prowadzący w tej sprawie postępowanie organ egzekucyjny był związany powyższą wypowiedzią wierzyciela – co wprost wynika z art. 34 §1 u.p.e.a. Trzeba przy tym podkreślić, że zgłoszony przez Skarżącą zarzut nieistnienia obowiązku dotyczył braku podstaw prawnych do żądania należności z tytułu opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne, w tym należności głównej i odsetek za zwłokę. W tym też zakresie wiążąco dla organu egzekucyjnego wypowiedział się wierzyciel.
W związku z tym niezasadny jest zarzut skargi dotyczący zaniechania przez organ egzekucyjny rozpoznania zarzutów w zakresie podnoszonej niezasadności zastosowania przez organ samorządowy opłat wobec Skarżącej, a także zarzut zaniechania umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec niewykazania
w stanowisku wierzyciela podstaw faktycznych i prawnych do zastosowania opłat
i naliczenia odsetek oraz nie wykazania niezasadności zarzutów Skarżącej przy braku związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kontekście egzekucji świadczeń o charakterze pieniężnym.
Słusznie przy tym Dyrektor Izby Skarbowej w B. zwrócił uwagę na przepis art. 29 § 1 u.p.e.a., z którego wynika, że organ egzekucyjny bada dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Tylko wówczas, kiedy obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi - art. 29 § 2 u.p.e.a.
Z kolei problem dopuszczalności egzekucji administracyjnej był już w tej sprawie przedmiotem oceny Sądu, zawartej w prawomocnym wyroku z 29 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Bk 501/08 (k. 21 akt administracyjnych). W wyroku tym Sąd stwierdził, że przedmiotem egzekucji administracyjnej są, co do zasady obowiązki
o charakterze publicznoprawnym, czyli obowiązki wynikające ze stosunków adminstracyjnoprawnych, pozostające w zakresie rzeczowej właściwości organów administracji rządowej i organów samorządu terytorialnego. W ocenie tego Sądu, analiza uregulowań prawnych dotyczących czynności geodezyjnych i kartograficznych i pobieranych z tego tytułu opłat, w szczególności cyt. ustawy
z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, a także cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 19 lutego 2004 r. w sprawie wysokości opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne, potwierdza publicznoprawny charakter przedmiotowych opłat. W związku z tym Sąd stwierdził, że opłaty te podlegają egzekucji administracyjnej, stosownie do art. 2 § 1 pkt 6 u.p.e.a.
Zawarta w przywołanym wyroku ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą orzekające w tej sprawie organy administracyjne oraz Sąd
– art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W doktrynie wyrażono pogląd, że przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć zarówno stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji podatkowej. Głównym elementem oceny prawnej jest wykładnia przepisów prawa, która zmierza do wyjaśnienia, czy konkretny przepis zastosowany przez organ administracji ma treść identyczną
z treścią przypisaną przez tenże organ, i do wyjaśnienia, że do stosunku prawnego będącego przedmiotem postępowania nie ma zastosowania dany przepis, lecz przepis inny, którego organ administracji nie uwzględnił (zob. J. P. Tarno, Prawo
o postępowaniu przez sadami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004,
s. 219 i nast.).
Skoro w tej sprawie dopuszczalność egzekucji administracyjnej została już potwierdzona prawomocnym wyrokiem Sądu, to zgłoszony w tym zakresie zarzut należało uznać za niezasadny. Dotyczy to zarówno dopuszczalności egzekucji administracyjnej w odniesieniu do należności głównej, jaki i odsetek, bowiem odsetki są ściśle związane z należnością główną. W związku z tym za niezasadny należy także uznać zarzut skargi dotyczący, przyjęcia do egzekucji tytułu wykonawczego opartego na nieprawidłowo wystawionych fakturach niezawierających odpowiedniej treści i bez wskazania podstawy prawnej.
Słusznie też organy uznały za bezzasadny zarzut dotyczący zastosowania wobec Skarżącej zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, jakim było zajęcie rachunków bankowych. Podkreślić należy, że katalog środków egzekucyjnych
w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych został zawarty
w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Egzekucja z rachunków bankowych została wskazana jako czwarty rodzaj środka egzekucyjnego. Można oczywiście założyć, że względniejsze
i mniej uciążliwe dla Skarżącej byłyby pierwsze trzy środki egzekucyjne (egzekucja
z pieniędzy, wynagrodzenia za pracę lub świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego), jednakże Skarżąca nie wskazała, który z tych środków mógłby być dla niej mniej uciążliwy. Słusznie też organ podniósł, że przy tak dużej kwocie należności miał prawo skierować egzekucję do rachunków bankowych, co do których posiadał wiedzę, że są prowadzone. Zgodzić się tez należy z organem, że zajęcie rachunków bankowych nie powoduje powstania wysokich kosztów,
np. związanych ze sprzedażą ruchomości.
Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dostrzegł niekonstytucyjności przywołanych w skardze przepisów przepisu art. 40 ust. 5 cyt. ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisów cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 19 lutego 2004 r. w sprawie wysokości opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne oraz udzielanie informacji, a także za wykonanie wyrysów i wypisów z operatu ewidencyjnego. Stąd wydanym na rozprawie postanowieniem oddalił wniosek strony skarżącej o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym w tej sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 cyt. ustawy
z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.