I SA/Bk 110/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że przy ustalaniu podstawy opodatkowania przychodu z umorzenia akcji należy stosować przepisy obowiązujące w roku uzyskania przychodu, a nie w roku objęcia akcji.
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z umorzeniem akcji. Skarżący argumentował, że przychód z umorzenia akcji powinien być opodatkowany z uwzględnieniem kosztów nabycia, zgodnie z przepisami obowiązującymi w roku uzyskania przychodu. Organy podatkowe błędnie zastosowały przepisy z roku objęcia akcji. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego.
Skarżący K. J. złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za styczeń 2001 r., wynikającej z umorzenia akcji Spółki "B" S.A. Kwestionował sposób ustalenia przez organy podatkowe kosztów nabycia akcji, co wpływało na podstawę opodatkowania. Naczelnik P. Urzędu Skarbowego w B. odmówił stwierdzenia nadpłaty, podobnie jak Dyrektor Izby Skarbowej w B., który utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organy podatkowe uznały, że do ustalenia kosztu nabycia akcji zastosowanie mają przepisy obowiązujące w roku objęcia akcji (1999 r.), a nie w roku uzyskania przychodu (2001 r.). Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Sąd, badając sprawę, stwierdził naruszenie przepisów prawa materialnego. Wskazał, że przychód z umorzenia akcji jest przychodem z kapitałów pieniężnych, opodatkowanym zryczałtowanym podatkiem dochodowym. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 50 lit. b) u.p.d.o.f., wolne od podatku są przychody z umorzenia akcji w części stanowiącej koszt ich nabycia. Sąd podkreślił, że organy podatkowe błędnie zastosowały art. 7 ust. 8 ustawy nowelizującej z 2000 r., przyjmując przepisy z roku objęcia akcji. Sąd uznał, że należy stosować przepisy obowiązujące w roku uzyskania przychodu (2001 r.), co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji. Sąd zasądził również zwrot kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Należy stosować przepisy obowiązujące w roku uzyskania przychodu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy podatkowe błędnie zastosowały przepisy z roku objęcia akcji, zamiast przepisów obowiązujących w roku uzyskania przychodu z umorzenia akcji, co stanowiło naruszenie prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
u.p.d.o.f. art. 21 § 1 pkt 50 lit. b
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Zwolnienie z opodatkowania przychodu z umorzenia akcji w części stanowiącej koszt ich nabycia.
u.p.d.o.f. art. 24 § ust. 5
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Definicja przychodu (dochodu) z udziału w zyskach osób prawnych, w tym z umorzenia akcji.
u.p.d.o.f. art. 17 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Zaliczenie dywidend i innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych do przychodów z kapitałów pieniężnych.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 30 § ust. 1 pkt 1a
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Opodatkowanie zryczałtowanym podatkiem dochodowym przychodów z udziału w zyskach osób prawnych.
u.p.d.o.f. art. 30 § ust. 3
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Opodatkowanie zryczałtowanym podatkiem dochodowym przychodów z udziału w zyskach osób prawnych bez pomniejszania przychodu o koszty uzyskania przychodu.
u.p.d.o.f. art. 22
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Konstrukcja prawna dotycząca kosztu uzyskania przychodu akcji objętych w zamian za wkład niepieniężny.
u.p.d.o.f. art. 23 § ust. 1 pkt 38
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Nieuznawanie za koszt uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie udziałów (akcji) w spółce, z pewnymi wyjątkami.
u.p.d.o.f. art. 23 § ust. 1 pkt 53
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Nieuznawanie za koszty uzyskania przychodów wartości akcji lub udziałów w spółce objętych w zamian za wkład niepieniężny.
Ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 7 § ust. 8
Przepis przejściowy dotyczący ustalania kosztów uzyskania przychodów.
Ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 8
Przepis dotyczący roku obowiązywania przepisów przy ustalaniu podstawy opodatkowania.
k.c. art. 498
Kodeks cywilny
Potrącenie wzajemnych wierzytelności.
k.s.h. art. 360 § § 1
Kodeks spółek handlowych
Umorzenie akcji wymaga obniżenia kapitału zakładowego.
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami skargi.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
Ordynacja podatkowa art. 120
Zasada praworządności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego przez organy podatkowe poprzez zastosowanie przepisów obowiązujących w roku objęcia akcji zamiast przepisów obowiązujących w roku uzyskania przychodu z umorzenia akcji. Koszty nabycia akcji powinny być uwzględnione przy ustalaniu podstawy opodatkowania przychodu z umorzenia akcji, zgodnie z przepisami obowiązującymi w roku uzyskania przychodu.
Godne uwagi sformułowania
Za dochód faktycznie otrzymany należy uznać dochód rzeczywiście wypłacony lub postawiony do dyspozycji podatnika, a więc dochód, którym może sam rozporządzać. Wysokość podstawy opodatkowania przychodów z umorzenia akcji rozumianą, jako nadwyżka ich wartości przekraczająca koszty ich nabycia, tj. z uwzględnieniem zwolnienia przedmiotowego należy więc ustalić mając na uwadze postanowienia art. 24 ust. 5 oraz art. 22 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym w roku uzyskania przychodu z udziału w zyskach osób prawnych.
Skład orzekający
Mieczysław Markowski
przewodniczący
Urszula Barbara Rymarska
sprawozdawca
Janusz Lewkowicz
członek
Wojciech Stachurski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie momentu stosowania przepisów prawa podatkowego przy opodatkowaniu przychodów z umorzenia akcji oraz sposobu ustalania kosztów nabycia akcji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia akcji i sposobu ustalania kosztów nabycia w kontekście przepisów obowiązujących w określonym czasie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego z umorzeniem akcji i kosztami uzyskania przychodu, co jest istotne dla wielu podatników i profesjonalistów. Interpretacja przepisów przez sąd jest kluczowa.
“Kiedy liczą się koszty nabycia akcji przy umorzeniu? Sąd wyjaśnia, które przepisy stosować.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bk 110/07 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2007-03-21 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2007-02-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Janusz Lewkowicz Mieczysław Markowski /przewodniczący/ Urszula Barbara Rymarska /sprawozdawca/ Wojciech Stachurski Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania Hasła tematyczne Podatki inne Podatek dochodowy od osób fizycznych Sygn. powiązane II FSK 937/07 - Wyrok NSA z 2008-10-14 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2000 nr 14 poz 176 art. 21 ust. 1 pkt 50, art. 24 ust. 5, art. 30 ust. 3 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity Tezy Przychodem skarżącego, podlegającym opodatkowaniu w wysokości 15 %, jest wartość majątku, jaki uzyskał w związku z umorzeniem akcji, przewyższająca koszty związane z ich nabyciem. Należy jednocześnie pamiętać, że art. 21 ust. 1 pkt 50 ) u.p.d.o.f. mówi jedynie o zwolnieniu (przedmiotowym) z opodatkowania przychodu z umorzenia akcji, w części stanowiącej koszt ich nabycia i nie zawiera wskazówek dotyczących zasad ustalania wysokości tego zwolnienia, czy też ustalania podstawy opodatkowania. Pewną wskazówką może być użyte przez ustawodawcę w art. 24 ust.5 u.p.d.o.f., definiującym przychody (dochody) z udziału w zyskach osób prawnych, sformułowanie, że jest to dochód faktycznie uzyskany z tego udziału. Za dochód faktycznie otrzymany należy uznać dochód rzeczywiście wypłacony lub postawiony do dyspozycji podatnika, a więc dochód, którym może sam rozporządzać. W związku z brakiem wyraźnego odesłania w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych do przepisów dotyczących zasad ustalania kosztów uzyskania przychodów umarzanych akcji, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 50 lit. b) u.p.d.o.f. należy sięgać przy ich ustalaniu, na zasadzie analogii, do konstrukcji prawnej z art. 22 u.p.d.o.f., gdzie koszt uzyskania przychodu akcji objętych w zamian za wkład niepieniężny pojawia się przy ustalaniu przychodu z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółce w zamian za wkład niepieniężny (ust. 1e) oraz przy ustalaniu przychodu z odpłatnego zbycia akcji objętych w zamian za wkład niepieniężny (ust. 1f). Wysokość podstawy opodatkowania przychodów z umorzenia akcji rozumianą, jako nadwyżka ich wartości przekraczająca koszty ich nabycia, tj. z uwzględnieniem zwolnienia przedmiotowego należy więc ustalić mając na uwadze postanowienia art. 24 ust. 5 oraz art. 22 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym w roku uzyskania przychodu z udziału w zyskach osób prawnych. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia NSA Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 marca 2007 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za styczeń 2001 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego K. J. kwotę 2.867 zł (słownie: dwa tysiące osiemset sześćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wnioskiem z [...] stycznia 2006 r. skarżący K. J. zwrócił się do Naczelnika P. Urzędu Skarbowego w B. o stwierdzenie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za styczeń 2001 r. w kwocie [...] zł. Uzasadniając wniosek stwierdził, że w styczniu 2001 r. otrzymał wynagrodzenie z tytułu umorzenia akcji Spółki "B" S.A. w kwocie [...] zł. Koszt nabycia umorzonych akcji wyniósł [...] zł, zatem zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, podstawa opodatkowania powinna wynieść [...] zł, a podatek [...] zł. Natomiast w związku z wypłatą wynagrodzenia z tytułu umorzenia akcji "B" S.A., jako płatnik pobrała i odprowadziła na konto Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. zryczałtowany podatek dochodowy w kwocie [...] zł oraz złożyła zbiorczą deklarację (PIT-8A) za styczeń 2001 r. Naczelnik P. Urzędu Skarbowego w B. w dniu [...] lipca 2006 r. wydał decyzję Nr [...], w której odmówił stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym za styczeń 2001 r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że należny podatek z tytułu umorzenia przedmiotowych akcji powinien wynieść [...] zł, co w konsekwencji skutkowało odmową stwierdzenia nadpłaty. W złożonym odwołaniu skarżący zmienił swe żądanie w odniesieniu do wysokości nadpłaty, wskazując, że koszty nabycia akcji powinny wynosić [...] zł, dochód do opodatkowania [...] zł, a zryczałtowany podatek dochodowy [...] zł. Stąd też nadpłata wynosić powinna [...] zł. Dyrektor Izby Skarbowej w B., decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika P. Urzędu Skarbowego w B. W uzasadnieniu wskazano, że zgodne z przepisem przejściowym - art. 7 ust. 8 ustawy z 9.11.2000 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U z 2000 r. Nr 104, poz. 1104), koszt uzyskania przychodów określa się na podstawie przepisów obowiązujących w roku objęcia tych udziałów (akcji) lub wkładów. Podniesiono, że wprawdzie w cyt. przepisie ustawodawca zawarł jedynie zasadę ustalania kosztów z tytułu odpłatnego zbycia akcji, jednak z uwagi na fakt, iż ustawa nie reguluje odrębnego sposobu ustalania kosztów w przypadku odpłatnego zbycia akcji w celu umorzenia, należy przyjąć, że w/w przepis dotyczy również i takiej sytuacji. W związku z powyższym, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w B., do ustalenia kosztu nabycia akcji będących przedmiotem umorzenia zastosowanie znajduje przepis art. 23 ust. 1 pkt 38 (obowiązujący w 1999 r.) ustawy z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm.), zgodnie z którym nie uważa się za koszt uzyskania przychodów, wydatków na objęcie lub nabycie udziałów (akcji) w spółce; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu przy ustalaniu m.in. dochodu z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji). Natomiast w stosunku do akcji objętych za wkład niepieniężny zastosowanie ma art. 23 ust. 1 pkt 53 tej ustawy, według którego nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wartości akcji lub udziałów w spółce albo wkładów w spółdzielni, objętych lub nabytych w zamian za wkład niepieniężny; w razie zbycia tych udziałów lub akcji albo wkładów, kosztem ich nabycia, ustalonym na dzień objęcia lub nabycia udziałów lub akcji albo wkładów, są zaktualizowane, zgodnie z odrębnymi przepisami, wydatki na nabycie albo wytworzenie lub ulepszenie składników majątku stanowiących wkład niepieniężny, pomniejszone o odpisy amortyzacyjne dokonane przed wniesieniem wkładu, zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Na podstawie dołączonych dokumentów Dyrektor Izby Skarbowej w B. ustalił, iż niezamortyzowana wartość wniesionego aportem budynku w momencie jego przekazania do "B" S.A. w zamian za udziały, stanowiąca koszt nabycia akcji jako dochód nie podlegający opodatkowaniu, wynosiła [...] zł, natomiast środków trwałych będących ruchomościami - [...] zł, co łącznie stanowi kwotę [...] zł. Dyrektor Izby Skarbowej w B. wskazał, że skarżący, jako wspólnik "O " s.c., zgodnie z umową spółki posiadał prawo do 50 % zysków spółki, zatem koszt nabycia udziałów Spółki "B" S.A. w zamian za wkład niepieniężny wynosi [...] zł ([...]) x 50%. Dyrektor Izby Skarbowej w B. podzielając stanowisko skarżącego, dotyczące dopuszczalności oraz powszechnego stosowania kompensaty wierzytelności, również w ramach uregulowania należności za udziały, podniósł, że istota sporu w tym zakresie sprowadza się do ustalenia wielkości kosztu nabycia udziałów w przypadku uregulowania należności w ramach kompensaty wzajemnych wierzytelności. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skoro wartość zbytych towarów w cenie zakupu została zaewidencjonowana jako koszt w podatkowej księdze przychodów i rozchodów Spółki, to kwoty te nie mogą stanowić kosztu po raz drugi, tj. w momencie ustalenia kosztów nabycia akcji. Podniósł, że rzeczywistym kosztem wspólnika poniesionym na nabycie tych akcji będzie wartość wierzytelności w części przekraczającej koszt zakupu zbywanych towarów, bowiem tylko ta wartość stanowi dochód wspólników, który przypadałby do podziału gdyby nastąpiła zaplata za transakcję sprzedaży towarów. W związku z powyższym za koszt nabycia umorzonych akcji "gotówkowych" uznano kwotę [...] zł (marża stanowiąca 1% wysokości wierzytelności skompensowanej). Po uwzględnieniu załączonych do odwołania dowodów, ustalenie podstawy opodatkowania i wyliczenie kwoty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu umorzenia przedmiotowych akcji (w kwocie [...] zł) organ odwoławczy wskazał, że należny podatek przewyższa pobrany i wpłacony przez płatnika, a zatem nadpłata nie występuje. Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej B. pełnomocnik skarżącego radca prawny D. A. złożył (w terminie), skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W skardze pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji w zaskarżonej części odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za styczeń 2001 r. w kwocie [...] zł i zarzucił, organom podatkowym naruszenie art. 23 ust. 1 pkt 38 oraz art. 24 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) poprzez nieuznanie za koszty nabycia przez podatnika akcji "B" S.A., wierzytelności "O " s.c. z tytułu sprzedaży do "B" S.A. towarów. Zarzucił, że stanowisko organów podatkowych jest konsekwencją niezrozumienia istoty porozumień łączących wspólników spółki cywilnej "O ", jak i "B" S.A., które przewidywało, że B. S.A. kupi od spółki "O" towary za cenę równą cenie zakupu plus 1 % marży. Jak z tego wynika kosztem nabycia akcji gotówkowych nie była cena zakupu towarów, tylko wierzytelność wynikająca ze sprzedaży tych towarów. Z chwilą zrealizowania sprzedaży towarów w spółce cywilnej wygenerowany został przychód i dochód podlegający opodatkowaniu. Kolejne rozporządzenie tym składnikiem majątku spółki (wierzytelnością lub pieniędzmi) polegające na przeznaczeniu tego składnika majątku na nabycie akcji w "B" S.A. stanowi koszt po stronie spółki równy w całości wartości rozporządzanego składnika (wierzytelność lub pieniądze), a nie tylko w tej części, w której wierzytelność lub pieniądze zawierają marżę spółki. Ponadto pełnomocnik podniósł, że akcjonariusz sprzedając do spółki towary, osiągnął przychód, który został już opodatkowany i w związku z tym przychodem poniósł koszt w postaci wartości towarów, a późniejsze rozporządzenie uzyskanym przychodem nie ma nic wspólnego z kosztami nabycia towarów. Stanowi uszczuplenie majątku akcjonariusza, co jest równoznaczne z poniesieniem przez niego kosztów. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w skardze, uznał je za nieuzasadnione. Podniósł, że kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest kwota kosztów nabycia umorzonych akcji (gotówkowych) w tym zakresie organ podtrzymał w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd nie będąc związany zarzutami skargi (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dopatrzył się naruszenia prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, a nie było podniesione w skardze. W art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 14 poz.176 ze zm.) zwanej dalej u.p.d.o.f., określono przychody, jakie uważa się "za przychody z kapitałów pieniężnych". Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. do przychodów z kapitałów pieniężnych zalicza się dywidendy i inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, których podstawą uzyskania jest tytuł prawny w postaci udziałów (akcji) stanowiących kapitał osób prawnych. Natomiast w art. 17 ust. 6 u.p.d.o.f. za przychody z kapitałów pieniężnych uznano należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, przychody z odpłatnego zbycia tytułu własności udziałów w spółkach, akcji oraz innych papierów wartościowych, w tym także pochodnych instrumentów finansowych od papierów wartościowych. Powyższe wskazuje jednoznacznie, że ustawodawca rozróżnia i rozdziela przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, których podstawą uzyskania są udziały i akcje od należnych przychodów z tytułu odpłatnego zbycia udziałów (akcji) i papierów wartościowych. Zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 5 u.p.d.o.f. przychodem z udziału w zyskach osób prawnych jest dochód faktycznie uzyskany z tego tytułu w tym także z umorzenia udziałów lub akcji, jest to, więc przychód z kapitałów pieniężnych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. opodatkowany zryczałtowanym podatkiem dochodowym pobieranym bez pomniejszania przychodu o koszty uzyskania przychodu (art. 30 ust. 1 pkt 1a) i ust. 3 u.p.d.o.f.). Pamiętać przy tym należy, że w myśl postanowień art. 21 ust. 1 pkt 50, lit. b), w brzmieniu obowiązującym w roku uzyskania przez skarżącego przychodu tj. w 2001 r., wolne od podatku dochodowego były przychody otrzymane w związku z umorzeniem udziałów lub akcji w spółce mającej osobowość prawną w części stanowiącej koszt ich nabycia. Powyższe nakazywało, więc przy ustalaniu podstawy opodatkowania przychodu z udziału w zyskach osób prawnych (tu z tytułu umorzenia akcji "B" S.A.) wyłączyć z opodatkowania część przychodu stanowiącą równowartość kosztów nabycia umorzonych akcji spółki akcyjnej poniesionych w 1999 r., w związku z objęciem w/w akcji w "B" S.A. Organy podatkowe na postawie art. 7 ust.8 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 104, poz. 1104) błędnie przyjęły, że w sprawie mają zastosowanie przepisy obowiązujące w roku objęcia akcji, tj. w roku 1999 r. Zdaniem Sądu dokonane w art. 17 u.p.d.o.f. rozdzielenia przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych od należnych przychodów z tytułu odpłatnego zbycia udziałów (akcji)i papierów wartościowych nie pozwala na przyjęcie takiego założenia. Wspomniany przepis mówi o zasadach ustalania kosztów uzyskania przychodów zbywanych akcji, gdy w sprawie mamy do czynienia ze zwolnieniem przedmiotowym części przychodu uzyskanego z tytułu udziału w zyskach osób prawnych. W konsekwencji należy przyjąć, że w sprawie ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym (zryczałtowanym), będą miały zastosowanie przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w roku uzyskania przez skarżącego przychodów z odpłatnego umorzenia akcji (art. 8 cyt. ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw). Do ustalenia podstawy opodatkowania przychodów z umorzenia akcji "B" S.A. w styczniu 2001 r. (z udziału w zyskach osób prawnych art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f.) będą, tym samym miały zastosowanie przepisy obowiązujące w roku 2001, a nie jak przyjęły organy w roku objęcia przez skarżącego akcji spółki. W myśl art. 360 §1 K.s.h. umorzenie akcji zawsze wymaga obniżenia kapitału zakładowego. W związku z tym po stronie akcjonariuszy, którzy pozostali w spółce nie powstaje dochód do opodatkowania, natomiast u akcjonariusza, któremu umorzono akcje za jego zgodą, w drodze nabycia przez spółkę (umorzenie dobrowolne), jeżeli wartość umorzenia przekracza wartość kosztów ich nabycia stanowi przychód podlegający opodatkowaniu. W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych przychody z kapitałów pieniężnych, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. opodatkowane są nie na zasadach ogólnych, lecz zryczałtowanym podatkiem dochodowym, pobieranym bez pomniejszania przychodu o koszty uzyskania (art. 30 ust. 3 w/w ustawy), stąd próżno szukać w ustawie regulacji, które szczegółowo określałyby sposób ustalania kosztów uzyskania przychodów z udziału w zyskach osób prawnych w tym z tytułu umorzenia akcji. Z powyższego wynika, że przychodem skarżącego, podlegającym opodatkowaniu w wysokości 15 %, jest wartość majątku, jaki uzyskał w związku z umorzeniem akcji, przewyższająca koszty związane z ich nabyciem. Należy jednocześnie pamiętać, że art. 21 ust. 1 pkt 50 ) u.p.d.o.f. mówi jedynie o zwolnieniu (przedmiotowym) z opodatkowania przychodu z umorzenia akcji, w części stanowiącej koszt ich nabycia i nie zawiera wskazówek dotyczących zasad ustalania wysokości tego zwolnienia, czy też ustalania podstawy opodatkowania. Pewną wskazówką może być użyte przez ustawodawcę w art. 24 ust.5 u.p.d.o.f., definiującym przychody (dochody) z udziału w zyskach osób prawnych, sformułowanie, że jest to dochód faktycznie uzyskany z tego udziału. Za dochód faktycznie otrzymany należy uznać dochód rzeczywiście wypłacony lub postawiony do dyspozycji podatnika, a więc dochód, którym może sam rozporządzać. W związku z brakiem wyraźnego odesłania w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych do przepisów dotyczących zasad ustalania kosztów uzyskania przychodów umarzanych akcji, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 50 lit. b) u.p.d.o.f. należy sięgać przy ich ustalaniu, na zasadzie analogii, do konstrukcji prawnej z art. 22 u.p.d.o.f., gdzie koszt uzyskania przychodu akcji objętych w zamian za wkład niepieniężny pojawia się przy ustalaniu przychodu z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółce w zamian za wkład niepieniężny (ust. 1e) oraz przy ustalaniu przychodu z odpłatnego zbycia akcji objętych w zamian za wkład niepieniężny (ust. 1f). Wysokość podstawy opodatkowania przychodów z umorzenia akcji rozumianą, jako nadwyżka ich wartości przekraczająca koszty ich nabycia, tj. z uwzględnieniem zwolnienia przedmiotowego należy więc ustalić mając na uwadze postanowienia art. 24 ust. 5 oraz art. 22 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym w roku uzyskania przychodu z udziału w zyskach osób prawnych. Organy podatkowe obu instancji ustalając podstawę opodatkowania przychodów z umorzenia akcji, do ustalenia dochodu zwolnionego stanowiącego równowartość kosztów nabycia umorzonych akcji zastosowały natomiast przepisy w brzmieniu obowiązującym w roku 1999, tj. w roku objęcia wspomnianych akcji, tj. art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. (przy ustalaniu dochodu z umorzenia akcji "gotówkowych" serii F i serii H, gdzie zapłata za akcje nastąpiła w drodze potrącenia wzajemnych wierzytelności ma podstawie art. 498 K.c.) oraz art. 23 ust.1 pkt 53 przy ustalaniu dochodu z umorzenia akcji objętych w zamian za wkład niepieniężny inny niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, w brzmieniu obowiązującym w roku 1999 tj. w roku objęcia wspomnianych akcji. Pierwszy z wymienionych przepisów w 2001 r. mocą wspomnianej noweli z 9 listopada 2000 r. (Dz.U. Nr 104, poz. 1101), został znowelizowany, a drugi uchylony. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 8 cyt. ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw Dz. U. Nr 104, poz. 1104), a w konsekwencji niewłaściwie zastosowano w sprawie, przy ustalaniu podstawy opodatkowania przychodu z udziału w zyskach osób prawnych (umorzenia akcji "B" S.A.), art. 22, art. 23 ust.1 pkt 38 oraz art. 23 ust. 1 pkt 53 (nieobowiązującego w 2001 r.) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w roku objęcia przez skarżącego akcji "B" S.A (jako wspólnika spółki cywilnej "O"), zamiast przepisów w/w ustawy w brzmieniu obowiązującym w roku uzyskania przychodów z ich umorzenia, a w związku z tym z naruszeniem zasady praworządności, o której mowa w art. 120 Ordynacji podatkowej. Powyższe uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią dokonaną przez Sąd interpretację przepisów prawa. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI