I SA/BD 99/22

I SA/Bd 99/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Leszek Kleczkowski
Tomasz Wójcik
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FZ 604/22 - Postanowienie NSA z 2022-12-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 33 par. 1 pkt 1, pkt 2, pkt7 i pkt 8
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 26 listopada 2021 r. nr 0401-IEE.711.224.2021.2 w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienia: Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy z dnia 27 września 2021 r. nr 0404-SEE-2.711.24.2021.21, Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 28 czerwca 2019 r. nr SKO.Eg.40.7.2019 i Wójta Gminy Dopiewo z dnia 28 listopada 2018 r. nr RF.3161.9.8.2018, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy na rzecz M. L. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2018 r. wystawionego przez Wójta Gminy D., obejmującego zaległość
w podatku od nieruchomości za miesiące od stycznia do czerwca 2015 r., za 2016 r.
i 2017 r. W celu wyegzekwowania przedmiotowych zaległości, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] października 2018 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez [...] S.A. Zawiadomienie to wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono skarżącemu w dniu [...] października 2018 r. Bank w odpowiedzi na dokonane zajęcie poinformował o przeszkodzie w jego realizacji, z uwagi na zbieg egzekucji administracyjnej z sądową.
Pismem z dnia [...] listopada 2018 r. skarżący złożył do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 7 i pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", wskazując jako podstawę ich zgłoszenia nieistnienie obowiązku, brak wymagalności obowiązku z innego powodu, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 powołanej ustawy oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Skarżący wniósł jednocześnie o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, względnie o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie czynności zajęcia rachunku bankowego oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów.
W związku z tym, że rozpatrzenie zarzutów z art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a. mogło nastąpić wyłącznie po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela, organ egzekucyjny pismem z dnia [...] listopada 2018 r. zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska
w sprawie powyższych zarzutów. Jednocześnie z mocy prawa uległo zawieszeniu postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia
w przedmiocie zgłoszonych zarzutów.
W dniu [...] listopada 2018 r. wierzyciel – Wójt Gminy D. wydał postanowienie, w którym uznał wniesione zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej za bezzasadne. Wierzyciel wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1445 ze zm.) – dalej: "u.p.o.l.", obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku, takie jak np. zakup nieruchomości. Obowiązek podatkowy wynika wprost z faktu posiadania (zakupu) nieruchomości, a jak wynika z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę P. , skarżący jest właścicielem "w udziale" wynoszącym [...] działek o nr ewide[...], [...] oraz [...], oznaczonych jako tereny mieszkaniowe oraz zurbanizowane tereny niezabudowane lub w trakcie budowy, położonych w miejscowości D.. Z nieruchomością tą związana jest również własność posadowionego na niej lokalu mieszkalnego o pow. [...] m2. Informacje te potwierdza także wpis w księdze wieczystej dotyczący własności gruntu oraz własności lokalu. Zakupu nieruchomości skarżący dokonał w marcu 2005 r., obowiązek podatkowy powstał zatem od kwietnia 2005 r. Zobowiązania wynikające z decyzji podatkowych były przez skarżącego regulowane aż do 2015 r. Zatem podane wyżej informacje wykluczają zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku podatkowego i braku wiedzy na ten temat. Wierzyciel wyjaśnił, że wysokość podatku wyliczana jest na podstawie art. 3 ust. 5 u.p.o.l., zgodnie z którym, jeżeli wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz od części budynku stanowiących nieruchomość wspólną, ciąży na właścicielach
w zakresie odpowiadającym ich udziałowi w nieruchomości wspólnej. Ustalone powierzchnie zostały przeliczone przez obowiązujące w danym roku stawki podatkowe, uchwalone przez Radę Gminy D.. W związku z tym, również zarzut istnienia obowiązku podatkowego w innej wysokości jest nieuzasadniony. Należności, których dotyczy prowadzone postępowanie egzekucyjne, obejmują lata 2015, 2016 oraz 2017,
w których zostały wydane decyzje w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego, które zgodnie z art. 165 § 5 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.), dalej: "O.p.", nie wymagały wszczęcia postępowania podatkowego. Zobowiązanie ustalane corocznie, którego stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległo zmianie, nie wymaga wszczęcia postępowania podatkowego. Wierzyciel podkreślił, że zgodnie z art. 146 § 1 i 2 O.p. strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń lub adresu elektronicznego. W razie niedopełnienia tego obowiązku,
w przypadku doręczenia pisma za pośrednictwem operatora pocztowego, pismo uważa się za doręczone pod dotychczasowym adresem z upływem ostatniego dnia okresu,
o którym mowa w art. 150 § 1 pkt 1 O.p., a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Ta sama zasada wyrażona jest w art. 41-44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej: "k.p.a.". Informacje o zmianie adresu oraz nazwiska, organ podatkowy otrzymał dopiero od Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. W związku z tym uznano, że wysłane do skarżącego pisma są skutecznie doręczone. Przed wszczęciem egzekucji administracyjnej zostały skierowane do skarżącego upomnienia, które nie zostały odebrane i uregulowane w wyznaczonym terminie. W przypadku, gdy łączna wysokość należności pieniężnych wraz z odsetkami
z tytułu niezapłacenia w terminie należności pieniężnej przekroczy dziesięciokrotność kosztów upomnienia albo gdy okres do upływu terminu przedawnienia należności pieniężnej jest krótszy niż 6 miesięcy, wierzyciel niezwłocznie wystawia tytuł wykonawczy.
Stanowisko wierzyciela o uznaniu zarzutu nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku z innego powodu oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., zawarte w postanowieniu z dnia [...] listopada 2018 r. zostało podtrzymane w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca 2019 r.
W następstwie powyższego, w dniu [...] sierpnia 2019 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. wydał postanowienie, w którym uznał wniesione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej za nieuzasadnione. Organ egzekucyjny wskazał, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku z innego powodu oraz braku doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Natomiast oceniając samodzielnie zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, organ egzekucyjny wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 § 1
i § 2 u.p.e.a. stosuje się środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które bezpośrednio prowadzą do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Skarżący uznając zastosowany środek egzekucyjny za zbyt uciążliwy, powinien wskazać inny majątek umożliwiający wyegzekwowanie skierowanych do egzekucji zobowiązań. Natomiast w niniejszej sprawie, skarżący nie wskazał z jakich przyczyn zastosowany środek egzekucyjny jest uciążliwy oraz żadnego innego, mniej uciążliwego środka egzekucyjnego prowadzącego bezpośrednio do wykonania obowiązku, który mógłby być zastosowany. W związku z powyższym, zarzut ten również uznano za nieuzasadniony.
Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] sierpnia 2019 r. o uznaniu zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego za nieuzasadnione.
W wyniku wniesionej przez skarżącego skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 26 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Bd 757/19 uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2019 r. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] sierpnia 2019 r. Sąd za uzasadnione uznał wątpliwości co do prawidłowości doręczeń dokonywanych przez Wójta Gminy D. w postępowaniu podatkowym w podatku od nieruchomości. Zauważył, że nie wyjaśnia ich stanowisko wierzyciela ani treść przekazanego organowi egzekucyjnemu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca 2019 r. Jednocześnie Sąd zgodził się z poglądem wyrażonym w stanowisku wierzyciela, że do postępowań w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania za poprzedni okres, nie uległ zmianie, nie znajdują zastosowania przepisy, które przewidują, że wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia, a datą wszczęcia jest dzień doręczenia takiego postanowienia. W związku z powyższym Sąd zobligował organy, by w ponownie prowadzonym postępowaniu, akta sprawy uzupełnić o stosowne dokumenty, co pozwoli na rzetelne rozpoznanie zarzutów: nieistnienia obowiązku, braku jego wymagalności oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia.
W wyniku powyższego, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. zwrócił się do wierzyciela o ustosunkowanie się do zawartych w ww. wyroku wskazań Sądu i uzupełnienie akt sprawy o stosowne dokumenty, celem usunięcia wszelkich wątpliwości w sprawie i wydania właściwego, zgodnego ze stanem faktycznym i prawnym, postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów.
W odpowiedzi Wójt Gminy D. w piśmie z dnia [...] lipca 2021 r. podtrzymał stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia [...] listopada 2018 r. w przedmiocie zarzutów. Wyjaśnił ponadto, że doręczenie korespondencji dotyczącej decyzji w sprawie podatku od nieruchomości, jak i upomnień w latach 2015-2017 miało miejsce pod adresem [...], S. G. [...]. Adres został zaktualizowany na podstawie danych z ewidencji ludności. Przesyłki zwrócono z adnotacją, że adresat nie podjął awizowanego pisma. W związku z tym na podstawie art. 150 § 4 O.p. oraz art. 44 § 4 k.p.a. uznano pisma za skutecznie doręczone. Wójt poinformował również, że nie posiada innej dokumentacji w sprawie, niż ta zgromadzona dotychczas. Do pisma dołączono potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2015-2017 wraz z potwierdzeniami odbioru.
Postanowieniem z dnia [...] września 2021 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. uznał wniesione przez skarżącego zarzuty za nieuzasadnione. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku z innego powodu oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15
§ 1 u.p.e.a., jest związany stanowiskiem wierzyciela zawartym w ostatecznym postanowieniu w przedmiocie zarzutów. Natomiast samodzielnie rozpoznając zarzut zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny podał, że skarżący nie wskazał żadnego innego środka mniej uciążliwego, prowadzącego bezpośrednio do wykonania obowiązku, który mógłby być w niniejszej sprawie zastosowany.
Na to rozstrzygnięcie, pismem z dnia [...] października 2021 r. skarżący złożył zażalenie, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez stwierdzenie, że zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są uzasadnione i o umorzenie postępowania egzekucyjnego, względnie o uchylenie powyższego postanowienia
w całości i przekazanie zarzutów do ponownego rozpatrzenia do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B., wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia oraz przyznanie odszkodowania za wadliwe i niezgodne
z prawem działanie organu egzekucyjnego w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu skarżący podtrzymał dotychczasowe zarzuty twierdząc, że nic nie wie
o przedmiotowym obowiązku podatkowym, nie doręczono mu żadnego pisma informującego o takim obowiązku ani o jego wysokości. Nigdy też nie doręczono mu prawidłowo upomnienia. Dodatkowo podniósł, że należności objęte tytułem wykonawczym pochodzą z 2015 r. i następnych, a zatem są przedawnione. Skarżący zgłosił również kolejny, nie wymieniony w piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. zarzut
w sprawie egzekucji administracyjnej, tj. zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. Jako M. L. nie zgodził się na prowadzenie egzekucji na podstawie opisanego tytułu wykonawczego. Jednocześnie wskazał, że zarzuty zostały zgłoszone przez M. L.. Zatem nie może się zgodzić z adresowaniem zaskarżonego postanowienia do M. L. czy stosowaniem sformułowania "zarzutów zgłoszonych przez M. L..
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej rozpoznając zażalenie postanowieniem z dnia [...] listopada 2021 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie. Na wstępie organ wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r.
o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.), do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Wobec tego w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
w brzmieniu obowiązującym przed dniem [...] lipca 2020 r.
Następnie organ podał, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela z dnia [...] listopada 2018 r. o uznaniu zarzutów za bezzasadne. Wierzyciel potwierdził, że skarżący jest właścicielem w udziale wynoszącym [...] działek o nr ewide[...], [...] oraz [...] oznaczonych jako tereny mieszkaniowe oraz zurbanizowane tereny niezabudowane lub w trakcie budowy, położonych w miejscowości D..
Z nieruchomością tą związana jest również własność posadowionego na niej lokalu mieszkalnego o pow. [...] m2. Informacje te potwierdza również wpis w księdze wieczystej nr [...] dotyczący własności gruntu oraz [...] własności lokalu. Zakupu nieruchomości skarżący dokonał w marcu 2005 r., a zatem zgodnie z art. 6 ust. 1 u.p.o.l. obowiązek zapłaty podatku powstał od kwietnia 2005 r. Zobowiązania wynikające z decyzji podatkowych były przez skarżącego regulowane aż do 2015 r. Wobec tego, zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku podatkowego i braku wiedzy skarżącego na ten temat uznano za bezzasadny.
W zakresie zarzutu braku wymagalności obowiązku z innego powodu wskazano, że przedmiotowe zaległości obejmują lata 2015, 2016 oraz 2017, w których zostały wydane decyzje określające wysokość zobowiązania podatkowego, a zgodnie z art. 165 § 5 pkt 1 O.p. nie wymagały one wszczęcia postępowania podatkowego. Organ zaznaczył, że to stanowisko podzielił WSA w Bydgoszczy w wyroku zapadłym w sprawie (z dnia 26 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Bd 757/19).
W odniesieniu natomiast do zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. wskazano, że przed wszczęciem egzekucji administracyjnej zostały skierowane do skarżącego upomnienia nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. oraz nr [...] z dnia [...] maja 2017 r., które nie zostały odebrane i uregulowane w wyznaczonym terminie. Zgodnie z art. 44
§ 4 k.p.a. upomnienia te zostały uznane za doręczone odpowiednio w dniu [...] czerwca 2015 r., [...] maja 2016 r. i [...] czerwca 2017 r., co wynika z tytułu wykonawczego. Zgodnie z wytycznymi zwartymi w ww. wyroku Sądu, wierzyciel przedłożył kopie decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2015-2017. Uzupełniając wyjaśnienia wskazał, że doręczenie korespondencji dotyczącej decyzji w sprawie podatku od nieruchomości, jak i upomnień w latach 2015-2017 miało miejsce pod adresem [...], ul. [...]. Adres ten został zaktualizowany na podstawie danych z ewidencji ludności. Wójt Gminy D. wyjaśnił również, że nie posiada innej dokumentacji w sprawie, niż ta zgromadzona dotychczas.
W związku z powyższym, wierzyciel nie znalazł przesłanek do uznania zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 7 u.p.e.a. za uzasadnione.
W tym stanie rzeczy, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B., będąc związany stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w ostatecznym postanowieniu w sprawie zgłoszonych zarzutów, orzekł o odmowie uwzględnienia zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 7 u.p.e.a. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w B. zaznaczył, że stanowisko wierzyciela w tym zakresie jest wiążące także dla organu odwoławczego sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną, wobec czego zarzuty nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku z innego powodu, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15
§ 1 powołanej ustawy należało uznać za nieuzasadnione.
W odniesieniu do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 § 1 i § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które bezpośrednio prowadzą do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a powołanej ustawy, tj. egzekucję
z rachunku bankowego. Organ podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem, zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego w świetle przepisów ustawy
o postępowania egzekucyjnym w administracji, stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. Zdaniem organu, nie bez znaczenia jest również fakt, że w toku postępowania egzekucyjnego skarżący nie wskazał środka egzekucyjnego, który umożliwiałby skuteczną egzekucję, a który byłby jednocześnie mniej uciążliwy. Wobec tego, również zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ocenie organu, należało uznać za nieuzasadniony. Organ zauważył, że kwestia ta została już prawomocnie oceniona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 26 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 757/19, który potwierdził trafność stanowiska Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w tym zakresie.
Odnosząc się natomiast do podniesionego w zażaleniu zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego organ wskazał, że nie jest dopuszczalne wnoszenie nowych zarzutów
w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej dopiero na etapie zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są bowiem sformalizowanym środkiem zaskarżenia i przysługują wyłącznie w fazie wszczęcia tego postępowania, co oznacza, że nie można podnosić nowych zarzutów na dalszych etapach postępowania. Wynika to z treści art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., który zakreśla zobowiązanemu siedmiodniowy termin do zgłoszenia zarzutów, licząc od dnia doręczenia tytułu wykonawczego.
Odpowiadając na zastrzeżenia dotyczące adresowania zaskarżonego postanowienia do M. L. czy sformułowania "zarzutów zgłoszonych przez M. L. organ zauważył, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego skarżący dokonał zmiany imienia z "[...]" na "[...]" (obowiązującego od dnia [...] października 2019 r.). Oznacza to, że postanowienie organu egzekucyjnego prawidłowo wskazuje imię i nazwisko skarżącego, jako zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2018 r. nr [...]. Ponadto w korespondencji z organami skarżący konsekwentnie posługuje się imieniem [...] - po raz pierwszy w piśmie z dnia [...] września 2020 r., którym wniósł skargę na czynność egzekucyjną. Natomiast błąd
w nazwisku w treści postanowienia ma charakter oczywistej omyłki pisarskiej i zdaniem organu nie wpływa merytorycznie na prawidłowość rozstrzygnięcia. Nie budzi także wątpliwości, co do osoby zobowiązanego.
W zakresie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia, organ wyjaśnił, że na mocy art. 35 § 1 u.p.e.a. prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone do czasu wydania ostatecznego postanowienia
w sprawie zgłoszonych zarzutów.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że nie jest właściwy dla rozstrzygania spraw o przyznanie odszkodowania za wadliwe działanie organu egzekucyjnego. Roszczenie takie może być dochodzone jedynie przed sądem powszechnym, w ramach powództwa cywilnego.
Nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do tut. Sądu wnosząc o zmianę powyższego postanowienia poprzez stwierdzenie, że zarzuty,
o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 7 i pkt 8 u.p.e.a. są uzasadnione, następnie o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oraz wkładu oszczędnościowego, względnie
o uchylenie powyższego postanowienia w całości i przekazanie przedmiotowych zarzutów do ponownego rozpatrzenia do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej
w B., względnie o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oraz wkładu oszczędnościowego, wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia niniejszej skargi oraz przyznanie odszkodowania za wadliwe i niezgodne z prawem działanie organu egzekucyjnego w wysokości [...] zł.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 7 i pkt 8 u.p.e.a. w związku z art. 70 § 4 O.p. W uzasadnieniu podniósł, że nie można prowadzić egzekucji wobec osób nie wskazanych w tytule wykonawczym. Nie zgodził się zatem z adresowaniem zaskarżonego postanowienia do M. L., czy też niezgodnym ze stanem faktycznym, znajdującym się w treści postanowienia sformułowaniem zarzutów zgłoszonych przez M. L., bowiem zarzuty złożył M. L.. Poza tym orzeczenie organu egzekucyjnego zawiera błędy ortograficzne w pisowni nazwiska skarżącego. Skarżący wyjaśnił, że wcześniejsze pisma w sprawie były prawidłowo adresowane na nazwisko M. L., więc nie było wcześniejszej konieczności podnoszenia zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego. Skarżący stwierdził, że nie wie nic o istniejącym obowiązku podatkowym, wskazując na brak uprzedniego doręczenia pisma informującego o takim obowiązku i jego wysokości. Podkreślił ponadto, że należności objęte tytułem wykonawczym pochodzą z 2015 r.
i następnych, a więc są przedawnione. Zdaniem skarżącego zasadne jest wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. z uwagi na bezprzedmiotowość jego prowadzenia wynikającą z faktu nieistnienia obowiązku lub jego istnienia w innej wysokości. Skarżący zarzucił, że prowadzona egzekucja nie została poprzedzona wydaniem decyzji. Natomiast decyzja ta powinna być poprzedzona prawidłowym poinformowaniem o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu podatku od nieruchomości oraz o zakończeniu postępowania dowodowego i płynących z tego tytułu konsekwencji procesowych, jak np. termin na zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Powyższe dokumenty powinny być prawidłowo doręczone wraz z pouczeniem o przysługujących środkach zaskarżenia, co jednak nie nastąpiło. Skarżący ponownie wskazał na brak doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. twierdząc, że Wójt Gminy D. powinien takie upomnienie doręczyć, a wówczas z pewnością zobowiązanie zostałoby zapłacone. Skarżący zarzucił, że decyzje wymiarowe oraz upomnienia winny być doręczane na dotychczasowy adres w D. przy ul. [...], gdzie były odbierane wszystkie pisma. Niezrozumiałe jest dla skarżącego, dlaczego wierzyciel dokonywał ustaleń adresu na podstawie danych w ewidencji ludności. Skarżący podtrzymał również zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, ponownie wskazując na inne możliwe do zastosowania środki egzekucyjne, takie jak egzekucja z ruchomości czy nieruchomości, twierdząc jednocześnie, że ich zastosowanie mogłoby doprowadzić do powstania strat w znacznym wymiarze. Skarżący podniósł, że organ egzekucyjny w swoim postanowieniu nie odniósł się do opisanego stanu faktycznego, ograniczając swoje stanowisko jedynie do cytowania przepisów i to
w sposób całkowicie bezkrytyczny. Skarżący wskazał, że nigdy nie podawał Wójtowi Gminy D. adresu do doręczeń w N. , ul. [...]. Ponadto odbierał wszystkie przesyłki pocztowe kierowane na adres nieruchomości, której dotyczy sprawa, tj. ul. [...], [...]. Poprzednie decyzje doręczano pod tym adresem i nie są skarżącemu znane przyczyny zmiany adresu do doręczeń. W odniesieniu do obowiązku podatkowego za lata 2015-2017 nigdy nie zmienił się adres do doręczeń, więc skarżący nie zgłaszał takiej zmiany. Zdaniem skarżącego, działanie Wójta Gminy D. nacechowane jest niechęcią na tle narodowościowym. Prowadzone postępowanie egzekucyjne podważa wiarygodność skarżącego i naraża na dodatkowe koszty.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 - art. 150 p.p.s.a. Sąd uchyla zaskarżone postanowienie, jeśli stwierdzi, że wydano je z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. Natomiast w myśl art. 135 p.p.s.a., sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Skarga w niniejszej sprawie jest zasadna, albowiem w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dostrzeżone przez Sąd wady postępowania stanowiły podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego, lecz także wydanych postanowień: Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. i postanowienia Wójta w sprawie stanowiska wierzyciela, których treścią Dyrektor Izby Administracji Skarbowej i Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. uznawały się za związane. Uchylenie przez Sąd postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz postanowienia Wójta Gminy D. znajduje umocowanie w treści art. 135 p.p.s.a.
Ponadto należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym
w składzie trzech sędziów, co znajduje uzasadnienie w treści art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zasadnie utrzymał w mocy zaskarżone do niego postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. w przedmiocie uznania wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów za nieuzasadnione. Organ za niezasadne uznał wniesione przez skarżącego zarzuty: z art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 7
i pkt 8 u.p.e.a., tj. nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku z innego powodu, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa
w art. 15 § 1 powołanej ustawy oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Rozpatrując wniesioną skargę w pierwszej kolejności wskazać należy na obowiązujący w niniejszej sprawie stan prawny, który uległ zmianie z dniem 30 lipca 2020r. na mocy ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070). Zgodnie z art. 13 ust. 1 powołanej nowelizacji, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienionej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja wystąpiła, postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i niezakończone przed dniem 30 lipca 2020 r., a zatem zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r.
Podkreślić należy, że przedmiotowa sprawa dotycząca zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia [...] września 2018 r. była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z 26 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 757/19 uchylił wcześniejsze postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego
w B..
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak podkreśla się w orzecznictwie, użyty w ww. przepisie zwrot "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże ten sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji podatkowej. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie podatkowym i na sądzie, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Obowiązek ten oznacza również brak możliwości formułowania nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym przez sąd poglądem (por. wyroki NSA: z 25 kwietnia 2014 r., II FSK 1276/12; z 22 października 2014 r., II FSK 2472/12; z 4 października 2016 r., I FSK 450/15 - dostępne, podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dokonana zatem przez sąd ocena prawna traci moc obowiązującą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów
i dowodów) oraz w przypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., II FSK 1328/10).
Tym samym, kontrola zaskarżonego aktualnie w niniejszej sprawie postanowienia wydanego w wyniku uchylenia prawomocnym wyrokiem, poprzedniego postanowienia organu drugiej i pierwszej instancji musi uwzględniać kryteria wynikające z art. 153 p.p.s.a.
W podanym wyroku z dnia 26 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Bd 757/19 WSA
w B. stwierdził, że skarżący uzasadniając podniesione zarzuty określone w art. 33 u.p.e.a. konsekwentnie wskazuje, że nie wiedział o ciążącym na nim zobowiązaniu podatkowym w podatku od nieruchomości dochodzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Nie doręczono mu żadnego pisma informującego o obowiązku zapłaty tego podatku ani też o jego wysokości. Kwestionuje także fakt doręczenia pism w toku postępowania podatkowego oraz upomnienia poprzedzającego egzekucję administracyjną. Zdaniem wówczas orzekającego Sądu, uzasadnione są wątpliwości co do prawidłowości doręczeń dokonywanych przez Wójta Gminy D. w postępowaniu podatkowym w podatku od nieruchomości. Nie wyjaśnia ich stanowisko wierzyciela ani treść przekazanego organowi egzekucyjnemu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca 2019 r., którego niekompletna kopia znajduje się w aktach administracyjnych. Nie przesądzając zatem kwestii, czy rzeczywiście skutecznie doręczono decyzje wymiarowe oraz upomnienia, WSA stwierdził, że przeprowadzone w tym zakresie postępowanie nie daje podstaw do przyjęcia niezasadności zarzutów, o których mowa "w art. 33 ust. 1 pkt 1, 2
i 7" u.p.e.a., co z kolei prowadzi do wniosku o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Dalej WSA podniósł, iż odnosząc się natomiast do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z rachunku bankowego należy stwierdzić, że stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej
w B. o bezzasadności tego zarzutu jest trafne. Uzasadniając ten zarzut skarżący konsekwentnie podnosi, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie objętego zarzutami tytułu wykonawczego możliwe jest zastosowanie także innych (poza zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego) środków egzekucji, takich jak m.in. egzekucja z ruchomości, czy z nieruchomości. [...] jednak mogłoby to doprowadzić po jego stronie do powstania strat w znacznym wymiarze.
WSA w ww. wyroku stwierdził, że Skarżący jednak nie podał w istocie rzeczy jaki jego zdaniem środek egzekucyjny byłby dla niego mniej uciążliwy, celem chociażby wykazania, że w jego warunkach możliwe było zastosowanie środka mniej uciążliwego. Nie wykazał też, aby zastosowany środek egzekucyjny był niedopuszczalny. W ten sposób kwestionować można każdy zastosowany w toku egzekucji środek egzekucyjny. Każdy jest bowiem uciążliwy dla zobowiązanego, a wynika to z istoty przymusowego ściągania należności w ramach egzekucji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego jest jednym z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. Skarżący nie wykazał też, aby było inaczej. Ponadto zgłoszenie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie ma prowadzić do wstrzymania egzekucji w ogóle, do czego zmierza skarżący, ale skierować ją do innych składników majątkowych zobowiązanego. Dalej WSA podniósł, że "W ponownie przeprowadzonym postępowaniu, akta sprawy należy uzupełnić o stosowne dokumenty, co pozwoli na rzetelne rozpoznanie zarzutów: nieistnienia obowiązku, braku jego wymagalności, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, a także ocenę kwestii przedawnienia oraz dokonanie ewentualnej sądowej kontroli rozstrzygnięć wydanych w postępowaniu egzekucyjnym."
Nie budzi zatem wątpliwości, że zagadnienie zastosowanego środka egzekucyjnego zostało prawomocnie przesądzone i aktualnie nie może być ponownie kwestionowane przez skarżącego oraz powtórnie oceniane przez tut. Sąd (zarzut z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.). Jeżeli skarżący nie zgadzał się w tej części z oceną Sądu w ww. wyroku z dnia 26 stycznia 2021 r., to nie było przeszkód, aby wyrok ten zaskarżyć
w terminie. Obecnie tut. Sąd i organy, stosownie do art. 153 p.p.s.a., są związane tym wyrokiem.
Pozostały natomiast do oceny zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 7 u.p.e.a., tj. kwestie związane z nieistnienie obowiązku, brakiem wymagalności obowiązku z innego powodu, brakiem uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Zasadność tych zarzutów w poprzednim wyroku nie została przesądzona, zatem obecnie wymaga dalszego badania. Z akt administracyjnych bowiem wynika, że decyzje i upomnienia zostały wysłane na adres: [...] [...] G. [...], [...]. Skarżący natomiast utrzymuje, że nigdy nie podawał Wójtowi Gminy D. adresu do doręczeń w [...], ul. [...], który widnieje na kserokopiach decyzji
i upomnień oraz potwierdzeń ich doręczenia. Ponadto skarżący oświadczył, że odbierał wszystkie kierowane do niego przesyłki pocztowe na adres: ul. [...], [...]. Zaznaczył także, że poprzednie decyzje doręczano mu pod powyższym adresem i nie są mu znane przyczyny zmiany adresu do doręczeń bez jego wiedzy
i zgody. Z kolei Wójt Gminy D. w postanowieniu z dnia [...] listopada 2018 r., powołując się na odpowiednie przepisy Ordynacji podatkowej oraz Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził, że strona, jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń lub adresu elektronicznego; w razie niedopełnienia tego obowiązku, w przypadku doręczania pisma za pośrednictwem operatora pocztowego, pismo uważa się za doręczone pod dotychczasowym adresem z upływem terminu wynikającego ze stosownych przepisów. Z kolei w piśmie z dnia [...] lipca 2021 r. Wójt podał, że informacja o adresie została zaktualizowana na podstawie danych z ewidencji ludności. W aktach sprawy administracyjnej znajdują się decyzje w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2015-2017 oraz upomnienia, których dotyczy postępowanie egzekucyjne, w którym zapadły kontrolowane przez Sąd w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia.
W ocenie tut. Sądu nie można jednak nadal zweryfikować poprawności adresu, na który doręczano skarżącemu decyzje i upomnienia. Wprawdzie kopie upomnień i decyzji przekazane organowi egzekucyjnemu oraz dowody ich doręczenia zawierają adres: [...], ul. [...], jednak to nie usuwa powyższych wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia korespondencji w trybie art. 150 O.p. (decyzji) i art. 44 k.p.a. (upomnień). Nie ma bowiem wątpliwości, że uznać za skutecznie doręczone w trybie art. 150 O.p. oraz art. 44 k.p.a., jak uczynił to organ w odniesieniu odpowiednio do decyzji
i upomnień, można jedynie pisma, które zostały skierowane na właściwy adres. Prawidłowe spełnienie wszystkich ustawowych przesłanek wymaganych dla skuteczności doręczenia w tej formie nie może budzić najmniejszych wątpliwości. Organ podnosi, że adres, na który wysłano korespondencję wynika z ewidencji ludności. Jednak wymaga jednoznacznego ustalenia czy organ dysponował wcześniej innymi danymi adresowymi, pod które poprzednio kierowana korespondencja była odbierana. Zbadania wymaga, czy decyzje kierowane do skarżącego za lata wcześniejsze i przez niego odbierane, były wysyłane na ten sam adres ([...], ul. [...]), czy na inny adres, tj. [...] ul. [...], wskazywany przez skarżącego. Ponadto ustalenia wymaga, czy były one odbierane oraz jaki adres widniał w aktach podatkowych. Bezsporne wszakże jest, że skarżący regulował należności z tytułu podatku od nieruchomości w okresie od 2005 r. do 2014 r., na co wskazał już w poprzednim wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy.
Na tle tak opisanych okoliczności podać należy, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawiera norm prawnych regulujących doręczenia pism (np. upomnień) w postępowaniu egzekucyjnym i z tego powodu organ egzekucyjny do doręczeń pism w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 u.p.e.a. obowiązany był stosować przepisy regulujące kwestie doręczeń zamieszczone w k.p.a.
Sąd dostrzega, że zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym
w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych. Z kolei, w myśl art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:
1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) -
w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.
Stosownie do art. 44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź
w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
Na podstawie art. 44 § 3 k.p.a. w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki
w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.
Zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Podobna regulacja zawarta jest w art. 150 O.p.
W ocenie Sądu, przepisy Ordynacji podatkowej i kodeksu postępowania administracyjnego regulujące doręczanie przesyłek, winny być interpretowane w sposób zgodny z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, które stanowią, że organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują działania mając na uwadze m.in. słuszny interes obywateli, w sposób budzący zaufanie do organów państwa. Przepisy regulujące doręczenia korespondencji służą przede wszystkim zagwarantowaniu sprawności postępowania poprzez zapewnienie skuteczności doręczeń. Jak trafnie i przekonująco przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, możliwe jest odstępstwo od zasady określonej w art. 42 § 1 k.p.a., gdy strona zażąda doręczania jej korespondencji pochodzącej od organu na wybrany przez nią adres (adres do doręczeń lub adres do korespondencji). Żaden przepis Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewiduje wprost możliwości wyznaczenia przez stronę adresu "do doręczeń" ani nie reguluje sposobu doręczenia pism na adres wskazany do korespondencji. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, że jeżeli strona, w toku postępowania administracyjnego, podała adres, pod który należy doręczać jej korespondencję pochodzącą od organu, to jest to adres w rozumieniu art. 42 k.p.a. W takiej sytuacji, organ powinien dokonywać doręczeń stronie na adres podany w toku postępowania, trudno bowiem przyjąć, że skuteczne byłoby doręczanie stronie korespondencji pod innym adresem, niż ten który sama wskazała (por. wyroki NSA: z dnia 26 października 2021 r., sygn. akt II OSK 3300/18; z dnia 11 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 1185/21; z dnia 25 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 2487/21; wyroki WSA: w Szczecinie z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 89/11; w Poznaniu z dnia
3 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 892/15).
W związku z tym, w niniejszej sprawie organ obowiązany był ustalić czy wcześniej był podany adres do akt podatkowych, pod który poprzednio kierowana korespondencja była odbierana, podatnik reagował na pisma, a doręczane decyzje w przedmiocie podatku od nieruchomości były odbierane i podatek płacony. W takiej sytuacji, przy braku "odwołania" tego adresu (ul. B. [...], [...]) i braku dowodów na nieodbieranie korespondencji pod tym adresem, niedopuszczalne byłoby dokonywania zmiany adresu na inny do doręczania korespondencji, w tym decyzji i upomnień.
Zatem w okolicznościach sprawy należy ustalić, na jaki adres organ podatkowy był zobowiązany dostarczyć skarżącemu decyzje i upomnienia, których dotyczy przedmiotowa sprawa, stosownie do danych wynikających z akt podatkowych.
W sytuacji, gdyby np. decyzje czy upomnienia zostały wysłany na dotychczasowy adres i nie zostały podjęte, to wówczas miałby zastosowanie przepis o niedopełnieniu obowiązku zawiadomienia organu przez podatnika o zmianie adresu, ze skutkami z tym związanymi z art. 146 O.p. (w zakresie decyzji) i art. 41 k.p.a. (w zakresie upomnień). Jeżeli w aktach podatkowych figurował adres – [...], ul. [...]
i korespondencja dotychczas była pod tym adresem odbierana, w tym decyzje wymiarowe za lata wcześniejsze, a podatek płacony, to samodzielna zmiana przez organ adresu, na który zaczął wysyłać w pewnym momencie decyzje i upomnienia (adres
z ewidencji ludności) i doręczenie ich odpowiednio w trybie art. 150 O.p. (decyzje) i art. 44 k.p.a. (upomnienia), należy ocenić jako nieprawidłowe. Organ powinien ustalić jaki był adres wskazany w informacji podatkowej, czy były też jakiekolwiek oświadczenia skarżącego w tym zakresie przez niego zmieniane.
Jeżeli okaże się, że decyzje i upomnienia błędnie zostały wysłane na adres z ewidencji ludności zamiast na adres figurujący w aktach podatkowych (który nie został odwołany), to należy przyjąć, że nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji i upomnień w trybie art. 150 O.p. (decyzje) i art. 44 k.p.a. (upomnienia) w datach wskazywanych przez wierzyciela. Jeżeli natomiast w aktach podatkowych brak było adresu wskazywanego przez skarżącego (D. , ul. [...]) lub został on odwołany, to skierowanie korespondencji na adres z ewidencji ludności należy ocenić jako prawidłowe.
Zatem dopiero, gdy Wójt ustali, czy adres, pod który kierował sporne decyzje
i upomnienia był prawidłowy, przejdzie do oceny czy potwierdzenia odbioru zawierają wszystkie elementy wymagane art. 150 O.p. (w zakresie doręczenia decyzji podatkowych) i art. 44 k.p.a. (w zakresie doręczenia upomnień). Sąd zauważa, że znajdujące się w aktach administracyjnych kserokopie potwierdzenia odbioru nie wszystkie są czytelne. Zauważyć należy, że dla uznania doręczenia pisma zgodnie z art. 150 O.p. i art. 44 k.p.a. niezbędne jest, aby wszystkie wymogi z tych przepisów zostały skrupulatnie wypełnione, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w odpowiednich adnotacjach na potwierdzeniach odbioru lub w pismach wyjaśniających Poczty.
Po wyjaśnieniu ww. kwestii i dowodowo wykazaniu, że decyzje i upomnienia zostały skierowane na właściwy adres, a ponadto zostały wypełnione wszystkie przesłanki z art. 150 O.p. i art. 44 k.p.a. dla uznania doręczenia za skuteczne, wierzyciel dopiero przejdzie do oceny pozostałych zarzutów strony skarżącej, w tym do zarzutu przedawnienia. Na obecnym etapie byłoby to przedwczesne.
Z tych wszystkich względów, zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie
i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego
w B. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej oraz Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. są związani – wbrew twierdzeniom skarżącego w skardze - postanowieniem wierzyciela w zakresie wskazanych zarzutów
z art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 7 u.p.e.a. i w konsekwencji postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., to konieczne było także uchylenie postanowień Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. i Wójta Gminy D.. Wierzyciel zatem obowiązany jest ponownie ustosunkować się do zarzutów, skrupulatnie wyjaśniając kwestię adresu, pod który powinna być kierowana korespondencja – decyzje i upomnienia, zagadnienie wypełnienia zwrotnych potwierdzeń odbioru stosownie do art. 150 O.p. (w zakresie doręczenia decyzji) i art. 44 k.p.a. (w zakresie doręczenia upomnień). Uwzględni także okoliczność, że w wyroku z dnia [...] stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Bd 757/19 WSA w Bydgoszczy przesądził już kwestię niezasadności zarzutu
z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.
Jako prawidłową należy natomiast ocenić argumentację Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczącą braku podstaw do orzekania - w ramach postępowania egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów - w zakresie żądania odszkodowania. Wykracza to poza granice przedmiotowej sprawy.
Niedopuszczalne jest też rozszerzanie zarzutów po upływie terminu 7-dniowego do ich wniesienia, czyli podnoszenie w niniejszej sprawie błędu co do osoby zobowiązanego, bowiem jest on spóźniony. Na akceptację zasługują też wywody organu na s. 10 zaskarżonego postanowienia, co do oczywistej omyłki pisarskiej w nazwisku (L. zamiast [...] oraz argumenty Dyrektora w zakresie imienia, skoro skarżący
w trakcie postępowania zmienił imię "[...]" na "[...]". Wydając dany akt administracyjny organ prawidłowo posługiwał się już imieniem "nowym", pomimo że
w tytule wykonawczym było poprzednie imię (na dzień jego wystawienia aktualne i tym samym także podane w tym tytule prawidłowo). Nie zmienia to oceny co do osoby zobowiązanej, bo nie ma w tym zakresie żadnych wątpliwości, że jest to ta sama osoba, która zmieniła imię. Osoba zobowiązana może zmienić nazwisko lub imię lub nazwisko
i imię, ale nadal jest tą samą osobą zobowiązaną w rozumieniu przepisów u.p.e.a.
Sąd zwraca uwagę, że skarżący obecnie podaje inny adres (tj. B., ul. [...]) niż wskazywany przez niego jako właściwy do doręczeń spornych decyzji i upomnień (D. a, ul. [...]) oraz przyjęty przez organ z ewidencji ludności (N. ul. [...]). Okoliczność, że kwestie związane z adresem wymagają dalszego badania nie oznacza, że jest to wynikiem "prześladowania" podatnika przez organ na tle narodowościowym. Przy zmianach adresów podatników (co jest ich prawem) zdarzają się wątpliwości, które wymagają jednak dogłębnego wyjaśnienia.
Z podanych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienia. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.