I SA/BD 92/23

I SA/Bd 92/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek /sprawozdawca/
Leszek Kleczkowski /przewodniczący/
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi T. K. i M. H. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 27 grudnia 2022 r. nr BDSPB02-141/2022 w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członków zarządu jako osób trzecich za zobowiązania spółki uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
I SA/Bd 92/23
UZASADNIENIE
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. decyzją z dnia [...] listopada 2022 r., wydaną wskutek uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2021r. w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 61/22, orzekł o solidarnej odpowiedzialności T. K. i M. H. (dalej: "Skarżący", "Strona") jako osób trzecich za zaległości R. Sp. z o.o. w likwidacji.
Rozpoznając wniesione odwołanie Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ przywołał przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651, dalej: "O.p."), regulujące kwestię odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki. Podniósł, że jak wynika z art. 116 § 1 O.p. do ustalenia odpowiedzialności członka zarządu konieczne jest ustalenie pozytywnych przesłanek odpowiedzialności w postaci bezskuteczności egzekucji oraz powstania zobowiązania w okresie pełnienia tej funkcji przez członka zarządu. Ponadto konieczne jest ustalenie, czy nie zachodzą przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. Dyrektor podkreślił, że zadaniem organu administracji jest wykazać okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania, które przerodziło się w dochodzoną należność oraz bezskuteczność egzekucji wobec spółki. Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek z okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu.
W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji wykazał bezskuteczność egzekucji wobec R. Sp. z o.o. W niniejszej sprawie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wszczął postępowania egzekucyjne w oparciu o tytułu wykonawcze o nr: [...], [...] oraz [...] Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. postanowieniami z dnia [...] listopada 2020 r. i [...] stycznia 2021 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku R. sp. z o.o. w likwidacji.
Jeżeli chodzi o przesłankę pełnienia funkcji członków zarządu przez T. K. i M. H. w okresie powstania zobowiązania, Dyrektor stwierdził, że została ona poddana przez organ I instancji szczegółowej analizie, prowadzonej na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów. Ustalono, że T. K. był Prezesem zarządu R. Sp. z o.o. w okresie od dnia [...] marca 2010 r. do dnia [...] marca 2019 r., natomiast M. H. była członkiem zarządu R. Sp. z o.o. w okresie od dnia [...] października 2010r. do dnia [...] marca 2019 r. Od dnia [...] marca 2019 r. do dnia [...] marca 2021 r. T. K. i M. H. pełnili funkcję likwidatorów R. Sp. z o.o. w likwidacji. Zdaniem organu odwoławczego, na tej podstawie organ I instancji zasadnie określił, że zobowiązania do zwrotu wypłaconych środków z tytułu programu rolnośrodowiskowego za lata 2008-2009 i 2010-2012 powstały w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji nr [...], czyli w dniu [...] kwietnia 2018 r. W tym okresie T. K. i M. H. pełnili funkcje członków zarządu R. Sp. z o.o. w likwidacji. Z kolei zobowiązanie do zwrotu środków wypłaconych z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2014 powstało w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji nr [...], czyli w dniu [...] listopada 2019 r. T. K. i M. H. pełnili w tym czasie funkcję likwidatorów R. Sp. z o.o. Organ podkreślił, że z mocy art. 116b § 3 O.p., do odpowiedzialności likwidatorów przepisy art. 116 i art. 116a stosuje się odpowiednio. Tym samym zrealizowana została przesłanka polegająca na ustaleniu, że osoby wskazane w petitum zaskarżonej decyzji pełnili funkcję członków zarządu R. Sp. z o.o. lub likwidatorów tej spółki.
Przechodząc do rozważenia przesłanek egzoneracyjnych organ podkreślił, że niemożliwa do wykazania była przesłanka z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. z uwagi na to, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie ujawniono ruchomości podlegających zajęciu, nie ujawniono rachunków bankowych wykazujących obroty, nie ujawniono źródła stałych dochodów pozwalających na zaspokojenie wierzyciela, nie ujawniono źródła stałych dochodów pozwalających na szybkie zaspokojenie wierzyciela, nie ujawniono wierzytelności ani żadnych pojazdów mechanicznych. Jedynym majątkiem, jaki wskazali T. K. i M. H., składając wniosek o upadłość w dniu [...] lutego 2017 r. były udziały w spółce o łącznej wartości nominalnej w wysokości [...] zł oraz środki pieniężne na rachunku w kwocie [...]zł. W związku z powyższym, organ I instancji szeroko omówił kwestię jedynej przesłanki egzoneracyjnej, wchodzącej w grę w przedmiotowej sprawie, polegającej na wykazaniu przez członka zarządu/likwidatora, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia [...] maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2309) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia [...] maja 2015r. - Prawo restrukturyzacyjne. W konkluzji swoich wywodów, organ I instancji przyznał, że strony wykazały, że we właściwym czasie zgłosiły wniosek o upadłość R. sp. z o.o. Organ odwoławczy w pełni zgodził się zarówno ze stanowiskiem organu I instancji w przedmiocie niewypłacalności dłużnika jako przesłanki ogłoszenia upadłości, jak i z wnioskiem końcowym tych wywodów.
Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T., zasadne było również odwołanie się przez organ I instancji w jego rozważaniach do brzmienia i wykładni przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r., poz. 1520 z późn. zm., dalej: "u.p.u."). Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.u., postępowanie uregulowane ustawą należy prowadzić tak, aby roszczenia wierzycieli mogły zostać zaspokojone w jak najwyższym stopniu, a jeśli racjonalne względy na to pozwolą - dotychczasowe przedsiębiorstwo dłużnika zostało zachowane. W ocenie organu odwoławczego, nie sposób oceniać działań stron w przedmiotowej sprawie w oderwaniu od celu postępowania upadłościowego, którym jest przede wszystkim równomierne zaspokojenie wierzycieli. Cel ten nie może w istocie zostać zrealizowany w sytuacji, gdy istnieje tylko jeden wierzyciel. Tym samym, organ odwoławczy zgodził się z końcowym wywodem organu I instancji w tym zakresie, że działania stron należy ocenić jako pozorne i mające na celu jedynie uwolnienie się od odpowiedzialności, z jednoczesnym pokrzywdzeniem jedynego wierzyciela - Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zdaniem Dyrektora, organ I instancji wywiódł swoje wnioski po kompleksowej analizie zaistniałego stanu faktycznego oraz obowiązujących przepisów prawa a ocena zaprezentowana w zaskarżonej decyzji jest spójna i logiczna i brak jest podstaw do jej zakwestionowania, zarówno od strony formalnej jak i materialnoprawnej.
Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdzono, że nie zasługują one na uwzględnienie. Organ wyjaśnił, że interpretacja możliwości zastosowania przesłanki egzoneracyjnej, określonej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. 1 O.p., oparta została przez organ I instancji na wskazanym w zaskarżonej decyzji orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wprost wynika zasadność uwzględnienia celu postępowania upadłościowego, jakim jest w pierwszym rzędzie możliwość uzyskania równomiernego, chociażby częściowego zaspokojenia z mienia spółki. Cel ten w przedmiotowej sprawie nie mógł jednak zostać zrealizowany, bowiem na dzień [...] lutego 2017r. (dzień złożenia wniosku o upadłość), R. Sp. z o.o. posiadała tylko jednego wierzyciela, czyli ARiMR. Uwzględniając okoliczności sprawy, przytoczone orzecznictwo sądowoadminiostracyjne oraz przepisy prawa upadłościowego, w ocenie organu odwoławczego w zaskarżonej decyzji słusznie przyjęto, że działania polegające na złożeniu ww. wniosku o upadłość nie mogły doprowadzić do zwolnienia T. K. i M. H. od odpowiedzialności za zobowiązania R. Sp. z o.o. Kierunek interpretacji przepisu zawartego w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p., przedstawiony w odwołaniu, opiera się wyłącznie na wykładni językowej, a całkowicie pomija wykładnię systemową i celowościową. Przytoczone przez organ I instancji orzecznictwo uwzględnia natomiast szerszy kontekst znaczeniowy wskazywanego przepisu. Organ odwoławczy podkreślił także, że zobowiązanie obciążające strony - członków zarządu/likwidatorów R. Sp. z o.o. w likwidacji nie uległo przedawnieniu. Zgodnie bowiem z art. 70 § 1 O.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Początkiem biegu terminu przedawnienia jest pierwszy dzień roku następującego po roku, w którym upłynął termin płatności. Termin przedawnienia rozpoczyna bieg od 01 stycznia roku następującego po roku, w którym decyzja stała się prawomocna. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji, po analizie stanu faktycznego w sprawie, opierając się na datach powstania poszczególnych zaległości, objętych zaskarżoną decyzją, prawidłowo określił ostateczne daty na wydanie decyzji o odpowiedzialności osób trzecich, określając je odpowiednio na dzień [...] grudnia 2023 r. i [...] grudnia 2024 r. Organ I instancji prawidłowo wskazał także, że należne odsetki naliczane winny być za okres od dnia po upływie 60 dni od dnia doręczenia R. Sp. z o. o. w likwidacji decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności do dnia ostatecznego zwrotu przez strony pobranych przez R. Sp. z o.o. płatności, uznanych następnie za nienależne. W ocenie organu odwoławczego podkreślenia wymaga fakt, że kwoty nienależnie pobranych płatności zostały zwrócone przez strony, przez co obowiązek zwrotu został zrealizowany. Tym samym, biorąc pod uwagę powyższe, organ odwoławczy nie dopatrzył się w działaniu Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. jakichkolwiek naruszeń, mogących mieć wpływ na wynik postępowania. Wydanie decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu/likwidatorów R. Sp. z o. o. w likwidacji z tytułu nienależnie pobranych płatności było w pełni zasadne.
W skardze Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji zarzucając naruszenie normy prawa materialnego art. 116 § 1 ust. 1a O.p. przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organ, że nie wykazano przesłanki egzoneracyjnej w postaci złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie.
Strona wykazała w postępowaniu wyjaśniającym, że wniosek ten został złożony w terminie - przed upływem 30 dni od powstania zobowiązania do zwrotu płatności orzeczonym wobec spółki. Wniosek został rozpatrzony w postaci postanowienia o jego oddaleniu, powołując się na przesłankę, iż posiadanie przez dłużnika jednego wierzyciela stanowi o braku podstaw do prowadzenia upadłości na podstawie art. 1 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.
Wstępnie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090). Zgodne z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020r. (sygn. akt II OPS 6/19 i II OPS 1/20) stwierdzono, że powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022r., poz. 329.; dalej: "p.p.s.a."), dający podstawę do odstąpienia od rozpoznania sprawy w sposób jawny. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, co przewiduje także art. 31 ust. 3 Konstytucji, który stanowi o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz gdy jest to konieczne ze względu na ochronę zdrowia. Należy mieć również na uwadze, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o zwalczaniu COVID-19 jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego, a stan pandemii nakazuje ich uwzględnianie w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.
W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] marca 2023 r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym (k. 22 akt sądowych). Wskazać należy, że strona Skarżąca została poinformowana o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, a także o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo w stopniu nakazujący wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zasadnicze znaczenia ma fakt, że była już ona przedmiotem rozstrzygania przez tut. Sąd, który wyrokiem z dnia 15 marca 2022r. sygn. akt I SA/Bd 61/22 uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Mając powyższe na uwadze, wskazać należy na art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Związanie sądu oceną prawną wyrażoną w wyroku oznacza, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym sąd nie może formułować ocen odmiennych od wiążącej go oceny prawnej, ale musi się do niej zastosować oraz konsekwentnie reagować na naruszenie tych zasad przez organ przy rozpoznawaniu skargi na akt wydany po tym wyroku. Zatem moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy (wyrok NSA z dnia 10 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 643/22). Dodać należy, że przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Kwestia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej stanowi główne kryterium kontroli poprawności nowo wydanej decyzji. W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające wyrażoną w art. 153 p.p.s.a. zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10). Zasadniczo ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując stwierdzić należy, zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12, że uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowo administracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Dodatkowo zwrócić należy uwagę na art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że na gruncie przedmiotowej sprawy nie zaistniały okoliczności uzasadniające utratę mocy obowiązującej oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku z dnia 15 marca 2022 r., tj. nie uległ zmianie stan prawny, ani okoliczności faktyczne, ani też nie został wzruszony w żadnym trybie w/w wyrok. Tym samym organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę i będąc związany poglądami wskazanymi w uzasadnieniu przywołanego wyroku, zobligowany był do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia zgodnego ze stanowiskiem tam zawartym.
W uzasadnieniu wskazanego orzeczenia, oceniając istnienie w sprawie przesłanek egzoneracyjnych, Sąd odwołał się do uchwały siedmiu sędziów z dnia 10 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09 w której Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu, organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości. Tylko bowiem niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie przepisu art. 116 § 1 O.p. Do takiego wniosku prowadzi wnioskowanie a contrario: skoro członek zarządu nie odpowiada, jeśli we właściwym czasie zgłoszono upadłość, to odpowiadać może tylko wtedy, kiedy upadłości we właściwym czasie nie zgłoszono. Badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustaloną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że ocena, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło we "właściwym czasie", powinna być dokonywana w świetle przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (por. uchwała NSA z dnia 10 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09). Konkludując rozważania w tym zakresie tut. Sąd podniósł, że organ nie ustalił na jaki dzień przyjmuje wystąpienie w niniejszej sprawie podstaw zobowiązujących do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości a decyzje organów obu instancji nie zawierały żadnych ustaleń w tym zakresie.
W związku z powyższym Sąd w wyroku z 15 marca 2022 r. wskazał, iż organ w pierwszej kolejności obowiązany jest ustalić kiedy R. sp. z o.o. zaprzestała wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań, bądź organ powinien dokonać analizy sytuacji majątkowej spółki i ustalić kiedy zobowiązania przekroczyły wartość jej majątku, oraz kiedy upływał termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Organ zobowiązany został do zastosowania regulacji ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze oraz ustawy Ordynacja podatkowa obowiązujących w czasie właściwym dla wystąpienia przesłanek odpowiedzialności Skarżących jako osób trzecich.
W decyzji poddanej obecnie kontroli Sądu, trudno doszukiwać się wykonania powyższych zaleceń tj. wskazania daty w której, według organu, wystąpiły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Brak jest również jakichkolwiek rozważań w przedmiocie sytuacji majątkowej spółki. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w bardzo lakoniczny sposób wyjaśnił: "W konkluzji swoich obszernych wywodów, organ pierwszej instancji przyznał, że strony wykazały, że we właściwym czasie zgłosiły wniosek o upadłość R. sp. z o.o. Organ odwoławczy w pełni zgadza się zarówno ze stanowiskiem organu I instancji w przedmiocie niewypłacalności dłużnika jako przesłanki ogłoszenia upadłości, jak i z wnioskiem końcowym tych wywodów." (str. 8 zaskarżonej decyzji). Natomiast organ pierwszej instancji wskazał: "Pierwsze powiadomienie pełnomocnika członków zarządu R. Sp. z o.o. o konieczności zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych miało miejsce w dniu [...]-01-2017, kiedy to pełnomocnikowi Spółki została doręczona decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G.: Nr [...] ustalająca R. Sp. z o.o. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2008-2009 w łącznej wysokości [...] zł oraz Nr [...] ustalająca R. Sp. z o.o. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2010-2012 w łącznej wysokości [...] zł. Wniosek o ogłoszenie upadłości członkowie zarządu R. Sp. z o.o. tj. Pan T. K. i Pani M. H. wystosowali do Sądu Rejonowego w T. Wydział V Gospodarczy w dniu [...]-02-2017r. wskazując w nim na niewypłacalność Spółki względem ARiMR. Tak więc w związku z tym, iż zgodnie art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia [...] lutego 2002r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022r. poz. 1520 ze zm.) dłużnik jest obowiązany nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości należy uznać że członkowie zarządu R. Sp. z o.o. we właściwym czasie złożyli do sądu wniosek o upadłość." (str. 13-14 decyzji organu pierwszej instancji). Dalsze rozważania organu pierwszej instancji zawarte w uzasadnieniu decyzji koncentrują się na skuteczności złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w kontekście posiadania przez R. sp. z o.o. tylko jednego wierzyciela.
Z rozstrzygnięć organów w żaden sposób nie wynika dlaczego przyjęły one, że złożenie przez Skarżących w dniu [...] lutego 2017r. wniosku o ogłoszenie upadłości organy uznały za dokonane we właściwym czasie. Jak już wskazywał tut. Sąd w wyroku z dnia [...] marca 2022r. w art. 11 u.p.u. ustawodawca przewidział dwie niezależne przesłanki ogłoszenia upadłości dłużnika będącego osobą prawną tj. niewykonywanie wymagalnych zobowiązań (ust. 1) oraz sytuację, w której zobowiązania dłużnika przekraczają jego majątek (ust. 2). Wystąpienie którejkolwiek z nich obliguje członka zarządu do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki. Przyczyna niewypłacalności, związana z zaprzestaniem wykonywania wymagalnych zobowiązań sprawia, że badanie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości z tego właśnie powodu nie wymaga analizy stanu majątku Spółki i tego, czy i kiedy zobowiązania przekraczały jego wartość. W takim przypadku istotny jest obiektywny stan nieregulowania wymagalnych zobowiązań. I tą właśnie okoliczność, tj. kiedy spółka zaprzestała wykonywania wymagalnych zobowiązań, organy miały ustalić w ponownie prowadzonym postępowaniu. Organ pierwszej instancji pisze natomiast o "powiadomieniu pełnomocnika o konieczności zwrotu nienależne pobranych płatności" w dniu [...] stycznia 2017 r. i od tej daty liczy termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, końcowo uznając złożenie w dniu [...] lutego 2017 r. za dokonane we właściwym czasie. Podkreślić jednak należy, że ustaloną decyzją Nr [...] kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2008-2009 w łącznej wysokości [...] zł R. sp. z o.o. miała obowiązek wpłacić w terminie 60 dni od dnia doręczenia decyzji. Zatem na dzień [...] lutego 2017r. należność ta nie była jeszcze wymagalna. Wobec zaś braku jakichkolwiek rozważań organów w zakresie wymagalności należności wynikających z decyzji organu w przedmiocie zwrotu płatności nie sposób ocenić zasadności stanowiska organu co do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie.
Reasumując Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz nie z przyczyn w niej podniesionych. W ocenie Sądu organ naruszył art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. bowiem nie wyjaśnił wszystkich kwestii, które wskazane były w wyroku Sądu z dnia 15 marca 2022 r. sygn. I SA/Bd 61/22. Brak ustaleń i zgromadzenia materiału dowodowego pozwalającego w sposób prawidłowy określić "czas właściwy" na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, do czego obligował organ wyrok tut. Sądu, niewątpliwie świadczy o naruszeniu wskazanych wyżej przepisów postępowania.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach nie orzeczono z uwagi na brak w skardze wniosku w tym zakresie.
Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.