I SA/BD 874/24

I SA/Bd 874/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-02-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Wójcik
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 64e par. 2 pkt 1a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Wójcik Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 lutego 2025 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 30 października 2024 r., Nr 0401-IEW2.720.4.2024 w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę
Uzasadnienie
Skarżący złożył do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych z powodu ich przedawnienia.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2024 r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił stronie umorzenia kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie [...]zł przypadających na rzecz organu egzekucyjnego, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] października 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności, odnosząc się do argumentacji strony podniesionej w zażaleniu podał, że przedawnienie egzekwowanego obowiązku świadczenia pieniężnego (składki) nie powoduje jednocześnie przedawnienia powstałych w toku jego egzekucji kosztów egzekucyjnych, gdyż są to dwa osobne zobowiązania, jedno należne wierzycielowi, a drugie organowi egzekucyjnemu, powstałe w różny sposób i o odmiennym charakterze, mimo że mogą być dochodzone na podstawie jednego (tego samego) tytułu egzekucyjnego. Organ wskazał, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądowego, koszty egzekucyjne powstałe w związku z egzekwowaniem należności składkowych przedawniały się do dnia 19 lutego 2021 r. na zasadach ogólnych przewidzianych w art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: "u.s.u.s."). Ponadto nie ma znaczenia jakie czynności były wykonywane w toku postępowania egzekucyjnego, ponieważ art. 24 ust. 5b u.s.u.s. zawiesza bieg terminu przedawnienia do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego i nie wiąże tego z częstotliwością i rodzajem podejmowanych czynności egzekucyjnych. Taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie.
Bezspornym przy tym jest, iż termin zapłaty przedmiotowych kosztów egzekucyjnych powstał przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (dalej: "ustawa zmieniająca") oraz nadal toczy się postępowanie egzekucyjne. W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego, w tej sprawie zastosowanie znajduje art. 6 ust. 3 ustawy zmieniającej. Przedawnienie kosztów egzekucyjnych w rozpatrywanej sprawie następuje na podstawie przepisów dotychczasowych, czyli obowiązujących do dnia 19 lutego 2021 r. Nie ma zatem podstaw do zastosowania w tej sprawie art. 65a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a."), a w konsekwencji do przeprowadzenia przez organ oceny korzystności zastosowania różnych okresów przedawnienia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Uwzględniając powyższe, organ stwierdził, że wymienione koszty egzekucyjne nie uległy przedawnieniu i istnieje przedmiot postępowania w sprawie ich umorzenia.
Przechodząc do meritum sprawy organ wskazał na przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych wskazane w art. 64e § 2 pkt 1a u.p.e.a., tj. ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny. Podał, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy. Organ na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie ustalił, że koszty egzekucyjne powstały w toku postępowania egzekucyjnego, w związku z posiadanym przez zobowiązanego zadłużeniem z tytułu nieuregulowania składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, a także składek na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. orzekł o odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu (wiceprezesa, prezesa) spółki F. P. sp. z o. o. w likwidacji za jej zobowiązania z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne za poszczególne okresy w latach 2003-2006 w kwocie [...]zł należności głównej oraz odsetek za zwłokę w kwocie [...]zł; na ubezpieczenie zdrowotne za poszczególne okresy w latach 2005-2006 w kwocie [...]zł należności głównej oraz odsetek za zwłokę w kwocie [...]zł; na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za poszczególne okresy w latach 2003-2006 w kwocie [...]zł należności głównej oraz odsetek za zwłokę w kwocie [...]zł. Decyzja ta, po zakończeniu postępowania sądowego (wyrok Sądu Okręgowego we [...] Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2011 r., sygn. akt [...] oddalający odwołanie strony, wyrok Sądu Apelacyjnego III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. z dnia [...] lutego 2013 r., sygn. akt [...] oddalający apelację strony), stała się prawomocna i na jej podstawie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne.
W zakresie oceny sytuacji materialnej, ekonomicznej i finansowej skarżącego oraz ustaleń, co do źródeł utrzymania, osiąganego dochodu, posiadanego majątku oraz praw majątkowych organ podał, że z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej wynika, że zobowiązany osiąga dochód z tytułu zatrudnienia w oparciu o umowę o pracę z wynagrodzeniem w wysokości [...] zł brutto, tj. [...] zł netto. Umowa obowiązuje do dnia [...] sierpnia 2024 r. Zgodnie z załączonym do zażalenia wypowiedzeniem umowy o pracę z dnia [...] maja 2024 r., upływ okresu wypowiedzenia nastąpił z dniem [...] lipca 2024 r. Z decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2024 r. wynika, że skarżący z dniem [...] sierpnia 2024 r. uznany został za osobę bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący nie pobiera świadczeń emerytalnych, rentowych, nie posiada żadnych innych dochodów. Ponadto z oświadczenia wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z małżonką - I. B. i synem - A. B., który nie osiąga żadnego dochodu. Małżonka strony uzyskuje miesięczny dochód w kwocie [...]zł netto. Skarżący posiada rozdzielność majątkową z małżonką. Rodzina ponosi stałe, miesięczne wydatki w łącznej kwocie [...]zł, w tym: czynsz [...] zł, opłaty eksploatacyjne [...] zł, koszty leczenia [...] zł i wydatki z tytułu nauki syna [...] zł. Skarżący nie posiada nieruchomości (domu, mieszkania, gospodarstwa rolnego), praw majątkowych (środków pieniężnych na rachunku bankowym, papierów wartościowych), maszyn, urządzeń i środków transportu oraz wierzytelności. Zobowiązany nie korzysta z zasiłków z pomocy społecznej, jak też z innych form pomocy. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie we [...] oraz Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w F. poinformowały o niekorzystaniu przez stronę z pomocy tych instytucji. Skarżący w oświadczeniu podał także, że oprócz przedmiotowego zadłużenia wobec Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie ciążą na nim zobowiązania wobec innych wierzycieli z tytułu podatków lub zaciągniętych kredytów w bankach, w instytucjach, u osób fizycznych, alimentacyjne, inne. Z informacji przekazanych przez zobowiązanego wynika, że strona choruje na chorobę wieńcową serca. Do zażalenia skarżący przedłożył dokumenty potwierdzające tę okoliczność, jak też dokumenty dotyczące złamania kręgosłupa na odcinku L1-L2.
Organ odwoławczy odnosząc się do dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia skarżącego zauważył, że przedstawiona dokumentacja jest niepełna, zawiera bowiem tylko pierwsze strony, bez wniosków wynikających z badań lekarskich. Ponadto z dokumentów tych wynika, że angioplastyka z implantacją stentu była wykonana w 2017 r., natomiast stan po złamaniu kręgosłupa (pourazowym) w odcinku L1-L2 miał miejsce w 2018 r. Zobowiązany nie wykazał się posiadaniem jakiegokolwiek orzeczenia stwierdzającego występowanie przeciwskazań do wykonywania pracy zarobkowej.
W zakresie sytuacji finansowej strony organ stwierdził, że obecna sytuacja finansowa zobowiązanego jest trudna, w kontekście braku aktualnego zatrudnienia i uniemożliwia aktualnie zapłatę przedmiotowych kosztów egzekucyjnych. Okoliczność utraty zatrudnienia, braku uzyskiwania innych dochodów wypełnia, w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, przesłankę ważnego interesu zobowiązanego. Niemniej jednak, wystąpienie tej przesłanki nie przesądza rozstrzygnięcia. Należy bowiem wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne danej sprawy. W tym zakresie, uwzględniając uzyskiwane przez żonę strony dochody w wysokości [...] zł netto, organ podał, że po opłaceniu stałych miesięcznych wydatków pozostaje rodzinie do dyspozycji kwota [...]zł. Z obowiązków udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny (art. 23 i art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy) nie zwalnia małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej. Natomiast ponoszenie kosztów z tytułu miesięcznych opłat nie stanowi podstawy do umorzenia należności, gdyż nie są to nadzwyczajne, czy też wyjątkowe okoliczności.
W ocenie organu odwoławczego, obecnie nie można definitywnie stwierdzić, że sytuacja skarżącego nie ulegnie poprawie, gdyż biorąc pod uwagę zasady logiki, dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego, warunki materialne mogą ulec polepszeniu, co zależy w głównej mierze od aktywności strony. Ponadto, zgromadzony w sprawie materiał nie potwierdza, aby ze względu na stan zdrowia zobowiązany nie miał możliwości dalszego zarobkowania. Zatem, ostateczne odstąpienie od środków należnych organowi egzekucyjnemu, przez ich umorzenie, byłoby działaniem przedwczesnym.
Odnosząc się z kolei do przesłanki interesu publicznego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że skarżący nie wykazał zaistnienia wyjątkowych okoliczności pozwalających na zaistnienie tej przesłanki. Fakt długotrwałego niewywiązywania się z obowiązku zapłaty przez skarżącego zaległych składek spółki oraz brak wpłat na poczet powstałych kosztów egzekucyjnych nie wpisuje się pojęcie interesu publicznego. Ponadto, postępowanie egzekucyjne dotyczące kosztów egzekucyjnych nie zostało dotąd zakończone, a zatem nie jest przesądzona kwestia możliwości odzyskania należnych kosztów egzekucyjnych. Odstąpienie od ich dochodzenia musi być usprawiedliwione ewidentną niemożnością ich poniesienia przez zobowiązanego, gdyż umorzenie kosztów egzekucyjnych powoduje definitywną i nieodwracalną rezygnację po stronie organu egzekucyjnego z uzyskania środków mu należnych, a więc w sposób szczególny obciąża ona budżet państwa. Trudności finansowe zobowiązanego nie mogą stanowić podstawy do automatycznego umorzenia kosztów egzekucyjnych.
W skardze strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. przez umorzenie kosztów w całości. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie:
1) art. 65a § 1, 2 i 5 u.p.e.a. przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy organ winien uwzględnić regulacje prawne wskazane w powołanym przepisie, które stanowią o przedawnieniu kosztów egzekucyjnych z upływem 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym wygasł egzekwowany obowiązek, a bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w § 1, 2 i 4, nie ulega przerwaniu i zawieszeniu, a nadto przez brak przyjęcia, że wskazany przepis jest korzystniejszy dla strony, w sytuacji, gdy dla rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia kosztów egzekucyjnych należałoby przyjąć termin [...] września 2014 r. i termin [...] września 2014 r. tj. w dniu doręczenia upomnień;
2) art. 6 ust. 3 ustawy zmieniającej przez przyjęcie, że regulacja zawarta w art. 65a u.p.e.a. nie jest korzystniejsza dla strony,
3) art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. przez uznanie, że brak jest przesłanek do umorzenia kosztów w sytuacji, gdy organ uznał, iż spełniona została przesłanka ważnego interesu zobowiązanego i błędnie uznał, że nie została spełniona przesłanka ważnego interesu publicznego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać też należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia legalności Sąd stwierdził, że nie narusza ono prawa.
Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] kwietnia 2024 r. P. B. złożył do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych, powołując się na art. 65a § 1 u.p.e.a. oraz na art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy zmieniającej, stwierdził, że stosownie do treści tych przepisów nastąpiło w jego przypadku przedawnienie kosztów egzekucyjnych.
Wskazać należy, że koszty egzekucyjne, których umorzenia skarżący się domaga, powstały w toku postępowania egzekucyjnego w związku nieuregulowanie przez niego składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, a także składek na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Podkreślenia wymaga, że decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. orzekł o odpowiedzialności P. B. jako członka zarządu F. P. sp. z o. o. w likwidacji za jej zobowiązania z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Decyzja ta, po zakończeniu postępowania sądowego (wyrok Sądu Okręgowego we [...] z dnia [...] maja 2011 r., sygn. akt [...], wyrok Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] lutego 2013 r., sygn. akt [...] stała się prawomocna i na jej podstawie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. W dniu [...] września 2014 r. zostały skarżącemu doręczone upomnienia, a w dniu [...] września 2014 r. - tytuły wykonawcze wystawione przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.. Postępowanie egzekucyjne trwa nadal. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2024 r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie [...]zł. Po rozpatrzeniu zażalenie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Należy zauważyć, że stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej, obowiązującej od dnia 20 lutego 2021 r., w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7-11. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy zmieniającej do postępowań, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepis art. 65a u.p.e.a., jeżeli jest on korzystniejszy dla:
a) zobowiązanego,
b) wierzyciela
- przypadku, gdy koszty egzekucyjne obciążają odpowiednio wierzyciela albo zobowiązanego.
Zgodnie z art. 65a ust. 1 u.p.e.a. obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych przedawnia się z upływem 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym wygasł egzekwowany obowiązek.
Niemniej jednak w myśl art. 6 ust. 3 ustawy zmieniającej, do przedawnienia kosztów egzekucyjnych, o których mowa w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. oraz kosztów upomnienia, o których mowa w art. 84 ust. 4 u.s.u.s., których obowiązek zapłaty powstał przed dniem wejścia w życie tej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Stosownie do treści art. 24 ust. 2 u.s.u.s. składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane dalej "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie podlegają potrąceniu ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej.
Ustawodawca w sposób szczególny więc uregulował kwestię przedawnienia kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym składek. Do przedawnienia tych należności nie ma zatem zastosowania art. 65a u.p.e.a. w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy zmieniającej.
W rozpatrywanej sprawie nie jest sporne, że obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych od należności składkowych powstał przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. przed dniem [...] lutego 2021 r., a zatem do ich przedawnienia mają zastosowanie przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s, w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] lutego 2021 r., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. W myśl natomiast art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
W judykaturze przyjmuje się, że doręczenie upomnienia zawiesza bieg terminu przedawnienia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, gdyż czynność ta mieści się w dyspozycji art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Jest ono pierwszą i bezwzględnie konieczną czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek. Bez doręczenia bowiem upomnienia wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie byłoby możliwe (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2024 r., I GSK 561/20; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 8 listopada 2023 r., I SA/Bd 515/23). W przedmiotowej sprawie doręczenie upomnień skarżącemu nastąpiło w dniu 15 września 2014 r., z tym zatem dniem termin przedawnienia wskazanych kosztów egzekucyjnych uległ zawieszeniu. Rację ma więc organ, że przedmiotowe koszty egzekucyjne nie uległy przedawnieniu i istnieje przedmiot postępowania w sprawie ich umorzenia.
W konsekwencji nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 65a § 1, 2 i 5 u.p.e.a. Nie można także zgodzić się z twierdzeniem, że przez przepisy dotychczasowe, o których mowa w art. 6 ust. 3 ustawy zmieniającej należy rozumieć przepisy Ordynacji podatkowej (w tym art. 70 § 1 tej ustawy), gdyż art. 6 ust. 3 ustawy zmieniającej odsyła do przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. wprost wynika, że pojęcie ""należnościami z tytułu składek" obejmuje także koszty egzekucyjne. Zatem w rozpatrywanej sprawie do przedawnienia kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnych dotyczącym składek ma zastosowanie art. 24 ust. 4 i 5b u.s.u.s.
Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że zgodnie z art. 64e § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne może umorzyć w całości lub w części koszty egzekucyjne. W myśl art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) u.p.e.a. koszty egzekucyjne mogą być umorzone na wniosek zobowiązanego, jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny.
Treść powołanych przepisów, wskazuje na uznaniowy charakter podejmowanych przez organ postanowień w przedmiocie umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego, o czym świadczy użycie słowa "może". Oznacza to, że organ może, ale nie musi wydać decyzję pozytywną, czyli zastosowanie ustanowionej w nim ulgi nie jest obowiązkiem organów. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór rozstrzygnięcia nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Organ administracji publicznej, działając w ramach uznania administracyjnego, ma zatem możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia, którego podjęcie poprzedzać winno należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1334/14; wyrok WSA w Opolu z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Op 240/17).
Kontrola sądowa tego rodzaju rozstrzygnięć sprowadza się do zbadania, czy decyzja uznaniowa poprzedzona została prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego i prawnego sprawy. Sąd bada zatem, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, stosownie do której organy zobligowane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), czy zebrane dowody rozpatrzono w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), oraz czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej ich oceny (art. 80 k.p.a.). Istotne jest także, czy wydane postanowienie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności czy jego uzasadnienie wskazuje przyczyny, dla których organ nie zastosował przedmiotowej ulgi. Natomiast sam wybór rozstrzygnięcia, dokonany na podstawie kryteriów celowości i słuszności pozostaje poza kontrolą sądu.
Wskazać należy, że podstawą umorzenia kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) u.p.e.a. może być wyłącznie obawa wystąpienia uszczerbku o charakterze kwalifikowanym, którego skutki znacznie przewyższają normalne konsekwencje związane z uszczupleniem majątkowym (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2021 r., III FSK 4496/21). Przyznawanie ulg każdorazowo w przypadku znajdowania się przez zobowiązanego w trudnej sytuacji finansowej, bez względu na przyczynę takiego stanu rzeczy oraz realne możliwości płatnicze strony, doprowadziłoby do nieakceptowalnego zjawiska "rozluźnienia" rygorów w zakresie przyznawania ulg w spłacie zobowiązań finansowych, w szczególności najdalej idącego umorzenia zaległości w postaci kosztów egzekucyjnych, co ostatecznie stanowiłoby zachętę do powszechnego lekceważenia dyscypliny w sferze finansów publicznych. Przewidziana w art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. instytucja umorzenia kosztów egzekucyjnych, stanowi wyjątek od ogólnego obowiązku ponoszenia przez zobowiązanych ciężarów finansowych i nie może być traktowana, jako reguła stosowana przy każdej trudnej sytuacji finansowej zobowiązanego (por. wyrok NSA z 31 sierpnia 2021 r., III FSK 3870/21).
W ocenie Sądu, organ prawidłowo przeanalizował sytuację finansową i zdrowotną skarżącego i wskazał okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia kosztów egzekucyjnych. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego.
W tym kontekście należy zauważyć, że gospodarstwo domowe skarżącego osiąga miesięczny dochód w wysokości [...] zł netto i po opłaceniu stałych miesięcznych wydatków do dyspozycji rodziny pozostaje kwota [...]zł. Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej. Organ wskazał także, że wprawdzie aktualnie wnioskodawca nie jest zatrudniony, jednakże stan jego zdrowia nie wyklucza dalszego zarobkowania. Nie bez znaczenia jest również fakt, że koszty egzekucyjne powstały w wyniku tego, że płatnik, tj. F. P. sp. z o. o. w likwidacji, której skarżący był wiceprezesem i prezesem, nie regulowała dobrowolnie należności składkowych. W przypadku zgodnego z prawem regulowania zobowiązań przez kierowaną przez zobowiązanego spółkę z tytułu składek, nie ciążyłby na nim obecnie obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych. Reasumując organ stwierdził, że sytuacja finansowa skarżącego jest trudna i w sprawie występuje przesłanka ważnego interesu zobowiązanego, lecz w ramach uznania administracyjnego odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych.
Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze za umorzeniem tych kosztów nie przemawia przesłanka interesu publicznego. Pojęcie ważnego interesu publicznego użyte w art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) u.p.e.a. należy rozumieć jako respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak, np. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, równość wobec prawa, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2024 r., III FSK 18/24). Zauważyć należy, że egzekucja administracyjna jest prowadzona w interesie ogólnym. Jej celem jest doprowadzenie do wykonania obowiązków publicznoprawnych powstających w obszarze działania administracji. Niewywiązywanie się z zobowiązań publicznoprawnych godzi w szeroko pojęty interes publiczny, sprzeciwiając się równocześnie zasadom sprawiedliwości społecznej (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., SK 31/14). Innymi słowy, w interesie społecznym jest respektowanie obowiązku ponoszenia ciężarów pieniężnych o charakterze publicznoprawnym, w tym należności składkowych, zaś brak dobrowolnego wykonania takich obowiązków, nie może skutkować przerzucaniem zapłaty kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym na Państwo, a w konsekwencji na ogół społeczeństwa.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.