I GSK 798/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną organu celnego, uznając, że spółka miała prawo do zwrotu należności celnych, ponieważ termin na złożenie wniosku o zwrot rozpoczął bieg pod rządami starego kodeksu celnego, ale nie upłynął przed wejściem w życie nowego, który zawiesił bieg terminu na czas postępowania odwoławczego.
Sprawa dotyczyła wniosku spółki o zwrot nadpłaconych należności celnych. Organ celny odmówił zwrotu, argumentując, że wniosek został złożony po upływie 3-letniego terminu od powiadomienia o długu celnym. Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję organu, uznając, że wejście w życie Unijnego Kodeksu Celnego (UKC) zawiesiło bieg terminu na czas postępowania odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że nowe przepisy UKC, wprowadzające zawieszenie biegu terminu, miały zastosowanie do sytuacji, gdy termin ten nie upłynął przed ich wejściem w życie, co było zgodne z zasadą braku wstecznego działania prawa.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który uchylił decyzję organu odmawiającą spółce U. Sp. z o.o. zwrotu należności celnych. Spółka importowała tunery TV z Chin, deklarując stawkę celną 3%. Po kontroli organ celny stwierdził nieprawidłowości w klasyfikacji taryfowej i określił kwotę długu celnego. Po serii decyzji i uchyleń, ostatecznie organ pierwszej instancji odmówił zwrotu należności, powołując się na upływ 3-letniego terminu od powiadomienia o długu celnym (art. 236 ust. 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego - WKC). Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek o zwrot należności, złożony w kwietniu 2018 r., był zasadny. Kluczowe było wejście w życie z dniem 1 maja 2016 r. Unijnego Kodeksu Celnego (UKC), który uchylił WKC. Zgodnie z art. 121 ust. 3 UKC, bieg terminu do złożenia wniosku o zwrot należności celnych ulegał zawieszeniu na czas trwania postępowania odwoławczego. Sąd I instancji stwierdził, że termin trzyletni, który rozpoczął bieg 16 lipca 2014 r., nie upłynął przed wejściem w życie UKC, a nowe przepisy miały zastosowanie, zawieszając bieg terminu do czasu zakończenia postępowania odwoławczego. Organ w skardze kasacyjnej zarzucił błędną wykładnię i zastosowanie przepisów UKC, naruszenie art. 2 Konstytucji RP (zakaz działania prawa wstecz) oraz pominięcie woli prawodawcy unijnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że w przypadku braku przepisów przejściowych, nowe prawo stosuje się do zdarzeń trwających, o ile nie narusza to zasady braku wstecznego działania prawa. W tej sprawie, termin do złożenia wniosku o zwrot należności rozpoczął się pod rządami WKC, ale nie upłynął przed wejściem w życie UKC, który wprowadził możliwość zawieszenia tego terminu. Sąd uznał, że zastosowanie art. 121 ust. 3 UKC nie stanowiło naruszenia zakazu retroakcji, a jedynie retrospektywności, czyli stosowania nowego prawa do trwających stosunków prawnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy UKC mają zastosowanie, jeśli termin nie upłynął przed wejściem w życie UKC, a nowe przepisy wprowadzają korzystniejsze dla strony rozwiązanie (zawieszenie biegu terminu).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak przepisów przejściowych w UKC oznacza, iż nowe przepisy mają zastosowanie do trwających stosunków prawnych. Termin do złożenia wniosku o zwrot należności celnych rozpoczął bieg pod rządami WKC, ale nie upłynął przed wejściem w życie UKC. Art. 121 ust. 3 UKC zawiesza bieg tego terminu na czas postępowania odwoławczego, co jest zgodne z zasadą braku wstecznego działania prawa (lex retro non agit), ponieważ nie stosuje się nowych przepisów do zdarzeń, które już się zakończyły i wywołały skutki prawne pod rządami poprzedniego prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia bezzasadnej skargi kasacyjnej.
WKC art. 236 § 2
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny
Określa 3-letni termin na złożenie wniosku o zwrot należności celnych, licząc od dnia powiadomienia dłużnika.
UKC art. 121 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 ustanawiające Unijny Kodeks Celny
Określa 3-letni termin na złożenie wniosku o zwrot lub umorzenie należności celnych, licząc od dnia powiadomienia o długu celnym.
UKC art. 121 § 3
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 ustanawiające Unijny Kodeks Celny
Zawiesza bieg terminu określonego w ust. 1 na czas trwania postępowania odwoławczego, począwszy od dnia złożenia odwołania.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada zakazu działania prawa wstecz. W kontekście sprawy, interpretacja Sądu wskazuje, że zasada ta nie wyklucza stosowania nowych przepisów do trwających stosunków prawnych (retrospektywność).
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przesłanki nieważności postępowania, które NSA bierze pod uwagę z urzędu.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące elementów uzasadnienia wyroku.
ustawa COVID art. 236 § 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis WKC określający 3-letni termin na złożenie wniosku o zwrot należności celnych.
WKC art. 236 § 1
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny
Podstawa do zwrotu należności celnych, gdy kwota nie była prawnie należna lub została zaksięgowana niezgodnie z prawem.
UKC art. 286 § 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 ustanawiające Unijny Kodeks Celny
Uchyla Rozporządzenie (EWG) nr 2913/92 (WKC).
UKC art. 44
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 ustanawiające Unijny Kodeks Celny
Dotyczy odwołań wnoszonych na mocy UKC.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 121 ust. 3 UKC, który zawiesza bieg terminu do złożenia wniosku o zwrot należności celnych na czas trwania postępowania odwoławczego, nawet jeśli termin ten rozpoczął bieg pod rządami WKC, o ile nie upłynął przed wejściem w życie UKC. Interpretacja przepisów intertemporalnych w prawie unijnym i krajowym, zgodnie z którą nowe prawo stosuje się do trwających stosunków prawnych, jeśli nie narusza to zasady braku działania prawa wstecz.
Odrzucone argumenty
Argument organu, że zastosowanie art. 121 ust. 3 UKC narusza zakaz działania prawa wstecz (art. 2 Konstytucji RP). Argument organu, że przepisy UKC nie powinny regulować skutków prawnych zdarzeń zaistniałych przed ich wejściem w życie. Argument organu, że wola prawodawcy unijnego wykluczała zawieszenie biegu terminu w sytuacji, gdy odwołanie zostało złożone pod rządami WKC.
Godne uwagi sformułowania
„wystąpiła zatem sytuacja, gdy bieg terminu do złożenia wniosku o zwrot rozpoczął się wprawdzie pod rządem obowiązywania WKC nie przewidującego jego zawieszenia na czas trwania postępowania odwoławczego, jednakże w trakcie biegu tego terminu wszedł w życie przepis tę kwestię regulujący.” „nie budzi zatem wątpliwości, że w dacie wejścia w życie przepisów UKC termin trzyletni jeszcze nie upłynął.” „w sytuacji, gdy ustawa zmieniająca nie zawiera odmiennych unormowań intertemporalnych, kwestia międzyczasowa jest rozstrzygnięta na korzyść bezpośredniego stosowania ustawy nowej, zarówno do stosunków nowo powstałych, jak i tych, które trwając w momencie wejścia w życie nowelizacji nawiązały się wcześniej” „należy odróżniać retroakcję właściwą od pozornej (retrospektywności).”
Skład orzekający
Beata Sobocha-Holc
przewodniczący
Bogdan Fischer
sprawozdawca
Grzegorz Dudar
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych w prawie celnym UE, zastosowanie nowych przepisów do trwających stosunków prawnych, zawieszenie biegu terminu na złożenie wniosku o zwrot należności celnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przejścia z WKC na UKC i zastosowania art. 121 ust. 3 UKC.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów przejściowych w prawie unijnym i ich wpływu na terminy w postępowaniu administracyjnym, co jest kluczowe dla praktyków prawa celnego i administracyjnego.
“Kiedy nowy przepis ratuje termin? NSA o zwrocie należności celnych i przejściu z WKC na UKC.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 798/19 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-03-23 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-05-16 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Beata Sobocha-Holc /przewodniczący/ Bogdan Fischer /sprawozdawca/ Grzegorz Dudar Symbol z opisem 6305 Zwrot należności celnych Hasła tematyczne Celne prawo Sygn. powiązane I SA/Bd 838/18 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2019-01-08 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 2 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 art. 121 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha- Holc Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Bd 838/18 w sprawie ze skargi U. Sp. z o.o. w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu należności celnych oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 8 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 838/18 uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy na rzecz U. Sp. z o. o. w O. (dalej "skarżąca") kwotę 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. W dniu [...] września 2012 r. w Oddziale Celnym w Toruniu przyjęte zostało zgłoszenie celne nr [...], na podstawie którego procedurą dopuszczenia do obrotu objęty został towar w postaci tunerów TV importowanych z Chin. Dla przedmiotowego towaru skarżąca zadeklarowała kod TARIC 8529 90 65 50 ze stawką celną erga omnes w wysokości 3%. W wyniku przeprowadzonej w skarżacej kontroli, organ celny stwierdził nieprawidłowości w klasyfikacji taryfowej ww. tunerów, skutkiem czego Naczelnik Urzędu Celnego w Toruniu decyzją z [...] lipca 2014 r. określił kwotę długu celnego podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu oraz kwotę podatku od towarów i usług należnego z tytułu importu ww. towarów. Dyrektor Izby Celnej w Toruniu, po rozpatrzeniu wniesionego przez Stronę odwołania, utrzymał ww. decyzję w mocy. W związku z kończącym postępowanie skargowe orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Bd 156/17, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy decyzją z dnia 30 sierpnia 2017 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu, decyzją z [...] marca 2018 r., uznał klasyfikację taryfową towaru zastosowaną w ww. zgłoszeniu celnym za prawidłową. W dniu 9 kwietnia 2018 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek skarżącej w sprawie zwrotu należności celnych, stanowiących różnicę między kwotą wynikającą z decyzji z [...] lipca 2014 r. a kwotą wynikającą ze zgłoszenia celnego z 21 września 2012 r. Decyzją z [...] czerwca 2018 r. Naczelnik Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu odmówił dokonania zwrotu tych należności. W uzasadnieniu stwierdził, że wniosek o zwrot należności celnych nie został złożony w terminie wynikającym z art. 236 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L Nr 302 s. 1 z 19.10.1992 r. ze zm.), dalej: "WKC", tj. w terminie 3 lat od powiadomienia dłużnika o należnościach. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że z uwagi na brak przepisów przejściowych, w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy prawa materialnego obowiązujące w dacie powstania długu celnego zawarte we Wspólnotowym Kodeksie Celnym oraz przepisy proceduralne ustanowione w Unijnym Kodeksie Celnym. W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił przepisy art. 236 WKC i art. 121 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego Unijny Kodeks Celny (Dz. Urz. UE L 269 z 10.10.2013 ze zm. dalej "UKC"), stwierdzając, że wynikający z tych przepisów trzyletni termin, nie odnosi się wyłącznie do czynności procesowej polegającej na wystąpieniu do właściwego organu ze stosownym wnioskiem o zwrot nadpłaty, ale przede wszystkim jest ograniczoną w czasie czynnością prawa materialnego, polegającą na złożeniu wniosku o zwrot nadpłaty, wywołującą określone skutki prawne w sferze uprawnień i obowiązków osoby, kształtowanych materialnym stosunkiem administracyjnoprawnym. Organ doszedł do przekonania, że doręczając 16 lipca 2014 r. decyzję z [...] lipca 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Toruniu powiadomił skarżącą o wysokości należności wynikającej z długu celnego, zaś wyeliminowanie z obiegu prawnego tej decyzji nie oznacza, iż sama informacja nie dotarła do adresata. Skarżąca natomiast o zwrot należności określonych decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w Toruniu, doręczoną 16 lipca 2014 r., wystąpiła w dniu 9 kwietnia 2018 r., co nastąpiło po upływie trzyletniego terminu określonego w przepisie art. 236 ust. 2 WKC. Skarżąca nie zgodziła się z powyższą decyzją i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 8 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 838/18 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd I instancji stwierdził, że nie jest sporne, iż skarżąca została powiadomiona o wysokości należności celnych w dniu 16 lipca 2014 r. Wniosek o zwrot należności został natomiast złożony w kwietniu 2018 r. Sąd I instancji podkreślił, że z dniem 1 maja 2016 r. wszedł w życie Unijny Kodeks Celny. Z mocy art. 286 ust. 2 UKC - rozporządzenie (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny zostało uchylone. Sąd wskazał, ze zgodnie z art. 121 ust. 3 UKC zaczął obowiązywać od 1 maja 2016 r., a zatem jeszcze przed upływem 3-letniego terminu, który w niniejszej sprawie rozpoczął bieg 16 lipca 2014 r. (data doręczenia decyzji). Wystąpiła zatem sytuacja, gdy bieg terminu do złożenia wniosku o zwrot rozpoczął się wprawdzie pod rządem obowiązywania WKC nie przewidującego jego zawieszenia na czas trwania postępowania odwoławczego, jednakże w trakcie biegu tego terminu wszedł w życie przepis tę kwestię regulujący. Sąd I instancji doszedł do przekonania, zgodnie z którym w sprawie doszło do sytuacji w której poprzednio brak było w ogóle takiej regulacji, a nie z sytuacją, w której była regulacja, a następnie dokonano jej zmiany. Jednakże nie budzi zatem wątpliwości, że w dacie wejścia w życie przepisów UKC termin trzyletni jeszcze nie upłynął. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu I instancji, przepis art. 121 ust. 3 UKC ma zastosowanie także w przypadku, gdy termin trzyletni upływa dopiero w dacie obowiązywania tego Kodeksu. W świetle tych ustaleń Sądu I instancji uznał, że zaskarżona decyzja narusza art. 121 ust. 1 lit. a i ust. 3 UKC poprzez jego niezastawanie, bowiem analizując stan prawny sprawy doszedł do przekonania, że wraz z doręczeniem decyzji organu pierwszej instancji, tj. [...] lipca 2014 r. rozpoczął się bieg terminu trzyletniego na złożenie wniosku o zwrot należności celnych. Następnie wraz z wejściem w życie UKC, tj. 1 maja 2016 r., nastąpiło zawieszenie biegu tego terminu na czas dalszego trwania postępowania odwoławczego do czasu jego zakończenia decyzją, wydaną dnia [...] sierpnia 2017 r. Dlatego też Sąd I instancji uznał, że organ rozpoznając sprawę ponownie i ustalając termin trzyletni na złożenie wniosku o zwrot należności celnych uwzględni okres jego zawieszenia od 1 maja 2016 r. do wydania decyzji przez organ odwoławczy. Postępowanie odwoławcze bowiem kończy się wraz z wydaniem decyzji przez organ drugiej instancji (organ odwoławczy – Dyrektora Izby Administracji Skarbowej), a nie z wydaniem ponownie decyzji przez organ pierwszej instancji. II Organ w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w tym: 1) art. 121 ust. 1 lit. a i ust. 3 UKC, poprzez ich nieuprawnione zastosowanie w miejsce art. 236 ust. 2 WKC, pomimo przyjęcia materialnoprawnego charakteru tych przepisów, które nie powinny regulować skutków prawnych zdarzeń zaistniałych przed ich wejściem w życie w dniu 1 maja 2016 r. i utratą mocy obowiązującej WKC, 2) art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) przez błędne rozumienie tego artykułu jako podstawy do stworzenia reguły intertemporalnej pozwalającej przy braku przepisów przejściowych na stosowanie w zakresie danin publicznych (nie będących karami administracyjnymi) nowych przepisów, nie obowiązujących w dniu zaistnienia zdarzenia, z którym te przepisy wiążą korzystniejsze skutki prawne od skutków wynikających z dotychczasowych przepisów, jeżeli zważy się, że podstawową zasadą prawną wyprowadzaną z tego przepisu jest zakaz działania prawa wstecz, 3) art. 121 ust. 3 UKC poprzez pominięcie przy odczytywaniu i zastosowaniu tego przepisu woli prawodawcy unijnego, który wprowadzając do jego treści odesłanie do odwołania wnoszonego na mocy art. 44 UKC przesądził, że tylko odwołanie wniesione pod rządami UKC może skutkować zawieszeniem biegu terminu na wystąpienie o zwrot należności celnych. Wskazując na powyższe, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania, rozpoznanie sprawy na rozprawie, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił uzasadnienie wniesionych zarzutów oraz stanowisko w sprawie. III W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej jako bezzasadnej. IV Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie wyjaśnić należy, że skargę kasacyjną, pomimo wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie, rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. Nastąpiło to na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) dalej "ustawa COVID" oraz zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej NSA. Sąd kasacyjny w obecnym składzie podzielił bowiem stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19 i II OPS 1/20 (te oraz niżej wskazane orzeczenia dostępne są w internetowej bazie orzeczeń, na stronie: nsa.gov.pl.), zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie istnieją takie okoliczności, które w stanie pandemii oraz w okresie jednego roku po jego zakończeniu nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej. Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że zgodnie art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, według którego gdy ustawodawca unijny nie zamieścił w UKC stosownych przepisów przejściowych, a przepis art. 121 ust. 3 UKC polepsza sytuację podmiotu niezasadnie uznanego wcześniej za dłużnika zobowiązanego do zapłaty należności celnych, to nie ma przeszkód do jego zastosowania, o ile termin trzyletni nie upłynął w dacie wejścia w życie UKC, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przypomnieć należy, że zgodnie z treścią przepisów zastosowanych w sprawie przez organy administracyjne tj. art. 236 ust. 1 WKC należności celne przywozowe lub wywozowe podlegają zwrotowi, gdy okaże się, że w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub że kwota ta została zaksięgowana niezgodnie z art. 220 ust. 2. W myśl art. 236 ust. 2 WKC, należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane po złożeniu wniosku przed upływem trzech lat, licząc od dnia powiadomienia dłużnika o tych należnościach. Wniosek należy złożyć we właściwym urzędzie celnym. Termin ten może zostać przedłużony, jeżeli osoba zainteresowana udowodni, że ze względu na nieprzewidziane okoliczności lub działanie siły wyższej nie mogła złożyć wniosku w terminie. Organy celne dokonują zwrotu lub umorzenia z urzędu, gdy same przed upływem tego terminu stwierdzą, że zaistniała jedna z okoliczności określonych w ust. 1 akapit pierwszy i drugi art. 236 WKC. Natomiast zgodnie z obowiązującym od 1 maja 2016 r. art. 121 ust. 1 lit. a) UKC wniosek o zwrot lub umorzenie zgodnie z art. 116 składa się organom celnym w przypadku zawyżenia kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych, błędu właściwych organów lub zastosowania zasady słuszności - w terminie trzech lat od dnia powiadomienia o długu celnym. Na podstawie zaś art. 121 ust. 3 UKC "W przypadku złożenia odwołania od powiadomienia o długu celnym na mocy art. 44 stosowny termin określony w ust. 1 akapit pierwszy zostaje zawieszony na czas trwania postępowania odwoławczego począwszy od dnia złożenia odwołania." W kulturze prawnej zostały wykształcone reguły międzyczasowe, które znajdują zastosowanie w procesie stosowania prawa. Jeżeli brak jest wyraźnie wyrażonej w tej mierze woli ustawodawcy, sąd i inne organy stosujące prawo muszą kwestię intertemporalną rozstrzygnąć na podstawie tych właśnie reguł, mając wybór między zasadą dalszego działania ustawy dawnej i zasadą bezpośredniego skutku ustawy nowej. Milczenie ustawodawcy co do reguły intertemporalnej należy uznać za przejaw jego woli bezpośredniego działania nowego prawa, chyba że przeciw zastosowaniu go przemawiają ważne racje systemowe lub aksjologiczne (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 7 marca 2012 r., sygn. akt K 3/10, publ. OTK-A 2012/3/25). Należy również zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych należy przyjąć, że nowa ustawa ma zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak również do zdarzeń, które miały miejsce wcześniej, lecz trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy (por. uchwała 7 sędziów NSA z 10 kwietnia 2006 r., I OPS 1/06, ONSAiWSA 2006, nr 3 poz. 71). W świetle powyższych uwag Sąd I instancji zasadnie zakwestionował stanowisko organu podatkowego, który uznał że wobec nie wprowadzenia przepisów przejściowych do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego Unijny Kodeks Celny, w sprawie wniosku o należności celnych uiszczonych w wyniku wydania decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. należy stosować normę prawną wynikającą z art. 236 ust. 2 WKC. Wbrew stanowisku zaprezentowanemu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, dokonana przez Sąd pierwszej instancji wykładnia powołanych przepisów nie oznacza naruszenia zakazu lex retro non agit. Zasada ta oznacza zakaz stanowienia norm prawnych, które nakazywałyby stosować nowo ustanowione normy prawne do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie nowo ustanowionych norm prawnych i z którymi prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych normami tymi przewidzianych. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1197/16 (opubl. w CBOSA), należy odróżniać retroakcję właściwą od pozornej (retrospektywności). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje się, że retrospektywność dotyczy stosunków zaistniałych wcześniej i nadal trwających (wyroki z dnia: 31 stycznia 1996 r., K 9/95, 31 marca 1998 r., K 24/97 i 20 stycznia 2009 r., P 40/07). Wówczas nowe prawo stosuje się bezpośrednio do trwających stosunków prawnych. O tym, że przepisy mają charakter retrospektywny, a nie retroaktywny, możemy mówić wówczas, gdy nowe przepisy stosuje się do sytuacji prawnych zastanych w chwili wejścia w życie nowelizacji i nie wywołujących skutków dla stosunków i sytuacji prawnych, w zakresie, w jakim istniały one przed ich wejściem w życie (por. wyroki z dnia: 10 lipca 2008 r., K 33/06, 18 października 2006 r., P 27/05 i 20 stycznia 2009 r., P 40/07). Regulacja intertemporalna (zwana retrospektywnością), polegająca na nakazie zastosowania nowego prawa do stosunków prawnych (stosunków procesowych), które wprawdzie zostały nawiązane pod rządami dawnych przepisów, ale wówczas nie zostały jeszcze zrealizowane wszystkie istotne elementy tych stosunków, nie jest objęta wynikającym z art. 2 Konstytucji RP zakazem wstecznego działania prawa (por. wyrok z dnia 31 marca 1998 r., K 24/97). Jak się podkreśla, przyjęcie innego stanowiska oznaczałoby nadmierne ograniczenie swobody władzy ustawodawczej w kształtowaniu i zmianach treści prawa oraz dostosowywaniu go do zmian społecznych (zob. Proces prawotwórczy w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Opracowanie Biura Trybunału Konstytucyjnego Warszawa 2015, s. 54; na ten temat zob. także E. Łętowska, K. Osajda (red.), Prawo intertemporalne w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, Warszawa 2008, s. 29). Zatem w sytuacji, gdy ustawa zmieniająca nie zawiera odmiennych unormowań intertemporalnych, kwestia międzyczasowa jest rozstrzygnięta na korzyść bezpośredniego stosowania ustawy nowej, zarówno do stosunków nowo powstałych, jak i tych, które trwając w momencie wejścia w życie nowelizacji nawiązały się wcześniej (por. wyroki TK: z dnia 10 maja 2004 r., SK 39/93 i z dnia 8 grudnia 2009 r., SK 34/08 oraz S. Wronkowska, M. Zieliński, Komentarz do zasad techniki prawodawczej, Warszawa 1997, s. 49-53). Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną uznając ją za bezzasadną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI