I SA/BD 843/24

I SA/Bd 843/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-03-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski /przewodniczący/
Tomasz Wójcik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1539
art. 92c, art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f, art. 92a ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 4 listopada 2024 r. nr 0401-IOA.4802.62.2024 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. nałożył na M. S. prowadzącą Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "E. " (dalej: Strona, Skarżąca) karę pieniężną w wysokości [...] zł z uwagi na wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.
W odwołaniu Skarżąca wniosła o zamianę zaskarżonej decyzji przez nienakładanie na Stronę kary pieniężnej i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania celem uzupełnienia postępowania dowodowego; ewentualnie, na wypadek gdyby organ drugiej instancji uznał brak podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i brak podstaw do jej zmiany przez odmowę nakładania kary pieniężnej, o jej zmniejszenie do kwoty minimalnej [...] zł. Skarżąca w odwołaniu zarzuciła naruszenie licznych przepisów prawa materialnego i procesowego.
Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...] r. w miejscowości R. na drodze krajowej nr [...] funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej zatrzymali do kontroli drogowej ciągnik samochodowy marki SCANIA o nr rej.: [...], z naczepą marki BODEX o nr rej.: [...], którym kierował T. N., realizując krajowy transport drogowy rzeczy w imieniu pracodawcy, tj. firmy: Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "E." M. S., [...] J., NIP: [...]. Kierowca skontrolowanego pojazdu okazał do kontroli potwierdzenie wystawienia karty przekazania odpadów w formie papierowego wydruku z systemu BDO o nr [...], z którego wynikało, że transport obejmuje odpady o kodzie 12 01 02, tj. cząstki i pyły żelaza oraz jego stopów. Funkcjonariusze prowadzący kontrolę ustalili, że przewożone w ramach kontrolowanego transportu opady nie odpowiadają odpadom zadeklarowanym w okazanym do kontroli potwierdzeniu wystawienia karty przekazania odpadów. Ustalili również, że towar znajdujący się na kontrolowanym środku transportu to odpady z żelaza i stali, ujęte w Katalogu Odpadów określonym rozporządzeniem Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów, pod kodem 17 04 05. W wyniku kontroli drogowej zostało ustalone zatem, że zatrzymanym do kontroli pojazdem przewożone były odpady o kodzie 17 04 05, bez wymaganego dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów. Na podstawie wypisu nr [...] z licencji nr [...] z dnia [...] r. na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy wydanego przez Starostę Inowrocławskiego, Skarżącą uznano za podmiot wykonujący przewóz drogowy w dniu [...] r. Zgodnie z pozycją 4.7 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym – dalej: u.t.d." – wysokość kary za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach wynosi 10.000 zł.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, dotyczących uznania przez organ pierwszej instancji, że zobowiązanym do nadania numeru - kodu BDO była Skarżąca, w sytuacji gdy do nadania numeru BDO zobowiązany jest wytwórca odpadu i tym samy niezasadnego przypisania Stronie stwierdzonego naruszenia, organ stwierdził, że zaskarżona decyzja nie zawiera takiego stanowiska, a stwierdzone podczas kontroli drogowej przewinienie jest ewidentne i nie budzi wątpliwości. Organ podkreślił, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż przedmiotem kontrolowanego przewozu nie były cząstki i pyły żelaza oraz jego stopów (kod 12 01 02). Wynika to bezsprzecznie z dokumentacji zdjęciowej i zostało potwierdzone w toku postępowania przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w B.. W piśmie z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w B. wyjaśnił, że ocena morfologiczna odpadów dokonana podczas konsultacji telefonicznej na podstawie przesłanych zdjęć oraz informacji zawartych w karcie przekazania odpadów wykazała, że przewożony odpad nie stanowił cząstek i pyłów, tj. rodzaju odpadu określonego kodem 12 01 02 oraz, że stanowi duże części metalowe, najprawdopodobniej poddane wcześniej cięciu, w związku z czym nie mógł on stanowić odpadu w postaci cząstek i pyłów. W opinii Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, nawet laik w dziedzinie klasyfikacji odpadów w ramach katalogu odpadów dostrzeże, że znajdujące się na kontrolowanej naczepie pokaźnych rozmiarów stalowe fragmenty, nie stanowią cząstki i pyłów żelaza czy jego stopów. Są to zatem niepodważalne dowody na to, że kontrolowanemu transportowi odpadów nie towarzyszyła karta ich przekazania, a bez znaczenia dla sprawy pozostaje tutaj fakt, że zdaniem kontrolujących były to odpady, które należy klasyfikować do kodu 17 04 05 (odpady z żelaza i stali). Ponad wszelką wątpliwość zatem zostało wykazane, że przewożony odpad nie był odpadem wskazanym w karcie przekazania odpadów, dlatego przeprowadzanie dowodów, o które wnioskowała Strona pozostawało bez znaczenia dla sprawy.
Odnosząc się natomiast do wyjaśnień Strony dotyczących rodzaju przewożonego odpadu organ stwierdził, że są one sprzeczne i wykluczają się wzajemnie, bowiem w odwołaniu Skarżąca twierdzi, że przedmiotem transportu były odpady poamortyzacyjne z firmy samochodowej [...] i ich wytwórcą była firma [...], po czym jako istotny dowód w sprawie Skarżąca wskazuje pismo [...] S.A. z którego wynika, że firma ta przekazała Stronie odpad kwalifikowany do grupy 12 i był to odpad z kształtowania oraz fizycznej i mechanicznej obróbki powierzchni metali i tworzyw sztucznych, a źródłem jego powstania jest zakład produkcyjny do produkcji i obróbki przedmiotów metalowych. Organ wskazał, że nie kwestionuje, iż Strona zakupiła od [...] S.A. odpad określony kodem 12 01 02 - cząstki i pyły żelaza oraz jego stopów, powstający najpewniej, jak wskazuje [...] S.A., w wyniku używania między innymi pras, maszyn do gwintowania, wycinarek drutowych, frezarek, szlifierek, tokarek, maszyn do mycia, zgrzewarek i gratownic. Z całą pewnością jednak odpad opisany przez [...] S.A. w piśmie załączonym do odwołania, nie był odpadem stwierdzonym podczas kontroli stanowiącej przedmiot niniejszej sprawy. Wskazuje na to również faktura obejmująca sprzedaż odpadów przez [...] S.A. na rzecz Strony. W pozycji 1 tej faktury widnieje informacja o parametryzacji odpadu 1-4 mm, co jest całkowicie sprzeczne ze stwierdzonymi dużymi fragmentami metalowymi powstałymi najpewniej w procesie cięcia większych elementów, a nie w procesie obróbki powierzchniowej metali.
Podsumowując organ stwierdził, że przewożony odpad nie był ujęty w okazanej do kontroli karcie przekazania odpadu i tym samym Strona, działając jako przedsiębiorca realizujący przewóz drogowy odpadów, nie wyposażyła kierowcy wykonującego w jej imieniu transport drogowy odpadów, w dokument wymagany przepisem art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d. Odnosząc się tym samym do twierdzeń Strony o niezasadności nałożenia kary organ odwoławczy nie zgodził się z tym stanowiskiem stwierdzając, że Strona błędnie interpretuje treść przepisu z poz. 4.7. załącznika nr 3 do u.t.d. Nałożona na Stronę kara jest skutkiem niedopełnienia, wynikającego z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d., obowiązku posiadania dokumentu wymaganego przy przewozie odpadów, za realizację którego, w świetle przepisu art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d. odpowiada przewoźnik. Przewożenie odpadów z kartą, czy potwierdzeniem z karty, które obejmuje inny rodzaj odpadów niż znajdujące się na środku transportu, jest równoznaczne z przewożeniem odpadów bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia przez organ art. 92a ust. 1 u.t.d. przez wymierzenie kary rażąco surowej, nieadekwatnej do stopnia naruszenia i braku wskazania motywów jej nałożenia, w sytuacji gdy wysokość kary kształtuje się od [...] zł do [...] zł organ wyjaśnił, że wymierzanie kar pieniężnych na podstawie ustawy o transporcie drogowym nie przewiduje możliwości ich miarkowania zarówno organom, jak i Sądowi. Zgodnie bowiem z treścią załącznika nr [...] do u.t.d., pozycja znajdująca się pod poz. 4.7 tego załącznika określa wysokość kary pieniężnej grożącej podmiotowi wykonującemu przewóz drogowy za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, tj. karę pieniężną w wysokości [...] zł. Taryfikacyjny charakter kar przewidziany ustawie o transporcie drogowym sprawia, że konsekwencją ustalenia przypadku naruszenia prawa, jest nałożenie na podmiot popełniający naruszenie, kary ustalonej w sztywnej wysokości.
W zakresie nadania przesłanek ograniczających odpowiedzialność wykonującego transport drogowy organ stwierdził, że przesłanki egzoneracyjne wskazane w przepisach art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 u.t.d. nie mają zastosowania. Przesłanka z art. 92b u.t.d. nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ kara która została wymierzona Stronie przez organ pierwszej instancji nie dotyczy czasu pracy kierowców. Z kolei w zakresie drugiego przepisu, Skarżąca na żadnym etapie postępowania nie wskazała faktów, poza próbą przerzucenia winy na wystawcę karty przekazania odpadów, które mogłyby potwierdzić zaistnienie okoliczności wskazanych w art. 92c ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.t.d. To przewoźnik powinien udowodnić okoliczności objęte hipotezą art. 92c u.t.d., gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z przepisów, które mogą zwolnić go od odpowiedzialności za wykroczenie. Nie wystarczy tutaj samo powołanie się na ten przepis, czy na brak winy, lecz wymagane jest pozytywne udowodnienie powzięcia wszystkich, niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa, czego Strona nie uczyniła.
Organ podkreślił, że obowiązkiem Strony w świetle przepisów ustawy o transporcie drogowym, jako podmiotu, który zawodowo zajmuje się transportem drogowym, było wprowadzenie takich procedur w własnym przedsiębiorstwie, które obligowałyby kierowców lub innych pracowników, do weryfikowania przed rozpoczęciem przewozu rodzaj przewożonego towaru, a osoby wystawiające kary przekazania odpadów, do prawidłowego ich wypełniania zważywszy, że Strona będąca przewoźnikiem, była w tym przypadku jednocześnie podmiotem przekazującym odpady i wystawiającym kartę przekazania odpadów. Z dokumentów zebranych w niniejszym postępowaniu jasno wynika, że to Strona jako wystawca kart przekazania odpadów miała bezpośredni wpływ na to, jakie dokumenty otrzyma kierowca do zrealizowania transportu odpadów, a nie firma [...] S.A., na którą Skarżąca próbuje przerzucić odpowiedzialność. Skoro Strona działając osobiście, przez pracownika wystawiającego kartę przekazania odpadów, czy to przez kierowcę, nie dołożyła należytej staranności przy ustalaniu charakteru przewożonego ładunku, nie można w niniejszej sprawie twierdzić, że Strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć.
W skardze Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości, uchylenie zastosowanej kary pieniężnej w kwocie [...]zł w całości oraz umorzenie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach przez nieuzasadnione uznanie, że Skarżąca jako transportująca dopuściła się przewozu drogowego odpadów bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów w sytuacji, gdy okoliczność taka nie miała miejsca, albowiem kierowca w trakcie kontroli okazał się wszystkimi niezbędnymi dokumentami, które są wymagane przepisami prawa w tym kartą odpadów, który to dokument ponad wszelką wątpliwość został okazany podczas kontroli, co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, albowiem organ uznał w zaskarżonej decyzji jak i w decyzji ją poprzedzającej, że kierowca w ogóle nie posiadał dokumentu;
2) obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 69 ust. 1a ustawy o odpadach przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że organ prawidło uznał na podstawie ww. przepisu prawa, że błędnie wpisany kod w karcie odpadów jest tożsamy z nieposiadaniem karty odpadów przez kierowcę podczas transportu, w sytuacji gdy prawidłowe zastosowanie ww. przepisu prawa, zgodnie z jego wykładnią językową prowadzi do konstatacji przeciwnych, co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, albowiem organ w protokole kontroli, a następnie organ drugiej instancji po rozpoznaniu odwołania powinny uznać, że transportująca posiadała kartę odpadów w czasie kontroli, co pozbawiało możliwości nałożenia kary pieniężnej z tego powodu, że transportująca posiadała wymagane przepisami prawa dokumenty niezbędne do zgodnego z prawem wykonania transportu;
3) obrazę przepisów prawa tj. art. 93 ust. 1 u.t.d. przez uznanie, że organ prawidłowo zastosował ww. przepis prawa, w sytuacji gdy po stronie Skarżącej, wobec posiadania wszystkich niezbędnych dokumentów do przewozu drogowego towarów, w tym karty odpadów, brak było podstaw do uznania, że naruszyła warunki przewozu drogowe czy obowiązki z niego wynikające, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji albowiem w wyjaśnieniach pisemnych złożonych organowi Skarżąca wyjaśniła przyczyny i podstawy posiadania w karcie odpadu takiego, a nie innego kodu, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, albowiem wskazuje na brak zawinienia Skarżącej, a zatem na brak podstaw do nałożenia kary pieniężnej, zwłaszcza że Skarżąca wyjaśniła z jakiego powodu na karcie odpadów widniał taki, a nie inny kod z powołaniem się na okoliczność, że jedynym podmiotem uprawnionym i zobowiązanym do nadania odpadom określonego kodu jest wytwórca odpadów, tymczasem Skarżąca nie była i nie jest wytwórcą odpadów i nie może ingerować nadany przez wytwórcę lub przetwórcę odpadu kod BDO, co wyklucza nałożenie kary na Skarżącą w analizowanym przypadku;
4) obrazę przepisów prawa polegającą na błędnym i nieuzasadnionym uznaniu, że organ pierwszej instancji zbadał wszystkie okoliczności i przesłanki ograniczające odpowiedzialność Skarżącej w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy organ drugiej instancji błędnie nie wziął pod uwagę braku zawinienia Skarżącej, braku wpływu na treść kodu BDO wpisanego do karty odpadu oraz faktu dołożenia wszelkiej staranności w celu wyjaśnienia z podmiotem, od którego odpad był pobierany do transportu przyczyn nadania takiego, a nie innego odpadu, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, albowiem stanowiło przesłankę egzoneracyjną wyłączającą możliwość nałożenia na Skarżącą kary grzywny, zwłaszcza w sytuacji gdy kierowca wbrew twierdzeniom organu przedłożył wszystkie niezbędne dokumenty, w tym kartę odpadu i zwłaszcza w sytuacji gdy to nie Skarżąca nadawała kod BDO, a dodatkowo nie miała wpływu ani możliwości jego zmiany nie będąc wytwórcą ani przetwórcą odpadu;
5) obrazę przepisów postępowania tj. art. 78 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – dalej: "k.p.a." – w zw. z art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie poprzez przyznanie racji organowi pierwszej instancji, że słusznie nie uwzględnił wniosków dowodowych zgłoszonych przez Skarżącą, albowiem "nie było rolą organu prawidłowa klasyfikacja odpadów w ramach zaskarżanego rozstrzygnięcia", co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, albowiem organy administracji publicznej, w tym organ pierwszej i drugiej instancji w niniejszej sprawie zobowiązane są do przestrzegania przepisów prawa, wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych, a co za tym idzie rzetelnego przeprowadzenia postępowania dowodowego co oznacza, że nie wytrzymuje krytyki praktyka organu drugiego stopnia zwalniająca organ pierwszego stopnia z obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, rzetelnego przedstawienia dowodów i wskazania, który kod jest prawidłowy w niniejszej sprawie, skoro za rzekomo nieprawidłowy kod nałożono na Skarżącą karę pieniężną stanowiącą jakby nie patrzyć dolegliwość o charakterze penalnym;
6) obrazę przepisów postępowania tj. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a. w zw. z art. 55 k.p.a. przez odmowę przeprowadzenia zawnioskowanych przez Skarżącą dowodów poprzez stwierdzenie, że w niniejszym postępowaniu "nie było rolą organu ustalenie prawidłowego kodu BDO, który w niniejszej sprawie winien być nadany" co miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem brak wskazania przez organ prawidłowego kodu i przeprowadzenie dowodu z "rozmowy telefonicznej z urzędnikiem WIOŚ" godzi w zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji, a co więcej jest sprzeczne z dyspozycją ustawodawcy obligującą organ do rzetelnego przeprowadzenia postępowania dowodowego;
7) obrazę przepisów postępowania tj. art. 87 ust. 1 pkt 3 lit f u.t.d. w zw. z lp. 4.7 załącznika nr 3 do u.t.d. w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów przez uznanie przez organ drugiej instancji, że organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował ww. przepisy prawa w stosunku do Skarżącej uznając, że w czasie spornego transportu winien być w karcie BDO wpisany kod 17 04 05, w sytuacji gdy pod pozycją nr 17 ww. rozporządzenia wpisane są "Odpady z budowy, remontów, demontażu obiektów, budowlanych oraz infrastruktury drogowej", w sytuacji gdy organ pierwszej instancji nie uwodnił ani takiego charakteru odpadów, ani takiego ich pochodzenia, co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, albowiem transportowane przez Skarżącą odpady z całą pewnością nie pochodziły z budowy, remontów i demontażu infrastruktury, na co w odwołaniu wskazywała Skarżąca wyjaśniając i składając stosowne wnioski dowodowe, że odpady te miały charakter odpadów poamortyzacyjnych z firmy samochodowej T. ;
8) obrazę przepisów postępowania tj. art. 69 ust. 1a ustawy o odpadach przez jego niewłaściwą wykładnię, a sprowadzającą się do uznania, że organ pierwszej instancji miał rację uznając, że przewożenie odpadów z kartą odpadów, w której wpisany jest niewłaściwy kod jest tożsame z brakiem karty odpadów, co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, albowiem na podstawie nieprawidłowej wykładni organ drugiej instancji błędnie utrzymał w mocy karę pieniężną nałożoną na Skarżącą;
9) obrazę przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie uwzględnienia zarzutu Skarżącej w odwołaniu dotyczącego braku ustalenia przez organ pierwszej instancji źródła pochodzenia odpadu celem nadania mu prawidłowego kodu, w sytuacji gdy organy administracji publicznej miały obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, albowiem organ w tym drugiego stopnia może w każdym czasie zmienić czy uzupełnić postępowanie dowodowe przez wydanie stosownego postanowienia, czego jednak nie uczyniono, albowiem organ ani pierwszej ani drugiej instancji nie przesłuchał nawet pracownika WIOŚ czy kontrolerów na fakty dotyczące przedmiotu transportu;
10) obrazę przepisów postępowania tj. art. 75 § 1 k.p.a. przez nieprawidłowe uznanie, że dowodem w sprawie była "rozmowa telefoniczna kontrolera z pracownikiem WIOS", w sytuacji gdy katalog środków dowodowych wymieniony został w ww. przepisie prawa i nie wymienia się w nim rozmów telefonicznych, zwłaszcza że rozmowa nie została utrwalona i nie wiadomo czy zdjęcia z kontroli zostały prawidłowo przesłane do organu, co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, albowiem pozostaje w opozycji do dowodu z dokumentu jakim jest karta odpadu BDO ujawniona podczas zatrzymania i kontroli pojazdu;
11) obrazę przepisów postępowania tj. art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez uznanie za wiarygodny i wystarczający do nałożenia kary dowód w postaci nieutrwalonej rozmowy telefonicznej i notatki potwierdzającej konsultację z pracownikiem WIOS, w sytuacji gdy notatka nie może stanowić dowodu w sprawie ani zastępować dowodu z przesłuchania czy dokumentu;
12) obrazę przepisów postępowania tj. art. 77 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie przez organ drugiej instancji wniosków dowodowych Skarżącej w postaci wniosku o przesłuchanie T. N. (kierowca) na fakty czy podczas kontroli okazał kartę BDO, czy miała miejsce jakaś konsultacja telefoniczna i z kim, pominięcie przesłuchania M. S., M. P., zaniechanie przeprowadzenia dowodu z załączonych w poczet materiału dowodowego dokumentów w postaci faktur, dokumentu WZ, karty przekazania odpadów, zaniechanie wykonania przez organ wniosku o zwrócenie się do [...] sp. z o.o. o wyjaśnienia i dokumenty, co miało znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem wskutek tych uchybień nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy, naruszono zasadę prawdy materialnej i nie słusznie utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji nakładającą grzywnę na Skarżącą;
13) obrazę przepisów postępowania tj. art. 107 § 1, 2 i 3 k.p.a. przez ich niezastosowanie i wydanie decyzji przez organ drugiej instancji bez wskazania w uzasadnieniu decyzji podstawy prawnej, podstawy faktycznej i wyjaśnienia jakim dowodom organ nadał walor wiarygodności, którym odmówił i dlaczego odmówił przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów, co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albowiem uniemożliwia merytoryczną polemikę z zaskarżonym rozstrzygnięciem;
14) obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 92c u.t.d. w zw. z art. 87 ust. 3 u.t.d. przez jego niewłaściwą wykładnię organu drugiej instancji polegającą na uznaniu, że przewoźnik ponosi odpowiedzialność za każde naruszenie prawa nawet jak ma ono charakter niezawiniony, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisu prawa prowadzi do uznania na kanwie niniejszej sprawy, że Skarżącej nie można przypisać wpływu na naruszenie prawa albowiem to ani ona ani jej pracownicy ani jej kierowca nie mieli wpływu na nadanie kodu BDO gdyż osobą, podmiotem wyłącznie odpowiedzialnym za nadanie kodu BDO w karcie jest wytwórca odpadku lub przetwórca odpadu, a Skarżąca nie wytwarzała odpadu ani go nie przetwarzała, co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, albowiem gdyby organ prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe i wykonał wnioski dowodowe Skarżącej to nie miałby wątpliwości, że Skarżąca nie miała prawa nadawać kodu BDO ani ingerować w jego treść, gdyż nie od niej odpad pochodził, co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] r. w miejscowości R. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej zatrzymali pojazd marki SCANIA z naczepą marki BODEX. Przewoźnikiem było Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "E." M. S.. W trakcie kontroli kierowca pojazdu okazał potwierdzenie wystawienia karty przekazania odpadów w formie wydruku z systemu BDO, z której wynikało, że transport obejmuje odpady o kodzie 12 01 02, tj. cząstki i pyły żelaza oraz jego stopów. W wyniku oględzin towaru dokonanych przez funkcjonariuszy celno-skarbowych, że transportowane opady nie odpowiadają zadeklarowanym w karcie przekazania odpadów (por. zał. nr [...] do Protokołu z kontroli drogowej - k. 4 akt admin.). Kontrolujący stwierdzili, że przewożone były odpady o kodzie 17 04 05 – żelazo i stal. W trakcie kontroli pracownik Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "E." wystawił i przesłał kolejne potwierdzenie wystawienia karty przekazania odpadów, w której zmieniono kod odpadów na właściwy, tj. 17 04 05.
W wyniku kontroli drogowej zostało zatem stwierdzone, że zatrzymanym do kontroli pojazdem przewożone były odpady, którym powinien być przypisany kod 17 04 05, zgodnie z klasyfikacją w katalogu odpadów, zawartą w rozporządzeniu Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów. W konsekwencji organ wymierzył Skarżącej, na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Kwestionując rozstrzygnięcie organu Strona twierdzi, że nie miała wpływu na treść kodu BDO wpisanego do karty odpadu. Dołożyła natomiast wszelkiej staranności w celu wyjaśnienia z podmiotem, od którego odpad był pobierany do transportu przyczyn nadania takiego, a nie innego odpadu. Ponadto nie miała wpływu ani możliwości jego zmiany nie będąc wytwórcą ani przetwórcą odpadu. Uważa również, że błędnie wystawiona karta odpadów nie jest tożsama z brakiem takiej karty. Wskazuje na regulację zawartą w art. 92c u.t.d.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f) u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy wykresówki, zapisy, odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto, wykonując przewóz drogowy rzeczy, dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także dokumenty wymagane przy przewozie odpadów. W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, wydanego na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, odpady transportuje się wraz z dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów. Stosownie do § 8 ust. 2 powyższego rozporządzenia dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów jest:
1) karta przekazania odpadów, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o odpadach;
2) faktura sprzedaży odpadów;
3) podstawowa charakterystyka odpadów, o której mowa w art. 67 ust. 2 pkt 1 ustawy o odpadach;
4) dokument dotyczący transgranicznego przemieszczania odpadów, o którym mowa w załączniku IB lub załączniku VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów;
5) inny dokument potwierdzający rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów, jeżeli transportujący odpady nie posiada dokumentów, o których mowa w pkt 1-4.
W rozpatrywanej sprawie z uwagi na rodzaj wykonywanego przez Stronę przewozu, właściwym dokumentem była karta przekazania odpadów, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o odpadach. Karta taka powinna zawierać m.in. kod i rodzaj odpadów (art. 67 ust. 3 pkt 9 ustawy o odpadach). Art. 92a ust. 1 u.t.d. stanowi, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Stosownie do treści ust. 3 tego artykułu, suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1 nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 12.000 złotych. Zgodnie natomiast z pozycją 4.7 załącznika nr 3 do u.t.d., wysokość kary za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, wynosi 10.000 zł.
Wskazać należy, że celem kary jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Z tego punktu widzenia system sankcji przewidzianych przez przepisy ustawy o transporcie drogowym stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną. Przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. ustanawia domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Z tego powodu, co do zasady, bez znaczenia pozostają okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przewoźnika (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2024 r., sygn. akt II GSK 1095/24, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak orzeczenia przytaczane w dalszej części uzasadnienia).
Jak to już podkreślono w rozpatrywanej sprawie dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów była karta odpadów, przy czym jako rodzaj odpadów w karcie tej powinny być wskazane odpady o kodzie 17 04 05. Bezsprzecznie kierowca nie miał takiej karty. W judykaturze podkreśla się, z czym należy się zgodzić, że podmiot wykonujący transport odpadów winien dysponować dokumentami potwierdzającymi rzeczywisty rodzaj transportowanych odpadów i żądać od podmiotu zlecającego przemieszczanie odpadów odpowiednich dokumentów odpowiadających rodzajowi odpadów oraz prawidłowego sklasyfikowania według kodów (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt II GSK 611/21). Przewoźnik nie może wykluczyć tego że odpady, które ma transportować, mogą być wadliwie sklasyfikowane. Zadaniem przedsiębiorcy (przewoźnika) jest wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą umożliwiały dokonanie sprawdzenia przewożonych odpadów. Dlatego Skarżąca nie może zasłaniać się tym, że nie mogła zweryfikować rodzaju przewożonych odpadów.
W konsekwencji, biorąc pod uwagę wskazane regulacje prawne, organ zasadnie wymierzył Skarżącej karę pieniężną w wysokości [...] zł.
Okoliczności wyłączające odpowiedzialność przewoźnika zostały określone w art. 92c ust. 1 u.t.d. Przepis ten stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Żaden z przypadków wymienionych w tym przepisie nie występuje w rozpatrywanej sprawie. Analizując treść 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. stwierdzić należy, że dla uwolnienia się podmiotu wykonującego przewóz drogowy od odpowiedzialności, wymagane jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek: brak wpływu tego podmiotu na powstałe naruszenie oraz niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, które do powstania tegoż naruszenia doprowadziły. Niezbędne jest łączne wystąpienie tych dwóch przesłanek, by postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej nie zostało wszczęte, a wszczęte umorzone. Przepis ten odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt II GSK 611/21). Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Jak wynika z akt sprawy (por. wypis z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego – k. 6 akt admin.) Skarżąca zawodowo świadczy usługi transportowe, a to nakłada na niego pełną odpowiedzialność za wykonywany transport. Prowadzący działalność gospodarczą winni dawać rękojmię profesjonalnego i sumiennego realizowania obowiązków prawnych związanych z taką działalnością (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2002 r., sygn. akt P 12/01, publ. OTK ZU 4A/2002, poz. 50). Skarżąca nie wykazała obiektywnych, nieprzewidywalnych, nadzwyczajnych okoliczności, które mogły być podstawą do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. i uwolnienia jej od odpowiedzialności.
Skarżąca podnosi także, że hipoteza normy sankcjonującej obejmuje wyłącznie wykonywanie przewozu bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, a nie z dokumentem błędnie wypełnionym. W związku z tym brak było podstaw do jej ukarania. Sąd tego poglądu nie podziela. Karta odpadów powinna zawierać dane zgodne ze stanem rzeczywistym, co znajduje potwierdzenie w art. 69 ust. 1a ustawy o odpadach, w myśl którego kierujący środkiem transportu, którym są transportowane odpady, jest zobowiązany posiadać w trakcie transportu potwierdzenie wygenerowane z Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami, umożliwiające weryfikację informacji zawartych w karcie przekazania odpadów ze stanem rzeczywistym. Gdy karta danych zgodnych ze stanem rzeczywistym nie zawiera nie można jej uznać za dokument potwierdzający rodzaj transportowanych odpadów. Także w orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że w przypadku błędnego zakwalifikowania odpadów należy wymierzyć karę na podstawie poz. 4.7. załącznika nr 3 do u.t.d. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 105/23; wyrok WSA z Bydgoszczy z dnia 18 października 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 453/22).
Nie znajdują także uzasadnienia zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż stan faktyczny został ustalony w sposób prawidłowy. Opis odpadów przewożonych przez Skarżącą znajduje się w protokole kontroli, a ponadto okoliczność, że transportowi nie towarzyszył dokument w postaci potwierdzenia wystawienia karty przekazania odpadów, zawierający prawidłowy dla transportowanych odpadów kod potwierdza:
1) protokół z kontroli drogowej,
2) dokumentacja fotograficzna załączona do protokołu kontroli obrazująca rodzaj przewożonych odpadów,
3) dokonanie – przez pracownika Skarżącej – zmiany w karcie przekazania odpadów polegającej na podaniu prawidłowego kodu.
W ocenie Sądu organy wyjaśniły okoliczności stanu faktycznego sprawy w stopniu pozwalającym na wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o wszechstronnie rozpatrzony zebrany w wystarczającym stopniu materiał dowodowy.
Należy nadto zauważyć, że postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, a przyjęta w postępowaniu administracyjnym zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt II GSK 667/20). Wobec ustalenia przez organ, przede wszystkim na podstawie treści protokołu kontroli wraz z załączonymi do niego dokumentami, wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, mając na uwadze charakter odpowiedzialności administracyjnej, organ nie miał podstaw ani potrzeby do dalszego prowadzenia czynności dowodowych. Przy czym nie stanowi uchybienia przepisom postępowania fakt, iż ocena ta odbiega od oczekiwań Skarżącej.
Organy przeanalizowały dowody przedstawione przez Stronę w postaci faktury oraz dowodu WZ wystawionych przez [...] S.A. i skonfrontowały ich treść z ustaleniami ujętymi w opisie stwierdzonych naruszeń w załączniku do protokołu kontroli drogowej, a także dokumentacją fotograficzną przedstawiającą ładunek znajdujący się na naczepie kontrolowanego zestawu. Organy nie zakwestionowały nabycia rodzaju odpadów wymienionych w tych dokumentach, niemniej jednak zasadnie uznały, że nie były to odpady stwierdzone podczas kontroli drogowej w niniejszej sprawie, gdyż informacja o parametryzacji odpadu (1-4 mm), co całkowicie przeczy stwierdzonymi dużymi fragmentami metalowymi. Okoliczności te zostały potwierdzone w toku postępowania przed organem I instancji przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w B. (por. k. 60 akt admin.). Organy słusznie zwróciły także uwagę na fakt, że przewóz odpadów następował z placu składowego Strony, a nie bezpośrednio od sprzedawcy, co umożliwiało dokonanie weryfikacji przedmiotu przewozu przed jego rozpoczęciem. Obowiązek takiego sprawdzenia ciąży, w ramach zachowania należytej staranności przez profesjonalnego przewoźnika, na Skarżącej, co w rozpoznawanej sprawie nie wymagało wiedzy o charakterze specjalistycznym i nie nastręczało trudności.
Dodatkowo wskazać należy, że do przebiegu i ustaleń kontroli drogowej zawartych w protokole kierowca nie wnosił zastrzeżeń, co potwierdził własnymi podpisami.
W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy w sprawie potwierdza zatem okoliczności podnoszone przez organy, będące podstawą do wymierzenia kary pieniężnej. Także uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi obowiązującymi przepisami.
Sąd przy rozpoznaniu niniejszej sprawy nie dopatrzył się ponadto innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, w tym objętych zarzutami skargi.
Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
T. Wójcik L. Kleczkowski J. Ziołek