I SA/Bd 81/24

I SA/Bd 81/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /sprawozdawca/
Jarosław Szulc /przewodniczący/
Leszek Kleczkowski
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 64 ust. 1 pkt 2 lit.a
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 maja 2024 r. sprawy ze skargi J. Z. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 12 grudnia 2023 r. nr SKO-4230/134/2023 w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 24 października 2023 r. nr WE-VIII.4431.5.6.2023.JG, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy na rzecz J. Z. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Prezydent M. B. decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. orzekł:
1) o wysokości dotacji pobranej w nadmiernej wysokości przez M. Sp. z o.o.
w 2018 r. - w kwocie [...]zł, 2) o wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie
z przeznaczeniem przez M. Sp. z o.o. w 2018 r. - w kwocie [...]zł,
3) zobowiązał tę Spółkę do zwrotu ww. kwot do budżetu M. B. w ciągu 15 dni od daty otrzymania decyzji wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Inne decyzją
z dnia [...] sierpnia 2022 r. utrzymało w mocy ww. decyzję. Następnie Prezydent M. B. decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r. orzekł wobec J. Z.
i M. W. (dalej też: Skarżący) jako członków zarządu spółki M.
o przeniesieniu na członków zarządu odpowiedzialności za zobowiązania M. sp. z o.o. z siedzibą w B. wynikające z ostatecznej i prawomocnej ww. decyzji Inne z dnia [...] sierpnia 2022 r. Organ ustalił wysokość przenoszonego zobowiązania solidarnie na kwotę [...]zł, wysokość odsetek od tego zobowiązania na dzień wydania decyzji, tj. [...] czerwca 2023 r. na kwotę [...]zł oraz wysokość kosztów egzekucyjnych na kwotę [...]zł.
M. W. i J. Z. w dniu [...] lipca 2023 r. złożyli wspólnie wniosek o rozłożenie - na 36 rat miesięcznych - zobowiązania wynikającego z decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] czerwca 2023 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. Prezydent M. B. odmówił rozłożenia zobowiązania na raty.
Następnie M. W. i J. Z. pismem z dnia [...] września 2023 r. złożyli wspólnie wniosek o umorzenie w całości lub w części, ewentualnie rozłożenie na raty zobowiązania wynikającego z decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] czerwca 2023 r. wskazując, że umorzenie zobowiązania miałoby prowadzić do odzyskania przez dłużników równowagi finansowej. Strony wskazały, że stosowne dokumenty wyjaśniające zostały już złożone. M. W. wyjaśnił, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności umożliwiających mu spłatę zobowiązania,
a M. sp. z o.o. działała na podstawie otrzymanych dotacji, które były co roku rozliczane i zwracane w niewykorzystanej części do budżetu M.. Obecnie zaś spółka nie działa i nie posiada żadnych środków, które wcześniej były wydatkowane na bieżąco. J. Z. wyjaśnił, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności umożliwiających mu spłatę zobowiązania, a M. sp. z o.o. działała na podstawie otrzymanych dotacji, które były co roku rozliczane i zwracane w niewykorzystanej części do budżetu M.. Obecnie spółka nie działa i nie posiada żadnych środków, które wcześniej były wydatkowane na bieżąco, przede wszystkim na wypłaty. J. Z. wskazał, że funkcję członka zarządu spółki pełnił w ramach wolontariatu, nie otrzymując z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. Podał, że przeżywa bardzo trudny czas w swoim życiu i cierpi na wiele chorób. Strony podkreśliły, że powstanie zadłużenia wyniknęło ze źle zinterpretowanych przepisów. Decyzja w przedmiotowej sprawie oparta jest o zasadę uznania administracyjnego, a w innym miastach
w tożsamych przypadkach zapadają decyzje korzystne dla stron. Na poparcie argumentacji strony dołączyły dokumentację finansową i medyczną.
Prezydent M. B. decyzją z dnia [...] października 2023 r., działając na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia [...] sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1270 dalej jako: u.f.p.) odmówił J. Z. i M. W. udzielenia ulgi w spłacie niepodatkowej należności budżetowej o charakterze publicznoprawnym w postaci umorzenia w całości zobowiązania wraz z odsetkami, tj. zobowiązania wynikającego z decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] czerwca 2023 r. w sprawie przeniesienia na członków zarządu odpowiedzialności za zobowiązania M. sp. z o.o. z siedzibą
w B., a wynikającego z ostatecznej i prawomocnej decyzji Inne z dnia [...] sierpnia 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta M. B. z dnia [...] czerwca 2022 r. Organ wskazał na okoliczności w jakich doszło do powstania ww. zobowiązania publicznoprawnego, gdyż jak wywiódł zobowiązanie stron wynika z pobranej przez M. sp. z o.o. dotacji oświatowej, która w części została pobrana w nadmiernej wysokości, a oprócz tego częściowo wykorzystana w sposób niezgodny z przeznaczeniem, tj. z uchybieniem obowiązującym w tym zakresie przepisom prawa. Strony pełniły funkcje członków zarządu M. sp. z o.o., a odpowiedzialność za zobowiązania M. sp.
z o.o. z siedzibą w B. została przeniesiona na członków zarządu Spółki. Organ po zestawieniu wysokości miesięcznych dochodów J. Z.
z kwotą ponoszonych wydatków wskazał, że zobowiązany dysponuje nadwyżką
w wysokości [...] zł, co zdaniem organu wskazuje, że jest w stanie wywiązać się ze zobowiązania wynikającego z decyzji Prezydenta M. B.. Organ przypomniał, że odpowiedzialność członków zarządu Spółki za jej zobowiązania ma charakter odpowiedzialności solidarnej i J. Z. jest w stanie wygospodarować środki, które mogą zostać przeznaczone na spłatę zobowiązania.
Zdaniem organu w okolicznościach stanu faktycznego za udzieleniem wnioskowanej ulgi w stosunku do stron nie przemawia ważny interes żadnego ze zobowiązanych. Nie uzasadnia jej także interes publiczny, jako że zasadami, którymi należy się kierować przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym w tym zakresie są wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa. W ocenie organu, w przypadku posiadania długów, z pierwszeństwa w spłacie korzystać powinny zobowiązania o charakterze publicznoprawnym. Dodatkowym argumentem przemawiającym za odmową udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego jest to, że przychylenie się do wniosku stron o umorzenie zobowiązania
w całości wraz z odsetkami powodowałoby premiowanie działań niezgodnych
z prawem.
Nie zgadzając się z podjętą decyzją, w złożonym odwołaniu, Skarżący wnieśli
o pozytywne rozpoznanie sprawy wskazując, że swoją prośbę o umorzenie powstałych należności już uzasadnili powołując się na trudną sytuację finansową i zdrowotną.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w B. utrzymało w mocy ww. decyzję odmawiającą umorzenia należności.
W uzasadnieniu organ podał, że kontrola decyzji wydanych przez organ podatkowy pierwszej instancji, w ramach uznania administracyjnego, jest ograniczona, bowiem podjęcie określonego rozstrzygnięcia należy do kompetencji tego organu. Kontrola organu odwoławczego sprowadza się do analizy czy organ podatkowy pierwszej instancji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Organ odwoławczy wskazał na dokonaną przez organ pierwszej instancji analizę sytuacji finansowej zobowiązanych.
Z analizy tej wynika, że M. W. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką - J. W., przy czym dochody gospodarstwa domowego stanowią łącznie kwotę [...]zł miesięcznie, natomiast miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego to kwota [...]zł, a ponoszone po połowie, wynoszą [...] zł. M. W. spłaca także raty kredytu w wysokości [...] zł miesięcznie. Organ ustalił wysokość miesięcznych zobowiązań strony na [...] zł. M. W. nie posiada żadnych nieruchomości, jest współwłaścicielem dwóch pojazdów marki Nissan Primera z 2003 r. i 2007 r. Organ po zestawieniu wysokości miesięcznych dochodów strony z kwotą ponoszonych wydatków wskazał, że zobowiązany dysponuje nadwyżką w wysokości [...] zł i na tej podstawie organ ocenił, że M. W. jest w stanie wywiązać się ze zobowiązania wynikającego
z decyzji Prezydenta M. B..
Kolejno organ stwierdził, że J. Z. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a dochody gospodarstwa domowego wynoszą [...] zł miesięcznie. Miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego stanowią łączną kwotę wydatków [...] zł. J. Z. nie posiada żadnych nieruchomości i jest współwłaścicielem wraz z wnuczką pojazdu marki Volkswagen Polo z 2009 r. Organ po zestawieniu wysokości miesięcznych dochodów strony z kwotą ponoszonych wydatków wskazał, że zobowiązany dysponuje nadwyżką w wysokości [...] zł, więc ocenił, że J. Z. jest w stanie wywiązać się ze zobowiązania wynikającego z decyzji Prezydenta M. B.. Organ nie zakwestionował złego stanu zdrowia zobowiązanego podkreślając, że przy ocenie stanu zdrowia J. Z. wzięte zostały pod uwagę wydatki powiązane ze stanem zdrowia w postaci specjalnej diety cukrzycowej i konieczności zakupu leków. Strona nie wskazała, by podejmowane leczenie generowało powstanie jakichkolwiek innych kosztów.
Na podstawie dowodów przedstawionych przez Skarżących organ ocenił, że
w przedmiotowej sprawie ich trudności finansowe związane z posiadanymi kredytami prywatnymi nie uzasadniają zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności. Organ uznał, że w sprawie nie występuje zagrożenie istotnego interesu zobowiązanych. Dłużnicy publicznoprawni winni przestrzegać przepisów prawa, w tym ustawy
o finansach publicznych. W ocenie Kolegium, organ prawidłowo uznał, że za udzieleniem wnioskowanej ulgi w stosunku do stron nie przemawia ważny interes żadnego ze zobowiązanych oraz nie uzasadnia jej także interes publiczny.
Kolegium uznało, że oba kryteria zostały ocenione przez organ w rozpoznanej sprawie. Z kolei argumenty Skarżących dotyczące braku zawinienia w pobraniu dotacji oświatowej niezgodnie z przeznaczeniem i w nadmiernej wysokości, nie mogą samoistnie uzasadniać spełnienia przesłanek do zastosowania ww. ulgi i umorzenia określonych kwot dotacji oświatowej do zwrotu.
Kolegium podkreśliło także, że istotą uznania w świetle przepisów u.f.p. jest rozgraniczenie sprzecznych interesów – "publicznego" w zakresie uszczuplenia finansów publicznych na skutek udzielenia ulgi i "prywatnego" w zakresie przysporzenia kosztem stanu finansów publicznych na skutek zwolnienia z obowiązku zapłaty całości lub części należności publicznoprawnych.
Zdaniem Kolegium, organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, wykazał z jakich przyczyn udzielenie wnioskowanej przez Skarżących ulgi nie było możliwe, nie przekraczając przy tym granicy swobodnej oceny dowodów. Wydana decyzja nie nosi znamion dowolności. Powyższe oznacza, że organ administracji nie naruszył prawa ani materialnego, ani procesowego.
W złożonej do tut. Sądu skardze J. Z. podał, że komornik
z emerytury [...] zł pobiera kwotę [...]zł. Wskazał, że nie ma środków do życia oraz na lekarstwa. Choruje na nowotwór i inne choroby. Ma również zobowiązanie kredytowe w wysokości [...] zł. Skargę podpisał również M. W..
W piśmie z dnia [...] stycznia 2024 r. J. Z. opisał trudną sytuację związaną ze stanem zdrowia. Dodał, że na utrzymanie pozostaje mu [...] zł.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna. Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu
w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie wystąpienia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną
(z zastrzeżeniem art. 57a niemającym tu zastosowania).
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także – z mocy art. 135 p.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że akty te naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Kontroli Sądu została poddana decyzja odmawiająca Skarżącym udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności w spłacie niepodatkowej należności budżetowej
o charakterze publicznoprawnym wraz z odsetkami z tytułu zobowiązania wynikającego z decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] czerwca 2023 r. w sprawie przeniesienia na członków zarządu odpowiedzialności za zobowiązania M. sp.
z o.o. z siedzibą w B., a wynikających z ostatecznej i prawomocnej decyzji Inne z dnia [...] sierpnia 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta M. B. z dnia [...] czerwca 2022 r. orzekającej o zwrocie dotacji pobranej w nadmiernej wysokości oraz wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
Zaskarżona decyzja zapadła w wyniku przyjęcia przez organ, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek warunkujących umorzenie należności, tj. nie wystąpił ważny interes zobowiązanych, jak również nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego.
Zdaniem składu orzekającego, w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji organy w niedostateczny sposób rozważyły przesłankę ważnego interesu każdego zobowiązanego, nieprzekonująco, w sposób niepełny, odniosły się do niespełnienia wskazanej przesłanki. Stąd też wyprowadzona przez organy ocena została dokona przedwcześnie. W pełni natomiast na aprobatę zasługuje stanowisko organu o braku przesłanki interesu publicznego, a przedstawiona argumentacja w tym zakresie jest trafna i zgodna z prawem.
Na wstępie jednak podkreślenia wymaga, że poza rozważaniami Sądu, ze względu na przedmiot sprawy, musiała pozostawać ta część argumentacji skargi, która odnosiła się do okoliczności związanych z orzeczeniem o zwrocie dotacji oraz
z przeniesieniem na Skarżących jako członków zarządu odpowiedzialności za zobowiązania publicznoprawne Sp. z o.o. M.. W tym bowiem zakresie Skarżącym przysługiwały odrębne środki prawne. Ubieganie się przez stronę
o umorzenie ww. należności w trybie art. 64 u.f.p. nie może służyć jako środek do ewentualnej weryfikacji wcześniejszych decyzji orzekających o zwrocie dotacji czy też
o przeniesieniu odpowiedzialności na Skarżących.
W przedmiotowej sprawie podstawę do analizy zasadności żądania stron
o umorzenie przedmiotowej należności stanowił prawidłowo powołany przez organ przepis art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku zobowiązań
z tytułu należności, o których mowa w art. 60 właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może je umarzać w całości, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym.
Użyte w omawianym przepisie sformułowanie "może" wskazuje, że organ orzekający
w przedmiocie umorzenia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia wyraża się w tym, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanek umorzenia uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może jednak oznaczać dowolności. Oznacza to, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale winien wynikać z wszechstronnego
i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści artykułów 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Uzasadnienie powinno zaś odpowiadać warunkom określonym w art. 107 k.p.a., tak aby strona mogła mieć pewność, a Sąd mógł ocenić, że wszystkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów. W szczególności
w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla wnioskującego powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia lub nieistnienia okoliczności uzasadniających odmowę zastosowania instytucji umorzenia.
Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi.
Sąd zwraca uwagę, że w realiach badanej sprawy organy nie orzekały w ramach uznania administracyjnego, gdyż stwierdziły brak spełnienia którejkolwiek z przesłanek – w stosunku do każdego z Wnioskodawców - dopuszczających możliwość zastosowania umorzenia należności.
W związku z powyższym wskazać należy, że zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności wymaga w pierwszym rzędzie ustalenia przez organ tego, czy w okolicznościach faktycznych danej sprawy występuje "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny", jako dwie równorzędne przesłanki
w tym przepisie wymienione. Przy czym ustalenia te należy dokonać odrębnie wobec każdego z wnioskodawców.
Ustawodawca nie zdefiniował w ustawie pojęć "ważnego interesu zobowiązanego" i "interesu publicznego". Z tego względu konkretną treść tych pojęć ustalać należy z uwzględnieniem okoliczności rozpoznawanej sprawy. Niemniej jednak o istnieniu ważnego interesu strony lub interesu publicznego decydują kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości. W orzecznictwie (wypracowanym na tle podobnego przepisu - art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej) przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć zdarzenia losowe oraz sytuacje osobiste, rodzinne, zdrowotne czy też ekonomiczne (dotyczące majątku, dochodów, wydatków, możliwości płatniczych), które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków. Pojęcia ważnego interesu dłużnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też wyłącznie do zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej, gdyż pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również normalną sytuację ekonomiczną dłużnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów
i wydatków (zob. wyrok NSA z 5 października 2023 r., sygn. akt III FSK 3218/21 oraz powołane w nim orzecznictwo). W konsekwencji rozważenia wymagało, czy spłata zaległości, o umorzenie której wnosi każdy zobowiązany, nie nastąpi kosztem zaspokojenia podstawowych potrzeb zobowiązanego i jego rodziny.
Z kolei przesłankę interesu publicznego interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego, zasadę uwzględnienia dobra rodziny, zasadę zabezpieczenia społecznego dla osób, które pozostają bez pracy i bez środków utrzymania bez własnej winy (art. 67 ust. 2 Konstytucji RP). Zasady te powinny być uwzględniane przy badaniu przesłanki interesu publicznego (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FSK 689/09).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że J. Z. powołuje się na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Dodać należy, że ustalenia faktyczne dotyczące sytuacji finansowej, bytowej i życiowej tego Skarżącego, wynikają z przedłożonych przez stronę dowodów i składanych oświadczeń. Skarżący ma 76 lat, samodzielnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a na dochody gospodarstwa domowego składają się: emerytura/renta Strony (zbieg praw do świadczeń) wynoszące razem [...] zł, dodatkowe świadczenie pieniężne w wysokości [...] zł ([...] zł w stosunku rocznym), co stanowi łączne dochody gospodarstwa domowego w kwocie [...]zł miesięcznie. Z kolei miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego obejmują: czynsz - [...] zł, energię elektryczną - [...] zł, specjalną dietę cukrzycową - wydatek około [...] zł, ponadto rata kredytu - [...] zł, leki - [...] zł, co stanowi łączną kwotę wydatków [...] zł miesięcznie. J. Z. oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, jest współwłaścicielem wraz z wnuczką pojazdu marki Volkswagen Polo z 2009 r. Organ po zestawieniu wysokości miesięcznych dochodów Skarżącego z kwotą ponoszonych wydatków wskazał, że zobowiązany dysponuje nadwyżką w wysokości [...] zł, co wynika z wyliczenia: [...] zł - [...] zł = [...] zł. Organ ocenił zatem, że J. Z. jest w stanie wywiązać się ze zobowiązania wynikającego
z decyzji Prezydenta M. B..
W oparciu o ww. dane, zgromadzony materiał dowodowy oraz mając na uwadze sytuację zdrowotną Skarżącego należy stwierdzić, że stanowisko organu budzi wątpliwości. Wyliczona bowiem kwota, która pozostaje Skarżącemu w wysokości [...] zł niewątpliwie jest niska. Z decyzji nie wynika, czy i w jakiej wysokości
w wydatkach uwzględniono koszty np. odzieży, obuwia, środków higieny, czyli koniecznych i elementarnych wydatków każdego człowieka. Powstają wątpliwości co do tego, czy istnieje w ogóle możliwość dokonywania jakichkolwiek spłat wskazanych zobowiązań publicznoprawnych. Trudno bowiem wymagać, aby Skarżący nie miał do dyspozycji tak niewielkiej kwoty jak [...] zł, lecz przeznaczał ją na spłatę zadłużenia, gdy musi ponieść co pewien czas wydatek np. na buty, odzież. Wprawdzie Skarżący wskazał spłatę kredytu, w zakresie którego należy stwierdzić, że nie może on korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed zwrotem dotacji, niemniej jednak nie oznacza to istnienia dobrej sytuacji materialnej Skarżącego. Ponadto organ powinien rozważyć tytułem jakiego kredytu dokonywana jest spłata rat. Dla oceny sprawy istotne jest przeznaczenie zaciągniętego kredytu, aczkolwiek instytucji bankowych nie można traktować w sposób uprzywilejowany w stosunku do organu dotującego, co Sąd dostrzega. Okoliczności te niewątpliwie mają znaczenie przy wydaniu decyzji w ramach uznania administracyjnego. Oczywistym jest, że spłata kredytu nie może być dokonywana w pierwszej kolejności, a w dalszej spłata należności publicznoprawnych. [...] jednak nie oznacza to dobrej sytuacji materialnej Skarżącego i twierdzenia
o istnieniu obiektywnych możliwości spłaty należności publicznoprawnych. W przypadku bowiem osiągania dochodu z tytułu świadczenia emerytalno-rentowego i świadczenia pieniężnego łącznie w wysokości [...] zł ([...] zł miesięcznie plus [...] zł) - trudno upatrywać realnych możliwości spłaty kwoty [...]zł (wraz z odsetkami
i kosztami egzekucyjnymi wg decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] czerwca 2023 r.) przez osobę mającą obecnie 76 lat. Jeżeli organ twierdzi, że nie występuje
w tej sytuacji "ważny interes strony", to powinien wskazać w czym upatruje realne możliwości spłaty ww. kwoty przez konkretnie tę osobę, co do której trudno mówić
o obiektywnych możliwościach osiągnięcia choćby w przyszłości dodatkowego dochodu np. z zatrudnienia. Dlatego też organ obowiązany jest wskazać konkretne okoliczności, które jego zdaniem umożliwiają realną spłatę zadłużenia w kwocie [...]zł.
Sąd obliczył, że w przypadku, gdyby Skarżący przeznaczał wg wyliczenia organu kwotę [...]zł miesięcznie na spłatę należności (bez ponoszenia kosztów odzieży, obuwia, środków higieny), to wiązałoby się to ze spłatą przez 239 miesięcy, czyli ok. 20 lat, czyli Skarżący miałby 96 lat. Przy czym należałoby jeszcze uwzględnić narastające odsetki. Oczywiście Sąd dostrzega, że zobowiązanym jest także M. W., niemniej jednak dla oceny wystąpienia przesłanki ważnego interesu strony należy ocenić sytuację finansową, zdrowotną i życiową każdego z nich odrębnie. Kwestie możliwości spłaty przez drugą osobę zobowiązaną mogą mieć znaczenie w przypadku wydania decyzji uznaniowej. Podobnie jak kwestie spłaty kredytu.
W związku z powyższym tut. Sąd przyjmuje, że w sprawie z wniosku Skarżącego ponownego rozważenia wymaga kwestia istnienia przesłanki ważnego interesu strony
i ponownego wyliczenia ewentualnej nadwyżki. Obecnie Sąd nie przesądza, czy przesłanka ta występuje i w jakiej wysokości. W przypadku ustalenia, że przesłanka ważnego interesu wnioskodawcy nie występuje, wówczas organ obowiązany będzie wydać decyzję odmowną. W razie natomiast stwierdzenia istnienia przesłanki ważnego interesu strony, organ wyda decyzję w ramach uznania administracyjnego. Jednocześnie Sąd nie przesądza rozstrzygnięcia, tj. czy np. w ramach uznania administracyjnego należy, czy nie należy umorzyć zaległe należności. Powyższe należy do kompetencji Prezydenta, a nie Sądu administracyjnego. Stwierdzenie bowiem istnienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego nie oznacza jeszcze istnienia po stronie organu obowiązku umorzenia należności publicznoprawnych. Organ może umorzyć należności, ale nie ma takiego obowiązku.
W przypadku natomiast wniosku M. W. organ ustalił, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką J. W.. Na dochody tego gospodarstwa domowego składają się: wynagrodzenie za pracę M. W. zatrudnionego przez Miejskie Zakłady Komunikacyjne sp. z o.o. -
w wysokości [...] zł netto miesięcznie, emerytura J. W. w wysokości [...] zł netto miesięcznie, co stanowi łącznie kwotę [...]zł miesięcznie. Miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego obejmują: całość opłat na rzecz spółdzielni - [...] zł, energię elektryczną w zaokrągleniu w stosunku miesięcznym - [...] zł, pozostałe media, tj. internet i telewizję - [...] zł, telefon - [...] zł, co stanowi łączną kwotę [...]zł. Zgodnie zaś ze złożonym oświadczeniem strony, wydatki ponoszone po połowie (z matką), wynoszą [...] zł. Ponadto M. W. jest zobowiązany do spłaty raty kredytu w wysokości [...] zł miesięcznie. Organ ustalił, że wysokość comiesięcznych zobowiązań strony wynosi [...] zł. Ponadto organ podał, że M. W. nie posiada żadnych nieruchomości, jest współwłaścicielem dwóch pojazdów marki Nissan Primera z 2003 r. i 2007 r. Organ po zestawieniu wysokości miesięcznych dochodów strony z kwotą ponoszonych wydatków wskazał, że zobowiązany dysponuje nadwyżką w wysokości [...] zł, według wyliczenia: [...] zł - [...] zł = [...] zł. Organ ocenił zatem, że M. W. jest w stanie wywiązać się ze zobowiązania wynikającego
z decyzji Prezydenta M. B.. Jednocześnie, organ podał, że M. W. w toku postępowania nie podniósł żadnych innych - poza trudną sytuacją finansową - okoliczności, które miałyby uzasadniać zastosowanie w stosunku do niego ulgi w spłacie niepodatkowej należności budżetowej o charakterze publicznoprawnym. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ ocenił, że nie każde trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się
z zagrożeniem istotnego interesu zobowiązanego. Zatem, organ uznał, że nie ma podstaw do umorzenia wnioskowanych należności, sytuacja finansowa zobowiązanego jest dobra, gdyż M. W. posiada comiesięczną znaczną nadwyżkę dochodów nad wydatkami.
Odnosząc się do powyższego podać należy, że również w tym przypadku wątpliwości budzi ustalenie wysokości nadwyżki przychodów nad wydatkami w kwocie [...]zł. W szczególności nie została - a jeżeli tak to w jakiej pozycji i w jakiej wysokości - ujęta kwota wydatków np. na wyżywienie, odzież, środki higieny osobistej M. W. i jego matki. Te okoliczności powodują, że powstaje wątpliwość co do wyliczenia ww. nadwyżki i w konsekwencji realnych możliwości spłaty zobowiązań. To dopiero pozwoli ustalić czy i w jakiej wysokości istnieje nadwyżka przychodów nad wydatkami.
Dopiero po dokonaniu ustaleń w powyższym zakresie, organ ponownie oceni, czy występuje przesłanka ważnego interesu strony – M. W.. Następnie mając na uwadze wcześniejsze wywody tut. Sądu, jeżeli stwierdzi, że pomimo tego przesłanka ważnego interesu nie występuje, to wyda decyzję odmowną, a jeżeli ustali, że przesłanka ważnego interesu występuje, to wówczas wyda decyzję w ramach uznania administracyjnego. Podobnie także w tym przypadku, Sąd nie przesądza rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, tj. czy należy udzielić ulgi czy odmówić jej udzielenia. Należy to bowiem do kompetencji Prezydenta, a nie Sądu administracyjnego.
Ponadto wobec uwzględnienia skargi i konieczności ponownego wydania decyzji - odrębnie wobec każdego ze Skarżących - organ umożliwi każdemu ze Skarżących wypowiedzenie się w sprawie (art. 10 k.p.a.). Każdy ze Skarżących ma prawo złożyć nowe, aktualne dowody, jeżeli zaszły zmiany w stosunku do danych wynikających z już złożonych oświadczeń i dokumentów. Dopiero po umożliwieniu każdej ze stron wypowiedzenia się w jej sprawie, organ ponownie wyda odrębne decyzje dla każdego Skarżącego. Każdy zobowiązany ma prawo do oceny odrębnie jego sytuacji majątkowej, zdrowotnej i życiowej. Mogą one także się różnić i różnie może zostać ocenione wystąpienie przesłanki umorzenia należności publicznoprawnych, czy wydania rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego.
Reasumując, należy stwierdzić, że organ obowiązany jest ponownie rozpoznać wnioski Skarżących. Wobec jednak różnej sytuacji majątkowej, finansowej, zdrowotnej
i życiowej Skarżących, wnioski należy rozpoznać odrębnie. Organ obowiązany jest prowadzić odrębne postępowania wobec każdego ze Skarżących i odrębnie wydać decyzje doręczając każdemu ze Skarżących decyzję dotyczącą wyłącznie jego sprawy. Sąd zauważa, że wystąpienie ważnego interesu strony lub interesu publicznego wiąże się z indywidualną oceną każdej strony odrębnie. Podobnie wydanie decyzji w ramach uznania administracyjnego.
Odnosząc się zatem do zaistnienia lub braku w niniejszej sprawie spełnienia przesłanek "ważnego interesu zobowiązanego" oraz "interesu publicznego", Sąd nie neguje - co do zasady - samej trafności poczynionych przez organ odwoławczy oraz organ pierwszej instancji ogólnych rozważań, co do warunków jakie muszą być spełnione przy ocenie ich wystąpienia. Jednakże organ pierwszej instancji nie uwzględnił wszystkich wydatków, gdy przecież ze zwykłego doświadczenia życiowego wiadomo, że katalog wydatków nie zamyka się wyłącznie w tych kategoriach wydatków, które zostały w decyzjach wymienione. Organ będzie obowiązany przekonywująco wykazać, w jaki sposób każdy ze Skarżących - odrębnie - będzie w stanie uregulować należność bez zagrożenia podstaw egzystencji swojej, a w przypadku M. W. także matki pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.
Dodać należy, że w sprawie o umorzenie, ocenie organu podlega aktualna sytuacja majątkowa strony na dzień podejmowania rozstrzygnięcia. W orzecznictwie wskazuje się, że w każdej sprawie dotyczącej umorzenia należności organ powinien realnie wskazać, na czym opiera przekonanie o możliwości spłaty zadłużenia bez narażenia strony na niezaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. W ocenie Sądu, należy ponownie przeanalizować realne możliwości spłaty przez Skarżących zadłużenia. W rozważaniach organów niezbędnym będzie między innymi ocena możliwości spłaty należności z uwzględnieniem także wieku J. Z. i jego szczególnej sytuacji zdrowotnej, na którą się powołuje.
W oparciu o stwierdzone ustalenia, organ obowiązany będzie przeprowadzić analizę, tj. czy w dyspozycji każdego Skarżącego - odrębnie - pozostają środki i w jakiej wysokości na spłatę zadłużenia, bez zagrożenia dla egzystencji ich gospodarstw domowych. Podkreślić należy, że chodzi tu o niezbędne minimum, a nie o zabezpieczenie zaspokojenia potrzeb na przeciętnym uśrednionym poziomie.
Reasumując, zdaniem Sądu, organ pierwszej instancji nie wyjaśnił dostatecznie kwestii zaistnienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanych. Przedwcześnie uznano niewystąpienie tej przesłanki, aczkolwiek tut. Sąd obecnie tego zagadnienia nie przesądza. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni wyżej przedstawione rozważania Sądu. Oczywiście przyjęcie istnienia ważnego interesu zobowiązanego może prowadzić do podjęcia zarówno pozytywnej jak i negatywnej decyzji, jednak musi to nastąpić w ramach uznania administracyjnego.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ powinien wszechstronnie rozważyć sytuację każdego ze Skarżących odrębnie, dokonując koniecznych ustaleń, a następnie podejmie odrębne decyzje znajdujące prawidłowe oparcie w zebranym materiale dowodowym. Skarżący natomiast obowiązani są do skrupulatnego i terminowego reagowania na wezwania organu, bowiem to w ich interesie leży wykazanie istnienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego.
Jak już wyżej podano, zasadnie organy natomiast przyjęły, że w sprawie nie występuje przesłanka interesu publicznego i to zarówno z wniosku J. Z. jak i M. W.. Trafnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że należy mieć też na uwadze to, że względy ogólnospołeczne wymagają, żeby zobowiązania publicznoprawne, w tym również w zakresie zwrotu dotacji pobranych niezgodnie z przeznaczeniem i w nadmiernej wysokości - tak jak to miało miejsce w przypadku Skarżących - były realizowane, aby zobowiązani nie byli pochopnie z nich zwalniani. W przedmiotowej bowiem sprawie, zaległości powstały
w związku z obowiązkiem zwrotu należności publicznoprawnych (dotacji). Nie leży zatem w interesie publicznym rezygnowanie z ich odzyskiwania. Ponadto należy mieć na uwadze wartości wspólne dla społeczeństwa, którym mają służyć środki publiczne.
Jednocześnie Sąd zauważa, że nie ma uprawnienia do umorzenia zaległych należności, bowiem do kompetencji Sądu należy kontrolowanie decyzji pod kątem zgodności ich z prawem. Sąd też nie ma kompetencji, aby nakazać Prezydentowi udzielenia ulgi.
Biorąc pod uwagę całość przedstawionych powyżej rozważań Sąd, z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów ustawy o finansach publicznych (art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) oraz prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.), na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję. O uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji Sąd orzekł na podstawie art. 135 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając je w kwocie [...]zł na rzecz J. Z., który uiścił wpis.