I SA/BD 79/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej Gminy, wskazując na konieczność oceny sytuacji finansowej według aktualnego stanu.
Gmina zwróciła się o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej VAT, argumentując to ważnym interesem podatnika i interesem publicznym, wskazując na trudną sytuację finansową i planowane inwestycje. Organ odwoławczy odmówił umorzenia, uznając, że posiadany przez Gminę majątek przemawia przeciwko umorzeniu z perspektywy interesu publicznego. Sąd uchylił decyzję, stwierdzając, że organ nieprawidłowo ocenił sytuację finansową Gminy, opierając się na danych sprzed dwóch lat, zamiast na aktualnym stanie faktycznym.
Sprawa dotyczyła wniosku Gminy o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług. Gmina argumentowała, że odmowa ulgi negatywnie wpłynie na jej płynność finansową, inwestycje i realizację zadań własnych, powołując się na przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. Organ odwoławczy, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą umorzenia. Organ odwoławczy uznał, że przesłanka interesu publicznego nie została spełniona, ponieważ Gmina dysponuje znacznym majątkiem, z którego można prowadzić egzekucję. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania. Kluczowym zarzutem było to, że organ odwoławczy ocenił sytuację finansową Gminy na podstawie danych sprzed dwóch lat, zamiast na podstawie aktualnego stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania decyzji. Sąd podkreślił, że ocena wniosku o ulgę powinna być dokonywana według stanu istniejącego w momencie podejmowania decyzji, a analiza oparta na nieaktualnych danych była nieprawidłowa. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ podatkowy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy naruszył prawo, oceniając sytuację finansową Gminy na podstawie danych sprzed dwóch lat, zamiast na podstawie aktualnego stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania decyzji.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że ocena wniosku o ulgę podatkową powinna być dokonywana według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania decyzji. Analiza oparta na nieaktualnych danych jest nieprawidłowa i stanowi naruszenie przepisów postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
O.p. art. 67a § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
O.p. art. 67a § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis ten przewiduje dwie przesłanki umorzenia odsetek za zwłokę: 'ważny interes podatnika' lub 'interes publiczny'. Konkretyzacja tych pojęć jest dokonywana na tle stanu faktycznego indywidualnej sprawy. Pojęcia te stanowią klauzule generalne.
O.p. art. 67b § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielić ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, które nie stanowią pomocy publicznej.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dz.U. 2023 poz 2383 art. 67a § 1
Dz.U. 2023 poz 2383 art. 67b § 1
Pomocnicze
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
O.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek zgromadzenia i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek dokonania oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek zwrotu kosztów postępowania sądowego.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek zwrotu kosztów postępowania sądowego.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek zwrotu kosztów postępowania sądowego.
u.p.t.u. art. 15 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Definicja podatnika VAT.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy dokonał oceny sytuacji finansowej Gminy na podstawie danych sprzed dwóch lat, zamiast na podstawie aktualnego stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Ocena zasadności wniosku o zastosowanie ulgi podatkowej zawsze należy dokonywać według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania decyzji. Uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny co do istnienia w sprawie okoliczności odpowiadających treści ustawowych przesłanek, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia, nawet wówczas gdy wystąpił ważny interes podatnika lub interes publiczny.
Skład orzekający
Halina Adamczewska-Wasilewicz
przewodniczący
Leszek Kleczkowski
sprawozdawca
Urszula Wiśniewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważność oceny sytuacji finansowej podatnika według aktualnego stanu faktycznego przy rozpatrywaniu wniosków o ulgi podatkowe."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których podatnik ubiega się o ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych (umorzenie, rozłożenie na raty) i gdzie ocena jego sytuacji finansowej jest kluczowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest aktualizowanie danych przy ocenie wniosków o ulgi podatkowe, co ma bezpośrednie przełożenie na finanse samorządów i może wpływać na realizację zadań publicznych.
“Gmina walczy o umorzenie odsetek. Sąd przypomina: liczy się aktualna sytuacja finansowa!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bd 79/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2025-03-11 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-02-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Halina Adamczewska-Wasilewicz /przewodniczący/ Leszek Kleczkowski /sprawozdawca/ Urszula Wiśniewska Symbol z opisem 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.) Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane III FSK 739/25 - Wyrok NSA z 2025-12-09 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2383 art. 67a par. 1 pkt 3, art. 67b par. 1 pkt 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2025 r. sprawy ze skargi G. Cz. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 17 grudnia 2024 r. nr 0401-IEW1.4263.4.2024 w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług za wrzesień 2013 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy na rzecz G. Cz. kwotę 980 zł (dziewięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Pismem z dnia [...] grudnia 2022 r. G. C. zwróciła się do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług z tytułu nienależnie otrzymanego zwrotu podatku w wysokości [...] zł oraz o umorzenie w całości odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług z tytułu nienależnie otrzymanego zwrotu podatku od towarów i usług. Uzasadniając wniosek Gmina wskazała, że odmowa udzielenia wnioskowanej ulgi negatywnie wpłynie na jej płynność finansową, co może spowodować ograniczenie potrzebnych inwestycji oraz realizacji zadań własnych Gminy, jako jednostki samorządu terytorialnego zobowiązanej do realizacji spraw ważnych dla lokalnego społeczeństwa. Gmina wskazała na zaistnienie w niniejszej sprawie przesłanki interesu publicznego, jak również ważnego interesu podatnika. Po kilkukrotnym uchyleniu przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę, ostatecznie decyzją z dnia [...] września 2024 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. odmówił stronie umorzenia odsetek za zwłokę obliczonych na dzień złożenia wniosku od zaległości w podatku od towarów i usług za wrzesień 2013 r. w kwocie [...]zł. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] grudnia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności dokonał oceny zasadności prowadzenia postępowania odwoławczego w kontekście przedawnienia zobowiązania podatkowego i stwierdził, że zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień 2013 r. nie uległa przedawnieniu. Odnosząc się do rozpatrzenia wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych organ wskazał na przesłanki z art. 67a § 1 pkt 3 i art. 67b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej (dalej: "O.p"). Podał, że przyznanie ulgi w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę oparte jest na tzw. uznaniu administracyjnym. Badając wystąpienie w sprawie przesłanek "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" organ przytoczył argumentację Gminy w zakresie jej obecnych jak i planowanych przychodów i wydatków, wynikającą z przedłożonej przez Gminę analizy finansowej. Podał, że spłaty zaległości podatkowej, czy odsetek za zwłokę stanowiących przedmiot niniejszego postępowania, w sposób jednorazowy miałaby znaczący wpływ na budżet Gminy i negatywne oddziaływanie na inwestycje planowane, jak również te w toku. Z uwagi na powyższe, organ odwoławczy stwierdził zaistnienie w sprawie przesłanki ważnego interesu podatnika. Organ odwoławczy wskazał jednak, że ani zła sytuacja majątkowa, ani perspektywa wieloletniego spłacania zadłużenia, nie są przesłankami decydującymi o przyznaniu ulgi. Trudna sytuacja finansowa nie jest wystarczającą podstawą umorzenia zaległości podatkowych (tu odsetek za zwłokę) i "sama z siebie" - wbrew podniesionemu zarzutowi odwołania - nie obliguje organu do przyznania ulgi. Powołane przez Gminę okoliczności w świetle przedstawionego stanu faktycznego sprawy, nie stanowią wystarczającej podstawy do udzielenia wnioskowanej ulgi. Analizując stan majątkowy Gminy organ podał, że na podstawie Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych ustalono, iż jest ona właścicielem wielu nieruchomości, na które składają się nieruchomości zabudowane, grunty rolne zabudowane, grunty orne, drogi, pastwiska, nieużytki, a także tereny przemysłowe i mieszkaniowe. W ocenie organu odwoławczego, posiadany przez Gminę majątek należy ocenić przez pryzmat przesłanki interesu publicznego, który sprzeciwia się umarzaniu zaległości podatkowych, jak również należnych od nich odsetek za zwłokę w sytuacji, gdy podatnik dysponuje majątkiem, z którego można prowadzić postępowanie egzekucyjne zmierzające do ściągnięcia zaległych sum, a egzekucja nie zachwieje płynności finansowej przedsiębiorcy. Z powyższych względów organ odwoławczy nie dopatrzył się wystąpienia przesłanki interesu publicznego, o której mowa w art. 67a § 1 O.p. Opisując dotychczasowy przebieg postępowania związany z nieuregulowaniem zobowiązania podatkowego organ wskazał, że powstanie zaległości podatkowej i w jej konsekwencji odsetek za zwłokę trwało kilka lat i nie powstało w sposób standardowy. Jednakże wątpliwości, co do zasadności odliczenia podatku naliczonego przez Gminę, będącą inwestorem infrastruktury wykorzystywanej do czynności opodatkowanych VAT, w sytuacji gdy usługi w oparciu o taką infrastrukturę świadczy Gminny Zakład Komunalny, zostały rozstrzygnięte w przeprowadzonym postępowaniu podatkowym, postępowaniu odwoławczym, a ich ustalenia potwierdzone zostało wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 282/22. Nadto organ wskazał, że postępowanie w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę nie jest miejscem kwestionowania istoty powstania zaległości podatkowej oraz jej genezy. Podnoszone przez Gminę okoliczności związane z prowadzonym postępowaniem kontrolnym, a następnie podatkowym w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego, nie mogły mieć zatem wpływu na ocenę zgodności z prawem rozstrzygnięcia w przedmiocie ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego, a co za tym idzie, również należnych od niego odsetek za zwłokę. Z powyższych powodów brak jest podstaw do uznania zarzutu Gminy dotyczącego nieuwzględnienia okoliczności powstania zaległości podatkowej jako argumentu przemawiającego za udzieleniem ulgi w postaci umorzenia odsetek za zwłokę. W ocenie organu odwoławczego, wbrew ocenie Gminy, istotną kwestią w tej sprawie jest fakt, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T., dostrzegając wyjątkowość sytuacji w jakiej znalazła się Gmina, decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r., zmienioną decyzją z dnia [...] września 2023 r., uwzględnił długotrwałe i skomplikowane postępowanie podatkowe, jak również to, że pierwotnie Gmina otrzymała zwrot podatku od towarów i usług za wrzesień 2013 r., i przyznał Gminie ulgę w spłacie zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za ww. miesiąc w postaci rozłożenia jej na 15 rat, płatnych raz w roku. Nadto, odstąpił od naliczenia opłaty prolongacyjnej. Udzielona ulga w spłacie zobowiązania podatkowego chroni Gminę przed negatywnymi skutkami ewentualnego postępowania egzekucyjnego w administracji, którego uciążliwość - w związku z przymusowym dochodzeniem należności - jest niewątpliwa. Powyższe stwarza dla Gminy możliwość zaplanowania konkretnej kwoty wydatku w corocznym budżecie, tym bardziej, że Gmina reguluje przyznany układ ratalny, na który składa się należność główna i odsetki za zwłokę. W skardze Gmina wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie: 1) art. 67a § 1 pkt 3 w zw. z art. 121 § 1 O.p przez niezasadną odmowę umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości, z uwagi na: - błędne uznanie, iż w sprawie przesłanka interesu publicznego nie przemawia za umorzeniem odsetek za zwłokę, podczas gdy okoliczności sprawy dowodzą, iż interes publiczny przemawia za zasadnością wniosku Gminy, - brak należytej oceny okoliczności powstania zaległości podatkowej oraz naliczenia odsetek za zwłokę i brak uwzględnienia tych okoliczności w rozstrzygnięciu decyzji; 2) art 187 § 1 i art. 191 O.p. przez zaniechanie rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materii dowodowego, w szczególności przedstawionych przez Gminę dowodów świadczących o istnieniu przesłanki ważnego interesu publicznego, o której mowa w art. 67a § 1 O.p., przemawiającej za umorzeniem odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej, i w konsekwencji błędne uznanie, iż w sprawie przesłanka ta nie występuje - podczas gdy konieczność uiszczenia odsetek utrudniałoby realizację przez Gminę zadań o charakterze publicznym, w tym planowanych inwestycji, a zatem umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej realizowałoby interes publiczny; 3) art. 124 w zw. z art 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. przez błędne uzasadnienie decyzji polegające na niewystarczającym uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu w zakresie: - oceny przez organ wystąpienia w sprawie przesłanki interesu publicznego, o której mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., - oceny szczególnych okoliczności, w których powstała zaległość podatkowa i odsetki za zwłokę, - przyczyn, dla których odmówiono Gminie umorzenia odsetek od zaległości podatkowej pomimo stwierdzenia, że w sprawie wystąpił ważny interes podatnika. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest kwestia umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za wrzesień 2017 r. w kwocie [...]zł. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] grudnia 2022 r. (wpływ do organu pierwszej instancji w dniu [...] grudnia 2022 r.), uzupełnionym pismami z dnia [...] i [...] grudnia 2022 r., G. C. zwróciła się do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T.: 1) o rozłożenie na 9 rocznych rat w kwocie po [...] zł zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług z tytułu nienależnie otrzymanego zwrotu podatku w wysokości [...] zł, 2) o umorzenie w całości odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług z tytułu nienależnie otrzymanego zwrotu podatku od towarów i usług. Uzasadniając wniosek G. C. wskazała, że odmowa udzielenia wnioskowanej ulgi negatywnie wpłynie na jej płynność finansową, co może spowodować ograniczenie potrzebnych inwestycji oraz realizacji zadań własnych Gminy, jako jednostki samorządu terytorialnego zobowiązanej do realizacji spraw ważnych dla lokalnego społeczeństwa. Opisując sytuację finansową Gmina podała, że o ile w latach 2015 - 2021 budżet Gminy wykonywany był z nadwyżką bieżącą na poziomie [...] - [...] mln zł, to plan budżetu na 2022 r. zakładał deficyt bieżący w kwocie [...]mln zł. Gmina wyjaśniła, że na niski poziom dochodów wpływa stagnacja dochodów podatkowych, brak wystarczających środków z subwencji oświatowej, wzrost kosztów wykonywania usług publicznych z powodu wysokich cen energii elektrycznej, presja inflacyjna na wzrost wynagrodzeń, podwyżka wynagrodzenia minimalnego, wzrost wydatków komunalnych związany z obecnością uchodźców z [...]. Gmina zaznaczyła, że odmowa udzielenia ulgi w spłacie zaległości podatkowych zmniejszy środki na bieżące wykonywanie zadań z zakresu edukacji. Wskazała nadto, że wysoka inflacja prowadzić będzie do pogorszenia się warunków i wyników gospodarki finansowej, a następnie nasilania się zjawisk kryzysowych, aż do drastycznych podwyżek opłat dla mieszkańców i trudności z finansowaniem podstawowych usług publicznych wykonywanych przez Gminę. Skarżąca podkresliła, że jej obecne zadłużenie wynosi [...] mln zł, a jego spłata zaplanowana jest w latach 2022 - 2034. Obsługa długu w 2022 r. będzie wynosić około [...] zł, a w 2023 r., według przewidywań, będzie się kształtować na poziomie [...] zł. Rozłożenie zapłaty zaległości podatkowych na raty umożliwi realizację zadań bieżących oraz wykonywanie planowanych inwestycji, które przyczynią się do poprawy jakości życia mieszkańców Gminy. Odmowa udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych spowoduje natomiast wzrost deficytu do [...] mln zł, a konieczność spłaty odsetek w całości wiązałaby się z naruszeniem gospodarki finansowej Gminy. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. decyzją z dnia [...] września 2024 r., po trzykrotnym uchyleniu przez organ odwoławczy wcześniejszych decyzji, odmówił umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług za wrzesień 2013 r. w kwocie [...]zł. Decyzją z dnia [...] grudnia 2024 r. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wskazać należy, że zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Przepis ten przewiduje dwie przesłanki umorzenia odsetek za zwłokę: "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Konkretyzacja tych pojęć jest dokonywana na tle stanu faktycznego indywidualnej sprawy. Pojęcia te stanowią klauzule generalne. Cechą immamentną klauzul generalnych jest to, że odsyłają do ocen pozaprawnych. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria zobiektywizowane. W szczególności niezbędne jest ustalenie sytuacji majątkowej podatnika, skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla podatnika. Interes podatnika musi być na tyle istotny, aby jego pominięcie powodowało wyraźnie dostrzegalne, negatywne skutki. Najogólniej rzecz ujmując, spełnienie przesłanki ważnego interesu podatnika wiąże się z istnieniem po stronie podatnika szczególnych przyczyn powodujących, że żądanie zapłaty odsetek od zaległości podatkowej może zachwiać podstawami jego bytu ekonomicznego. Z kolei odwołanie się do interesu publicznego wymaga każdorazowo dokonywania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak, np. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej (por. S. Babiarz, B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2009, str. 358). Podjęcie decyzji w zakresie wystąpienia przesłanek "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" wymaga uprzedniego zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. W tym zakresie obowiązki organu wyznaczają normy prawne zawarte w art. 122 (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 187 § 1 (zgromadzenie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego), czy też w art. 191 O.p. (dokonanie oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona). Należy też podkreślić, że użycie w przepisie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. wyrazu "może" oznacza, że organ na zasadzie uznania administracyjnego dokonuje wyboru alternatywnego rozstrzygnięcia polegającego na udzieleniu bądź odmowie udzielenia ulgi. Mając jednak pozostawiony wybór takiego lub innego rozstrzygnięcia, organ podatkowy ma zawsze obowiązek wszechstronnego wytłumaczenia się w uzasadnieniu decyzji dlaczego podjął właśnie takie, a nie inne rozstrzygnięcie. Przyznana zatem organom podatkowym swoboda w rozstrzygnięciu nie oznacza dowolności. Innymi słowy, uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny co do istnienia w sprawie okoliczności odpowiadających treści ustawowych przesłanek, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia, nawet wówczas gdy wystąpił ważny interes podatnika lub interes publiczny (por. M. Zdyb, Sądowa kontrola decyzji organów podatkowych w sprawach ulg uznaniowych (w:) Współczesne problemy prawa podatkowego. Teoria i praktyka. Księga jubileuszowa dedykowana prof. B. Brzezińskiemu, t. I, pod red. J. Głuchowskiego, Warszawa 2019, str. 562). Z kolei art. 67b § 1 O.p. stanowi, że organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielić ulg w spłacie zobowiązań podatkowych w art. 67a: 1) które nie stanowią pomocy publicznej; 2) które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis; 3) stanowiące pomoc publiczną, o której mowa w literach od a do m. W regulacji tej wynika, że ulgi, o których mowa w art. 67a § 1 O.p., w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą mogą być przyznane jedynie wtedy, gdy nie stanowią pomocy publicznej (art. 67b § 1 pkt 1), a jeżeli taką pomoc publiczną stanowią, to mogą być przyznane jedynie wówczas, gdy pomoc taka jest dopuszczalna w świetle prawa unijnego (art. 67b § 1 pkt 2 i 3). Zastrzeżenie, o którym mowa w art. 67a § 1 o.p., odnoszące się do art. 67b O.p. ma takie znaczenie, że organy podatkowe powinny w tym przypadku badać, czy wniosek osoby prowadzącej działalność gospodarczą dotyczący określonego rodzaju ulg w spłacie zobowiązania podatkowego i ewentualnie określonego trybu udzielania pomocy publicznej przedsiębiorcom dotyczy rzeczywiście pomocy publicznej, a jeżeli tak, czy spełnia wymogi określone w przepisach unijnych dla tego typu ulg. Jeżeli wniosek nie dotyczy pomocy publicznej, to wymogi określone w przepisach unijnych dla tego typu ulg nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 23 maja 2019 r., II FSK 297/19; wyrok NSA z dnia 5 marca 2024 r., III FSK 4790/21). O tym, czy udzielenie takiej ulgi kwalifikuje się jako pomoc publiczną w rozumieniu art. 67b § 1 O.p. decydują przede wszystkim akty prawa wspólnotowego. Zgodnie z art. 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w Traktatach, wszelka pomoc przyznawana przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie zaległość podatkowa, od której powstały odsetki za zwłokę stanowiące przedmiot wniosku Gminy o udzielenie ulgi w ich spłacie, powstała w związku z realizacją inwestycji w zakresie przebudowy i rozbudowy sieci wodnokanalizacyjnej, przebudowy i rozbudowy sieci kanalizacji deszczowej, przebudowy modernizacji drogi. Inwestycja ta miała na celu zaspokajanie potrzeb mieszkańców w zakresie zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków. Wykonując te zadania Gmina działała jako podatnik VAT w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Tego rodzaju czynności mają bowiem charakter usługowy, a nie są działaniami organu władzy publicznej (por. A. Bartosiewicz, Zadania własne gminy a status gminy jako podatnika od towarów i usług, Finanse Komunalne 2014, nr 7-8, s. 76). Mając na uwadze, że Gmina prowadzi działalność tylko na rynku lokalnym nie mając udziału w obrocie handlowym na większą skalę, jej głównymi odbiorcami są podmioty krajowe i nie ma licznych powiązań z przedsiębiorcami zagranicznymi, organ zasadnie przyjął, że ewentualna ulga w spłacie odsetek nie doprowadzi do zakłóceń konkurencji, a w związku z tym nie wpłynie negatywnie na wymianę handlową na obszarze Unii Europejskiej. Zatem ewentualne udzielenie wnioskowanej ulgi Gminie, jako podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą w powyższym zakresie, nie stanowiłoby pomocy publicznej. Z powyższych względów rację ma organ, że do rozpatrzenia wniosku zastosowanie znajduje art. 67b § 1 pkt 1 O.p., który stanowi, że organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, które nie stanowią pomocy publicznej. Mając powyższe na uwadze Dyrektor Izby Administracji Skarbowej dokonał analizy sytuacji finansowej i materialnej Gminy w punktu widzenia przesłanek zawartych w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., tj. ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że analizy tej dokonano w oparciu o dane zawarte we wniosku z dnia [...] grudnia 2022 r. (uzupełnionego pismami z dnia [...] i [...] grudnia 2022 r.) oraz załączonych do niego dokumentów. Co do zasady więc analiza ta odnosi się do 2022 r. W żadnym razie nie dotyczy sytuacji finansowej i materialnej Gminy na moment wydania decyzji w 2024 r. Tymczasem zarówno w piśmiennictwie, jak i w orzecznictwie podkreśla się obowiązek organów obu instancji podejmujących decyzję w przedmiocie ulg podatkowych, wzięcia pod uwagę sytuacji wnioskodawcy, w jakiej znajduje się on w dacie podejmowania decyzji w tym przedmiocie (por. wyroki NSA: z dnia 18 stycznia 2007 r., I FSK 421/06; z dnia 25 maja 2001 r., III SA 2024/00; z dnia 29 marca 2001 r., I SA/Ka 2444/99; z dnia 18 grudnia 1998 r., III SA 1605/97; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 24 kwietnia 2014 r., I SA/Bk 84/14; wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 czerwca 2018 r., I SA/Lu 253/18; S. Babiarz, B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2009, str. 356). Oznacza to, że oceny zasadności wniosku o zastosowanie ulgi podatkowej zawsze należy dokonywać według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania decyzji. Analiza zatem sytuacji finansowej i materialnej Gminy powinna być dokonana w oparciu o aktualne dane dotyczące 2024 r., a nie 2022 r. Odmowę przyznania wnioskowanej ulgi w oparciu o analizę finansową Gminy sprzed 2 lat nie można uzna za prawidłową. Jest to tym bardziej uzasadnione, że w skardze podnoszona jest trudna sytuacja Gminy. Skarżąca podkreśla, że odmowa umorzenia odsetek od zaległości podatkowej utrudniałyby jej realizację zadań o charakterze publicznym, w tym planowanych inwestycji. Twierdzi, że zaburzona zostanie możliwość realizowania przez nią ustawowych zadań. W tym zakresie zaskarżona decyzja narusza art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Ponownie rozpatrując sprawę organ podatkowy dokona analizy sytuacji finansowej i materialnej Gminy z punktu widzenia przesłanek zawartych w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. w oparciu o aktualne dane, tj. według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania decyzji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Konsekwencją uwzględnienia skargi było orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącej, na podstawie art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a., poniesionych przez nią kosztów postępowania sądowego, które obejmują wpis sądowy (500 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI