I SA/Bd 780/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2006-03-22
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowy od osób prawnychkoszty uzyskania przychodówusługi transportowedarowiznydokumentacja podatkowaciężar dowodufakturyrachunkikontrola skarbowaustawa o rachunkowości

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, uznając, że wydatki na usługi transportowe i darowizny nie zostały prawidłowo udokumentowane i nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów.

Spółka T. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji określającą wyższe zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. Spółka zarzuciła błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że spółka nie wykazała, iż usługi transportowe od kilku kontrahentów zostały faktycznie wykonane, a także nie udowodniła dokonania darowizn na cele charytatywno-opiekuńcze, co uniemożliwia zaliczenie tych wydatków do kosztów uzyskania przychodów.

Spółka T. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B., która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. Organ podatkowy stwierdził, że spółka zaniżyła zobowiązanie poprzez zawyżenie kosztów uzyskania przychodów o wydatki na usługi transportowe, które nie zostały faktycznie wykonane, oraz poprzez zawyżenie odliczenia z tytułu darowizn. Spółka zarzuciła błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę. Sąd uznał, że spółka nie udowodniła faktycznego wykonania usług transportowych od wskazanych kontrahentów (A. O., J. D., E. D., G. R., A. P.), mimo posiadania faktur i kart drogowych. W przypadku A. O. ustalono, że nie prowadził działalności, a podpisy na fakturach nie były jego. W przypadku J. D. i E. D. zeznania wskazywały na wystawianie faktur na prośbę pracownika spółki, bez faktycznego wykonania usług. G. R. nie posiadała dokumentacji ani środków do wykonania usług, a jej zeznania były sprzeczne. A. P. okazał się podmiotem nieistniejącym. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu spoczywa na podatniku, który chce zaliczyć wydatek do kosztów uzyskania przychodów. Ponadto, spółka nie udowodniła dokonania darowizn na cele charytatywno-opiekuńcze, gdyż brak było pokwitowań, a wskazane osoby duchowne nie potwierdziły otrzymania środków. Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo oceniły materiał dowodowy i nie naruszyły przepisów prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli podatnik nie udowodni faktycznego wykonania usług i poniesienia wydatku w celu osiągnięcia przychodu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że posiadanie faktur i kart drogowych nie jest wystarczającym dowodem wykonania usługi, gdy inne dowody (np. zeznania kontrahentów, brak dokumentacji kontrahenta, nieistnienie kontrahenta) wskazują na brak faktycznego wykonania usługi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.p.d.o.p. art. 15 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Koszty uzyskania przychodów to koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16. Podatnik musi wykazać związek wydatku z działalnością gospodarczą i jego wpływ na przychód.

u.p.d.o.p. art. 18 § ust. 1 pkt 1 lit. b)

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Możliwość odliczenia darowizn na cele kultu religijnego i działalność charytatywno-opiekuńczą, do wysokości 10% dochodu.

Pomocnicze

u.o.r. art. 20 § ust. 2

Ustawa o rachunkowości

u.o.r. art. 21

Ustawa o rachunkowości

Określa elementy dowodu księgowego.

o.p. art. 15 § § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada przestrzegania właściwości przez organy kontroli skarbowej i organy podatkowe.

o.p. art. 157

Ordynacja podatkowa

Instytucja wezwania i obowiązek zwracania się do właściwego organu.

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

o.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej w postępowaniu dowodowym.

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

o.p. art. 180

Ordynacja podatkowa

Dopuszczanie dowodów przyczyniających się do wyjaśnienia sprawy.

k.c. art. 888 § § 1

Kodeks cywilny

Definicja umowy darowizny.

k.c. art. 888-902

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące umowy darowizny.

p.p.s.a. art. 145 § §1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji.

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kryterium zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie w przedmiocie skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewykazanie przez spółkę faktycznego wykonania usług transportowych. Niewykazanie przez spółkę dokonania darowizn na cele charytatywno-opiekuńcze. Brak wystarczającej dokumentacji potwierdzającej poniesienie wydatków na usługi transportowe. Nieistnienie lub brak możliwości ustalenia kontrahentów świadczących usługi transportowe. Sprzeczności w zeznaniach świadków i dokumentach. Ciężar dowodu spoczywa na podatniku.

Odrzucone argumenty

Zarzuty spółki o błędach w ustaleniach faktycznych i naruszeniu przepisów Ordynacji podatkowej. Twierdzenie spółki, że posiadanie faktur i kart drogowych jest wystarczającym dowodem wykonania usługi. Zarzut spółki o dowolnej ocenie dowodów przez organy podatkowe. Zarzut spółki o naruszeniu art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Zarzut spółki o naruszeniu art. 180 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie dopuszczenia dowodu. Twierdzenie spółki, że forma aktów darowizn nie wymaga szczególnej postaci i kopie mogą stanowić dowód. Zarzut spółki o braku przesłuchania H. M. jako istotnego dowodu.

Godne uwagi sformułowania

ciężar dowodu spoczywa na podatniku koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów nie można na organy podatkowe nakładać nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów potwierdzających związek przyczynowy pomiędzy oznaczonymi wydatkami a uzyskanym przychodem, jeżeli dowodów w tym zakresie nie dostarczył sam podatnik legitymowanie się przez podatnika dokumentem sporządzonym prawidłowo pod względem formy, nie przesądza o prawie zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu kwoty z niego wynikającej, jeżeli jego treść nie odzwierciedla rzeczywistego przebiegu zdarzeń zasada swobodnej oceny dowodów

Skład orzekający

Halina Adamczewska-Wasilewicz

przewodniczący sprawozdawca

Leszek Kleczkowski

sędzia

Urszula Wiśniewska

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że ciężar dowodu w zakresie kosztów uzyskania przychodów spoczywa na podatniku, a posiadanie formalnie poprawnych dokumentów (faktur, rachunków) nie jest wystarczające do zaliczenia wydatków do kosztów, jeśli nie wykazano faktycznego wykonania usług i poniesienia wydatku. Podkreślenie wymogów dowodowych w zakresie darowizn."

Ograniczenia: Dotyczy spraw podatkowych, w których kwestionowane jest faktyczne wykonanie usług lub dokonanie darowizn z powodu braku odpowiedniej dokumentacji lub wątpliwości co do kontrahentów/odbiorców.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest skrupulatne dokumentowanie wydatków i darowizn w działalności gospodarczej. Pokazuje też, jak organy podatkowe weryfikują transakcje i jakie dowody są dla nich kluczowe.

Faktury i rachunki to za mało? Jak udowodnić faktyczne wykonanie usług i darowizn, by nie stracić prawa do odliczeń podatkowych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 780/05 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2006-03-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Leszek Kleczkowski
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1992 nr 21 poz 86
art. 15 ust. 1, art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. b)
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania.
Dz.U. 1994 nr 121 poz 591
*art. 20 ust. 2, art. 21
Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości.
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 15 § 1, art. 157
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska - Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor sądowy Urszula Wiśniewska Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi T. w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]2005r. nr [...] w przedmiocie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002r. oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2005r., nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. określił dla T. w T. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002r. w kwocie [...] zł. Organ stwierdził, że Spółka zaniżyła zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2002r. o kwotę [...] zł w wyniku zawyżenia kosztów uzyskania przychodów o kwotę [...] zł poprzez zaliczenie do nich wydatków za usługi, które nie zostały faktycznie wykonane. Ponadto Spółka zawyżyła odliczenie od dochodu z tytułu darowizn na kwotę [...] zł.
Od decyzji organu I instancji Spółka złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji celem ponownego rozpoznania. Wydanej decyzji Spółka zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, w efekcie naruszenie art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), poprzez wybiórcze rozpatrzenie materiału dowodowego.
Decyzją z dnia [...] 2005r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż Spółka zawyżyła koszty uzyskania przychodu oraz niezasadnie odliczyła od dochodu kwoty tytułem darowizn, czym naruszyła odpowiednio art. 15 ust. 1 i art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000r. Nr 54, poz. 654 ze zm.).
Powyższe wynikało z faktu zaliczenia m.in. do kosztów uzyskania przychodów wydatków na łączną kwotę [...] zł na podstawie 36 faktur wystawionych przez A. O. za usługi transportowe. Na podstawie zapisów konta rozrachunków w konfrontacji z dowodami źródłowymi w postaci dowodów wypłaty z kasy ustalono, że większość z nich - wystawionych przez Spółkę - nie posiada potwierdzenia, że A. O. lub inna osoba otrzymała wypłacone na ich podstawie środki pieniężne z kasy skarżącej. Ponadto ustalono, iż dołączone do faktur wystawionych przez A. O. karty drogowe, świadczące o rzekomo wykonanych trasach i ilościach przejechanych kilometrów nie posiadały podpisu osoby je sporządzającej.
Wobec powyższego organ I instancji zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z prośbą o przeprowadzenie kontroli w firmie A. O. W odpowiedzi Naczelnik ww. Urzędu Skarbowego poinformował, iż A. O. za 2001r. i 2002r. składał deklaracje VAT "zerowe" tzn. nie zadeklarował sprzedaży, w deklaracji PIT-28 za 2001r. wykazał przychody w kwocie "0", natomiast za 2002r. w ogóle nie złożył deklaracji rocznej. Pod wskazanym adresem w L. nie prowadzi działalności i nie przebywa, zamieszkuje w [...], ale czasowo przebywa za granicą.
Ponadto Sekcja Ekspertyz Kryminalistycznych Urzędu Kontroli Skarbowej
w W. po przeprowadzeniu ekspertyzy dokumentów, tj. sześciu faktur wystawionych przez A. O. dla Spółki T. wraz z kartami drogowymi ustaliła, iż podpisy "O." figurujące na górnej krawędzi faktur nie są autentycznymi podpisami A. O. i najprawdopodobniej zostały wykonane przez jego matkę – D. O., tak jak i parafy znajdujące się na fakturach.
Organ podatkowy przesłuchał w charakterze świadka A. O. oraz D. O. Dyrektor Izby Skarbowej w B. stwierdził, że zeznania A. O. i D. O. są niewiarygodne, gdyż nie mają żadnego potwierdzenia w dokumentach źródłowych. A. O. nie potrafił podać żadnych faktów, które mogłyby w jakikolwiek sposób potwierdzić wykonywanie przez niego działalności gospodarczej. Zeznał, że osobiście nie wykonywał usług transportowych, lecz podzlecał je innym firmom, których nazw nie pamięta, a było ich 5 lub 6, nie pamięta również w jaki sposób się z tymi firmami rozliczał, nie pamięta, w jaki sposób rozliczał się ze Spółką T., faktury za usługi wypisywała matka, a co do wypisywania kart drogowych odmówił odpowiedzi. Ponadto A. O. stwierdził, iż posiada dokumenty dotyczące swojej działalności gospodarczej i dostarczy je organom skarbowym w oznaczonym terminie, lecz pomimo podjętych przez organy podatkowe czynności ich nie przedłożył. Z wyjaśnień złożonych przez matkę – D. O. wynika, że syn przebywa za granicą i niewiadomo kiedy wróci do Polski.
Organ zwrócił także uwagę na treść wniosku z dnia 15 listopada 2002r.
o restrukturyzację zaległości podatkowych złożonego w Urzędzie Skarbowym w L., a w którym oświadczył, że działalność gospodarcza została zawieszona, wnioskodawca pracuje w przedsiębiorstwie rodziców, a jego dochody uzyskiwane od rodziców wynoszą 1.200 zł miesięcznie.
Opierając się na zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz na zasadach logiki i doświadczenia życiowego organ stwierdził, iż zeznania A. O. świadczą, że nie wykonywał usług na rzecz firmy T.
Organ odwoławczy podkreślił, iż zakwestionowano fakt świadczenia usług przez A. O., na podstawie oceny całego materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, w tym w szczególności na podstawie oceny dowodów źródłowych w postaci faktur, kart drogowych, dowodów wypłaty z kasy (brak podpisu odbiorcy) oraz oceny zeznań A. O.
Organ II instancji wskazał, iż skoro Spółka zaliczyła wydatek na usługi transportowe do kosztów uzyskania przychodu, to powinna we własnym interesie zadbać o dowody, które potwierdziłyby fakt nabycia usługi i tym samym pozwoliłyby zweryfikować dokonane przez nią rozliczenie podatkowe. W sprawie Spółka dysponowała tylko nielicznymi dowodami, natomiast pozostały obszerny materiał dowodowy został zebrany przez organy podatkowe.
Organ podkreślił, iż nie ma żadnego dowodu, który potwierdziłby fakt świadczenia usług przez A. O. Wskazał także, iż inne podmioty, które świadczyły na rzecz Spółki usługi transportowe, u których dokonano czynności sprawdzających nie miały problemu z wykazaniem, iż świadczyły usługi transportowe na rzecz Spółki.
Ponadto Spółka zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów wydatki na łączną kwotę 199.597,50 zł na podstawie 26 faktur wystawionych przez Firmę Handlowo-Usługową "B." J. D. oraz 5 faktur na łączną kwotę [...] zł wystawionych przez Firmę Handlowo-Usługową "E." E. D. za usługi transportowe, które również nie zostały wykonane.
Na podstawie dokumentów objętych kontrolą ustalono, iż dnia 1 grudnia 1997r. Spółka zawarła z J. D. umowę, przedmiotem której było świadczenie usług transportowych na rzecz skarżącej. W 2002r. Spółka dokonała zakupu usług transportowych od firmy J. D. na podstawie faktur na łączną kwotę netto [...] zł.
W protokole z przesłuchania strony J. D. zeznał, iż w jego ewidencji są ujęte tylko faktury wystawione na Spółkę T., w zakresie których usługi transportowe zostały wykonane, a wynagrodzenie z tego tytułu otrzymał. Dodatkowo jednak wystawiał faktury na rzecz tej Spółki, pomimo nie wykonania usług. Dodatkowe faktury zostały wystawione na prośbę W. L. z firmy T., od którego otrzymywał wytyczone trasy, na podstawie których wystawiał karty drogowe i faktury, na kwotę nie mniejszą niż [...] zł i nie większą niż równowartość [...] EURO. Były to faktury, które nie dokumentowały rzeczywiście wykonanych usług. J. D. zeznał, iż faktury, które dokumentowały rzeczywisty przebieg transakcji, płatne były gotówką w momencie jej odbioru, co kwitował na jej odwrocie własnym podpisem. Natomiast w przypadku dodatkowych faktur wystawianych na prośbę Spółki, nie potwierdzał żadnych dokumentów kasowych. Wyjaśnił, że "puste" faktury wystawiał w obawie przed utratą pracy.
W toku kontroli przeprowadzonej w firmie E. D. również stwierdzono fakt wystawiania faktur na rzecz skarżącej Spółki, pomimo nie wykonania usług transportowych. J. D. zeznał, iż w listopadzie i grudniu 2002r. wystawił na prośbę W. L. kilka faktur za usługi, których nie wykonała firma E. D., sporządził do nich karty drogowe wpisując trasy podane przez W. L. W związku z takimi fakturami E. D. i J. D. nie podpisywali żadnych dokumentów kasowych. J. D. podał, iż o fakcie wystawiania tych faktur nie poinformował żony. Na podstawie konta rozrachunków w konfrontacji z dowodami wypłat z kasy również ustalono, że na dowodach wypłaty z kasy - które dotyczą faktur wystawionych przez J. D. - nie ma podpisu osoby odbierającej pieniądze, tylko widnieje pieczątka "WYPŁACONO" albo dopisek "podpis na fakturze".
Podczas przesłuchania świadek W. L. - menager d/s dystrybucji w skarżącej Spółce, wcześniej z-ca dyrektora d/s logistyki - zeznał, iż nigdy nie prosił J. D. ani jego żony o to, aby wystawili faktury na niewykonane usługi.
Zdaniem organu odwoławczego, materiał dowodowy zebrany w sprawie,
a w szczególności zeznania J. D. i E. D. oraz dowody źródłowe w postaci faktur i dowodów wypłaty z kasy, na których nie ma podpisu odbiorcy świadczą o tym, iż łączna kwota [...] zł wynikająca z 26 faktur wystawionych przez Firmę Handlowo-Usługową B. J. D. oraz 5 faktur na łączną kwotę [...] zł wystawionych przez E. D. dotyczą usług transportowych, które nie zostały wykonane, a zatem nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów.
Dyrektor Izby Skarbowej w B. podkreślił, iż z analizy całości materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, w tym w szczególności z zeznań świadków wynika, iż Spółka nie dopełniała odpowiedniej staranności w prowadzeniu działalności gospodarczej. Organ zaznaczył, iż niezrozumiałym jest fakt, że tak duża firma, posiadająca oddziały na terenie całego kraju, kilka tysięcy odbiorców i dostawców, jak również korzystająca z usług ok. 250 firm transportowych, nie prowadziła żadnych ewidencji zlecanych tras, przewoźnicy nie potwierdzali odbioru towaru, bez znaczenia dla Spółki było kto i jakim samochodem przewiezie towar, przewoźnicy nie podpisywali nigdzie pobieranych dokumentów, czy też pobranych od kontrahentów należności.
Ponadto ustalono, iż Spółka zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów 2002r. kwotę 145.706 zł wynikającą z 28 rachunków wystawionych w okresie od lipca do grudnia 2002r. przez G. R. z K. za usługi transportowe, które również nie zostały wykonane.
Z uzyskanych informacji z [...] Urzędu Skarbowego w K. wynika, iż w trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych u G. R. w zakresie sprawdzenia transakcji sprzedaży usług transportowych na rzecz Spółki T. wykonanych w 2002r. ustalono, iż nie posiada ona żadnych dokumentów związanych z prowadzoną w 2002r. działalnością gospodarczą, bowiem zaginęły i nie jest w stanie ich odtworzyć.
W trakcie przeprowadzonego przesłuchania G. R. potwierdziła, iż wystawiała w 2002r. rachunki dla T. Zeznała, że zostały one wystawione na zlecenie osoby o nieustalonej tożsamości, za co w okresie od lipca do grudnia 2002r. każdorazowo, co miesiąc otrzymywała zapłatę w kwocie [...] zł – [...] zł. Treść na rachunkach, jak i ich wartość wypisywane były zgodnie z wolą osoby zlecającej. G. R. zeznała, iż nie podpisywała umowy o świadczenie usług transportowych, nie wykonywała zestawień ewidencji przebiegu pojazdu i nie posiadała żadnego środka transportu, a wystawione faktury nie potwierdzają faktycznego wykonania usług transportowych. Ponadto, od lutego 2002r. zatrudniona była w innej firmie w oparciu o umowę o pracę.
Organ wskazał, iż z uzyskanych z [...] Urzędu Skarbowego w K. informacji wynika ponadto, że z dniem 18 lutego 2002r. G. R. dokonała rejestracji działalności gospodarczej, a z dniem 09 maja 2002r. dokonała jej likwidacji.
Na podstawie zapisów konta rozrachunków w konfrontacji z dowodami kasowymi ustalono, iż Spółka wystawiła 4 "dowody wypłaty" dla Zakładu Usług Transportowych Katowice, łącznie na kwotę [...] zł. Na pozostałe należności wynikające z rachunków wystawionych przez G. R. nie wystawiono dokumentów kasowych. Nadto, żadna z kart drogowych dołączonych do ww. rachunków nie posiadała podpisu osoby je sporządzającej i nie została zaakceptowana przez pracownika Spółki. W czasie ponownego przesłuchania G. R. zmieniła swoje wcześniejsze zeznania. Oświadczyła, że pomimo nieprowadzenia działalności gospodarczej jednak zawarła ze Spółką umowę o świadczenie usług transportowych. Usługi te wykonywane były w taki sposób, że odbierano paczki z lekarstwami w oddziale Spółki T. w K. i rozwożono je do poszczególnych aptek. Zeznała, że sama nie świadczyła tych usług, usługi te wykonywała grzecznościowo bliska jej osoba, której imienia i nazwiska nie poda. Ponadto w trakcie zeznania potwierdziła, że nie posiada żadnych dokumentów dotyczących transakcji ze Spółką T.
Organ podkreślił, że G. R. nie potrafiła podać żadnego faktu dotyczącego prowadzonej przez siebie działalności. Nie pamiętała z kim nawiązała współpracę, czy podpisywała jakieś dokumenty dotyczące towaru, gdzie dostarczany był towar. Natomiast to, co podała jest sprzeczne z treścią rachunków, które wystawiała.
Ponadto, organ nie dał wiary stwierdzeniom, że nieokreślona osoba, bliska G. R. świadczyłaby nieodpłatnie dla niej usługi transportowe własnym samochodem codziennie w rozmiarze od 300 do 700 km.
W opinii organu odwoławczego z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, iż G. R. nie wykonała na rzecz Spółki usług transportowych wynikających z 28 rachunków na łączną kwotę [...] zł wystawionych w okresie od lipca do grudnia 2002r.
Nadto ustalono, iż Spółka zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów kwotę [...] zł wynikającą z 4 rachunków wystawionych przez A. P. "T.". Podobnie jak w innych dokumentach ustalono, iż dołączone do rachunków zestawienia przebytych tras nie są podpisane oraz brak jest potwierdzenia odbioru gotówki na dokumentach kasowych dotyczących zapłaty za ww. rachunki. W wyniku przeprowadzonego postępowania, mającego na celu sprawdzenie transakcji dokonywanych pomiędzy Spółką a A. P. ustalono, iż A. P. nie figuruje jako podatnik w bazie danych Urzędu Skarbowego w O., nie mieszka pod adresem podanym na wystawionych rachunkach, pod wskazanym adresem zamieszkują inne osoby. Ponadto ustalono, iż numer REGON widniejący na rachunkach nie został nigdy nadany przez Urząd Statystyczny. Na dokumentach "wypłaty z kasy" brak jest potwierdzenia, że ww. osoba otrzymała pieniądze z kasy. Ponadto pismem z dnia 20 lipca 2004r. organ zwrócił się do Centralnego Biura Adresowego w Warszawie o podanie aktualnego adresu zamieszkania A. P., na co otrzymał odpowiedź, że w zbiorze danych adresowych w Polsce występuje kilkanaście osób o tym samym imieniu i nazwisku. W związku z tym pismem z dnia 29 września 2004r. organ zwrócił się do Urzędu Miasta O. o udzielenie informacji, czy A. P. był w 2002r. zameldowany w O. pod adresem wskazanym na rachunkach. Z uzyskanej odpowiedzi wynika, że A. P. w ogóle nie figuruje w ewidencji mieszkańców O. Wobec powyższego organ I instancji stwierdził, iż usługi transportowe nie zostały wykonane, a rachunki wystawione przez A. P. pochodzą od podmiotu nieistniejącego.
Ponadto ustalono, iż Spółka odliczyła od dochodu za 2002r. darowizny w łącznej kwocie [...] zł, z tego [...] zł na działalność charytatywno-opiekuńczą na rzecz S. W celu potwierdzenia przekazanych kwot darowizn Spółka przedłożyła 10 aktów darowizn, wszystkie z datą stycznia 2002r.
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej zwrócił się do S. z prośbą o potwierdzenie otrzymania od T. darowizn w postaci ofiar pieniężnych, o potwierdzenie autentyczności podpisów i wskazanie szczegółowego rozdysponowania otrzymanych pieniędzy.
W odpowiedzi ks. K. B. poinformował, iż S nie prowadziło i nie prowadzi rejestracji darowizn, przyjmowanych w różnym czasie i od różnych osób, składanych na ręce różnych księży i w związku z tym nie może potwierdzić faktu otrzymania wymienionych w ww. piśmie darowizn.
W związku z darowiznami przekazywanymi przez Spółkę, organ przesłuchał pracowników skarżącej Spółki, tj. T. D., H. O., P. S. oraz K. H. – Prezesa Zarządu T. Wszyscy zeznali, iż albo osobiście wręczali darowizny w imieniu Spółki, albo przynajmniej wiedzieli, iż takie darowizny Spółka przekazywała.
Organ odwoławczy stwierdził, iż ocena materiału dowodowego dokonana przez organ I instancji jest prawidłowa. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej,
z zebranego materiału dowodowego, w tym uzyskanego w wyniku postępowania wyjaśniającego wynika, iż posiadane przez Spółkę dokumenty nie potwierdzają przekazania darowizn na cele charytatywno-opiekuńcze. Spółka twierdzi, iż przekazywała pieniądze H. M., a on przekazywał je ks. J. B. i ks. K. B. Chociaż w ciągu roku przekazano zdaniem Spółki na ten cel [...] zł, a w roku poprzednim ponad 300.000 zł., to nikt, ani Spółka, ani H. M., jak również ww. duchowni nie posiadają żadnego pokwitowania, z którego wynikałoby, że doszło do przekazania tej kwoty. Informację o tym, iż pieniądze były przekazywane H. M. organy podatkowe uzyskały od Spółki, natomiast z przedłożonych aktów darowizn, które jak ustalono powstały w wyniku zastosowania technik komputerowych i nie są dokumentami oryginalnymi, nie wynika, aby H. M. pobierał jakiekolwiek pieniądze od Spółki.
Również odbiorca darowizn, w osobie ks. J. B., nie jest w stanie wskazać, jakie kwoty przekazał mu H. M., a więc i od kogo. Natomiast drugi z księży, któremu zdaniem H. M. przekazywał on darowizny w imieniu Spółki, wręcz zaprzecza temu, i stwierdza, że nie wie, od kogo pochodziła gotówka przekazywana mu przez H. M.
Organ wskazał, iż wielokrotnie podejmował próby przesłuchania w charakterze świadka H. M., jednak przeprowadzenie tej czynności zawsze uniemożliwiał jego zły stan zdrowia.
Zdaniem organu akty darowizn przedłożone przez Spółkę nie są dowodem na przekazanie darowizn z nich wynikających.
Organ podkreślił, iż H. M. nie posiada żadnych potwierdzeń odnośnie pobierania gotówki na darowizny oraz odnośnie przekazywania jej do obdarowanych. Nie jest on również uprawniony do składania oświadczeń na temat celu, na który takie darowizny mogłyby być przeznaczone. Nie dysponuje również żadnym oryginalnym dokumentem dotyczącym tej sprawy. Ponadto wyjaśnienia H. M. są dla organu odwoławczego niewiarygodne. Nie był on w 2002r. pełnomocnikiem ks. K. B., co oświadczył sam ks. K. B. informując, iż nie podpisywał dokumentu pełnomocnictwa osobiście i nie było to jego wolą. Wskazane pełnomocnictwo nie jest również dokumentem oryginalnym, bowiem dwie pieczątki zostały odciśnięte bezpośrednio pieczątkami, natomiast dwie zostały naniesione komputerowo. Również podpis na pełnomocnictwie został naniesiony komputerowo. Wymieniony przez H. M. odbiorca darowizn, czyli ks. J. B. nie potrafi udokumentować, jakie kwoty darowizn i od kogo otrzymał oraz na co były rozdysponowane.
Organ wskazał ponadto, iż wyjaśnienia Spółki i wyjaśnienia H. M. różnią się w istotnych kwestiach.
W opinii organu odwoławczego Spółka nie posiada żadnych dokumentów, które mogłyby potwierdzić fakt dokonywania darowizn. Nie posiada bowiem ani oryginalnego pokwitowania za przekazaną darowiznę, ani dowodów na przekazywanie gotówki, natomiast przedstawione przez Spółkę podziękowania, dedykacje, listy pochwalne i zdjęcie nie potwierdzają faktu przekazywania darowizn.
Zdaniem organu odwoławczego niedopuszczalne jest, aby podatnik mógł odliczyć od dochodu do opodatkowania kwoty, które zostały udokumentowane w taki sposób jak to uczyniła Spółka.
Na decyzję organu II instancji Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonej decyzji zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w efekcie naruszenia art. 191 Ordynacji podatkowej, polegający na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że niektóre wydatki poczynione przez Spółkę na usługi transportowe nie zostały faktycznie poniesione oraz, że Spółka nie dokonała darowizn, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, poddany prawidłowej ocenie wskazuje, że wydatki te faktycznie zostały przez skarżącą poczynione. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu ustalenia miejsca zamieszkania (miejsca pobytu) A. P. i ograniczenie się jedynie do danych, które okazały się niewystarczające, aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny. W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała na art. 20 ust. 2 oraz art. 21 ustawy
z dnia 29 września 1994r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002r. Nr 76, poz. 694 ze zm.). Podniosła, iż w sprawie, w zakresie usług wykonywanych przez A. O., dokumentami źródłowymi były faktury wystawione przez tę osobę i zawierały one wszystkie elementy, które określa wskazany art. 21 ustawy o rachunkowości. Dokumenty te zostały dodatkowo potwierdzone kartami drogowymi, które uzupełniały wystawione faktury. Analiza zeznań A. O. i D. O. nie wskazuje, aby istniała jakakolwiek sprzeczność pomiędzy tymi zeznaniami, a przedłożonymi fakturami. Prawdopodobnie z tego powodu, zdaniem strony, Dyrektor Izby Skarbowej nie podał, w jakim zakresie zeznania A. O. i D. O. miałyby być sprzeczne z dokumentami źródłowymi. Organ zakwestionował więc wiarygodność tych zeznań nie z tego powodu, że nie znajdują potwierdzenia w dokumentach źródłowych, lecz z tego powodu, że zeznający nie pamiętali szczegółów związanych z realizacją zleceń. W rzeczywistości więc odmowa wiarygodności tym dowodom nie była spowodowana sprzecznością z dokumentami źródłowymi, lecz z niemożnością odtworzenia zdarzeń, które miały miejsce kilka lat przed przesłuchaniem. To sprawia, że w kwestionowanym zakresie ocena materiału dowodowego została dokonana dowolnie, a nie swobodnie, albowiem wskazane przyczyny odmowy wiarygodności i mocy dowodowej nie były zgodne z prawdą.
Skarżąca podniosła, iż cechą charakterystyczną dla usług transportowych jest brak materialnego dowodu ich wykonania, z wyjątkiem tego, że rzecz będąca przedmiotem przewozu zmieniła lokalizację. Skarżąca posiadała faktury zakupu usługi, karty drogowe, poniosła wydatek, a wszystko to zostało potwierdzone przez strony umowy. Rzecz będąca przedmiotem transportu trafiła do adresata i nikt w tym zakresie nie wnosił jakichkolwiek zastrzeżeń. Zdaniem skarżącej nakładanie na nią wymogu posiadania innych dowodów dokumentujących fakt wykonania usługi i poniesienia wydatku wykracza poza obowiązujące prawo. Dokonując oceny materiału dowodowego organ podatkowy winien szczególnie skrupulatnie ustalić kryteria tej oceny. Jednym z najistotniejszych elementów tego procesu jest właśnie ustalenie motywów uzasadniających określone postępowanie. Strona wskazała, iż rolą organu podatkowego jest wyjaśnienie motywów określonych działań lub zaniechań w tym celu, aby doszukać się racjonalnych przesłanek decydujących o tym czy dana okoliczność miała miejsce, czy też nie miała miejsca. To właśnie motywy określonych działań lub zaniechań sprawiają, że rozstrzygnięcie o prawdziwości lub nieprawdziwości określonych twierdzeń jest w ogóle możliwe. Ustalenie motywu postępowania stanowi element procesu dowodzenia, który jest nieodłącznym składnikiem każdej procedury sądowo-administracyjnej, w tym postępowania podatkowego. Z tej właśnie przyczyny skarżąca wskazała na to, że zeznania J. D. winny podlegać szczególnie ostrożnej ocenie.
Ponadto skarżąca zwróciła uwagę na tę część zebranych przez organ dowodów, które dotyczą świadczenia usług przez A. P. Strona podniosła, iż organ ograniczył się jedynie do czynności w zakresie ustalenia meldunku A. P. w O. oraz ustalenia statusu podatkowego tej osoby w tym mieście. Taki materiał dowodowy jest niewystarczający dla dokonania prawidłowej oceny. Ocena taka narusza bowiem ramy swobody, stając się oceną dowolną, a wniosek płynący z tej oceny nie jest efektem logicznego ciągu skutek-następstwo. Skarżąca wskazała, iż mogło być wiele okoliczności, które sprawiły, że A. P. nie figurował na liście mieszkańców O. i nie figurował w ewidencji Urzędu Skarbowego w O. Uważa, iż skoro w Polsce jest kilkunastu A. P., to należy ustalić adresy ich wszystkich i skierować do nich pytanie, czy świadczyli usługi przewozowe na rzecz skarżącej, a jeżeli byłby wśród nich interesujący stronę i organ A. P., to należy go przesłuchać w charakterze świadka. Zaprzestanie dalszego poszukiwania A. P.w celu przesłuchania go na okoliczność świadczenia usług transportowych na rzecz skarżącej narusza art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie podjęcia kroków zmierzających do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz art. 180 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie dopuszczenia dowodu, który nie jest sprzeczny z prawem, a może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.
Odnosząc się do poczynionych przez Spółkę darowizn, skarżąca wskazała, iż forma czynności prawnej w postaci wykonanej darowizny nie wymaga żadnej szczególnej postaci. Kopie aktów darowizn nie sprzeciwiają się zatem w żadnym stopniu obowiązującemu prawu. Skarżąca zarzuciła organowi, iż w materiale dowodowym brak jest istotnego dowodu, jakim jest przesłuchanie w charakterze świadka H. M.
Dodatkowo w toku postępowania wszystkie zgromadzone przez Spółkę dowody w postaci przesłuchania strony, świadków, w tym oświadczenia H. M. potwierdzały treść aktów darowizn i tym samym wskazywały na fakt ich dokonania. Jednocześnie żaden ze zgromadzonych dowodów nie stał w opozycji do pozostałych. Wbrew takim okolicznościom organy podatkowe przywiązały wagę do okoliczności pobocznych, jak np. brak pokwitowania odbioru pieniędzy przez H. M. Takie stanowisko nie może zdaniem skarżącej prowadzić do pozbawienia Spółki prawa do odliczenia darowizn. Żaden z obowiązujących przepisów prawa podatkowego nie uzależnia prawa do odliczenia określonego wydatku od obowiązku posiadania pokwitowania odbioru należności sporządzonego w konkretnej formie. Tym samym żądanie spełnienia warunków, które nie wynikają z przepisu prawa jest okolicznością uzasadniającą uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji
z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga nie została uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, o jakim mowa w art. 145 cyt. ustawy, oceniona według kryterium zgodności z prawem, jak wymaga tego przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269).
Spór między stronami sprowadza się do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i stwierdzenia, czy usługi transportowe udokumentowane fakturami (rachunkami) i kartami drogowymi wystawionymi przez A. O., J. D. E. D., G. R. i A. P. zostały faktycznie wykonane, a w konsekwencji czy poniesione przez skarżącą Spółkę wydatki mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.
W ocenie skarżącej organy podatkowe dokonując oceny zebranych dowodów przekroczyły zasadę swobodnej oceny tych dowodów, co doprowadziło do błędnych ustaleń, iż niektóre wydatki poczynione przez Spółkę na usługi transportowe nie zostały faktycznie poniesione.
Z kolei Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż na podstawie oceny całego materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, w tym w szczególności na podstawie oceny materiałów źródłowych (dokumentów przekazanych przez właściwe urzędy skarbowe, faktury, karty drogowe, dowody wypłaty z kasy) oraz oceny zeznań świadków, mając również na uwadze zasady logiki i doświadczenia życiowego organy zasadnie uznały, iż ww. osoby nie wykonały na rzecz skarżącej Spółki usług transportowych wynikających z zakwestionowanych faktur (rachunków).
Zgodnie z art. 15 ust.1 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tj. Dz.U. z 2000r. Nr 54, poz. 654 ze zm.) kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art.16. Użyty w tym przepisie zwrot "koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów" oznacza, iż podatnik ma możliwość odliczenia dla celów podatkowych każdego wydatku pod tym wszakże warunkiem, iż wykaże jego związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a poniesienie go ma lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu. Ordynacja podatkowa ani tym bardziej ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie wskazuje w sposób jednoznaczny na kim spoczywa ciężar dowodzenia. Podatnik uznając wydatek za koszt uzyskania przychodu odnosi ewidentnie korzyści albowiem o ten koszt zmniejsza podstawę opodatkowania. Na nim więc spoczywa ciężar udowodnienia, że określony wydatek jest kosztem uzyskania przychodu. Ma on obowiązek nie tylko udokumentować, że wydatek został poniesiony (prawidłowo zarachowany), ale wykazać także, że poniesiony został w celu osiągnięcia przychodu. Nie oznacza to oczywiście całkowitego zwolnienia organów podatkowych z podejmowania czynności, które pozwoliłyby na ustalenie rzeczywistego stanu sprawy. Analiza materiału dowodowego pozwala stwierdzić, iż organ z własnej inicjatywy przeprowadził szereg dowodów w celu ustalenia stanu faktycznego.
Jak wynika z materiałów zebranych w sprawie skarżąca dysponowała jedynie fakturami (rachunkami) i kartami drogowymi oraz umowami w oparciu o które usługi miały być świadczone. Jednakże Spółka nie udowodniła, iż usługi transportowe przez A. O., J. D., E. D., G. R. oraz A. P. zostały wykonane.
W zakresie faktur z firmy A. O. wskazać należy, że podmiot ten nie złożył deklaracji rocznej za 2002r., a z wniosku o restrukturyzację zaległości podatkowych wynika, że w 2002r. działalność gospodarcza była zawieszona. Osoba ta nie przebywa i nie prowadzi działalności pod wskazanym adresem w Ł., przeprowadzona ekspertyza nie potwierdziła, aby podpisy złożone na fakturach były jego podpisami. Przesłuchany w charakterze świadka A. O. zeznał, że osobiście nie świadczył usług, lecz podzlecał ich wykonanie innym firmom w liczbie 5-6, jednakże żadnej nazwy z tych firm, adresu nie potrafił podać. Trudno dać wiarę, iż świadek zlecał wykonanie usług transportowych innym podmiotom i nie pamięta żadnych danych, które pozwoliłyby na ustalenie czy i kto faktycznie wykonał usługi. Podkreślić należy, że A. O. zobowiązał się do przedłożenia dokumentów, jednakże do dnia wydania zaskarżonej decyzji ich nie przedstawił, a z wyjaśnień D. O. wynika, że syn przebywa za granicą i nie wiadomo kiedy wróci. Zupełnie bezpodstawne są wywody zawarte w skardze o braku racjonalności i logiki ustaleń organów podatkowych, iż Spółka zlecała usługi, które nie były wykonane, a za nie zapłacono. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podał, iż wystawione przez skarżącą dla A. O. dowody wypłaty z kasy nie posiadają potwierdzenia, że pan O. bądź inna osoba otrzymała wypłacone na ich podstawie środki pieniężne z kasy Spółki, zaś z zeznania A. O. (k. 384-386 akt administracyjnych) wynika, iż nie pamięta w jaki sposób rozliczał się ze Spółką T. Natomiast zeznania matki-D. O. organ uznał za niewiarygodne albowiem świadek w trakcie kolejnych przesłuchań (pierwsze z dnia 24 września 2004r., drugie z dnia 11 stycznia 2005r.) zmieniał wyjaśnienia odnośnie istotnych okoliczności, a treść zeznań pozostawała w sprzeczności
z dokumentami źródłowymi i innymi dowodami.
Również dowody wypłaty z kasy (dotyczące zakwestionowanych
26 faktur z Firmy Handlowo-Usługowej "B." J. D. oraz 5 faktur z Firmy Handlowo-Usługowej "E." E. D.) wystawione przez J. D. nie zawierały podpisu osoby odbierającej pieniądze, a jedynie pieczątkę "WYPŁACONO". Z zeznań świadka (k.290-293 akt administracyjnych) wynika, iż ww. faktury z firmy "B." i z firmy "E." nie potwierdzają wykonania usług transportowych, a za wskazane faktury nie otrzymywał gotówki, dlatego też brak pokwitowania odbioru na dowodach wypłaty z kasy. Pełnomocnik skarżącej uczestniczył w przesłuchaniu świadka J. D. zeznającego, iż nie wykonywał usług udokumentowanych fakturami, które nie zostały ujęte w ewidencji i nie próbował wykazać, iż to zeznanie świadka jest niezgodne z prawdą. Właśnie motywy, na które powołano się w skardze, zostały podane przez J. D., a była to obawa, że utraci całkowicie pracę, jeżeli odmówi wystawienia faktur dodatkowych tzw. pustych, które nie potwierdzają wykonania usług transportowych i nie zostały ujęte w ewidencji wystawcy.
Odnośnie zarzutów podniesionych w zakresie nieuznania za koszt uzyskania przychodu kwot wynikających z rachunków wystawionych przez G. R., należy stwierdzić, iż są one także niezasadne. Podkreślić należy, że organ podatkowy, czy organ kontroli skarbowej są uprawnione do włączenia jako dowodu w sprawie dokumentów zgromadzonych w postępowaniu przez organ właściwy dla kontrahenta. Zauważyć należy, że w postępowaniu prowadzonym wobec skarżącej Spółki nie może być kontrolowany kontrahent. Dla podatnika, którego miejscem zamieszkania są K., organem właściwym do przeprowadzenia kontroli nie jest Urząd Kontroli Skarbowej w B., lecz Urząd Kontroli Skarbowej w K., co wynika z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia grudnia 1998r. w sprawie określenia siedzib i terytorialnego zasięgu działania urzędów kontroli skarbowej – Dz. U. Nr 153, poz. 995. W przypadku organu podatkowego właściwy jest również organ podatkowy miejsca zamieszkania osoby fizycznej – rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie właściwości organów podatkowych – Dz. U. Nr 240, poz. 2069. Skoro zatem organ kontroli skarbowej działający na terenie województwa kujawsko-pomorskiego uznał za konieczne uzyskanie danych dotyczących podatnika mieszkającego na terenie K., to oczywiście wyłącznie poprzez organ właściwy dla tego kontrahenta mógł zgromadzić materiał dowody. Przestrzeganie właściwości przez organy kontroli skarbowej i organy podatkowe jest jednym z zasadniczych obowiązków tych organów wynikającym z art. 15 § 1 Ordynacji podatkowej. Również przepisy regulujące instytucję wezwania przewidują po stronie organów obowiązek zwracania się w ramach pomocy prawnej do właściwego organu ze względu na zamieszkanie lub pobytu osoby wzywanej (art. 157 Ordynacji podatkowej). Prawdą jest, iż o pierwszym przesłuchaniu świadka G. R., skarżąca nie była zawiadomiona. Dlatego też – na wniosek skarżącej – czynność ta została powtórzona. O kolejnym przesłuchaniu G. R. pełnomocnik został zawiadomiony, co potwierdził na rozprawie w dniu 22 marca 2006r. Wskazać należy, iż o zakwestionowaniu przez organ z kosztów uzyskania przychodu kwot wynikających z faktur wystawionych przez G. R. nie przesądziło pierwsze zeznanie, lecz całokształt dowodów zgromadzonych w sprawie. Pomijając pierwotne zeznanie i opierając się na drugim należy stwierdzić, że prawidłowe są wnioski organu o braku podstaw do uznania za koszt uzyskania przychodu kwot wynikających z rachunków wystawionych przez ten podmiot. Bezsporne jest, że G. R. nie dysponowała żadną bazą, przy pomocy której mogłaby wykonać usługi transportowe. Z ustaleń kontroli przeprowadzonej przez Drugi Urząd Skarbowy w K. wynika, że nie posiada żadnych dokumentów związanych z prowadzoną w 2002r. działalnością gospodarczą, bowiem dokumentacja zaginęła i nie jest w stanie jej odtworzyć. Z wyjaśnień natomiast złożonych
w charakterze świadka w trakcie powtórzonego przesłuchania wynika, że faktycznie usługi wykonała inna osoba jej bliska w ramach nieodpłatnej usługi grzecznościowej (G. R. pozostawała w stosunku pracy), jednakże "nie odpowie na pytanie dot. danych personalnych tej osoby, jak również nie opisze wyglądu tego samochodu" (k. 314-315 akt administracyjnych). Całokształt ustalonych zatem okoliczności przesądza, że prawidłowe jest stanowisko organu, iż nie ma dowodów na poparcie, że usługi rzeczywiście zostały wykonane. Organ podatkowy trafnie również wskazał na sprzeczności pomiędzy treścią zeznań świadka a innymi dowodami choćby, co do miejsca wykonania usług, częstotliwości wystawiania rachunków.
W ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie również zarzuty
w zakresie zakwestionowania przez organ kwot z faktur wystawionych przez firmę A. P. Otóż organy w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowody, który pozwala stwierdzić, iż usługi nie zostały wykonane. Organ ustalił, że wymieniony na rachunkach podatnik nie figuruje w rejestrze podatników Urzędu Skarbowego w O., podany na rachunkach numer REGON jest numerem nieistniejącym, osoba o takim imieniu i nazwisku nie figuruje w ewidencji mieszkańców O., a z odpowiedzi uzyskanej z Centralnego Biura Adresowego w Warszawie wynika, że w Polsce jest kilkanaście osób o tym imieniu i nazwisku. Organ podatkowy zatem przeprowadził szereg czynności w celu ustalenia, czy usługi zostały wykonane, przy jednoczesnym braku staranności przez skarżącą Spółkę w zakresie zebrania dowodów, które potwierdziłyby fakt wykonania usług transportowych.
W związku z tym, bezzasadne jest stawianie zarzutu pod adresem organu podatkowego, iż nie podjął dalszych czynności mających na celu ustalenie adresów wszystkich mieszkających w Polsce A. P., a następnie nie przeprowadził poszukiwań, czy wśród wszystkich mieszkających w Polsce jest ewentualnie ten A. P., który wystawił zakwestionowane rachunki.
Sąd zauważa, że w trakcie całego postępowania Spółka podkreślała okoliczność posiadania faktur i odpowiadających im kart drogowych argumentując, iż jest to podstawowy dowód przesądzający o uznaniu poniesionego na ich podstawie wydatku za spełniający przesłanki określone w art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Stanowisko takie w ocenie Sądu jest nieprawidłowe. Sąd w niniejszym składzie wyraża pogląd, iż okoliczność, że podpisano umowę i wystawiono fakturę nie stanowi wcale przesądzającego dowodu, że czynność została wykonana a poniesiony wydatek został rzeczywiście poniesiony. Skarżąca nie powołała żadnych okoliczności faktycznych, ani nie wskazała innych dowodów potwierdzających wykonanie usług transportowych.
Odnośnie powołania się w skardze na art. 20 ust. 2 i art. 21 ustawy z dnia 29 września 1994r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002r. Nr 76, poz. 694 ze zm.)- w zakresie, w jakim określają jakie dowody księgowe są podstawą zapisów
w księgach rachunkowych oraz podają elementy dowodu księgowego - należy zauważyć, iż legitymowanie się przez podatnika dokumentem sporządzonym prawidłowo pod względem formy, nie przesądza o prawie zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu kwoty z niego wynikającej, jeżeli jego treść nie odzwierciedla rzeczywistego przebiegu zdarzeń.
Przyjęta w art. 191 Ordynacji podatkowej zasada swobodnej oceny dowodów zakłada, iż organ podatkowy nie jest krępowany przy ocenie dowodów kryteriami formalnymi, ma swobodnie oceniać wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów, na których opiera swoją decyzję. Aby w ramach owej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności, organ podatkowy przy ocenie zebranych w sprawie dowodów winien kierować się m. in. prawidłami logiki, zgodnością oceny z prawami nauki i doświadczenia życiowego, traktowania zebranych dowodów jako zjawisk obiektywnych, oceniania dowodów wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy, wszechstronności oceny. W świetle tych uprawnień i reguł organ podatkowy miał prawo nie dać wiary dowodom przedstawionym przez skarżącą w postaci faktur i kart drogowych, jak również dowodom wypłaty z kasy, jeżeli skarżąca nie potrafiła wykazać żadnych śladów materialnych wykonania usług transportowych .
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, iż nie można na organy podatkowe nakładać nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów potwierdzających związek przyczynowy pomiędzy oznaczonymi wydatkami a uzyskanym przychodem, jeżeli dowodów w tym zakresie nie dostarczył sam podatnik, a z ustaleń organu podatkowego wynikają wnioski przeciwne do twierdzeń podatnika. Z tego względu, mimo że przepis art. 122 Ordynacji podatkowej nakłada na organy podatkowe obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie może to oznaczać obciążenia organu podatkowego nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z 01 czerwca 1999 r., sygn. akt III SA 5688/98 i z 06 czerwca 2000 r., sygn. akt III SA 1252/99; oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 07 kwietnia 2004r. sygn. akt III S.A. 2081/02). Stąd zarzut skarżącej dotyczący naruszenia zasad prowadzenia postępowania dowodowego i oceny zebranego materiału jest niezasadny.
Za bezpodstawne Sąd uznał również zarzuty dotyczące zakwestionowania przez organy podatkowe odliczenia od dochodu za 2002r. darowizn na rzecz S. Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 1 lit b) ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (w brzmieniu obowiązującym w 2002r.) podstawę opodatkowania z zastrzeżeniem art. 21 i art. 22 stanowi dochód ustalony zgodnie z art. 7 ust. 3 albo art. 7a ust. 1, po odliczeniu darowizn m.in. na cele kultu religijnego i na działalność charytatywno-opiekuńczą, łącznie w wysokości nie przekraczającej 10 % dochodu, o którym mowa w art. 7 ust. 3 albo w art. 7a ust. 1 ustawy. Trafnie Dyrektor Izby Skarbowej wskazuje, iż darowizna, o której mowa w powołanym przepisie oznacza umowę darowizny regulowaną w art. 888-902 kodeksu cywilnego, a więc umowę, w której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku (art. 888§ 1 k.c.). Jak już wskazano powyżej w sytuacji, gdy podatnik poprzez pomniejszenie podstawy opodatkowania ponosi ewidentną korzyść, to na nim spoczywa ciężar dowodzenia, co w niniejszej sprawie oznacza, iż to Spółka była zobowiązana udowodnić wszystkie te elementy darowizny, które są istotne z punktu widzenia możliwości odliczenia jej wysokości od podstawy opodatkowania, to znaczy sam fakt dokonania darowizny, jej tytuł i wartość.
Rację ma skarżąca, iż przepisy prawa podatkowego nie wymagają żadnej szczególnej formy dla udokumentowania dokonania tej czynności prawnej, tj. darowizny. Faktycznie więc kopie aktów darowizn mogłyby stanowić dowód ich dokonania pod tym jednak warunkiem, że inne dowody zebrane w sprawie nie sprzeciwiałyby się ich treści. Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie podkreśla, iż fakt dokonania darowizny nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Ksiądz K. B. zaprzeczył, iż udzielił H. M. upoważnienia na podstawie stałego pełnomocnictwa z dnia 05 maja 2001r. i stwierdził, że dokument ten nie jest autentyczny. Wymieniony przez H. M. odbiorca darowizn, czyli ks. J. B. oświadczył, iż nie potrafi udokumentować jakie kwoty darowizn i od kogo otrzymał oraz na co były rozdysponowane. Organ odwoławczy wskazywał także, iż wyjaśnienia pracowników skarżącej Spółki różnią się w istotnych kwestiach (sposób przekazywania otrzymanej gotówki, osoba która sporządzała akty darowizn) od wyjaśnień Pana M.
Odnosząc się do zarzutu braku przesłuchania H. M. należy zauważyć, iż organy kilkakrotnie wzywały świadka do stawienia się celem złożenia zeznań, jednakże powołując się na chorobę świadek ograniczył się do przesłania oświadczenia i posiadanych dokumentów. Przedkładane zaświadczenia lekarskie potwierdzały, iż zachodzą przeciwwskazania do składania zeznań w ramach przesłuchania. Mając zatem na uwadze całokształt materiału w tym ww. oświadczenie i dokumenty H. M., należy stwierdzić, iż zasadne jest stanowisko organu w zakresie braku dowodów na dokonanie darowizn na rzecz Sanktuarium, co zostało dostatecznie wykazane.
W sytuacji zatem, gdy brak jest dowodów (w postaci chociażby pokwitowań) przekazania darowizn osobie pośredniczącej w jej przekazaniu (H. M.), zaś podmioty wskazane jako obdarowani nie potwierdzają faktu otrzymania darowizn od skarżącej, to organy miały uzasadnione podstawy odmówić prawa do odliczenia kwoty 85.000 zł wynikającej z 10 aktów darowizn od dochodu Spółki za 2002r. na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 lit.b) ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Nie są zasadne zarzuty skarżącego dotyczące pomijania dowodów w postępowaniu, braku wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i dowolność tej oceny. W celu poczynienia ustaleń faktycznych organy podatkowe obu instancji podejmowały niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego realizując w ten sposób zasadę prawdy obiektywnej (art. 122, art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa). Organ pierwszej instancji prowadził postępowanie podatkowe z wnikliwością, dokładnie i przejrzyście gromadził materiał dowodowy w sprawie, umożliwiał stronie czynny udział w postępowaniu podatkowym.
W ocenie Sądu Dyrektor Izby Skarbowej dokonał wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału w tym znaczeniu, że uwzględnił wszystkie dowody przeprowadzone w tym postępowaniu, jak i uwzględnił wszystkie okoliczności towarzyszące przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów zgromadzone dowody ocenił według własnego przekonania stosownie do zasad logicznego rozumowania. Organ odwoławczy niektórym dowodom odmówił wiary, ale wyraźnie to zaznaczono i wskazano z jakiej to zrobiono przyczyny. Ponadto przeanalizowano każdy przeprowadzony dowód, uwzględniając także rodzaj tego dowodu i z tej analizy wyciągnięto spójne wnioski oraz powiązano je w logiczną całość.
Zdaniem Sądu organy podatkowe rozpatrując sprawę nie naruszyły przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, a cały zebrany w sprawie materiał dowodowy poddały wyczerpującej analizie, nie przekraczając przy tym granic swobodnej oceny dowodów.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI