I SA/Bd 773/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając, że podatniczka samotnie wychowująca dwójkę dzieci zmarłego męża, mimo wychowywania trzeciego dziecka z obecnym partnerem, może skorzystać z preferencyjnego rozliczenia podatkowego.
Skarżąca domagała się stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego, powołując się na prawo do rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dzieci. Organ podatkowy odmówił, uznając, że wychowywanie trzeciego dziecka z partnerem wyklucza status osoby samotnie wychowującej. Sąd uchylił decyzję organu, stwierdzając, że organ nie wykazał, aby partner skarżącej faktycznie uczestniczył w wychowaniu starszych dzieci, a sama skarżąca zeznała, że zaspokaja ich potrzeby samodzielnie.
Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2022 r. Skarżąca, rozwiedziona wdowa wychowująca dwójkę dzieci zmarłego męża, złożyła korektę zeznania, wybierając opodatkowanie jako osoba samotnie wychowująca dzieci. Jednocześnie wychowywała trzecie dziecko, urodzone w nieformalnym związku z obecnym partnerem, z którym mieszkała. Organ podatkowy uznał, że wychowywanie trzeciego dziecka wspólnie z jego ojcem wyklucza możliwość skorzystania z preferencyjnego rozliczenia, powołując się na art. 6 ust. 4f ustawy o PIT. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ nie wykazał, aby partner skarżącej faktycznie uczestniczył w wychowaniu starszych dzieci. Sąd podkreślił, że kluczowe jest faktyczne, samodzielne wychowywanie dzieci, a nie tylko wspólne zamieszkiwanie z partnerem, który jest ojcem innego dziecka. Sąd odwołał się do wcześniejszego wyroku w podobnej sprawie dotyczącej tej samej podatniczki.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, podatniczka może być uznana za osobę samotnie wychowującą dzieci, jeśli faktycznie samodzielnie zaspokaja ich potrzeby życiowe, fizyczne, emocjonalne i duchowe, nawet jeśli mieszka z partnerem, który jest ojcem jej trzeciego dziecka, o ile organ podatkowy nie udowodni, że partner aktywnie uczestniczy w wychowaniu starszych dzieci.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ podatkowy nie wykazał, aby partner skarżącej aktywnie uczestniczył w wychowaniu starszych dzieci, a zeznania skarżącej wskazują na samodzielne zaspokajanie ich potrzeb. Kluczowe jest faktyczne samodzielne wychowywanie, a nie tylko wspólne zamieszkiwanie czy posiadanie wspólnego dziecka z partnerem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 4c
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepis ten definiuje krąg osób uprawnionych do preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dzieci, wskazując na wymóg faktycznego, samodzielnego wychowywania dzieci bez udziału drugiego rodzica.
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych art. 6 § ust. 4c
Definicja osoby samotnie wychowującej dzieci.
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych art. 6 § ust. 4d
Sposób określenia podatku dla osoby samotnie wychowującej dzieci.
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych art. 6 § ust. 4f
Wyłączenie z preferencyjnego opodatkowania w przypadku wspólnego wychowywania dziecka z drugim rodzicem.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 4f
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepis ten wyklucza możliwość preferencyjnego rozliczenia dla osoby wychowującej wspólnie z drugim rodzicem co najmniej jedno dziecko.
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Organ ma obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
O.p. art. 191
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Organ dokonuje oceny dowodów na podstawie własnego przekonania, ale z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego mającego wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 2a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Konstytucja art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca, mimo wychowywania trzeciego dziecka z partnerem, faktycznie samodzielnie zaspokaja potrzeby życiowe, fizyczne, emocjonalne i duchowe dwójki starszych dzieci, których ojciec zmarł. Organ podatkowy nie wykazał, aby partner skarżącej aktywnie uczestniczył w wychowaniu starszych dzieci, a jego stanowisko opierało się na domniemaniu. Interpretacja przepisów ustawy o PIT powinna uwzględniać faktyczne samodzielne wychowywanie dzieci, a nie tylko wspólne zamieszkiwanie z partnerem.
Odrzucone argumenty
Organ podatkowy uznał, że wychowywanie trzeciego dziecka wspólnie z jego ojcem wyklucza możliwość skorzystania z preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dzieci, zgodnie z art. 6 ust. 4f u.p.d.o.f.
Godne uwagi sformułowania
z istoty pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko" wynika, że jest to osoba, która w określonej sytuacji, w określonym czasie zupełnie sama (bez udziału drugiej osoby), zajmuje się wychowaniem dziecka stale troszczy się o jego byt materialny i rozwój emocjonalny. wychowania dzieci nie da się podzielić, stąd brak jest możliwości uznania, że strona wychowuje dzieci samotnie. leksykalne znaczenie wyrazu "samotny" ("samotność") ukierunkowuje na odkodowanie sformułowania dotyczącego "rodzica samotnie wychowującego dzieci", jako rodzica wychowującego dzieci (dziecko) w odosobnieniu od drugiego rodzica dzieci (dziecka) i bez jego udziału i przebywającego z dziećmi (dzieckiem) w innym miejscu niż rodzic. organ tego twierdzenia skutecznie nie podważył. Jak wynika z zaskarżonej decyzji stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że partner skarżącej wspólnie z nią zajmuje się wychowywaniem wszystkich dzieci oparte jest jedynie na domniemaniu (domysłach).
Skład orzekający
Halina Adamczewska-Wasilewicz
przewodniczący
Leszek Kleczkowski
sprawozdawca
Urszula Wiśniewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie interpretacji przepisów dotyczących preferencyjnego rozliczenia podatkowego dla osób samotnie wychowujących dzieci, zwłaszcza w sytuacjach skomplikowanych rodzinnych (np. ponowne związki, dzieci z różnych związków). Podkreślenie znaczenia faktycznego wychowania nad formalnymi więzami."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów ustawy o PIT w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2022 r. Wartością precedensową jest sposób oceny 'samotnego wychowywania' w kontekście mieszkania z partnerem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia ulgi podatkowej dla samotnych rodziców, ale z nietypowym zwrotem akcji – mieszkaniem z partnerem. Pokazuje, jak ważne są fakty w interpretacji przepisów, a nie tylko domniemania organów.
“Samotna matka trójki dzieci: czy mieszkanie z partnerem odbiera prawo do ulgi podatkowej?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bd 773/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /przewodniczący/
Leszek Kleczkowski /sprawozdawca/
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1387
art. 6 ust. 4c
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2025 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 30 września 2024 r. nr 0401-IOD1.4102.64.2024 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2022 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasadzą od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy na rzecz A. S. kwotę 4.017 zł (słownie: cztery tysiące siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2022 r. w kwocie [...]zł. Uzasadniając wniosek wskazała, że niezasadnie wykazała przychód z emerytury/renty krajowej w kwocie [...]zł, jak też omyłkowo nie odliczyła od poniesionych w kwocie [...]zł wydatków na realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego kwoty [...]zł, w związku otrzymaną dotacją z programu "Mój prąd". Składając korektę zeznania strona wybrała sposób opodatkowania przewidziany dla osoby samotnie wychowującej dzieci. Oświadczyła, że sprawuje pełną władzę rodzicielską nad J. W. i małoletnim synem A. W., których ojciec nie żyje od 2017 r. Skarżąca uważa, że nawet w przypadku wychowywania kolejnego dziecka wspólnie z jego rodzicem, to i tak przysługuje jej prawo do skorzystania za 2022 r. z preferencyjnego rozliczenia, jako osoba samotnie wychowująca dwójkę starszych dzieci. W rezultacie w korekcie zeznania PIT-37 za 2022 r. strona wykazała podatek należny w kwocie [...]zł (pobrane zaliczki stanowiły kwotę [...]zł) oraz nadpłatę w wysokości [...] zł.
Decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. określił stronie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2022 r. w kwocie [...]zł oraz odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2022 r. w kwocie [...]zł.
Organ pierwszej instancji ustalił, że strona nie uzyskała dochodu z tytułu emerytury/renty krajowej, a ujęta w pierwotnym zeznaniu kwota [...]zł stanowiła rentę rodzinną, jak również uwzględnił korektę zeznania w części dotyczącej refundacji wydatku na realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego w kwocie [...]zł. Natomiast z uwagi na to, że jedno dziecko strona wychowuje wspólnie z jego rodzicem, organ stwierdził, że podatnik nie może skorzystać z rozliczenia z podatku dochodowego dla osoby samotnie wychowującej dzieci.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] września 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu jest ocena zasadności odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2022 r. w związku z nieuwzględnieniem rozliczenia dochodów w sposób przewidziany dla osoby samotnie wychowującej dzieci. Do pozostałych ustaleń objętych zaskarżoną decyzją, a dotyczących uwzględnienia w rozliczeniu podatku dochodowego od osób fizycznych zmniejszenia przychodów i kwoty odliczenia ulgi termomodernizacyjnej skarżąca nie wniosła w odwołaniu zarzutów, a organ odwoławczy nie dopatrzył się w tym zakresie naruszenia prawa, w związku z tym uznał, iż pozostają one poza sporem. W przedmiotowej sprawie kluczowa do rozstrzygnięcia jest kwestia, czy strona może być uznana za osobę samotnie wychowującą dzieci, o której mowa w art. 6 ust. 4c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: "u.p.d.o.f.").
Organ w tym zakresie podał, że skarżąca jest matką trojga dzieci. W 2012 r. rozwiodła się z ojcem dwojga starszych dzieci (J. ur. [...] sierpnia 2004 r. i A. ur. [...] marca 2008 r.). Dnia [...] listopada 2017 r. ojciec dzieci zmarł. Dzieci otrzymują po ojcu rentę rodzinną. W lutym 2017 r. strona urodziła trzecie dziecko - syna T. , którego wychowuje wspólnie z jego ojcem, w związku nieformalnym. Ojciec najmłodszego dziecka zamieszkuje razem ze stroną i jej starszymi dziećmi. Zgodnie z oświadczeniem podatnika, ojciec najmłodszego dziecka nie uczestniczy w wychowaniu starszych dzieci ani finansowo, ani w żaden inny sposób. Strona twierdzi, że od 2012 r. samodzielnie ponosi wszelkie koszty i wypełnia obowiązki związane z rodzicielstwem w stosunku do dwojga starszych dzieci. Skarżąca zeznała, że potrzeby życiowe, fizyczne, emocjonalne i duchowe w stosunku do J. i A. W. zaspakaja wyłącznie ona, a w stosunku do najmłodszego syna wspólnie z jego ojcem.
W ocenie organu z istoty pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko" wynika, że jest to osoba, która w określonej sytuacji, w określonym czasie zupełnie sama (bez udziału drugiej osoby), zajmuje się wychowaniem dziecka stale troszczy się o jego byt materialny i rozwój emocjonalny. Przepis art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f. wymienia enumeratywnie osoby, którym przysługuje status osoby samotnie wychowującej dzieci, odwołując się zarówno do statusu cywilnoprawnego osoby wychowującej dzieci (panna, kawaler, wdowa, wdowiec, rozwódka, rozwodnik), jak również do tego, że osoba ta musi faktycznie wychowywać dzieci samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców. Z preferencyjnego opodatkowania podatku dochodowego przewidzianego dla osoby samotnie wychowującej dzieci (dziecko) nie można skorzystać osoba, która wspólnie z drugim rodzicem, albo opiekunem prawnym wychowuje co najmniej jedno dziecko, o czym stanowi wprost art. 6 ust. 4f u.p.d.o.f.
Organ wskazał, że z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż skarżąca wychowuje wspólnie z ojcem dziecka najmłodsze dziecko urodzone w 2017 r. Wobec tego, nie może skorzystać z rozliczenia w sposób przewidziany dla osoby samotnie wychowującej dzieci, mimo że starsze dzieci, wychowuje bez udziału ich ojca, który zmarł w 2017 r. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem strony, zgodnie z którym spełnia ona kryteria określone w art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f., jako osoba samotnie wychowująca dzieci i jest uprawniona do skorzystania ze sposobu rozliczenia, przewidzianego w art. 6 ust. 4d u.p.d.o.f. Zdaniem organu, argumentacja podatnika w zakresie sprawowania wyłącznie samodzielnej opieki w stosunku do dwojga z trójki dzieci nie znajduje uzasadnienia, skoro bezsprzecznym jest, że wspólnie z partnerem strona wychowuje wspólne dziecko, co oznacza, że nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dzieci. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, wychowania dzieci nie da się podzielić, stąd brak jest możliwości uznania, że strona wychowuje dzieci samotnie. W sytuacji bowiem wspólnego gospodarowania, na partnerach życiowych ciąży obowiązek opieki nad ich dziećmi, niezależnie od tego czy pochodzą z innych związków. Zachodzi domniemanie sprawowania przez obecnego partnera opieki wraz ze skarżącą nad wspólnie zamieszkałymi dziećmi.
W konsekwencji skarżąca nie ma prawa do skorzystania z preferencyjnej formy opodatkowania przewidzianej w art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f., jako osoba samotnie wychowująca dzieci.
W skardze strona zaskarżyła wydaną przez organ odwoławczy decyzję w części odnoszącej się do odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2022 r. w zakresie sposobu wyboru formy opodatkowania w stosunku do osoby samotnie wychowującej dzieci, tj. A. W. i J. W.. Strona w tym zakresie wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w żądanej części oraz o uchylenie w części poprzedzającej ją decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T.. Alternatywnie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie jej organowi do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: "O.p.") przez jego niezastosowanie oraz wydanie interpretacji indywidualnej z rażącym naruszeniem przepisów prawa;
- art. 121 § 1 i 2 i art. 124 O.p. przez niewłaściwe zastosowanie oraz prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych i kierowanie się wyłącznie interesem fiskalnym, jak również rozstrzygnięcie wszelkich pojawiających się wątpliwości i niejasności na niekorzyść podatnika;
- art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. przez ich niewłaściwe zastosowanie oraz w rezultacie poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób rzetelny i zgodny z zasadami prawidłowego rozumowania, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza co do rozstrzygnięcia istoty sporu prawnego polegającego na poprawnym i właściwym rozstrzygnięciu zagadnienia prawnego polegającego na określeniu statusu osoby samotnie wychowującej dzieci;
- art. 2a O.p. przez niezastosowanie zasady działania na rzecz podatnika w razie istnienia wątpliwości interpretacyjnych, tj. in dubio pro tributario;
- art. 7 Konstytucja przez jego niezastosowanie, a w konsekwencji wydanie interpretacji indywidualnej nieuwzględniającej zasady praworządności wymagającej od organów władzy publicznej działania na podstawie i w granicach prawa, podczas gdy zaskarżona interpretacja indywidualna narusza szereg istotnych przepisów prawa;
- art. 6 ust. 4c - 4f u.p.d.o.f. przez jego zastosowanie w sposób niezgodny z oczywistym jego brzmieniem.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie z dnia [...] grudnia 2024 r. skarżąca wskazała na wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 641/24, którym Sąd uchylił negatywną interpretację indywidualną wskazując, iż skarżąca w opisanym stanie faktycznym była i jest nadal osobą samotnie wychowująca dzieci i tym samym ma i miała prawo do skorzystania z prawa do zastosowania ulgi podatkowej wynikającej z art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f. za 2023 r. Zdaniem skarżącej, ww. wyrok potwierdza, że ma ona prawo do stosowania ww. ulgi również w 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.).
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a, gdyż w odpowiedzi na skargę organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a skarżąca poinformowana w piśmie z dnia [...] listopada 2024 r. o wniosku organu, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.
Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] maja 2024 r. skarżąca wystąpiła o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2022 r. S. korektę zeznania podatkowego wybrała sposób opodatkowania przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci. Organ ustalił, że skarżąca jest matką trojga dzieci. W 2012 r. rozwiodła się z ojcem dwojga starszych dzieci (J. urodzonej [...] sierpnia 2004 r. i A. urodzonego [...] marca 2008 r.). W dniu [...] listopada 2017 r. ojciec dzieci zmarł. Skarżąca oświadczyła, że J. i A. wychowuje samodzielnie. W lutym 2017 r. urodziła trzecie dziecko - syna T., którego wychowuje wspólnie z jego ojcem, w nieformalnym związku. Ojciec najmłodszego dziecka zamieszkuje razem z nią i starszymi dziećmi. Jak oświadczyła, ojciec najmłodszego dziecka nie uczestniczy w wychowaniu starszych dzieci ani finansowo, ani w żaden inny sposób. Twierdzi, że od 2012 r. samodzielnie ponosi wszelkie koszty i wypełnia obowiązki związane z rodzicielstwem w stosunku do dwojga starszych dzieci.
Spór sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie uznał, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci i prawidłowo odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2022 r. Zdaniem strony, wychowując dwójkę dzieci, których ojcem jest były mąż, nieżyjący, zasadne jest twierdzenie, iż jest ona osobą samotnie wychowującą dzieci, a co za tym idzie, przysługuje jej prawo do skorzystania z ulgi podatkowej. Okoliczność, iż obecnie mieszka z partnerem, z którym wychowuje ich wspólne dziecko pozostaje bez wpływu na ocenę niniejszej sprawy. Według natomiast organu odwoławczego, z uwagi na okoliczność iż skarżąca wychowuje wspólnie z partnerem (ojcem) trzecie dziecko, mając na uwadze treść art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f., nie może ona skorzystać z preferencyjnego opodatkowania.
Wskazać należy, że ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (data wejścia w życie od 1 lipca 2022 r., przy czym ma zastosowanie do dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2022 r. ), wprowadzono zmiany w ustawie z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, dodając w art. 6 po ust. 4b kolejne ust. 4c-4h.
Zgodnie z nowododanym ust. 4c, od dochodów jednego rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci:
1) małoletnie,
2) pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
3) pełnoletnie do ukończenia 25 roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie - podatek może być określony zgodnie z ust. 4d na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym.
Stosownie do ust. 4d, w przypadku, o którym mowa w ust. 4c, podatek jest określany w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7, przy czym do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w niniejszej ustawie.
Natomiast w ust. 4f przewidziano, że sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 4d, nie ma zastosowania do osoby, która wychowuje wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej jedno dziecko, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Dostrzec należy, że wspomniana nowelizacja precyzuje, iż ulga obecnie dotyczy "dochodów jednego rodzica lub opiekuna prawnego". Ustawodawca pozostawił natomiast wymóg, aby rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowywał dzieci. Co istotne, nowa redakcja analizowanej ulgi nie modyfikuje ukształtowanego już w orzecznictwie rozumienia wyrażenia ustawowego dotyczącego "samotnego wychowywania dzieci", zamieszczonego w art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f., lecz w określonych sytuacjach wyklucza jedynie wspólne opodatkowanie w przypadku samotnego wychowywania dzieci (por. wyroki NSA: z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt II FSK 42/21; z dnia 11 sierpnia 2023r. sygn. akt II FSK 229/21). Zasadne jest zatem posłużenie się argumentacją zawartą w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 7 lutego 2023 r. w sprawie sygn. akt II FSK 1766/20, w którym NSA wskazał, iż "...leksykalne znaczenie wyrazu "samotny" ("samotność") ukierunkowuje na odkodowanie sformułowania dotyczącego "rodzica samotnie wychowującego dzieci", jako rodzica wychowującego dzieci (dziecko) w odosobnieniu od drugiego rodzica dzieci (dziecka) i bez jego udziału i przebywającego z dziećmi (dzieckiem) w innym miejscu niż rodzic. Nie oznacza to zaś braku jakiegokolwiek udziału drugiego z rodziców w procesie wychowawczym dzieci." Podobne stanowisko zajął NSA wyroku z dnia 20 maja 2020 r., sygn. akt II FSK 383/20, dodając, że bezsprzecznie kryterium "samotności" wyklucza się z kryterium "wspólności". Wyraz "wspólny" w jego zasadniczym znaczeniu oznacza w języku potocznym m.in. wykonywanie razem z innymi. Jeśli zatem rozwiedziony rodzić nie wykonuje w tym samym czasie i w tym samym miejscu czynności, przy współudziale drugiego rodzica, składających się na proces wychowawczy, to wręcz nielogiczne jest twierdzenie, że czyni to wspólnie z drugim rodzicem.
Pojęcie samotnego wychowania dziecka, wiąże się przede wszystkim z samodzielnym pokrywaniem przez podatnika kosztów związanych w wychowaniem i utrzymaniem dziecka i osobistym, bezpośrednim dbaniem o jego rozwój fizyczny i emocjonalny (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2023 r., sygn. akt II FSK 1766/20). Z art. 96 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, że wychowanie dziecka obejmuje wychowanie fizyczne i duchowe. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że obowiązek i prawo wychowania polegają na oddziaływaniu na rozwój dziecka w kierunku wyznaczonym przez zasady współżycia społecznego, zgodnie z utrwalonymi w społeczeństwie poglądami, dążeniami oraz ideałami. Wychowanie powinno zmierzać do osiągniecia przez dziecko możliwie najbardziej wszechstronnego rozwoju jego osobowości, odpowiednio do uzdolnień, zainteresowań i możliwości dziecka oraz potrzeb społeczeństwa (por. J. Winiarz, Prawo rodzinne, Warszawa 1977, str. 218).
Podsumowując powyższe wskazać należy, że użycie w art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f. określenia "osoba samotnie wychowująca dzieci" oznacza, że intencją ustawodawcy było przyznanie prawa do rozliczenia dochodów jednemu z rodziców lub opiekunów prawnych, który faktycznie w roku podatkowym samotnie dziecko wychowuje, w znaczeniu wyżej przyjętym, bez udziału drugiego rodzica. Jednocześnie przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie pozbawiają rodzica prawa do wskazanej ulgi w sytuacji, gdy zamieszkuje on z osobami niewychowującymi i nieobowiązanymi do wychowywania dzieci.
W zaskarżonej decyzji organ uznał, że z uwagi na okoliczność, iż skarżąca wychowuje wspólnie z partnerem (ojcem) trzecie dziecko, nie można uznać, że samotnie wychowuje dwoje pozostałych dzieci. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że w sytuacji wspólnego gospodarowania, na partnerach życiowych ciąży obowiązek opieki nad ich dziećmi, niezależnie od tego czy pochodzą z innych związków. Zachodzi bowiem "domniemanie sprawowania przez obecnego partnera opieki wraz ze skarżącą nad wspólnie zamieszkałymi dziećmi".
Sąd tego stanowiska nie podziela. Jak już bowiem wskazano przepisy prawne regulujące powyższą ulgę nie wykluczają zastosowania preferencyjnego opodatkowania w opisanej sytuacji, tj. gdy matka dwojga dzieci pozostaje w nieformalnym związku z partnerem, który jest ojcem jej trzeciego dziecka. Warunkiem jest to, aby rodzic w roku podatkowym samotnie wychowywał dzieci. Podczas przesłuchania w dniu [...] czerwca 2024 r. A. S. zeznała (k. 64-65 akt adm.), że potrzeby życiowe, fizyczne, emocjonalne i duchowe w stosunku do J. i A. W. zaspakaja wyłącznie ona, a w stosunku do najmłodszego syna, wspólnie z jego ojcem - J. R.. Skarżąca zatem utrzymuje, że samotnie wychowuje dzieci z poprzedniego związku. Zdaniem Sądu, organ tego twierdzenia skutecznie nie podważył. Jak wynika z zaskarżonej decyzji stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że partner skarżącej wspólnie z nią zajmuje się wychowywaniem wszystkich dzieci oparte jest jedynie na domniemaniu (domysłach). Żadnych konkretnych okoliczności i dowodów świadczących o wychowywaniu starszych dzieci przez J. R. ani w decyzji pierwszoinstancyjnej, ani odwoławczej nie wskazano.
Podkreślenia wymaga, że podobny pogląd wyraził tut. Sąd w wyroku z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 641/24 uchylającym wydaną wobec skarżącej interpretację indywidulną w zakresie stosowania powyższej ulgi w odniesieniu do 2023 r.
W konsekwencji zaskarżona decyzja narusza art. 187 § 1 i art. 191 O.p., gdyż organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący zebrany materiał dowodowy i przez to przekroczył granice swobodnej oceny dowodów. Tym samy organ przedwcześnie odmówił stronie stwierdzenia nadpłaty na podstawie art. 72 § 1 O.p.
Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie miał na uwadze wywody i wskazania Sądu zawarte w tym wyroku. W razie potrzeby organ uzupełni zebrany w sprawie materiał dowodowy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. Na koszty złożył się wpis od skargi (400 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (3.600 zł) i opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI