I SA/BD 763/24

I SA/Bd 763/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-01-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Leszek Kleczkowski
Mirella Łent /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Wójcik
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Tomasz Wójcik Protokolant: starszy asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi T. E. sp. z o.o. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości dotacji pobranej w nadmiernej wysokości oraz zobowiązanie do zwrotu 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz T. E. sp. z o. o. w P. kwotę 4.129 zł (słownie: cztery tysiące sto dwadzieścia dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. określił wysokość dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w latach 2020-2021 przez T. będącej organem prowadzącym Szkołę [...] w B., Medyczną Szkołę [...] w B., Studium [...] przekształcone w Niepubliczną Szkołę [...] w B., Technikum [...] w B. na kwotę [...]zł, w tym na: Medyczną Szkołę [...] w B. - [...] zł, Studium Medyczne T. przekształcone w Niepubliczną Szkołę [...] w B. - [...] zł oraz zobowiązał do jej zwrotu do budżetu M. B. na wskazany rachunek, w ciągu 15 dni od daty uzyskania przez niniejszą decyzję przymiotu ostateczności wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczanymi począwszy od dnia następującego po upływie terminu zwrotu tej należności tj. od dnia [...] października 2023 r. do dnia zapłaty.
W wyniku złożonego odwołania od ww. decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2024 r. uchyliło w całości rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent M. B. decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. określił wysokość dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w latach 2020-2021 przez skarżącą na kwotę [...]zł, w tym na: Medyczną Szkołę [...] w B. - [...] zł, Studium [...] przekształcone w Niepubliczną Szkołę [...] w B. - [...] zł oraz zobowiązał do jej zwrotu do budżetu M. B. na wskazany rachunek, w ciągu 15 dni od daty uzyskania przez niniejszą decyzję przymiotu ostateczności wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczanymi począwszy od dnia następującego po upływie terminu zwrotu tej należności tj. od dnia [...] października 2023 r. do dnia zapłaty.
Nie zgadzając się z podjętą decyzją, skarżąca złożyła odwołanie w którym zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w części, co do kwoty [...]zł i umorzenie postępowania w tym zakresie. Skarżąca wskazała, że nie zgadza się z ustaleniami organu wobec kwoty [...]zł dotyczącej uczniów: B. J., K. A., K. A., K. E., P. E., ponieważ w sprawie nie wystąpiły okoliczności, które uprawniałyby organ do stwierdzenia, że dotacja oświatowa została pobrana w nadmiernej wysokości. W ocenie skarżącej, dotacja została na wskazane osoby pobrana w prawidłowej wysokości i była dotacją należną w łącznej kwocie [...]zł, co wynikało z tego, iż w toku kontroli nieumyślnie nie udostępniono kontrolującym dokumentacji z zajęć praktycznych zrealizowanych w miesiącu grudniu 2020 r. Skarżąca podkreśliła, iż w toku postępowania administracyjnego udostępniona została dokumentacja potwierdzająca udział słuchaczy w zajęciach praktycznych w aptece. Dodał, że przedmiotowa dokumentacja nie została uwzględniona przez organ kontroli ze względu na to, że została złożona "po czasie".
Decyzją z dnia [...] września 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ zaznaczył, że z akt sprawy wynika, że złożone przez skarżącą odwołanie dotyczy ustaleń organu pierwszej instancji w odniesieniu do Studium Medycznego T. przekształconego w Niepubliczną Szkołę [...] w B. na kwotę [...]zł. Dodał, że w aktach sprawy znajduje się notatka służbowa z dnia [...] sierpnia 2024 r. z której wynika, że w dniach [...] i [...] sierpnia 2024 r. skarżąca dokonała zwrotu na rachunek Urzędu M. B. kwot: [...] zł oraz [...] zł, które dotyczą zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w latach 2020-2021 przez Medyczną Szkołę [...] w B. w wysokości [...] zł, Studium Medyczne T. przekształcone w Niepubliczną Szkołę [...] w B. w kwocie [...]zł oraz odsetek od dokonanych kwot w wysokości [...] zł. Kolegium powołało się na treść art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1270) - dalej jako: "u.f.p." oraz na art. 26 ust. 2, 3 i 5 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1400, ze zm.) - dalej jako: "u.f.z.o.", a także podkreśliło, że w okresie objętym postępowaniem administracyjnym obowiązywał na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej rygor stanu epidemii, który wiązał się z wprowadzeniem do porządku prawnego przepisów szczególnych mających wpływ na funkcjonowanie placówek oświatowych. Organ wskazał, że w myśl § 10 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczania funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020, poz. 493 ze zm.) do ustalania dotacji za okres od dnia [...] marca 2020 r. do końca miesiąca, w którym zakończy się czasowe ograniczenie funkcjonowania szkoły, nie stosuje się przepisów art. 26 ust. 2 i art. 41 ust. 2 u.f.z.o., w zakresie dotyczącym uzależnienia otrzymania dotacji na ucznia od jego uczestnictwa w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych oraz art. 26 ust. 3 i art. 41 ust. 4 u.f.z.o. Organ podkreślił, że wyżej przywołane rozporządzenie było wielokrotnie nowelizowane, wobec czego w toku przedmiotowego postępowania niezbędne było uwzględnienie wszystkich jego zmian relewantnych dla ustalania prawidłowości pobrania dotacji oświatowej. Przepisy w okresie od marca do sierpnia 2020 r. wiązały przysługiwanie dotacji na słuchacza od spełnienia przez niego w lutym 2020 r. wynikającego z art. 26 ust. 2 u.f.z.o. warunku uczestnictwa w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których nie został on zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z zapisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 października 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r., poz. 1870) okres czasowego ograniczenia funkcjonowania szkół rozpoczął się z dniem 19 października 2020 r. We wrześniu 2020 r. i w kolejnych miesiącach (nie uwzględniając października 2020 r.) przysługiwanie dotacji na słuchacza należało zweryfikować mając ma względzie fakt, czy i w jakim okresie w danym miesiącu obowiązywało ograniczenie funkcjonowania szkoły, co miało wpływ na ustalenie frekwencji słuchaczy na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych i zostało wzięte pod uwagę w toku dokonywania ustaleń faktycznych w prowadzonym postępowaniu administracyjnym.
Organ dodał, że postępowanie odwoławcze dotyczy ustaleń organu pierwszej instancji polegających na twierdzeniu, iż dotacja pobrana na: B. L., K. A., K. A., K. E., P. E. stanowi dotację pobraną w nadmiernej wysokości. W ocenie skarżącej, dotacja została na wskazane osoby pobrana w prawidłowej wysokości i była dotacją należną w łącznej kwocie [...]zł, ponieważ w toku kontroli nieumyślnie nie udostępniono kontrolującym dokumentacji z zajęć praktycznych zrealizowanych w miesiącu grudniu 2020 r. Słuchacze uczestniczyli w zajęciach praktycznych, realizowanych w formie wyjścia poza szkołę do pracodawcy w łącznym wymiarze 20 godzin. Skarżąca w trakcie postępowania administracyjnego przedłożyła porozumienie dotyczące współpracy z pracodawcą, plan zajęć edukacyjnych, listy obecności. Z kolei, organ pierwszej instancji ustalił, iż zgodnie z przedłożonym dziennikiem zajęć praktycznych, zajęcia te miały się odbyć [...] grudnia 2020 r. i [...] grudnia 2020 r. w godzinach od 08:00-16:15 w aptece "[...]". Zgodnie z ramowym planem nauczania znajdującym się w podstawowym dzienniku zajęć dla I semestru kierunku technik farmaceutyczny przewidziane zostało 6 godzin zajęć praktycznych z technik sporządzania leków tygodniowo. Tygodniowy plan zajęć edukacyjnych obejmuje zajęcia z technik sporządzania leków w grudniu 2020 r. w dniach: [...] grudnia 2020 r., [...] grudnia 2020 r., [...] grudnia 2020 r. i [...] grudnia 2020 r. Terminy te zgadzają się z datami wskazującymi na zrealizowane zajęcia na str. 40-43 podstawowego dziennika zajęć. Kolegium zauważyło, iż tygodniowy plan zajęć edukacyjnych nie obejmuje tych zajęć w ogóle w dniach [...] grudnia 2020 r. i [...] grudnia 2020 r. przez co uznał, że można było przyjąć, że w tych dniach zajęcia te nie były planowane do realizacji, tym bardziej że były to dni powszednie, a zajęcia dla tego semestru odbywały się w weekendy. Jako istotne podał, że zajęcia, które miałyby się odbyć w dniach [...] grudnia 2020 r. i [...] grudnia 2020 r. nie zostały też odnotowane w podstawowym dzienniku lekcyjnym. W przedłożonym dzienniku zajęć praktycznych jako opiekun praktyk oznaczona została A. P. - A. "[...]". W związku z koniecznością ustalenia stanu rzeczywistego sprawy Prezydent M. B. wezwał A. P. (wspólnika [...] s. c - zgodnie z informacją zawartą w dzienniku zajęć opiekuna praktyk) do sporządzenia oświadczenia na piśmie w przedmiocie zajęć praktycznych realizowanych dla I semestru kierunku technik farmaceutyczny z zakresu przedmiotu: Technika sporządzania leków w dniach [...] grudnia 2020 r. i [...] grudnia 2020 r., w godzinach od 08:00-16:15 w aptece "[...]". Wezwanie było sformułowane w sposób konkretny i zrozumiały. W odpowiedzi na wezwanie A. P. w piśmie z dnia [...] lipca 2020 r. wskazała, że w 2020 r. nie była opiekunem żadnych zajęć prowadzonych przez skarżącą i nie ma informacji na temat tego, czy i gdzie takie zajęcia się odbyły, nie miała dostępu do dziennika tych zajęć. Oświadczenie zostało podpisane przez nią własnoręcznym podpisem.
Następnie organ podkreślił, że dotacje oświatowe stanowią środki publiczne podlegające szczególnym zasadom rozliczenia, dlatego beneficjent dotacji jest zobligowany do prowadzenia dokumentacji przebiegu nauczania w taki sposób, by organ dotujący był w stanie zweryfikować prawidłowość pobrania dotacji na konkretnego ucznia czy słuchacza. Dodał, że w przedmiotowej sprawie w momencie przedłożenia w toku kontroli pełnej dokumentacji przewidzianej przepisami ustawy o finansowaniu zadań oświatowych pozostającej w związku z przekazaną dotacją, w odpowiedzi na wystąpienie pokontrolne dokumentacja ta została uzupełniona. Przy czym, odnotowanie przeprowadzenia zajęć praktycznych nie znalazło się w podstawowym dzienniku zajęć. Kolegium stwierdziło, że skoro osoba, która miała przeprowadzić te zajęcia zaprzeczyła ich przeprowadzeniu to organ pierwszej instancji zasadnie przyjął, w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, iż w grudniu 2020 r. zajęcia praktyczne zostały przeprowadzone wyłącznie w terminach wynikających z podstawowego dziennika zajęć. Zatem, frekwencja B. L., K. A., K. A., K. E. i P. E. ustalona za miesiąc grudzień 2020 r. jest zgodna ze stanem rzeczywistym, a dotacja pobrana na tych słuchaczy za ten miesiąc, jak i w konsekwencji za miesiące od stycznia do kwietnia 2021 r. stanowi dotację pobraną w nadmiernej wysokości i podlega zwrotowi do budżetu M. B.. Organ pierwszej instancji w odniesieniu do poszczególnych słuchaczy podał, w jaki sposób ustalił, że pobrano dotację w nadmiernej wysokości w łącznej kwocie [...]zł i odniesieniu do każdego ze słuchaczy wskazał na dokumenty potwierdzające ustalone okoliczności: dziennik lekcyjny, listę słuchaczy, plan lekcji, wyciąg z systemu ODPN. Powołał także numery poszczególnych kart materiału dowodowego, zawarte w aktach administracyjnych.
Kolegium zauważyło, że w ponownie prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym organ pierwszej instancji oceniał złożone oświadczenia, dotyczące zajęć praktycznych, wycieczek, lekcji, które nie zostały wpisane do dzienników lekcyjnych nie tylko w odniesieniu do A. P.. Ocenił on również własnoręcznie podpisane oświadczenia: B. B., M. F., M. B., L. N., M. B., M. Ł. oraz G. J.. Dodał, że skarżąca zapomniała przy tym, że w sytuacji, w której zajęcia nie były wpisane do dziennika i nie były opatrzone podpisem nauczyciela, czy opiekuna, a dana osoba prowadząca potwierdziła fakt przeprowadzenia zajęć, organ uznał, że dane zajęcia się odbyły. Nadto podkreślił, że dał wiarę wszystkim przedłożonym oświadczeniom, nie kwestionując żadnego z nich. W związku z tym, zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji jednakowo ocenił wszystkie oświadczenia osób prowadzących zajęcia, czy wycieczki, dając wiarę zawartym w nim twierdzeniom. Z całą pewnością złożone oświadczenia weryfikowane powinny być w takim zakresie, w jakim pozwalają na to inne dowody i wskazania wiedzy ogólnej, doświadczenia życiowego i zdrowego rozsądku. Z tego też powodu organ stanął na stanowisku, że argument upływu trzech lat podniesiony przez skarżącą nie mógł skutecznie podważać oświadczenia A. P., która to nie oświadczyła: że nie pamięta zdarzenia, że z uwagi na upływ czasu nie jest w stanie przypomnieć sobie wskazanych w wezwaniu okoliczności, a wręcz przeciwnie jednoznacznie i stanowczo zaprzeczyła, że prowadziła zajęcia wymienione w skierowanym do niej wezwaniu organu pierwszej instancji. Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji zasadnie wskazał, że trzy lata to nie jest tak długi okres, by zupełnie zapomnieć kwestię zawarcia umowy i prowadzenia zajęć z grupą słuchaczy. Ponownie organ podkreślił, iż Prezydent M. B. uwzględnił oświadczenia innych osób prowadzących zajęcia, którzy z kolei potwierdzili współpracę ze Szkołami. Osoby pamiętały nawet, że brak wpisów do dziennika i brak podpisu pod informacją o przeprowadzeniu zajęć wynikał z niedopatrzenia nauczyciela. Zatem, Kolegium stanęło na stanowisku, iż tej samej okoliczności, jaką jest upływ trzech lat skarżąca nie może według swojego uznania raz traktować jako argumentu na swoją korzyść, a innym razem ją całkiem pomijać, gdyż w ten sposób powstaje oczywisty rozdźwięk pomiędzy oceną materiału dowodowego, który w toku postępowania administracyjnego nie może mieć miejsca.
Ostatecznie Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji wypełnił zalecenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zawarte w decyzji kasacyjnej, gdyż był obowiązany do tego, by w sposób rzetelny dążyć do ustalenia stanu faktycznego sprawy i zgromadzić w tym celu niezbędny materiał dowodowy. Zdaniem organu materiał dowodowy został uzupełniony, a stan faktyczny został ustalony kompleksowo i obecnie nie budzi żadnych wątpliwości.
W skardze strona zaskarżyła decyzję w części utrzymującej decyzję Prezydenta M. B. z dnia [...] lipca 2024 r. co do kwoty [...]zł i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji w części co do kwoty [...]zł i umorzenie w tym zakresie postępowania, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
I. przepisów prawa procesowego tj.
1. art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024, poz. 572) - dalej: "k.p.a." w związku z art. 80 k.p.a. przez dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonych dowodów oraz brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego, co wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą, z ustaleniem przesłanek, które obniżają bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej lub wiarygodności, czego organ nie zrealizował, albowiem podejmując decyzję administracyjną organ oparł się wyłącznie na dowodzie w postaci oświadczenia świadka złożonego po upływie ponad 3 lat od zdarzeń objętych tym oświadczeniem, pomijając przedłożenie przez stronę w toku postępowania administracyjnego, na fakt wystąpienia tych samych zdarzeń, dokumentów zawierających podpis tego świadka złożony w okresie ich wystąpienia. Pominięcie dowodu z dokumentu zawierającego podpisy świadka, a w konsekwencji oparcie się wyłącznie na jego oświadczeniu miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia,
2. art. 107 § 3 k.p.a. przez sformułowanie treści uzasadnienia decyzji w sposób powierzchowny i bez szczegółowego odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutów stawianych przez odwołującego, a ponadto bez wyczerpującego wskazania przesłanek, na mocy których organ odwoławczy nie dał wiary dowodom przedstawionym przez skarżącego w postaci dokumentów zawierających podpisy świadka, potwierdzające wystąpienie kwestionowanych przez organ I instancji zdarzeń mających miejsce w 2020 r., natomiast dał wiarę oświadczeniu tego świadka złożonym ponad 3 lata po zdarzeniu,
II. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
art. 26 ust. 2 u.f.z.o. przez przyjęcie, że uczniowie B. J., K. A., K. A., K. E., P. E. nie spełnili obowiązku frekwencji, podczas gdy uczniowie ci zrealizowali zajęcia praktyczne, których liczba godzin była wystarczająca aby stwierdzić, że frekwencja została przez uczniów spełniona, a w konsekwencji dotacja oświatowa otrzymana przez organ prowadzący szkołę była należna.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.
Nie ulega wątpliwości Sądu oraz stron, że stosując art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2024 r., poz. 754, t.j. w brzmieniu aktualnym na moment powstania obowiązku zwrotu dotacji i z uwzględnieniem jego zmian spowodowanych COVID 19, na co zwrócił uwagę organ) oraz art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1530, t.j. w brzmieniu aktualnym na moment zwrotu dotacji), dalej: "u.f.p.", należało ustalić uczestnictwo ucznia w określonej ilości godzin w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych. Z treści przepisów, również tych, które dokonały zmian w związku z COVID 19, wynika, że jest to okoliczność istotna, zatem konieczna do zbudowania prawidłowej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia podatkowego.
Organy zobowiązane są do ustalenia wszystkich faktów i okoliczności, które są niezbędne dla załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). Powinny zebrać wszystkie dostępne dowody i rozpatrzeć je w sposób wyczerpujący, niezależnie od tego, czy potwierdzają one tezy organu czy twierdzenia skarżącego (art. 77 § 1 k.p.a.). Następnie powinny je ocenić zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Oznacza to, że powinny poddać ocenie wszystkie prawidłowo zebrane dowody, każdy z nich z osobna, a także we wzajemnym ich związku, kierując się doświadczeniem życiowym, zasadami wiedzy i własnym przekonaniem. Ocena ta powinna być logiczna i spójna. Organ nie może zatem wyprowadzać z dowodów wniosków, które według reguł logiki z nich nie wynikają.
Skarżący prawidłowo wskazał na błędy w rozumowaniu organów przy ocenie dowodów, gdyż organ, także w świetle pozostałych dokumentów, wyciągnął zbyt daleko idące wnioski opierając się na oświadczeniu osoby, która zaprzeczyła uczestnictwu w praktykach, a co bezspornie miało istotne znaczenie w sprawie dla wyliczenia dotacji i w konsekwencji uznania, że została ona pobrana w nadmiernej wysokości (art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p.). Powołany brak zapisów, co do zrealizowania zajęć w tygodniowym planie zajęć edukacyjnych czy dzienniku lekcyjnym nie jest jeszcze dowodem na to, że zajęcia się nie odbyły, jeśli potwierdziłby to pozostały materiał dowodowy. Zaprzeczenie przyjęto głównie w oparciu o "własnoręczny" podpis, jaki zdaniem organu złożyła osoba wskazana przez skarżącego jak prowadząca sporne zajęcia. Chodzi tu o praktyki w dniach [...] i [...] grudnia 2020 r. Pominięto inne "podpisane" dokumenty jak: Porozumienie dotyczące współpracy (k. 2452), Tematyka zajęć (k. 2455) czy listy obecności słuchaczy (k. 2456 i 2457). Na tych, załączonych również do odwołania, dokumentach także znajdują się podpisy, w tym na dwu pierwszych, podpisy osoby uznanej za autora oświadczenia stanowiącego podstawę wnioskowania organu, a przeciwnego treścią. Nie sposób nie zauważyć, że podpis, któremu przypisano przesądzająca moc, już na pierwszy rzut oka różni się od pozostałych, złożonych przez (rzekomo) tę samą osobę, co również powinno skłonić organy do dalszego badania kwestii uczestnictwa w zajęciach, gdyż wątpliwości w tym wypadku (zgodnie z doświadczeniem życiowym) nie pozwoliły ani na pozytywną, ani na negatywną ocenę wiarygodności oświadczenia. Podpisy uczestników co do obecności na zajęciach praktycznych w dniach [...] i [...] grudnia w semestrze 2020/2021 nie tylko przeczą stanowisku organu, ale przyjmując je, wskazują na możliwość poświadczenia nieprawdy, co również w żaden sposób nie zostało wyjaśnione przez organ.
Oceniając stanowisko organu należy uznać, że brak uczestnictwa w zajęciach [...] i [...] grudnia 2020 r. był jedynie przekonaniem organu podatkowego o prawdziwości ustaleń. W sprawie nie udowodniono okoliczności faktycznych tak, by można być przekonanym co do istnienia faktów kształtujących obowiązek zwrotu dotacji. Organ naruszył art. 77 k.p.a. w zw. z art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p., gdyż jego wnioski wykraczają poza zasadę swobodnej oceny dowodów. Pominięcie wskazanych wcześniej dowodów, ich podważenie bez żadnej oceny prowadziło do uznania, że mogło mieć to istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
W świetle treści art. 153 p.p.s.a. należy pamiętać, że ocena prawna wyrażona w niezaskarżonym wyroku sądu pierwszej instancji, uchylającym zaskarżoną decyzję, wiąże nie tylko ten sąd oraz organ, lecz także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od kolejnego wyroku wydanego w tej sprawie. Ustanowiona w ww. przepisie zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 (i art. 170 p.p.s.a.) oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2024 r., III FSK 888/23).
W sprawie wiążącą jest ocena, że materiał dowodowy został oceniony niezgodnie z art. 77 k.p.a. Należy zatem wskazać, że oceny tej należy dokonać ponownie, a jej wynik powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w którym to organ powinien wskazać oprócz tego, które dowody uznał za wiarygodne, to, którym odmówił wiary i dlaczego i z których dowodów wyprowadził wnioski o istnieniu określonych faktów (art. 107 § 3 k.p.a.). Organ pod rozwagę powinien wziąć to, że jakkolwiek przepisy kodeksu postępowania administracyjnego jako dowód dopuszczają wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem i takim dowodem było oświadczenie rzekomego opiekuna praktyk, to ustawodawca dopuścił w szczególności dowód, jakim są zeznania świadków, a te, poddane rygorom (art. 83 § 3 k.p.a.) dają lepszą możliwość oceny ich wiarygodności, tym samym wykluczenia możliwość przyjęcia innego stanu faktycznego, jako niemożliwego lub wysoce nieprawdopodobnego, na co powołuje się organ w decyzji.
Mając powyższe na względzie, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935, t.j.).
Leszek Kleczkowski Mirella Łent Tomasz Wójcik