I SA/Bd 751/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2007-01-09
NSApodatkoweŚredniawsa
upadłośćpostępowanie podatkowezawieszenie postępowaniapodatek akcyzowysyndyk masy upadłościOrdynacja podatkowaPrawo upadłościowe i naprawczezobowiązanie podatkowekontrola skarbowa

WSA w Bydgoszczy oddalił skargę syndyka masy upadłości na postanowienie Dyrektora Izby Celnej odmawiające zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym po ogłoszeniu upadłości podatnika.

Sprawa dotyczyła skargi syndyka masy upadłości Przedsiębiorstwa P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej odmawiające zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. Syndyk argumentował, że ogłoszenie upadłości powinno skutkować zawieszeniem postępowania podatkowego na podstawie przepisów Prawa upadłościowego i naprawczego. Organ celny odmówił zawieszenia, uznając postępowanie upadłościowe za odrębne i nie mające wpływu na ustalenie zobowiązania podatkowego. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając brak podstaw prawnych do zawieszenia postępowania podatkowego w przypadku ogłoszenia upadłości podatnika, gdyż przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują takiej przesłanki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę Syndyka Masy Upadłości P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T., które utrzymało w mocy postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania odwoławczego. Postępowanie dotyczyło określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za grudzień 2003 r. w wysokości 2.049.275 zł. Po ogłoszeniu upadłości Przedsiębiorstwa P., syndyk wniósł o zawieszenie postępowania podatkowego, powołując się na przepisy Prawa upadłościowego i naprawczego. Organ celny odmówił zawieszenia, argumentując, że postępowanie upadłościowe jest odrębne od podatkowego i nie wpływa na ustalenie istniejącego zobowiązania. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Sąd podkreślił, że przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują obligatoryjnego zawieszenia postępowania podatkowego w przypadku ogłoszenia upadłości podatnika, w przeciwieństwie do postępowań egzekucyjnych czy cywilnych. Brak jest również podstaw do stosowania art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (zagadnienie wstępne), gdyż ustalenie wierzytelności podatkowej nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia organu postępowania upadłościowego. Sąd uznał, że syndyk ma legitymację procesową do udziału w postępowaniu, a strona materialnoprawna (podatnik) pozostaje ta sama. Brak przepisu nakazującego zawieszenie postępowania podatkowego oznacza obowiązek jego kontynuacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują obligatoryjnego zawieszenia postępowania podatkowego w przypadku ogłoszenia upadłości podatnika.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak jest przepisu nakazującego zawieszenie postępowania podatkowego w przypadku ogłoszenia upadłości, w przeciwieństwie do postępowań egzekucyjnych czy cywilnych. Nie można stosować art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, gdyż ustalenie wierzytelności podatkowej nie jest zagadnieniem wstępnym rozstrzyganym przez organ postępowania upadłościowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

Ordynacja podatkowa art. 201 § 1

Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 201 § 1

Ordynacja podatkowa

Przesłanka zawieszenia postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, nie obejmuje sytuacji ustalania wierzytelności podatkowej w postępowaniu upadłościowym.

P.u.n. art. 144

Prawo upadłościowe i naprawcze

P.u.n. art. 145

Prawo upadłościowe i naprawcze

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 133 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.u.n. art. 146

Prawo upadłościowe i naprawcze

k.p.c. art. 174 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak podstaw prawnych do zawieszenia postępowania podatkowego w przypadku ogłoszenia upadłości podatnika. Przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują zawieszenia postępowania podatkowego z powodu ogłoszenia upadłości. Ustalenie wierzytelności podatkowej nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Odrzucone argumenty

Ogłoszenie upadłości podatnika obliguje organ podatkowy do zawieszenia postępowania podatkowego na podstawie przepisów Prawa upadłościowego i naprawczego. Prawo upadłościowe ma pierwszeństwo przed Ordynacją podatkową i nakazuje zawieszenie postępowań administracyjnych. Syndyk masy upadłości posiada wyłączną legitymację procesową w sprawach dotyczących upadłego.

Godne uwagi sformułowania

brak przepisu nakazującego zawieszenie postępowania podatkowego nakłada na organy obowiązek jego kontynuacji wstąpienie syndyka do postępowania administracyjnego następuje bez zawieszenia postępowania syndyk jest stroną postępowania podatkowego w znaczeniu formalnym (procesowym). Natomiast stroną w znaczeniu materialnym pomimo ogłoszenia upadłości pozostaje upadły.

Skład orzekający

Halina Adamczewska-Wasilewicz

przewodniczący sprawozdawca

Leszek Kleczkowski

sędzia

Urszula Wiśniewska

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej i Prawa upadłościowego w kontekście zawieszenia postępowania podatkowego po ogłoszeniu upadłości podatnika."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku wyraźnego przepisu nakazującego zawieszenie postępowania podatkowego w przypadku upadłości, co może być odmienne w innych rodzajach postępowań lub w przypadku innych regulacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego na styku prawa podatkowego i upadłościowego, które może mieć znaczenie praktyczne dla syndyków i organów podatkowych.

Czy upadłość firmy wstrzymuje postępowanie podatkowe? Sąd wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 2 049 275 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 751/06 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2007-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-11-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Leszek Kleczkowski
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor sądowy Urszula Wiśniewska Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 09 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] 2006r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2006 r. Nr [...] odmawiające Przedsiębiorstwu P. w upadłości zawieszenia postępowania odwoławczego prowadzonego na skutek odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...]2006r. Nr [...] określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiąc grudzień 2003r. z tytułu sprzedaży oleju opałowego z naruszeniem warunków określonych w przepisach prawa podatkowego w wysokości 2.049.275 zł.
W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 23 czerwca 2006r. do Urzędu Celnego w T. wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego informujące organ podatkowy o ogłoszeniu przez Sąd Rejonowy w T. XIII Wydział Gospodarczy upadłości Przedsiębiorstwa P. Powyższym pismem na podstawie art. 144 i art. 145 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze w powiązaniu z art. 201 § 1 pkt 2 oraz art. 209 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) wniósł o zawieszenie postępowania w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc grudzień 2003r.
Postanowieniem z dnia [...] 2006r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w T. odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego.
Podał, że zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W ocenie Dyrektora Izby Celnej postępowanie upadłościowe jest postępowaniem odrębnym i niezależnym od postępowania podatkowego i nie ma wpływu na rozstrzygnięcie, a organ podatkowy w decyzji określa zobowiązanie podatkowe już istniejące, zatem nie ma podstaw do zastosowania wyżej wymienionego przepisu Ordynacji podatkowej.
Pismem z dnia 07 sierpnia 2006r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł na powyższe postanowienie zażalenie do Dyrektora Izby Celnej w T.
Postanowieniem z dnia [...] 2006r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu podał, że stosownie do przepisu art. 146 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, postępowanie egzekucyjne umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Natomiast na podstawie art. 174 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli ogłoszono upadłość, a spór dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Podkreślił również, że przepisy art. 201 § 1 Ordynacja podatkowa nie wymieniają jako przesłanki zawieszenia postępowania podatkowego ogłoszenia upadłości. W ocenie organu odwoławczego skoro nie ma przepisu, który nakazywałby zawiesić postępowanie kontrolne lub podatkowe, to organy są obowiązane do ich kontynuowania. W tym zakresie rozwiązanie na gruncie Ordynacji podatkowej jest odmienne od unormowania zawartego w Kodeksie postępowania cywilnego.
Dyrektor Izby Celnej nie podzielił również poglądu pełnomocnika, jakoby właściwym do określenia prawidłowej wysokości podatku był sędzia-komisarz. Zdaniem organu przepisy Prawa upadłościowego i naprawczego nie upoważniają do twierdzenia, że wraz z ogłoszeniem upadłości zmienia się właściwość organu do określenia czy ustalenia zobowiązań podatkowych. Po ogłoszeniu upadłości podatnika, nadal uprawnionym i zarówno zobowiązanym do określenia lub ustalenia podatku jest organ podatkowy, czy też organ kontroli skarbowej. Niedopuszczalne jest wyeliminowanie drogi administracyjnej dla określenia należności podatkowych. W sprawach należących do postępowania administracyjnego niedopuszczalna jest droga sądowa, a postępowanie upadłościowe jest postępowaniem sądowym.
Ponadto organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 09 listopada 1999r. (sygn. akt l SA/Wr 659/97, opubl. ONSA z 2000r. Nr 4, poz. 166), zgodnie z którym organ podatkowy, jeżeli nie przeprowadzi postępowania podatkowego w celu określenia wysokości zobowiązania, powstałego przed ogłoszeniem upadłości podatnika i nie wyda w tym przedmiocie decyzji wymiarowej stanowiącej dowód tego zobowiązania, nie będzie w zasadzie w stanie zgłosić sędziemu-komisarzowi tej wierzytelności w taki sposób, aby została ona uznana w postępowaniu upadłościowym. Wyjątkiem będzie przypadek, gdy upadły złożył deklarację podatkową określającą jego zobowiązanie podatkowe w wysokości
niekwestionowanej przez organ podatkowy. Zdaniem organu trudno uznać, aby sędzia- komisarz w ramach uproszczonego postępowania prowadzonego w przedmiocie ustalenia wierzytelności na liście, mógł - odnośnie do wierzytelności wynikającej ze zobowiązania podatkowego - oprzeć się np. na oświadczeniu organu podatkowego, niepopartym żadnym dowodem w postaci dokumentu o charakterze decyzji administracyjnej.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej twierdzenie strony skarżącej, jakoby po ogłoszeniu upadłości akty administracyjne powinny być skierowane do syndyka, a nie do upadłej spółki należy uznać za całkowicie chybione. Na skutek ogłoszenia upadłości upadły został zastąpiony przez syndyka w czynnościach, ale ta okoliczność nie pozbawiła upadłego statusu podatnika. W związku z tym prawidłowo organ
skierował postanowienie do upadłej spółki, a doręczył je syndykowi. Okoliczność,że z dniem ogłoszenia upadłości mieniem zarządza syndyk, który działa za upadły podmiot, w ocenie organu nie oznacza, iż ten podmiot traci byt prawny na gruncie prawa podatkowego. Upadły nadal jest podmiotem praw i obowiązków materialnoprawnych.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z uwagi na naruszenie:
1) art. 217 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w powiązaniu z art. 144 ust. 2 Prawa upadłościowego i naprawczego polegające na wskazaniu jako strony postępowania upadłościowego Przedsiębiorstwa P. w upadłości, mimo braku po stronie upadłej spółki legitymacji procesowej.
2) art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 144 oraz art. 145 Prawa upadłościowego i naprawczego polegające na odmowie zawieszenia postępowania, mimo zaistnienia ustawowych przesłanek obligujących organ podatkowy do zawieszenia postępowania.
W uzasadnieniu podniósł, że nie podziela stanowiska organu podatkowego opartego w całości na orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy sygn. akt l SA/Bd 233/05 z dnia 13 czerwca 2005 r., gdyż jest ono nie do zaakceptowania ze względu na obecnie obowiązującą ustawę z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze. W ocenie skarżącego dla rozstrzygnięcia, czy pod rządami nowego prawa upadłościowego zachodzi podstawa do zawieszenia postępowania podatkowego wskutek ogłoszenia upadłości podatnika, należy wyjaśnić kolejno następujące zagadnienia szczegółowe:
1) jakie relacje zachodzą między prawem upadłościowym a prawem podatkowym,
2) jaki jest tryb ustalania i dochodzenia należności w postępowaniu upadłościowym,
3) kto może być stroną postępowań toczących się po upadłości,
4) czy istnieją podstawy prawne dla zawieszenia postępowania podatkowego wskutek ogłoszenia upadłości podatnika.
Odnosząc się do pkt 1 skarżący uznał, że w piśmiennictwie poddano wszechstronnej krytyce orzeczenia stwierdzające, iż zakaz prowadzenia po ogłoszeniu upadłości postępowania z tytułu wierzytelności podlegających zgłoszeniu do masy upadłość nie dotyczy postępowania podatkowego wszczętego w celu udokumentowania decyzją podatkową wierzytelności upadłego z tytułu zobowiązania podatkowego powstałego za okres przed ogłoszeniem upadłości. Podniósł, że jeszcze pod rządami prawa upadłościowego wskazano, iż prawo to jest aktem normatywnym szczególnym i jego zastosowanie ma pierwszeństwo przed przepisami ogólnymi ( wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2000r. o sygn. akt l SA/Wr 634/99). Stwierdził, że przywołany wyrok - choć dotyczy postępowania egzekucyjnego - ma walory uniwersalne. Powołał się również na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2004r,. sygn. akt III SA 557/03, w którym Sąd stwierdził, iż "prawo upadłościowe ma charakter bezwzględnie obowiązujący i dotyczy zarówno postępowania cywilnego, jak i wszelkiego rodzaju postępowań administracyjnych, w tym także postępowania podatkowego. Tak więc nakaz wynikający z tego przepisu powinien być uwzględniany przez organy podatkowe na każdym etapie postępowania, i odnosi się zarówno do wszczęcia postępowania, jak i postępowania w toku. Nie można zawartych w ordynacji podatkowej przepisów dotyczących strony w postępowaniu podatkowym stosować w oderwaniu od norm prawa upadłościowego".
W ocenie skarżącego Prawo upadłościowe i naprawcze jest regulacją późniejszą i szczególną w odniesieniu do Ordynacji podatkowej, stąd przepisy tego Prawa - w szczególności art. 144 i art. 145 - mają pierwszeństwo w stosunku do norm Ordynacji podatkowej.
Odnosząc się do pkt 2 (jaki jest tryb ustalania i dochodzenia należności w postępowaniu upadłościowym) skarżący uznał, że przepisy Prawa upadłościowego i naprawczego przewidują, iż z dniem ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego właściwym trybem dochodzenia należności jest postępowanie upadłościowe. Warunkiem uwzględnienia wierzytelności upadłościowej w postępowaniu upadłościowym jest umieszczenie jej na liście wierzytelności. Istnienie i wysokość wierzytelności umieszczanych na liście podlega weryfikacji w postępowaniu upadłościowym, które w tym zakresie ma charakter postępowania rozpoznawczego, zaś zgłoszenie wierzytelności przez wierzyciela jest formą dochodzenia roszczenia. Skarżący stwierdził, że po ogłoszeniu upadłości to nie decyzja administracyjna, ale zgłoszenie wierzytelności dokonane zgodnie z przepisami Prawa upadłościowego i naprawczego gwarantuje realizację interesu społecznego. Ponadto podniósł, że utrata przez upadłego możliwości aktywnego uczestniczenia w postępowaniu i ustalaniu wierzytelności wobec niego stanowi naruszenie art. 45 Konstytucji RP.
Odnosząc się do pkt 3 (kto może być stroną postępowań toczących się po upadłości) skarżący uznał, że wskazanie przez Dyrektora Izby Celnej w T. upadłej spółki jako strony stanowi naruszenie art. 144 i art. 145 Prawa upadłościowego i naprawczego. Stwierdził, iż to syndyk prowadzi postępowanie na rzecz upadłego,ale w imieniu własnym i posiada wyłączną legitymację procesową. Ponadto podniósł, że bezpodstawne jest także użycie przez organ podatkowy określenia "w upadłości". W ocenie skarżącego zachodzą sprzeczności między twierdzeniami Dyrektora Izby Celnej w T. zawartymi w zaskarżonym postanowieniu, a czynnościami podjętymi w zakresie jego doręczania stronie. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia wskazano, że na skutek ogłoszenia upadłości upadły zastąpiony został przez syndyka w czynnościach, ale upadły nie jest pozbawiony statusu podatnika. Równocześnie adresatem zaskarżonego postanowienia jest upadły, a syndyk wskazany został odrębnie jako otrzymujący postanowienie niezależnie od jego przesłania upadłemu jako adresatowi.
Odnosząc się do pkt 4 (czy istnieją podstawy prawne dla zawieszenia postępowania podatkowego wskutek ogłoszenia upadłości podatnika) skarżący podniósł, że Dyrektor Izby Celnej błędnie powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy sygn. akt I SA/Bd 233/05 i uznał, iż w art. 201 Ordynacji podatkowej nie występuje przesłanka do zawieszenia postępowania
podatkowego w przypadku ogłoszenia upadłości.
Skarżący uważa, że regulacje zawarte w art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego w powiązaniu z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej obligują organ podatkowy do zawieszenia postępowania wszczętego z udziałem upadłego, gdyż nie można byłoby podjąć postępowania przeciwko syndykowi, jeżeli wcześniej nie zostałoby ono zawieszone. W ocenie skarżącego organ podatkowy powinien w przedmiotowej sprawie zastosować art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i uznać jako zagadnienie wstępne umieszczenie wierzytelności na liście w postępowaniu upadłościowym, gdyż z norm kompetencyjnych zawartych w przepisach Prawa upadłościowego i naprawczego wynika, iż to organy postępowania upadłościowego władne są do rozstrzygania o przedmiotowych wierzytelnościach. Ogłoszenie upadłości likwidacyjnej podatnika w toku postępowania podatkowego powoduje, że nie można prowadzić dalej postępowania w sprawie określenia zobowiązań w podatku akcyzowym przed rozstrzygnięciem, co do ich umieszczenia na liście wierzytelności. Natomiast przewidziane w art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego ograniczenie możliwości prowadzenia postępowań sądowych i administracyjnych po ogłoszeniu upadłości obejmuje zarówno wszczynanie nowych postępowań, jak i kontynuowanie wszczętych przed ogłoszeniem upadłości. W ocenie skarżącego powiązanie powyższego przepisu z dyspozycją art. 145 ust. 1 ww. ustawy wskazuje na konieczność zawieszenia przedmiotowego postępowania podatkowego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Ponadto wskazał, że przywołane przez skarżącego orzecznictwo nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, iż powyższe sprawy były rozstrzygane na tle innego stanu faktycznego.
Podkreślił również, iż zgodnie z art. 240 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze w zgłoszeniu wierzytelności należy wymienić m.in. dowody wierzytelności. Ponadto, na podstawie art. 239 ww. ustawy do pisma zgłaszającego wierzytelność, zgłaszający powinien dołączyć w oryginale lub w uwierzytelnionym odpisie dokumenty usprawiedliwiające zgłoszenie. W tej sytuacji organ podatkowy, który nie przeprowadzi postępowania podatkowego w celu określenia wysokości zobowiązania podatkowego powstałego przed ogłoszeniem upadłości podatnika i nie wyda w tym przedmiocie decyzji wymiarowej stanowiącej dowód tego zobowiązania, nie będzie w zasadzie w stanie zgłosić sędziemu-komisarzowi tej wierzytelności w taki sposób, aby została ona uznana w postępowaniu upadłościowym (wyjątkiem będzie przypadek, gdy upadły złożył zeznanie podatkowe określające jego zobowiązanie podatkowe w wysokości
niekwestionowanej przez organ podatkowy).
Zdaniem organu dokonana wykładnia przepisów Prawa upadłościowego i naprawczego wymaga, aby jej rozumienie zapewniało równocześnie realizację w ramach postępowania upadłościowego interesu publicznego reprezentowanego przez organy podatkowe, w zakresie umożliwienia im zgłoszenia do masy upadłości wierzytelności z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych przed ogłoszeniem upadłości, do czego konieczne jest stosowne udokumentowanie decyzją podatkową, wydaną jednak po przeprowadzeniu postępowania podatkowego z udziałem reprezentanta upadłego, jakim jest syndyk. Decyzja taka nie konstytuuje nowej wierzytelności upadłego, lecz jedynie stanowi formalne potwierdzenie powstania tej wierzytelności podatkowej przed ogłoszeniem upadłości, umożliwiające organowi podatkowemu dokonanie jej zgłoszenia do masy upadłości sędziemu-komisarzowi.
Zawieszenie postępowania podatkowego i brak dowodu w formie decyzji podatkowej spowodowałoby uniemożliwienie organowi podatkowemu formalnego potwierdzenia wierzytelności i zgłoszenia wierzytelności w formie uregulowanej w art. 239 i art. 240 Prawa upadłościowego i naprawczego.
Pismem procesowym z dnia 11 grudnia 2006r. skarżący ustosunkował się do odpowiedzi na skargę Dyrektora Izby Celnej w Tu. Podtrzymał swoją dotychczasową argumentację i na jej poparcie powołał liczne orzecznictwo sądowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c) p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Podkreślić także należy, iż zgodnie z art. 133 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy i na podstawie akt sprawy, co oznacza, że orzeka na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt I SA 2673/03, LEX nr 165019).
W niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego w stopniu, który mógłby skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy wydane przez organ celny postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie rozliczenia podatku akcyzowego za miesiąc grudzień 2003r. dla Przedsiębiorstwa P. jest zgodne z prawem, skoro w trakcie postępowania prowadzonego przez organ I instancji nastąpiło ogłoszenie upadłości podatnika.
Należy zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że prawo upadłościowe jest aktem normatywnym szczególnym, jego zastosowanie ma pierwszeństwo przed przepisami ogólnymi. Jednakże przepisy Prawa upadłościowego i naprawczego z punktu widzenia sporu tylko w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego zarówno sądowego, jak i administracyjnego wszczętego przeciwko upadłemu przewidują wprost jego zawieszenie z mocy prawa z datą ogłoszenia upadłości (art. 146 Prawa upadłościowego i naprawczego). Zawieszenie postępowania ze względu na ogłoszenie upadłości strony ustawodawca przewidział również w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c.) oraz w przepisach dotyczących postępowania sądowo-administracyjnego (art. 124 § 1 pkt 4 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Brak jest podobnego uregulowania w przepisach dotyczących postępowania administracyjnego (Kodeks postępowania administracyjnego), postępowania podatkowego i kontroli podatkowej (Ordynacja podatkowa).
Skarżący upatruje podstawę do zawieszenia postępowania w rozpatrywanej sprawie w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w powiązaniu z art. 144 i art. 145 Prawa upadłościowego i naprawczego.
Przepis art. 201 ustawy Ordynacji podatkowej zawiera zamknięty katalog przesłanek zawieszenia i w przypadku zaistnienia jednej z nich - niezależnie od etapu prowadzonego postępowania - na organie spoczywa obowiązek zawieszenia postępowania podatkowego. Powołując się na przesłankę wymienioną w punkcie 2 skarżący jako zagadnienie wstępne wskazuje umieszczenie wierzytelności na liście w postępowaniu upadłościowym.
W praktyce przesłanka określona w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej jest przedmiotem najczęstszych kontrowersji. Stanowi ona o obligatoryjnym zawieszeniu postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Należy przyjąć, że zagadnieniem wstępnym mogą być wyłącznie kwestie (zagadnienia) prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki wydania decyzji albo z przepisów prawa wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii. Z zagadnieniem wstępnym mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Nie powstaje zatem w przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji podatkowej mogą mieć wpływ ustalenia faktyczne dokonane przez wskazany w przepisie inny organ lub sąd. Mogą wiązać się z nimi określone skutki procesowe, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego ( wyrok NSA z dnia 25 listopada 2003r. sygn. akt I SA/Łd 970/2003 niepubl.).
W związku z tym nie ma oparcia w przepisach prawa twierdzenie, że umieszczenie wierzytelności na liście w postępowaniu upadłościowym jest zagadnieniem wstępnym i z norm kompetencyjnych zawartych w przepisach Prawa upadłościowego i naprawczego wynika, iż to organy postępowania upadłościowego władne są do rozstrzygania o wierzytelnościach podatkowych.
Zakładając racjonalność działania ustawodawcy należałoby przyjąć, że brak regulacji w przepisach postępowania administracyjnego (K.p.a.) oraz w przepisach postępowania podatkowego (Ordynacja podatkowa), jak unormowano to w przepisach dotyczących postępowań sądowych (cywilnego i sądowoadministracyjnego) lub wprost w przepisach Prawa upadłościowego i naprawczego dotyczących postępowań egzekucyjnych, było działaniem zamierzonym, co wykluczałoby stosowanie per analogiam przepisów dotyczących zawieszenia postępowania przed organami administracji publicznej. Innymi słowy mówiąc, gdyby zamiarem ustawodawcy była wola unormowania zawieszenia postępowań administracyjnych w tym podatkowych w przypadku upadłości strony, znalazłoby to wyraz w szczególnym akcie normatywnym, jakim jest Prawo upadłościowe i naprawcze będące również, jak zauważył skarżący, regulacją późniejszą niż Ordynacja podatkowa bądź też w tej ustawie.
Uregulowania zawarte w art. 145 Prawa upadłościowego i naprawczego nie mogą odnosić się do postępowania wszczętego przed ogłoszeniem upadłości, jeśli nie podlegało ono zawieszeniu, a tym samym jest cały czas w toku i nie zachodzi potrzeba jego podejmowania.
Konkludując brak przepisu nakazującego zawieszenie postępowania podatkowego nakłada na organy obowiązek jego kontynuacji. Natomiast wstąpienie syndyka do postępowania administracyjnego następuje bez zawieszenia postępowania.
Na mocy art. 144 Prawa upadłościowego i naprawczego wszczęte postępowania sądowe i administracyjne syndyk może prowadzić lub przeciwko niemu te postępowania mogą się toczyć. Syndyk jest stroną postępowania podatkowego w znaczeniu formalnym (procesowym). Natomiast stroną w znaczeniu materialnym pomimo ogłoszenia upadłości pozostaje upadły. On bowiem jest podmiotem stosunku prawnego na tle którego wyniknął spór. Prowadzenie sporu przez syndyka odbywa się na rzecz upadłego. W związku z tym zapewnienie syndykowi udziału w postępowaniu podatkowym, doręczenie jemu postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania, przy jednoczesnym wskazaniu upadłego jako podatnika, nie stanowi naruszenia prawa.
W ocenie Sądu wyroki wskazane przez skarżącego odnoszą się w dużej mierze do spraw o odmiennym stanie faktycznym i prawnym (np. postępowania egzekucyjnego), w związku z czym nie pozostają w sprzeczności z przedmiotowym orzeczeniem.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI