I SA/Bd 745/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2025-03-19
NSApodatkoweWysokawsa
CITkoszty uzyskania przychodówusługi doradczeprezes zarządupowiązania osobowedokumentacja podatkowaryzyko gospodarczeKodeks spółek handlowychOrdynacja podatkowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora IAS, uznając, że wydatki na usługi doradcze świadczone przez prezesa zarządu na rzecz spółki nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów.

Spółka zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego o określeniu wyższej kwoty zobowiązania podatkowego w CIT za 2020 r. Spór dotyczył wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów wydatków na usługi doradcze świadczone przez R. M., prezesa zarządu spółki, działającego jednocześnie jako przedsiębiorca. Sąd uznał, że czynności te mieściły się w zakresie obowiązków prezesa zarządu i nie mogły być traktowane jako odrębne usługi doradcze od zewnętrznego podmiotu, zwłaszcza przy braku wystarczającej dokumentacji i rozdzielenia funkcji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę spółki P. [...] Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą spółce zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2020 r. Spór koncentrował się na zasadności wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów wydatków w kwocie [...] zł (netto) wynikających z faktur dokumentujących usługi doradcze. Organ podatkowy uznał, że usługi te, świadczone przez R. M. (prezesa zarządu spółki) działającego pod firmą P.-L. R. M., w rzeczywistości mieściły się w zakresie jego obowiązków jako prezesa zarządu i nie stanowiły odrębnego, uzasadnionego gospodarczo wydatku. Sąd podzielił to stanowisko, podkreślając brak wystarczającej dokumentacji potwierdzającej faktyczne wykonanie usług przez zewnętrzny podmiot oraz brak możliwości rozdzielenia czynności wykonywanych przez R. M. w ramach jego funkcji w spółce i jako przedsiębiorcy. Sąd wskazał, że czynności takie jak doradztwo w zakresie ekonomiki produkcji, technologii, inwestycji czy marketingu mieszczą się w domniemaniu kompetencji zarządu spółki. Dodatkowo, przedstawione materiały nie wykazywały szczególnego know-how, a podobne opracowania były ogólnodostępne. W konsekwencji, sąd oddalił skargę, uznając decyzję organu za zgodną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, takie wydatki nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów, jeśli czynności te mieszczą się w zakresie obowiązków prezesa zarządu i nie ma wystarczających dowodów na odrębne świadczenie usług przez zewnętrzny podmiot.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że czynności doradcze, takie jak analiza ekonomiczna, technologiczna czy marketingowa, mieszczą się w zakresie obowiązków prezesa zarządu spółki. Brak było dowodów na odrębne świadczenie tych usług przez firmę R. M. oraz na racjonalność gospodarczą takiej umowy, zwłaszcza gdy ta sama osoba pełniła kluczowe role w obu podmiotach. Brak odpowiedniej dokumentacji potwierdzającej wykonanie usług przez zewnętrzny podmiot również przemawiał przeciwko zaliczeniu wydatków do kosztów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.p.d.o.p. art. 15 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Koszty uzyskania przychodów to koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Ocena celu wymaga wzięcia pod uwagę nie tylko celu wskazanego przez podatnika, ale także obiektywnej analizy okoliczności.

Pomocnicze

u.p.d.o.p. art. 16 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

O.p. art. 233 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi, gdy zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

p.p.s.a. art. 119 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

k.s.h. art. 201 § 1

Kodeks spółek handlowych

Zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Tworzy domniemanie kompetencji zarządu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Czynności doradcze świadczone przez prezesa zarządu na rzecz spółki mieszczą się w zakresie jego obowiązków i nie mogą być traktowane jako odrębne usługi od zewnętrznego podmiotu. Brak wystarczającej dokumentacji potwierdzającej faktyczne wykonanie usług doradczych przez zewnętrzny podmiot. Brak racjonalności gospodarczej w zawieraniu umowy o usługi doradcze z podmiotem, gdzie ta sama osoba pełni kluczowe funkcje. Ogólnikowy opis usług na fakturach uniemożliwia zaliczenie ich do kosztów uzyskania przychodów. Podatnik nie wykazał, że wydatki zostały poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów.

Odrzucone argumenty

Prowadzenie i reprezentowanie spółki nie obejmuje świadczenia usług doradczych. Usługi doradcze świadczone przez R. M. jako przedsiębiorcę były odrębne od jego obowiązków jako prezesa zarządu.

Godne uwagi sformułowania

do uprawnień zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością bez wątpienia należy także wykonywanie czynności doradczych i zarządczych nie sposób przyjąć, że wyżej wymieniony wykonywał te same czynności w ramach obowiązków wynikających z pełnionej funkcji prezesa zarządu, jak i w ramach zawartej ze spółką umowy o stałe świadczenie usług. Nie jest możliwe pobieranie wynagrodzenia za te same czynności, a tym samym podwójne obciążanie kosztów uzyskania przychodów z tego samego tytułu. Zakwestionować też należy celowość świadczeń mających polegać w ogólności na doradztwie, skoro w istocie R. M. doradzałby "samemu sobie"

Skład orzekający

Leszek Kleczkowski

sprawozdawca

Tomasz Wójcik

przewodniczący

Urszula Wiśniewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków na usługi świadczone przez osoby pełniące funkcje zarządcze w spółce, zwłaszcza gdy te same osoby prowadzą działalność gospodarczą świadczącą podobne usługi na rzecz tej spółki. Wymogi dotyczące dokumentowania usług niematerialnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji powiązań osobowych i faktycznych między prezesem zarządu a zewnętrznym podmiotem świadczącym usługi. Kluczowe jest udokumentowanie odrębności i gospodarczej zasadności takich transakcji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu w spółkach: czy usługi świadczone przez członków zarządu na rzecz własnej spółki mogą być kosztem podatkowym. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe dokumentowanie transakcji i rozdzielenie funkcji.

Czy prezes zarządu może "doradzać" własnej spółce i czy to jest koszt podatkowy?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 745/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-03-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Leszek Kleczkowski /sprawozdawca/
Tomasz Wójcik /przewodniczący/
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
II FSK 870/25 - Wyrok NSA z 2025-11-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2025 r. sprawy ze skargi P. [...] Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 6 września 2024 r. nr 0401-IOD1.4100.8.2024 w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2020 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ż. decyzją z dnia [...] maja 2024 r. określił P.R.O.iP. sp. z o.o. z siedzibą w P. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2020 r. w kwocie [...]zł. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ stwierdził nieprawidłowości w zakresie rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych za 2020 r. polegające na tym, że skarżąca:
1) zaniżyła przychód o kwotę [...]zł wynikającą z uwzględnienia w remanencie, w zakresie zmiany stanu produktów kwoty [...]zł zamiast kwoty [...]zł,
2) zawyżyła koszty uzyskania przychodów w łącznej kwocie [...]zł z tytułu:
a) odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych w kwocie [...]zł wobec nieudokumentowania poniesienia wydatku na ulepszenie środka trwałego, stanowiącego podstawę naliczenia odpisów amortyzacyjnych,
b) wydatków na świadczenie usług doradczych, dodatkowych usług z zakresu obsługi systemu BDO, dodatkowych usług doradczych związanych z prognozą ekonomiczną w okresie pandemii oraz koncepcji montażu i uruchomienia nowej linii do separacji i mycia tworzyw sztucznych, wynikających z 14 faktur wystawionych na rzecz skarżącej przez firmę P.-L. R. M., w kwocie netto [...] zł, co stanowi naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: "u.p.d.o.p.").
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] września 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ podał, że istotą sporu w sprawie jest ocena zasadności wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów w 2020 r. wydatków wykazanych przez spółkę w łącznej kwocie netto [...] zł z tytułu świadczenia usług doradczych wynikających z faktur wystawionych w 2020 r. przez R. M., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P.-L. R. M.. Pozostały zakres decyzji organu pierwszej instancji nie był zakwestionowany przez spółkę.
Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, a wbrew twierdzeniom spółki, do uprawnień zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością bez wątpienia należy także wykonywanie czynności doradczych i zarządczych, czego dotyczyła umowa o stałe świadczenie usług z dnia [...] października 2012 r. zawarta pomiędzy spółką a firmą P.-L. R. M.. Organ podkreślił, że skarżąca nie wyjaśniła przyczyn, dla których R. M., a więc ta sama osoba, dysponująca tymi samymi umiejętnościami, wiedzą oraz doświadczeniem, w tym samym okresie miała wykonywać czynności polegające na prowadzeniu spraw spółki na podstawie dwóch różnych funkcji, to jest jako prezesa zarządu spółki oraz jako doradcy, zgodnie z zawartą ze spółką umową o stałe świadczenie usług. Skarżąca nie przedstawiła również dokumentacji, która w sytuacji łączenia różnych funkcji, pełnienia obowiązków na różnych podstawach prawnych pozwoliłaby na precyzyjne rozdzielenie wykonywanych przez R. M. obowiązków. Sporne faktury wystawione przez firmę P.-L. zawierają bardzo ogólnikowy opis usług. W ocenie organu odwoławczego, w przypadku usług niematerialnych o charakterze doradczym szczególnie ważny jest fakt ich udokumentowania, czego spółka nie uczyniła w wystarczający sposób. Konieczność taka zaistniała zwłaszcza w sprawie, gdzie ta sama osoba miała wykonywać w spółce różne czynności, na podstawie różnych tytułów prawnych. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, gdyby rzeczone usługi faktycznie były wykonane przez R. M. w ramach prowadzonej przez niego indywidualnej działalności gospodarczej pod nazwą P.-L. R. M., spółce doskonale znane byłyby fakty nawiązania i przebiegu współpracy pomiędzy spółką oraz firmą R. M.. Tymczasem skarżącej nie tylko nie były znane jakiekolwiek szczegóły nawiązania współpracy z firmą P.-L. R. M., ale także spółka w żaden sposób nie weryfikowała, czy usługi objęte umową z dnia [...] października 2012 r. zostały wykonane i nie posiadała z tego tytułu żadnych dowodów poza spornymi fakturami. Spółka stwierdziła wprawdzie, że otrzymywała informację zwrotną o wywiązywaniu się firmy P.-L. z wyżej wymienionej umowy, jednakże w toku postępowania podatkowego nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających wykonanie przedmiotowych usług, jak również nie wyjaśniła od kogo otrzymywała te informacje.
W toku kontroli podatkowej skarżąca przedłożyła wprawdzie dokumentację w postaci plików excel, zawierającą ogólne zestawienie usług doradczych dla każdej faktury odrębnie, które miał wykonywać R. M. w ramach indywidualnej działalności gospodarczej – jako świadczenie usług doradczych, jednak wskazane czynności mieszczą się w zakresie obowiązków prezesa zarządu spółki.
W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, przedstawione przez skarżącą materiały w postaci dokumentów pdf do przedmiotowych usług nie stanowią przykładów szczególnego know-how czy pracy koncepcyjnej, ich zakres jest bowiem ogólny. Nie sposób przyjąć, że ich opracowanie wymagało wykorzystania specjalistycznej, profesjonalnej wiedzy przez R. M.. Co więcej podobne opracowania do przedłożonych przez spółkę są ogólnodostępne w zasobach internetowych. Zdaniem organu odwoławczego, zawarcie przedmiotowej umowy przez spółkę z firmą P.-L. R. M. nie może być uznane za racjonalne i uzasadnione gospodarczo – z przedłożonej dokumentacji nie wynika, by w wyniku zawarcia przedmiotowej umowy skarżąca osiągnęła lepsze rezultaty czy zyski, i że zapewniło jej to wykonywanie wyższej jakości usług.
Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, z porównania czynności wynikających z przedmiotowej umowy z zakresem obowiązków ciążących na R. M. jako prezesie zarządu spółki wynika jednoznacznie, że usługi wykonane zostały przez R. M. w związku z pełnioną przez niego funkcją prezesa zarządu, a nie przez podmiot zewnętrzny w ramach indywidualnej działalności gospodarczej. R. M. wykonywał te same czynności w ramach obowiązków wynikających z pełnionej funkcji prezesa zarządu, jak i w ramach zawartej ze spółką umowy o stałe świadczenie usług.
W konsekwencji, organ odwoławczy nie podzielił argumentacji skarżącej, że R. M. jako przedsiębiorca działający pod firmą P.-L. R. M. ponosił pełne ryzyko gospodarcze względem spółki związane z należytym świadczeniem usług doradczych. Skoro bowiem R. M. wykonywał najważniejsze funkcje w obu podmiotach, tj. prezesa zarządu oraz właściciela firmy P.-L., to trudno mówić o jakimkolwiek ryzyku gospodarczym, czy odpowiedzialności z tytułu świadczenia przedmiotowych usług.
Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, do uprawnień zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością należy także wykonywanie tych czynności, których dotyczyła przedmiotowa umowa o stałe świadczenie usług z dnia [...] października 2012 r. Istotne w realiach sprawy jest również to, że za wykonywanie powierzonych czynności członkowie zarządu spółki pobierają stosowne wynagrodzenie. Skoro zatem nie budzi wątpliwości, że spółka posiadała skutecznie ustanowiony do prowadzenia swoich spraw organ, w skład którego wchodziły osoby uzyskujące z tego tytułu wynagrodzenie, to należy stwierdzić, że podejmowane przez R. M. czynności wykonywane były przez niego jako prezesa zarządu, a nie w ramach indywidualnej działalności gospodarczej pod firmą P.-L..
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że w realiach prowadzenia działalności przez podmioty gospodarcze zachodzi również potrzeba korzystania z usług firm doradczych. Spółka również korzystała z tego rodzaj usług, czego dowodem jest współpraca np. z S. R. C. sp. z o.o. Firma ta świadczyła na rzecz spółki usługi doradztwa i kontroli przedsiębiorcy w zakresie spełnienia wymagań środowiskowych wymaganych przez ustawę z dnia [...] czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi w zakresie audytu środowiskowego.
W skardze do tut. Sądu skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie:
- art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. przez uznanie, że nie stanowią kosztów uzyskania przychodów wydatki na usługi doradcze wynikające z faktur wystawionych w 2020 r. przez R. M., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P.-L. R. M., a w konsekwencji
- art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: "O.p.") przez utrzymanie w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. z dnia [...] maja 2024 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2020 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.).
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a, gdyż obydwie strony - spółka w skardze, a organ w odpowiedzi na skargę - wniosły o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ podatkowy zasadnie wyłączył z kosztów uzyskania przychodu spółki za 2020 r. wydatki w kwocie [...]zł (netto) wynikające z faktur dokumentujących usługi doradcze, wystawionych przez firmę P.-L. R. M.. Kwestionując wydatki wynikające z faktur wystawionych przez firmę P.-L. organ wskazał, że wykonywane na podstawie powyższej umowy usługi doradztwa przez R. M. należały do jego obowiązków jako prezesa zarządu spółki. Nie zgadzając się z tym stanowiskiem strona uważa, że prowadzenie i reprezentowanie spółki nie obejmuje świadczenia usług doradczych.
Wskazać należy, że w myśl art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że podatnik może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wszelkie wydatki, o ile są one dokonane w celu osiągnięcia przychodów, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów i nie zostały ujęte w katalogu zamieszczonym w art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p.
W piśmiennictwie podatkowym wskazuje się, że "celem", najogólniej rzecz ujmując, jest taki stan rzeczy odnoszony do przyszłości, który chce się osiągnąć w następstwie podjętego postępowania (A. Gomułowicz, Koszty uzyskania przychodów. Zasady ogólne, Warszawa 2005, s. 35). Działanie podatnika podjęte w celu uzyskania przychodów, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów należy odnieść do miejsca, czasu i okoliczności, w których zostało ono dokonane i tylko w takim kontekście można ocenić, czy było ono funkcjonalne w tym sensie, że mogło spowodować realizację wskazanego celu.
Ocena celu wymaga wzięcia pod uwagę nie tylko celu wskazanego przez podatnika, ale także obiektywnej analizy okoliczności, które były następstwem poniesionego wydatku. Skutek w postaci potrącenia z przychodów wydatków może nastąpić jedynie wtedy, gdy podatnik przedstawi lub wskaże źródła lub środki dowodowe, które umożliwią organowi podatkowemu przeprowadzić dowód na okoliczność ich faktycznego poniesienia w celu osiągnięcia przychodu, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2010 r., II FSK 421/09).
Kwestia właściwego udokumentowania wydatków nabiera szczególnego znaczenia w przypadku usług niematerialnych, a do takich należy z pewnością zaliczyć usługi doradztwa w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, skoro po wykonaniu takich usług nie ma z istoty rzeczy materialnego dowodu ich realizacji. Stąd też niezwykle istotne jest należyte i nie budzące wątpliwości dokumentowanie takich działań. W judykaturze wielokrotnie wskazywano, że usługi niematerialne z uwagi właśnie na ich charakter winny być dokumentowane w sposób, który pozwoli na niebudzącą wątpliwości identyfikację ich realizacji. W przypadku więc takich usług, podatnik musi zadbać o dowody materialne, potwierdzające fakt ich wykonania. Na nim bowiem spoczywa ciężar dowodu w tym zakresie. Jest to tym bardziej uzasadnione, w przypadku gdy do transakcji takich dochodzi pomiędzy podmiotami powiązanymi ze sobą (por. wyroki NSA z dnia: 11 kwietnia 2017 r., I FSK 1375/15; 15 maja 2018 r., I FSK 1175/16; 8 maja 2018 r., I FSK 1222/16; 12 lutego 2019 r., I FSK 1746/18).
Z akt sprawy wynika, że w skład zarządu kontrolowanej spółki wchodzą: R. M. - prezes zarządu oraz R. Ż. - członek zarządu. Przedmiotem przeważającej działalności spółki jest odzysk surowców z materiałów segregowanych i przetwarzanie odpadów metalowych i niemetalowych. W dniu [...] października 2012 r. została zawarta umowy o stałe świadczenie usług pomiędzy spółką (zleceniodawcą), reprezentowaną przez M. M. (prokurenta), oraz firmą P.-L. (zleceniobiorca), reprezentowaną przez R. M..
Przedmiotem powyższej umowy było świadczenie usług wspomagających funkcjonowanie i organizację spółki jako usług podstawowych, w szczególności:
1) doradztwo w zakresie ekonomiki produkcji (analiza kosztów rodzajowych, analiza przychodów, analiza stanu zatrudnienia, analiza planów logistyki),
2) doradztwo w zakresie technologii (przetwarzania surowców wtórnych, wykorzystania technologii do odzysku surowców, dobór technologii recyklingu),
3) doradztwo w zakresie inwestycji (nowych technologii, nowych produktów, rozbudowy zapleczy technicznych linii sortowniczych oraz linii do odzysku),
4) doradztwo marketingowe w zakresie (badania rynku, pozyskania nowych klientów, kształtowania polityki rynkowej).
Z treści umowy wynika, że firma P.-L. zobowiązała się świadczyć na rzecz spółki również dodatkowe usługi na zlecenie. Miesięczne wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług podstawowych (zwanych usługami ryczałtowymi) ustalono na kwotę [...]zł netto miesięcznie, zaś w przypadku wykonania usług na zlecenie spółka zobowiązała się do zapłaty dodatkowego wynagrodzenia wynikającego z treści zlecenia. Umowa ta została zawarta na czas nieokreślony. Zgodnie z aneksem nr [...] do umowy z dnia [...] września 2016 r. zmianie uległa miesięczna kwota wynagrodzenia ryczałtowego i wynosi ona [...] zł (netto).
W toku kontroli podatkowej, w odpowiedzi na wezwanie organu podatkowego, spółka w piśmie z dnia [...] lipca 2023 r. złożyła wyjaśnienia na okoliczność świadczenia usług przez R. M.. Z pisma tego wynika w szczególności, że:
- członkowie zarządu spółki otrzymali za 2020 r. wynagrodzenie w kwocie [...]zł netto,
- strona nie ma wiedzy, kto uczestniczył w rozmowach związanych z podjęciem współpracy z firmą P.-L. i nie posiada dokumentacji ze spotkań/uzgodnień,
- strona nie ma wiedzy w jaki sposób, kiedy i kto przekazywał informacje ze spółki do firmy P.-L., że jest zapotrzebowanie na wykonanie konkretnej usługi lub usług dodatkowych,
- spółka otrzymywała informację zwrotną o wywiązywaniu się z umowy przez firmę P.-L. ustnie, pisemnie lub mailowo,
- strona nie ma wiedzy, czy materiały przekazywane przez firmę P.- L. były przedstawiane innym osobom, czy były omawiane na spotkaniach i czy są z tego trwałe ślady w postaci email, notatek lub protokołów,
- spółka nie ma wiedzy w jaki sposób ustalano stawki za usługi.
W celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy na dzień [...] lutego 2024 r. wyznaczono termin przesłuchania w charakterze strony - R. M. (prezesa zarządu spółki). Pomimo odbioru wezwania, R. M. nie stawił się w siedzibie organu podatkowego na przesłuchanie. Wskazać należy również, że w toku kontroli podatkowej Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ż. dwukrotnie podejmował próby przeprowadzenia dowodu z zeznań R. M. jako strony, wyznaczając terminy przesłuchania na dzień [...] maja 2023 r. i [...] czerwca 2023 r. R. M., jednak pomimo odbioru wezwań, nie stawił się w siedzibie organu na przesłuchania.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że R. M. został przesłuchany w dniu [...] marca 2023 r. (t. 2, k. 680-686) w charakterze świadka jako osoba prowadząca indywidualną działalność gospodarczą pod firmą P.- L., w związku z kontrolą podatkową prowadzoną wobec spółki. Zeznał wówczas, że przedmiotem działalności gospodarczej jego firmy w 2020 r. było doradztwo w zakresie ekonomii produkcji, technologii oraz inwestycji. Podczas przesłuchania R. M. nie potrafił oddzielić czynności prezesa zarządu spółki od czynności wykonywanych w ramach prowadzonej indywidualnie działalności gospodarczej. Wskazał na zakres zadań, jaki zgodnie z art. 201 k.s.h. ciąży na prezesie zarządu spółki, jednakże wykluczył z obowiązków prezesa te zadania, dla których realizacji według niego niezbędne są wiedza, wykształcenie i doświadczenie. Świadek nie potrafił podać szczegółów dotyczących współpracy pomiędzy prowadzoną przez niego firmą P.-L. a spółką. Nie pamiętał jakie dodatkowe usługi na zlecenie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej świadczył na rzecz spółki oraz kiedy, od kogo i w jaki sposób otrzymywał informacje od spółki, że jest zapotrzebowanie na wykonanie tych usług. Nie potrafił też wskazać w jaki sposób otrzymywał dodatkowe zlecenia i czy na tę okoliczność posiada dokumenty.
Z kolei przesłuchany w charakterze strony w dniu [...] lipca 2023 r. R. Ż. (członek zarządu spółki) zeznał (t. 2, k. 664-664), że nie posiada żadnej wiedzy na temat współpracy spółki z firmą P.-L.. Nie znał przyczyn podjęcia współpracy z tą firmą i na czym ona konkretnie polegała. Nie wiedział w jaki sposób odbywała się realizacja umowy zawartej z firmą P.-L.. Nie widział i nie weryfikował dokumentów, opracowań wytworzonych przez firmę P.-L. w ramach świadczonych usług. Stwierdził, że firma ta wykonywała usługi na rzecz spółki, ale nie znał żadnych szczegółów w tym zakresie, twierdząc, że nie należało to do jego obowiązków. Wskazał, że całą wiedzę dotyczącą usług świadczonych przez firmę P.-L. na rzecz spółki posiada od R. M..
W toku kontroli podatkowej spółka przedłożyła dokumentację w postaci plików excel, zawierającą ogólne zestawienie usług doradczych dla odrębnie każdej faktury, które miał wykonywać R. M. w ramach indywidualnej działalności gospodarczej, takich jak np. marketing biznesowy - spotkania, przygotowanie do spotkań biznesowych, zmiany organizacyjno-kadrowe, wideokonferencje biznesowe, organizacja transportu i logistyki, monitorowanie zmian w ustawie gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, ocena projektu, czy też konsultacje techniczne.
Należy jednak zauważyć, że zgodnie z art. 201 § 1 k.s.h. zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Prowadzenie spraw jest pewnym procesem, polegającym na podejmowaniu uchwał, podejmowaniu decyzji gospodarczych, wydawaniu opinii, organizowaniu działalności w ten sposób, aby było to zgodne z przedmiotem działalności spółki, w celu realizacji jej zadań. Sformułowanie "zarząd prowadzi sprawy spółki" tworzy domniemanie kompetencji zarządu. Innymi słowy, do kompetencji zarządu należą te wszystkie kwestie, które nie zostały wyraźnie przypisane do innych organów spółki (por. M. Dumkiewicz, A. Kidyba. Komentarz aktualizowany do art. 1-300 kodeksu spółek handlowych, LEX/el 2025, Komentarz do art. 201; S. Sołtysński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, Kodeks spółek handlowych, Komentarz, Warszawa 2002, t. II, str. 356-358). W świetle powyższego rację ma organ, że wyżej wymienione czynności, które miał wykonywać R. M. z ramienia firmy P.–L., mieszczą się w zakresie jego obowiązków jako prezesa zarządu spółki.
Także przedstawione przez spółkę materiały w postaci dokumentów pdf do przedmiotowych usług nie stanowią przykładów szczególnego know-how czy pracy koncepcyjnej, ich zakres jest bowiem ogólny. Co więcej podobne opracowania do przedłożonych przez spółkę są ogólnodostępne w zasobach internetowych, np.: LINIA DO RECYKLINGU TWORZYW TWARDYCH HDPE/PP -KOMPLETNA / Oferty sprzedaży - LINIA DO RECYKLINGU TWORZYW TWARDYCH HDPE/PP -KOMPLETNA - Maszyny, urządzenia do produkcji tworzyw - tworzywa.pl, Separacja/flotacja tworzyw (zabrudzonych, pomieszanych) LDPE, HDPE, PP, PS, PCV, ABS etc. (Oferta nr [...]) - Oferty B2B -Wortal Plastech, Linie do mycia tworzyw sztucznych (kkr.biz.pl).
Reasumując, należy zgodzić się z organem, iż wydatki wynikające ze spornych faktur nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. i wbrew twierdzeniem zawartym w skardze zaskarżona decyzja nie narusza tego przepisu. Spółka nie przedłożyła bowiem żadnych wiarygodnych dowodów, pozwalających zaliczyć te wydatki do kosztów podatkowych. Faktury wystawione przez firmę P.-L. zawierają bardzo ogólnikowy opis usług: "świadczenie usług doradczych zgodnie z umową z dnia [...].10.2012 r. (...)", "dodatkowe usługi z zakresu obsługi systemu BDO". Natomiast w przypadku usług niematerialnych – jak to już wskazano - szczególnie istotny jest fakt właściwego ich udokumentowania.
Wskazać też należy, że spółka nie ma wiedzy na temat tego kto uczestniczył w rozmowach związanych z podjęciem współpracy z firmą P.-L., jak i w kwestii tego kiedy i kto przekazywał informacje ze spółki do tej firmy, że jest zapotrzebowanie na wykonanie konkretnej usługi. Skarżąca nie ma też wiedzy w jaki sposób ustalano stawki za usługi. Tym sam spółce nie są w ogóle znane okoliczności nawiązania i przebiegu współpracy z firmą P.– L.. Znamienne jest również to, że R. M. wzywany trzykrotnie na przesłuchanie w charakterze strony, nie stawił się w organie podatkowym w wyznaczonych terminach. Natomiast przesłuchany w charakterze świadka jako osoba prowadząca indywidualną działalność gospodarczą pod nazwą P.– L., nie potrafił oddzielić czynności prezesa zarządu spółki od czynności wykonywanych w ramach prowadzonej indywidualnie działalności gospodarczej. Z kolei R. Ż. nie znał przyczyn podjęcia współpracy z firmą P.– L. i na czym ona konkretnie polegała. Nie widział i nie weryfikował dokumentów oraz opracowań wytworzonych przez tę firmę. Wprawdzie w toku kontroli podatkowej spółka przedłożyła dokumentację w postaci plików excel, zawierającą ogólne zestawienie usług doradczych dla każdej faktury, jednakże wymienione czynności te nie wykraczają poza zwykłe obowiązki R. M. jako prezesa zarządu spółki. Także przedstawione przez spółkę materiały w postaci dokumentów pdf do przedmiotowych usług, nie stanowią przykładów szczególnego know-how, czy pracy koncepcyjnej. Są one ogólnodostępne.
W skardze strona podnosi, że prowadzenie i reprezentowanie spółki nie obejmuje świadczenia usług doradczych, przy czym jako usługi doradcze wykonywane przez R. M. na rzecz skarżącej wskazano: monitorowanie rozwiązań technicznych i technologicznych w recyklingu odpadów w celu uzyskania poprawy efektywności energetycznej, oceny projektów, konsultacji technicznych, spotkań w zakresie marketingu biznesowego, przygotowań do spotkań biznesowych, analiz opłacalności projektów, analiz zmian organizacyjno-kadrowych, analiz rynków zagranicznych (Chiny) pod kątem zakupu technologii, analiz rynków zagranicznych (Unia Europejska) pod kątem sprzedaży surowców, odbytych wideokonferencji biznesowych, analiz organizacji transportu i logistyki, monitorowania zmian w ustawie o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, monitorowania zmian w ustawie o odpadach, uzyskiwania oraz analizowania i opiniowania ofert pod konkretne rozwiązania techniczne i technologiczne, wyszczególnionych w zestawieniach do faktur z 2020 r. (str. 4-5 skargi). Spółka przytacza więc argumentację podnoszoną już na etapie postępowania podatkowego. Powtórzyć zatem należy, że czynności te mieszczą się w zakresie obowiązków R. M. jako prezesa zarządu spółki. Trudno przyjąć, aby wyżej wymieniony wykonywał te same czynności w ramach obowiązków wynikających z pełnionej funkcji prezesa zarządu, jak i w ramach zawartej ze spółką umowy o stałe świadczenie usług. Nie jest możliwe pobieranie wynagrodzenia za te same czynności, a tym samym podwójne obciążanie kosztów uzyskania przychodów z tego samego tytułu. Organ nie neguje przy tym możliwości korzystania przez skarżącą z usług doradczych, czego przykładem jest umowa z dnia [...] stycznia 2020 r. zawarta z S. R. C. sp. z o.o.
Zakwestionować też należy celowość świadczeń mających polegać w ogólności na doradztwie, skoro w istocie R. M. doradzałby "samemu sobie", tj. R. M. jako indywidualny podmiot prowadzący działalność gospodarczą doradzałby R. M. jako prezesowi zarządu spółki.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI