I SA/BD 737/21

I SA/Bd 737/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2022-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /sprawozdawca/
Tomasz Wójcik
Urszula Wiśniewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
II FZ 95/23 - Postanowienie NSA z 2023-10-13
II FZ 96/23 - Postanowienie NSA z 2023-10-13
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 228 par. 1, art. 239
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 września 2022 r. sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Naczelnika Kujawsko- Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu z dnia 7 września 2021 r., nr 438000-COP.4102.5.2021.2 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę
Uzasadnienie
W toku prowadzonej kontroli celno-skarbowej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r. Skarżący wnioskiem z dnia [...] r. wystąpił m.in. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek uzasadnił tym, że nie stać go na taką pomoc z wyboru, a także z powodu okoliczności zdrowotnych, które uniemożliwiają realną możliwość korzystania z uprawnień procesowych. W załączeniu do pisma złożył zaświadczenie lekarskie na okoliczność, że pozostaje pod kontrolą psychiatry i obecnie kontynuuje leczenie farmakologiczne.
W odpowiedzi na ww. wniosek Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego [...] pismem z dnia [...] r. wyjaśnił, że przepisy art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej: O.p.), w związku z art. 94 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r.
o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2022 r., poz. 813 ze zm., dalej także: ustawa
o KAS) nie przewidują możliwości ustanowienia dla kontrolowanego pełnomocnika
z urzędu z uwagi na okoliczności zdrowotne.
Na powyższe pismo Skarżący wniósł zażalenie, w którym stwierdził, że zaskarża je w całości i wnosi o jego zmianę przez uwzględnienie wniosku w całości oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, ewentualnie wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu zażalenia Skarżący wskazał, że jego sytuacja osobista, zdrowotna i psychiczna jest zła, popadł w depresję i stany lękowe, jest pod stałą kontrolą lekarza specjalisty psychiatrii. Wskutek interwencji służb medycznych w miejscu zamieszkania otrzymał poradę
u lekarza psychiatrii, który stwierdził bezwzględnie, że na okres kilku miesięcy musi poddać się leczeniu. Tym samym, nie jest w stanie bronić swoich praw w toku kontroli
w sprawie podatku dochodowego i świadomie podejmować działania w sprawie.
Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego [...] stwierdził niedopuszczalność zażalenia.
W uzasadnieniu organ podał, że na wniosek Skarżącego z dnia [...] r.
o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego [...] odpowiedział pismem z dnia [...] r. Pismo to nie zostało zatytułowane jako postanowienie, nie wskazano także podstawy prawnej do wydania postanowienia. Jednak pismo organu, zgodnie z art. 217 § 1 O.p. posiada wszelkie cechy niezbędne do uznania go za postanowienie, a brak powołania podstawy prawnej nie oznacza, że nie ma przepisu, na podstawie którego takie postanowienie organ może wydać. Kwestią wymagającą wyjaśnienia jest stwierdzenie, czy na postanowienie odmawiające ustanowienia pełnomocnika z urzędu do reprezentowania strony w prowadzonej kontroli celno-skarbowej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r. przysługuje zażalenie.
Organ w tym zakresie wskazał, że zgodnie z art. 236 § 1 O.p., na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Z kolei w ustawie Ordynacja podatkowa oraz ustawie o KAS brak jest przepisów szczególnych, dotyczących odmowy ustanowienia pełnomocnika w toku kontroli, brak także przepisów odnoszących się do przysługującego stronie zażalenia na postanowienie odmawiające ustanowienia takiego pełnomocnika. W tej sytuacji organ stwierdził, że na postanowienie wydane w tym zakresie nie służy zażalenie. Natomiast zgodnie z art. 237 O.p., postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Tym samym ww. przepisy nie pozbawiają Skarżącego możliwości zaskarżenia przedmiotowego postanowienia. Jeśli po zakończeniu kontroli celno-skarbowej
i postępowania podatkowego zostanie wydana decyzja, od której strona złoży odwołanie, to wówczas zarzuty przeciwko wydanemu postanowieniu ma prawo podnieść
w odwołaniu od decyzji i organ odwoławczy rozpatrzy je łącznie z wniesionym odwołaniem. Na obecnym etapie, ponieważ Skarżący wniósł zażalenie na niezaskarżalne postanowienie, to organ zobligowany był stwierdzić niedopuszczalność takiego zażalenia na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 O.p.
W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego [...] w całości oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił: naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.
z 2021r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, stanowiących o obowiązku organów administracyjnych do podejmowania w toku postępowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny, równość stron i słuszny interes obywateli, przez niewłaściwą subsumpcję powołanych norm, jak też wyrażonej przez nie zasady generalnej naruszenia równości praw obywateli przez odmowę uwzględnienia zażalenia Skarżącego; oraz błąd
w ustaleniach faktycznych przez nieprawidłowe przyjęcie, że w sprawie organ egzekucyjny nie miał podstaw do stwierdzenia dopuszczalności zażalenia w sprawie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sytuacji, kiedy z przedstawionych okoliczności sprawy wynika zasadność wniosku o jego wyznaczenie dla Skarżącego.
W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że jego sytuacja osobista, zdrowotna i psychiczna jest zła, popadł w depresję i stany lękowe, jest pod stałą kontrolą lekarza specjalisty psychiatrii. Tym samym nie jest w stanie bronić swoich praw w postępowaniu
w przedmiocie postępowania kontrolnego w sprawie podatku dochodowego i świadomie podejmować działania w sprawie, zaś zażalenie w tym przedmiocie winno zostać przyjęte i rozpoznane.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 stawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie
z powołaną regulacją, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Granicami niniejszej sprawy jest dokonanie kontroli przez Sąd, czy organ zasadnie (zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa) stwierdził niedopuszczalność zażalenia na pismo z dnia [...] r. ocenione jako postanowienie, którym Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego [...] odmówił ustanowienia dla kontrolowanego - pełnomocnika z urzędu, z uwagi na okoliczności zdrowotne. Przy czym nie jest sporne, że faktycznie organ odmówił ustanowienia pełnomocnika w toku kontroli celno-skarbowej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r. Ze względu na okoliczność, że nie sama nazwa, lecz treść decydują o charakterze aktu administracyjnego, to nie narusza prawa uznanie ww. pisma jako postanowienia. Sporna natomiast jest sama kwestia odmowy ustanowienia pełnomocnika dla Skarżącego.
Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 228 § 1
w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej.
Mając zatem wyznaczone granice rozstrzyganej sprawy, Sąd stwierdza, że organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa oraz rozstrzygnięcia sprawy.
Przepisy Ordynacji podatkowej nie regulują całościowo postępowania zażaleniowego, odsyłając do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących odwołań (art. 239 Ordynacji podatkowej). Organ odwoławczy w postępowaniu zażaleniowym we wstępnym etapie postępowania podejmuje czynności zmierzające do oceny, czy zażalenie jest dopuszczalne. Stwierdzając zaś występowanie przyczyny powodującej niedopuszczalność zażalenia, zobowiązany jest zgodnie z art. 228 § 1 w związku z art. 239 Ordynacji podatkowej w formie postanowienia stwierdzić niedopuszczalność zażalenia. Niedopuszczalność zażalenia może wynikać zarówno z przyczyn przedmiotowych, jak również podmiotowych. Niedopuszczalność zażalenia z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia postanowienia w toku instancji.
Zgodnie z art. 216 O.p.: w toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienia
(§ 1); postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej (§ 2).
Zasadnie organ odwoławczy wskazuje, że na podstawie art. 236 § 1 O.p.: "Na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi."
Z powyższego wynika, że zażalenie przysługuje wyłącznie na te postanowienia, których zaskarżalność przewiduje ustawa. Innymi słowy, zażalenie może być złożone wówczas, gdy w treści przepisu prawa znajduje się stwierdzenie, że na dane postanowienie przysługuje zażalenie. Chcąc zatem stwierdzić, że w danym przypadku stronie przysługuje środek prawny w postaci zażalenia na postanowienie wydane w toku kontroli lub postępowania podatkowego, trzeba wskazać konkretny przepis ustawy, z którego takie uprawnienie wynika. Zasadnie organ podnosi, że przepisy (w tym art. 121 § 1) ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 94 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (aktualna publ.: Dz.U. z 2022 r., poz. 813) nie przewidują możliwości ustanowienia dla kontrolowanego pełnomocnika z urzędu, z uwagi na okoliczności zdrowotne. Takiej możliwości nie przewidują także ze względu na złą sytuację materialną. Powyższe przepisy nie stanowią o możliwości zaskarżenia postanowienia o odmowie ustanowienia pełnomocnika w toku kontroli celno-skarbowej. Zatem Skarżący nie miał prawnej możliwości zaskarżenia postanowienia odmownego
w tym przedmiocie. W tej sytuacji zgodnie z art. 228 § 1 pkt 1 O.p. organ zobowiązany był stwierdzić niedopuszczalność zażalenia.
Rozstrzygnięcie organu jest więc prawidłowe.
Nie oznacza to jednak braku w ogóle możliwości podważania wydanego postanowienia. Kwestia ta może być podnoszona przez Skarżącego w ramach odwołania od decyzji. Zgodnie bowiem z art. 237 O.p, postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. W konsekwencji Skarżący nie jest pozbawiony możliwości kwestionowania ww. odmownego postanowienia w kontroli, bowiem ma prawo podnosić zarzuty w tym zakresie w ramach odwołania od decyzji.
Z podanych przyczyn zaskarżone postanowienie nie narusza także wskazanych
w skardze art. 7 (zasada praworządności – "Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa") oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zasada równości – "Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne."). Istotna bowiem jest okoliczność, że zarzuty wobec postanowienia
o odmowie ustanowienia pełnomocnika mogą być podnoszone, jednakże w ramach odwołania.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.