I SA/BD 72/23

I SA/Bd 72/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /sprawozdawca/
Jarosław Szulc /przewodniczący/
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 64 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2015 poz 187
par. 13 zs ust. 2 i 7
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Krenz-Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2023r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 27 stycznia 2023 r. nr BDSPB02-72/2023 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Kierownika Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Nakle nad Notecią z dnia 6 grudnia 2022r. nr BP036.8110.5961.2022.GP/DM 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu na rzecz J. B. kwotę 200 zł ( dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu [...] listopada 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Nakle n/Notecią wpłynął wniosek J. B. (skarżący) o udzielenie pomocy finansowej
w zakresie wsparcia finansowego rodziny, której zagraża utrata płynności finansowej
w związku z wystąpieniem w gospodarstwie rolnym w 2022 r. szkód spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi. Do wniosku został dołączony wydruk kalkulacji z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą w roku 2022 wraz z informacją o uprawach i szkodach w wyniku suszy.
W wyniku rozpatrzenia ww. wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Nakle n/Notecią decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. odmówił przyznania pomocy. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przywołał treść przepisów § 13zs ust. 2 i 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, ze zm.), w myśl których pomoc finansowa przysługiwała rodzinie, która m.in. wykazała sprzedaż produktów rolnych z gospodarstwa rolnego w okresie od dnia 01.01.2021 r. do dnia 30.09.2022 r. w wysokości co najmniej 5 000 zł brutto, a warunek ten był weryfikowany na podstawie dołączonych do wniosku o udzielenie pomocy finansowej kopii faktur lub innych dokumentów potwierdzających tę sprzedaż. Jako przyczynę odmowy przyznania pomocy, organ wskazał fakt niezałączenia do złożonego wniosku kopii faktur lub innych dokumentów potwierdzających dokonanie sprzedaży produktów rolnych w ww. okresie, przywołując treść § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2399), zgodnie z którym nie przyznaje się pomocy finansowej w przypadku niezłożenia wskazanych dokumentów do dnia 30.11.2022 r.
Nie zgadzając się z tą decyzją, skarżący złożył odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), dalej też: "k.p.a.", tj. art. 145 § 1 pkt 4 i 5, art. 154 § 1, art. 156 § 1 pkt 1, art. 156 § 1 pkt 7, art. 159 § 1, art. 163. Skarżący wyjaśnił m.in., że gospodarstwo rolne prowadzi od roku 1989, posiada numer producenta rolnego, na szereg wniosków Agencja nie udzieliła mu żadnej pomocy oprócz dopłat bezpośrednich, a wniosek o udzielenie pomocy finansowej w zakresie wsparcia finansowego rodziny został złożony w dniu [...].11.2022 r. zgodnie z obowiązującym prawem.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r. Inne utrzymał w mocy ww. decyzję.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z § 13zs rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, celem otrzymania wnioskowanej pomocy w zakresie wsparcia finansowego rodziny, której zagraża utrata płynności finansowej w związku z wystąpieniem w gospodarstwie rolnym w 2022 r. szkód spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi, należało spełnić szereg wymogów. Jednym z tych wymogów, zgodnie z § 13zs ust. 2 pkt 4 był obowiązek wykazania sprzedaży produktów rolnych z gospodarstwa od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 30 września 2022 r. w wysokości co najmniej 5 tys. zł brutto. Natomiast stosownie do § 13zs ust.7 pkt 4 rozporządzenia, na wnioskodawców został nałożony obowiązek dołączenia do wniosku kopii faktur potwierdzających tę sprzedaż. Wymogi te zostały wprowadzone do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 listopada 2022 r. zmieniającego przedmiotowe rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 2315),
i obowiązywały od dnia 15.11.2022 r. Organ wyjaśnił, że stosownie do § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 2399) dokonano zmiany w zakresie § 13zs ust. 7 pkt 4 poprzez dodanie, iż wykazanie sprzedaży może nastąpić również innym dokumentem potwierdzającym tę sprzedaż. W myśl § 3 ust. 2 rozporządzenia zmieniającego, w przypadku niezłożenia w terminie do dnia 30.11.2022 r. dokumentów potwierdzających sprzedaż produktów rolnych, nie przyznaje się pomocy,
o której mowa w § 13zs ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r.
Organ zaznaczył, że przepisy rozporządzenia nie pozostawiają organom ARiMR żadnej swobody decyzyjnej co do rozstrzygania spraw wnioskodawców, którzy nie spełniają wszystkich warunków określonych dla uzyskania pomocy.
W ramach postępowania odwoławczego Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR
w T. dokonał weryfikacji całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Weryfikacja ta wykazała, że postępowanie organu I instancji zostało przeprowadzone
z poszanowaniem przepisów prawa. Zdaniem Dyrektora, organ I instancji prawidłowo powołał i zastosował podstawę prawną zaskarżonej decyzji, opierając się na materiale dowodowym zebranym zgodnie z wymogami prawa.
Organ odwoławczy stwierdził, że na gruncie niniejszej sprawy wątpliwości organów ARiMR nie budzi fakt, że skarżącemu nie przysługiwała pomoc finansowa w zakresie wsparcia finansowego rodziny, której zagraża utrata płynności finansowej w związku
z wystąpieniem w gospodarstwie rolnym w 2022 r. szkód spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi. Warunkiem otrzymania pomocy finansowej była bowiem konieczność przedłożenia kopii faktur potwierdzających sprzedaż produktów rolnych z gospodarstwa rolnego w okresie od dnia 01.01.2021 r. do dnia 30.09.2022 r. Skarżący nie spełnił tego warunku, ponieważ nie złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Nakle n/Notecią w terminie do dnia 30.11.2022 r. żadnych dokumentów potwierdzających sprzedaż produktów rolnych w wymaganym okresie i tym samym nie wykazał, że w okresie od dnia 01.01.2021 r. do dnia 30.09.2022 r. dokonał sprzedaży produktów rolnych z gospodarstwa w wysokości co najmniej 5 000 zł brutto. Wobec tego w realiach niniejszej sprawy nie został spełniony warunek do udzielenia pomocy finansowej określony w ww. § 13zs ust. 2 pkt 4 rozporządzenia.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. podkreślił, że stosownie do § 13zs ust. 4 ww. rozporządzenia, skarżący powinien do dnia 30.11.2022 r. złożyć Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w Nakle n/Notecią prawidłowo wypełniony
i kompletny wniosek o udzielenie pomocy finansowej. Do dnia 30.11.2022 r. powinny zostać również złożone przez producenta dokumenty potwierdzające sprzedaż produktów rolnych, o czym stanowi § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W myśl § 3 ust. 2 rozporządzenia zmieniającego, w przypadku niezłożenia w terminie do dnia 30.11.2022r. dokumentów potwierdzających sprzedaż produktów rolnych, nie przyznaje się pomocy,
o której mowa w § 13zs ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r.
Wobec powyższych przepisów prawa, które w sposób jednoznaczny określają termin na złożenie dokumentów potwierdzających sprzedaż produktów rolnych, jak również sposób postępowania organu w przypadku braku przedłożenia dokumentów w wymaganym terminie, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. stwierdził, że nie ma możliwości, aby uwzględnić odwołanie skarżącego i dołączone do niego dokumenty potwierdzające sprzedaż produktów rolnych w okresie od dnia 01.01.2021 r. do dnia 30.09.2022 r., a tym samym udzielić mu pomocy finansowej w zakresie wsparcia finansowego rodziny, której zagraża utrata płynności finansowej w związku
z wystąpieniem w gospodarstwie rolnym w 2022 r. szkód spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko skarżącego w kwestii tego, że w dniu [...] listopada 2022 r. złożył on w Biurze Powiatowym ARiMR w Nakle n/Notecią kompletny wniosek o udzielenie pomocy finansowej, ponieważ przepisy rozporządzenia nakładające na producentów obowiązek wykazania sprzedaży produktów rolnych z gospodarstwa
w okresie od dnia 01.01.2021 r. do dnia 30.09.2022 r. w wysokości co najmniej 5 000 zł brutto poprzez dołączenie do wniosku faktur bądź też innych dokumentów potwierdzających sprzedaż, weszły w życie w dniu 15.11.2022 r. W następstwie jednak zmiany przepisów rozporządzenia skarżący był zobowiązany do tego, aby złożyć
w Biurze Powiatowym ARiMR w Nakle n/Notecią w terminie do dnia 30.11.2022 r. dokumenty świadczące o spełnieniu przez niego warunku określonego w § 13zs ust. 2 pkt 4 rozporządzenia. Producent rolny nie wywiązał się z tego obowiązku podnosząc, że w czasie, w którym należało złożyć dokumenty, przebywał poza granicami kraju i tym samym nie był w stanie fizycznie dostarczyć dokumentów potwierdzających sprzedaż. Organ odwoławczy podkreślił, że powyższa okoliczność w żadnym wypadku nie zwalnia skarżącego z obowiązku złożenia wymaganych dokumentów. Producent rolny złożył
w dniu [...].11.2022 r. wniosek o udzielenie pomocy finansowej i winien mieć na uwadze, że w trakcie procedowania tego wniosku mogła zaistnieć konieczność złożenia wyjaśnień lub przedłożenia dodatkowej dokumentacji. Zarówno z akt rozpatrywanej sprawy, jak
i treści odwołania nie wynika jednak, aby skarżący upoważnił inną osobę do reprezentowania go w toczącym się postępowaniu przed Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR w Nakle n/Notecią na czas nieobecności w [...].
Organ zauważył również, że jak wynika z akt sprawy, po zmianie przepisów rozporządzenia, pracownik Biura Powiatowego ARiMR w Nakle n/Notecią dwukrotnie
(w dniach [...].11.2022 r. i [...].11.2022 r.) w trakcie rozmowy telefonicznej informował skarżącego o konieczności dostarczenia faktur lub innych dokumentów potwierdzających sprzedaż produktów rolnych w wymaganym okresie na kwotę co najmniej 5 000 zł. Na fakt telefonicznej rozmowy z pracownikiem ARiMR producent wskazał również
w odwołaniu od decyzji. Skarżący miał zatem przed dniem [...].11.2022 r. wiedzę odnośnie tego, że złożony przez niego w dniu [...].11.2022 r. wniosek o udzielenie pomocy finansowej wymaga dodatkowego uzupełnienia (przedłożenia dokumentów) z uwagi na zmianę przepisów rozporządzenia, a brak przedłożenia dokumentów będzie skutkował odmową przyznania pomocy. Pomimo tego skarżący nie dostarczył do Biura Powiatowego ARiMR w Nakle n/Notecią do dnia 30.11.2022 r. żadnych dokumentów, które potwierdzałyby spełnienie przez niego wymogu określonego w § 13zs ust. 2 pkt 4 rozporządzenia.
Organ odwoławczy nie podzielił również pozostałych zarzutów naruszenia przepisów k.p.a. zawartych w odwołaniu.
W złożonej do tut. Sądu skardze, skarżący zarzucił podanie nieprawdy
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do dat obowiązywania rozporządzenia, terminów naboru wniosków, zmiany rozporządzenia i wysokości pomocy. Skarżący stwierdził, że skoro prawidłowy wniosek złożył w dniu [...] listopada, to zmiany rozporządzenia dokonane po tym terminie jego nie dotyczą, tym bardziej, że w chwili obowiązywania nowych przepisów nie było go na terenie kraju, zaś jego wyjazd "nie był wyjazdem rekreacyjnym, lecz próbą podjęcia zatrudnienia, aby poprawić swoją sytuację materialną". Skarżący dodał, że jest czynnym rolnikiem od 1989 r. i posiada dokumenty na zakup materiału siewnego, nawozów, środków ochrony roślin oraz sprzedaży
z gospodarstwa. Sprzedaje również ziemiopłody bezpośrednio zaprzyjaźnionym rolnikom. Skarżący zażądał od organu, aby w razie rozprawy dostarczył do Sądu informację o pomocy przyznanej mu na każdy złożony wniosek, w tym wykorzystania pomocy de minimis.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2023 r. skarżący podtrzymał w całości swoją skargę. Podniósł, że ma prawo do jawnego rozpatrzenia sprawy przez niezależny i niezawisły Sąd bez zbędnej zwłoki zgodnie z Konstytucją RP. Podkreślił, że "Brak numeru PESEL "powoda" nie zakazuje prowadzenia postępowania albo nadania biegu sprawie". Zauważył, że w czerwcu 2022 r. oficjalnie podano informację o zawieszeniu zagrożenia epidemiologicznego. Skarżący stwierdził, że skoro ARiMR działa niezgodnie z prawem administracyjnym, mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego i karnego. Strona podniosła, że [...] listopada 2022 r. złożyła wniosek zgodnie z obowiązującym na ten dzień prawem. Skarżący wniósł o przeprowadzenie jawnej rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna. Zgodnie z regulacjami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.)
i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023, poz. 259), dalej: "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady- związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd stwierdził naruszenie przez organy przepisów postępowania, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z akt sprawy wynika, że skarżący ubiegał się o uzyskanie wsparcia finansowego rodziny na zasadach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r.
w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187 ze zm.) z powodu szkód spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi (suszą), jakie wystąpiły w prowadzonym przez niego gospodarstwie rolnym w 2022 r. Powodem negatywnych dla wnioskodawcy decyzji był brak dołączenia do wniosku - w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. - kopii faktur lub innych dokumentów, które potwierdziłyby określony poziom sprzedaży produktów rolnych, tj. co najmniej 5 000 zł. Skarżący uważał, że w dacie złożenia wniosku wymóg złożenia dokumentów (w tym faktur) nie obowiązywał, a zatem nie ciążył na nim taki obowiązek.
Nie jest sporne, że wniosek o przyznanie pomocy finansowej skarżący złożył [...] listopada 2022 r. W stanie prawnym obowiązującym tego dnia pomoc, o której mowa
w § 13zs rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w zakresie wsparcia finansowego rodzin, której zagraża utrata płynności finansowej w związku z wystąpieniem w gospodarstwie rolnym w rozumieniu przepisów o podatku rolnym szkód spowodowanych wystąpieniem w 2022 r., w tym suszy, wprowadzona na mocy rozporządzenia nowelizującego Rady Ministrów z 13 października 2022 r. (Dz. U. poz. 2117) i obowiązująca od 15 października 2022 r., mogła być przyznana rodzinie:
1) w skład której wchodzą osoby pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące,
2) w której co najmniej jedna osoba prowadzi gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym,
3) w której co najmniej jednej osobie został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Pomoc ta była przyznawana jednemu członkowi rodziny, któremu został nadany numer identyfikacyjny, na jego wniosek, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji. Wniosek należało złożyć na formularzu opracowanym przez Agencję, do 15 listopada 2022 r. Powinien on spełniać wymagania określone w § 13zs ust. 6 rozporządzenia. Należało do niego dołączyć kopię protokołu oszacowania szkód, wydruk protokołu oszacowania szkód albo kalkulacji oszacowania szkód, zgodę współwłaściciela gospodarstwa rolnego na przyznanie pomocy wnioskodawcy.
Nie jest sporne, że powyższe warunki Wnioskodawca spełniał.
Jednak przed rozpoznaniem wniosku, dwukrotnie zmianie ulegał stan prawny. Pierwsze zmiany wprowadzono rozporządzeniem Rady Ministrów z 14 listopada 2022 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 2315), drugie rozporządzeniem Rady Ministrów z 21 listopada 2022r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 2399).
Rozporządzeniem z 14 listopada 2022 r. wprowadzono wymóg, aby wnioskodawca wykazał sprzedaż produktów rolnych z gospodarstwa rolnego, o którym mowa w pkt 2,
w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 30 września 2022 r., w wysokości co najmniej 5 000 zł brutto (dodany w § 13zs w ust. 2 pkt 4), co powinno nastąpić poprzez przedłożenie kopii faktur potwierdzających sprzedaż (dodany w § 13zs ust. 7 pkt 4). W § 2 rozporządzenia z 14 listopada 2022 r. postanowiono, że do postępowań wszczętych i niezakończonych należy stosować przepisy w brzmieniu znowelizowanym, natomiast w § 3 ust. 1 wyznaczono termin do przedłożenia faktur do 23 listopada 2022 r.
Z kolei w rozporządzeniu z 21 listopada 2022 r. dopuszczono potwierdzenie sprzedaży także innymi dokumentami niż faktury, a ponadto wydłużono termin ich przedłożenia do 30 listopada 2022 r. W § 2 rozporządzenia z 21 listopada 2022 r. postanowiono, że do postępowań wszczętych i niezakończonych należy stosować przepisy w brzmieniu znowelizowanym. W § 3 ust. 2 obu rozporządzeń nowelizujących postanowiono, że nieprzedłożenie kopii faktur lub innych dokumentów skutkuje nieprzyznaniem pomocy.
Wymienione akty wykonawcze (rozporządzenia) Rada Ministrów wydawała na podstawie art. 4 ust. 6 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2157; aktualna publikacja – Dz. U. z 2023 r. poz. 1199). Zgodnie z tą delegacją ustawową, Radzie Ministrów powierzono określenie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji zadań Agencji wymienionych w ust. 1 tego artykułu, w tym warunki i tryb udzielania wsparcia w ramach tych zadań, mając na względzie priorytety polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi i rynków rolnych oraz efektywne wykorzystanie środków finansowych. Jak zasadnie zauważył WSA
w Rzeszowie w wyroku z dnia 25 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Rz 141/23 należy mieć na uwadze, że zgodnie z obowiązującą Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Jak natomiast wynika z art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. W postępowaniach tych – stosownie do art. 10a ust. 1a tej ustawy - organ: 1) stoi na straży praworządności, 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów
i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Z powyższego wynika zatem, że o ile rozporządzenie Rady Ministrów może określać warunki i tryb udzielania wsparcia, to nie może jednak ingerować w materię ustawową,
w szczególności w przepisy zawarte w art. 10a ustawy o Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa oraz w Kodeksie postępowania administracyjnego. Wobec tego, w okolicznościach takich, jak przedstawione wyżej, wskutek zmiany stanu prawnego, którym wprowadzono dodatkowe warunki ubiegania się o udzielenie wsparcia finansowego, które nie były przewidziane w dniu złożenia przez skarżącego wniosku, organ I instancji powinien był, przy uwzględnieniu art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, skierować do wnioskodawcy wezwanie o uzupełnienie podania niespełniającego wymagań określonych w przepisach prawa. Regulacji tej
w postępowaniu przed organami Agencji bowiem nie wyłączono. Przeprowadzone (dwie) przez pracownika Biura Powiatowego Agencji telefoniczne rozmowy z wnioskodawcą, udokumentowane notatką służbową z [...] listopada 2022 r., wymagania tego nie spełniają. Sąd dostrzega, że kontakt telefoniczny ze stroną postępowania nie jest wykluczony,
a taki sposób załatwienia sprawy został nawet dopuszczony w art. 14 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednak organ powinien mieć na uwadze, że odnośnie do wniosku inicjującego postępowanie obowiązany jest procedować w trybie uzupełnienia podania określonym w art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozporządzenie nie może zmieniać zasad postępowania określonych w ustawie, w tym terminów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, zaś organy Agencji, jak wszystkie organy państwa, obowiązuje zasada legalizmu wyrażona wprost w art. 7 Konstytucji RP, powtórzona w art. 10a ust. 2 pkt 1 ustawy
o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Skoro wnioskodawca obowiązany był dostarczyć dodatkowe dokumenty, a tego nie uczynił, to powinien zostać przez organ zastosowany instrument w postaci pisemnego wezwania, w którym doszłoby do zakreślenia wnioskodawcy ustawowego terminu, nie krótszego niż 7 dni (zob. art. 64 § 2 K.p.a.) do uzupełnienia podania oraz opatrzenia go rygorem: nie przyznania pomocy
w razie niewypełnienia tego obowiązku.
Należy mieć na uwadze, że terminy określone w rozporządzeniach z 14 listopada 2022 r. i 21 listopada 2022 r., na przedłożenie faktur lub innych dokumentów, o którym mowa w § 13zs ust. 7 pkt 4 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r., nie mogły zmodyfikować dyspozycji art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ regulacja taka nie służyłaby wykonaniu delegacji z art. 4 ust. 6 i 7 ustawy o Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa, a w kontekście art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego pozostawałaby w sprzeczności z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.
Jeszcze raz zaznaczyć należy, że Sąd dostrzega, iż w aktach administracyjnych znajduje się notatka z [...] listopada 2022 r. sporządzona przez pracownika Agencji, a dotycząca rozmów telefonicznych, które miały mieć miejsce w dniach [...] i [...] listopada 2022 r. Zauważyć jednak należy, że nawet przekazanie takiej informacji nie oznacza wypełnienia warunków wezwania z art. 64 k.p.a. Co więcej musi być wyznaczony termin co najmniej 7-dniowy na uzupełnienie braków i określony rygor niespełnienie obowiązków. W tym przypadki taka informacja telefoniczna nie czyni zadość wymogom z art. 64 k.p.a. Ponadto, z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że skutek doręczenia został przewidziany dla doręczeń pocztowych (por. art. 44 § 4 K.p.a.) oraz elektronicznych (art. 39[4] k.p.a. i art. 42 ustawy z 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych).
Do powyższego należy dodać, że wobec zmiany stanu prawnego, która mogła okazać się dla wnioskodawcy zaskakująca, organy przy załatwianiu sprawy indywidualnej powinny kierować się zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą lojalności państwa wobec obywatela, która znalazła wyraz także w dyspozycji art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak zaś podkreślał Trybunał Konstytucyjny np.
w wyroku z 21 czerwca 2010 r. sygn. P.26/10, adresatami zasady wynikającej z art. 2 Konstytucji RP są wszystkie organy władzy publicznej, zarówno tworzące, jak i stosujące prawo. Zasada lojalności państwa wobec obywatela ściśle wiąże się z bezpieczeństwem prawnym jednostki. Wyraża się ona w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, "by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy
w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz w przekonaniu, iż jego działania podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem będą także w przyszłości uznawane przez porządek prawny".
Zdaniem Sądu dokonana po wpływie wniosku zmiana przepisów prawa nakładająca dodatkowe i istotne obowiązki dołączenia opisanych dokumentów stwarzała po stronie organu obowiązek poinformowania o tym wnioskodawcy i umożliwienia mu tym samym uzupełnienia wniosku. Zauważyć należy, że pierwsze rozporządzenie Rady Ministrów (z dnia 14 listopada 2022 r., Dz. U. z 2022 r., poz. 2315) zmieniające rozporządzenie poprzez wprowadzenie wymogu dołączenia do wniosku kopii faktur potwierdzających sprzedaż weszło w życie 15 listopada 2022 r. Rozporządzeniem tym wydłużono też termin składania wniosków (do 23 listopada) oraz zobowiązano osoby, które już wniosek złożyły do dołączenia kopii faktur w tym samym terminie. Kolejnym rozporządzeniem zmieniającym terminy wydłużono do 30 listopada 2022r.
Doszło zatem do takiego stanu, w którym określono pierwotnie termin składania wniosków do 15 listopada 2022 r. Skarżący dotrzymując tego terminu złożył wniosek [...] listopada 2022 r., spełniając wymogi określone przepisami prawa na ten dzień. Skarżący pozostawał więc w uzasadnionym przekonaniu – po analizie odpowiednich dla wnioskowanej pomocy przepisów prawa – że sprostał formalnym wymogom wniosku.
W ostatnim dniu terminu – [...] listopada 2022 r. doszło do wprowadzenia znaczących zmian w formalnych wymogach wniosku, albowiem dodany zostaje nowy obowiązek, którego wypełnienie warunkuje możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku.
Zdaniem Sądu zaniechanie w takim przypadku skierowania pisemnego wezwania do skarżącego i jednocześnie obciążenie ujemnymi konsekwencjami wnioskodawcy – spowodowanymi zmianą przepisów rozporządzenia, narusza art. 8 k.p.a. Stosowania tego przepisu (art. 8 k.p.a.) nie wyłącza natomiast art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zgodnie z treścią art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej. Zasada zaufania obywateli ma na celu nie tylko kształtować etykę administrowania (będącą także elementem zasady dobrej administracji), ale również ma pozwolić na uniknięcie tworzenia sytuacji procesowych, które są dla stron zaskakujące, niedogodne, wskazują na zmienność ocen faktów lub uprawnień, powodują powstanie nierówności ich pozycji w postępowaniu bez należytego uzasadnienia w stanie faktycznym lub prawnym sprawy. Jakkolwiek zasada ta nie ma charakteru jednorodnego, to z przepisu art. 8 k.p.a. rekonstruuje się zasadę wiarygodności działania organu prowadzącego postępowanie oraz zasadę ochrony zaufania obywatela do organów państwa.
Strona nie może być – tym bardziej już po wszczęciu postępowania administracyjnego – zaskakiwana nowymi rozwiązaniami prawnymi, bez możliwości dostosowania swoich zachowań do nowego stanu prawnego. Nie jest przy tym wystarczające przyjęcie, że są to przepisy prawa powszechnie obowiązującego, z którymi strona mogła się zapoznać. W niniejszej sprawie zastosowanie przez organ administracji przepisów rozporządzenia zmieniającego spowodowało niekorzystne dla skarżącego skutki. Zarzucono mu niekompletność wniosku wynikającą z niezłożenia kopii faktur lub innych dokumentów potwierdzających sprzedaż produktów z gospodarstwa. Taki obowiązek nie spoczywał natomiast na stronie w dniu złożenia wniosku, dlatego należało umożliwić skarżącemu dopełnienie tego obowiązku poprzez skorzystanie z instytucji wezwania z art. 64 k.p.a.
Uwzględniając te okoliczności, tut. Sąd stwierdza, że w realiach sprawy wnioskodawca nie powinien ponieść negatywnych konsekwencji złożenia załączników do wniosku – po terminie. Tym samym, okoliczność niezłożenia przez skarżącego kopii faktur lub innych dokumentów do [...] listopada 2022 r., nie mogła skutkować odmową przyznania wnioskowanej pomocy z powodu uchybienia wymogom formalnym wniosku.
Pomimo obowiązywania § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia zmieniającego, w realiach sprawy Sąd odmawia jego zastosowania w zakresie wyłącznie terminu, mając na uwadze: chronologię zdarzeń, w tym złożenie wniosku [...] listopada 2022 r., wprowadzenie zmian 15 i 23 listopada 2022 r., a zatem już w toku trwającego postępowania administracyjnego oraz zaniechanie ze strony organu pisemnego wezwania do uzupełnienia wniosku
o załączone dokumenty w terminie co najmniej 7-dniowym, czyli celem poinformowania go o nowych – nieznanych na dzień wszczęcia postępowania – obowiązkach, których spełnienie warunkowało przyznanie wnioskowanej pomocy.
W powyższym zakresie tut. Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w wyrokach WSA w Kielcach z dnia 7 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Ke 195/23 i z 13 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Ke 223/23).
Organ ponownie rozpoznając wniosek strony uwzględni ocenę prawną dokonaną przez tut. Sąd. Tym samym dokona merytorycznej analizy wniosku strony wraz
z dołączonymi dokumentami w dniu [...] grudnia 2022 r. Sąd dostrzega, że takie postępowanie organu było wynikiem zapisów rozporządzeń zmieniających, stąd nie można organowi zarzucić rażącego naruszenia prawa. Skarżący nie może być też zwolniony z obowiązku przedłożenia faktur lub innych dokumentów mających potwierdzać sprzedaż produktów rolnych w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 30 września 2022 r. w wysokości co najmniej 5 000 zł brutto. Od tego obowiązku skarżący nie jest zwolniony. Niemniej jednak wniosek podlega merytorycznemu rozpoznaniu, pomimo niezłożenia kopii faktur lub innych dokumentów w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 25 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Rz 141/23).
Sąd obecnie nie przesądza czy skarżącemu przysługuje pomoc, czy nie, lecz stwierdza, że odmowa nie może być uzasadniona naruszeniem terminu – 30 listopada 2022 r. –
w zakresie złożenia wymaganych dokumentów.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że postępowanie organów stanowiło naruszenie art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i przy uwzględnieniu art. 135 p.p.s.a. wymagało uchylenia decyzji organów obu instancji.
O kosztach postępowania Sąd postanowił stosownie do art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie obejmuje zwrot przez organ na rzecz skarżącego wpisu od skargi
w kwocie [...]zł.