I SA/Bd 714/22

I SA/Bd 714/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Szulc /przewodniczący/
Joanna Ziołek
Urszula Wiśniewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art 33 par 1 pkt 5 i 6 lit b
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 października 2022 r. nr 560500/651/2022-RED-WO-1304/FC/ZARZ-P2 w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu [...] r. M. P. (dalej: "Skarżący", "Strona") złożył pismo,
w którym wskazał na brak wymagalności obowiązku w związku z rozłożeniem na raty należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia. Tym samym, zdaniem Strony, postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec niego, na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] nie powinno mieć miejsca. Dodatkowo wskazano na wykonanie obowiązku w całości.
W dniu [...] r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. jako organ egzekucyjny zawiesił, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...], postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. jako wierzyciel po przeanalizowaniu dokumentów stanowiących podstawę prowadzonego wobec Skarżącego postępowania egzekucyjnego oddalił zarzuty postanowieniem z [...] r. W uzasadnieniu tego postanowienia Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wskazał na prawidłowość podjętych czynności oraz ustosunkował się do podniesionych przez Stronę zarzutów. W wyniku wniesionego zażalenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. dokonał ponownej analizy kwestii zawarcia umowy oraz zasadności wszczęcia egzekucji i uznał, że należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń nie zostały rozłożone na raty, zatem prowadzone wobec Strony postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte prawidłowo. Wobec tego postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie z [...] r.
W wyniku wniesionej przez Stronę skargi wyrokiem z 21 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 269/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżone postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z [...] r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Sądu merytoryczne rozpoznanie sprawy nie było możliwe z uwagi na wątpliwości co do trybu załatwienia wniesionego przez Skarżącego zarzutu. Sąd wskazał na kwestie sprzeczności co do wydanego postanowienia przez ZUS jako wyłącznie wierzyciela, a treścią tytułu wykonawczego wskazującego Dyrektora Oddziału ZUS jako organ egzekucyjny.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy postanowienie z [...] r. o oddaleniu zarzutu Skarżącego w sprawie braku wymagalności obowiązku w przypadku rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej oraz wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części w związku z wszczętym przeciwko niemu postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...].
W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 33 § 1 ustawy
z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022r., poz. 479 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), w brzmieniu obowiązującym od [...] r., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Wobec tego podmiotem właściwym do rozpatrzenia zarzutu jest wierzyciel, co stanowi istotną zmianę w stosunku do dotychczasowego stanu prawnego, zgodnie z którym organem właściwym do rozpatrzenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej był organ egzekucyjny, a rola wierzyciela ograniczała się zasadniczo do zajęcia stanowiska w sprawie wniesionego środka egzekucyjnego. W obowiązującym stanie prawnym to właśnie wierzyciel odpowiada za właściwe ustalenie egzekwowanego obowiązku, jego wymagalności oraz wykonania. To wierzyciel ponosi odpowiedzialność za stosowanie ulg w zakresie wykonania obowiązku i prawidłową identyfikację zobowiązanego. Wreszcie organ egzekucyjny wszczyna egzekucję na jego wniosek. Stąd zasadne jest powierzenie rozstrzygnięcia zarzutu opartego na nowych podstawach właśnie wierzycielowi.
Organ podał, że pośredni tryb wniesienia zarzutu jest kolejną konsekwencją zmiany organu właściwego do rozpoznania i rozstrzygnięcia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut jest bowiem wnoszony do wierzyciela, ale za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Zakład zauważył, że przyjęte rozwiązanie ma istotne znaczenie z punktu widzenia ochrony interesów zobowiązanego, bowiem wniesienie zarzutu może wywołać skutek w postaci zawieszenia prowadzonego przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego. Wniesienie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej bezpośrednio do wierzyciela prowadziłoby do opóźnienia zawieszenia postępowania, co z uwagi na podejmowanie czynności egzekucyjnych mogłoby w sposób niekorzystny wpłynąć na sytuację prawną zobowiązanego.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych zgodnie z obowiązującym stanem prawnym
w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym może występować zarówno w roli wierzyciela, jak i dłużnika zajętej wierzytelności, ale także dyrektor oddziału ZUS może być organem egzekucyjnym w granicach określonych przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Żadna z wymienionych form działania nie została ograniczona przez ustawodawcę po zmianie przepisów ustawy.
Wykonując zalecenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wyjaśnił, że działając jako wierzyciel przeanalizował ponownie dokumenty stanowiące podstawę prowadzonego wobec Skarżącego postępowania egzekucyjnego. Na tej podstawie wierzyciel ponownie rozpatrzył wniesione przez Stronę zarzuty.
Organ podał, że w związku z wydaną [...] r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją zobowiązującą Stronę do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rehabilitacyjnego w wysokości [...] zł. Skarżący wystąpił
o rozłożenie tej należności na raty. Pismem z [...] r. Zakład wezwał Stronę do przedłożenia dokumentów pozwalających na ocenę możliwości finansowania spłaty należności. Korespondencja została doręczona [...] r. W zawiadomieniu tym poinformowano również o obowiązku zawiadomienia Zakładu o każdej zmianie adresu, pod rygorem uznania skutku prawnego doręczenia pism pod dotychczasowym adresem.
Pismem z [...] r., Zakład powiadomił Skarżącego o wyrażeniu zgody na udzielenie ulgi, jednocześnie przesłał mu projekt umowy nr [...]
o rozłożenie na raty należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia, celem podpisania i odesłania w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania. Zawiadomienie zawierało pouczenie o braku możliwości zawarcia umowy, jeżeli nie zostanie ona odesłana we wskazanym przez Zakład terminie. Korespondencja została przesłana na wskazany przez Skarżącego we wniosku adres: ul. [...], 87-100 T. i doręczona [...] r. Tym samym termin na doręczenie do ZUS podpisanych przez Skarżącego dwóch egzemplarzy umowy nr [...] upływał [...] r.
Z uwagi na niedoręczenie dwóch egzemplarzy podpisanej przez Stronę umowy
w wyznaczonym przez ZUS terminie, pismem z [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. poinformował Skarżącego, że odstępuje od zawarcia umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia. Korespondencja została doręczona [...]. dorosłemu domownikowi - P. C.-P.. Z powodu nieuregulowania wspomnianych należności sprawa została przekazana do przymusowego dochodzenia. W dniu [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. Inspektorat we [...] jako wierzyciel skierował do Skarżącego upomnienie egzekucyjne nr [...] Korespondencja została skierowana na nowy adres Skarżącego wykazany w zgłoszeniu do ubezpieczeń ZUS ZZA z [...] r. przez płatnika składek, C. M. S., tj. ul. [...], 87-100 T. i doręczona [...] r. dorosłemu domownikowi - P. C.-P..
Pismem z [...] r. Skarżący wystąpił do Zakładu o nieodstępowanie od umowy ratalnej nr [...], jednocześnie załączył podpisane dwa egzemplarze tej umowy. P. Zakład odstąpił już od podpisania ww. umowy (o czym Skarżący został poinformowany ww. pismem z [...] r.) i nie miał możliwości jej przywrócenia, pismo zostało potraktowane jako nowy wniosek o raty.
Pismem z [...] r. Skarżący został poinformowany o wyrażeniu zgody na rozłożenie zadłużenia na 8 rat. Jednocześnie Zakład przesłał Stronie projekt nowej umowy nr [...] o rozłożeniu na raty należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia, celem podpisania i odesłania w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania. Zawiadomienie zawierało pouczenie o braku możliwości zawarcia umowy w przypadku nieodesłania jej we wskazanym przez Zakład terminie. Organ wyjaśnił, że korespondencja zawierająca ww. zawiadomienie oraz dwa egzemplarze projektu umowy nr [...] została skierowana za pośrednictwem Poczty Polskiej na nowy adres Strony (wskazany również przez Skarżącego w piśmie
z [...] r.), tj. ul. [...], T.. Przesyłka została zwrócona do Zakładu [...] r.
Organ zauważył, że pierwsza, nieudana próba doręczenia korespondencji zawierającej zawiadomienie Zakładu oraz 2 egzemplarze projektu umowy nastąpiła [...] r. Przesyłkę, awizowaną powtórnie [...] r., uznano za doręczoną w trybie art. 44 ustawy z dnia [...] r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a."), [...] r. Tym samym termin na doręczenie do ZUS podpisanych dwóch egzemplarzy umowy nr [...] upływał [...] r. Pismem z [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. poinformował Skarżącego, że z uwagi na niedoręczenie dwóch egzemplarzy podpisanej umowy, stanowiącej załącznik do pisma Zakładu z [...] r., w wyznaczonym przez Zakład terminie, odstępuje od zawarcia umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia.
Odnosząc się do podnoszonej przez Skarżącego w zażaleniu kwestii dotyczącej ponownego podpisywania "nowej umowy", podczas gdy umowa była już przez niego podpisana organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 78 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm., dalej: "k.c.") do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. Organ podkreślił, że w sprawie nie doszło do podpisana umowy o rozłożeniu na raty należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia - potwierdzeniem tego jest również fakt, że Skarżący nie otrzymał umowy podpisanej przez Zakład jako wierzyciela - umowa bowiem nie została zawarta.
Organ wskazał, że [...] r. do Zakładu wpłynęło pismo Skarżącego,
w którym poinformował o odesłaniu umowy [...] r. W odpowiedzi Zakład ponownie poinformował Stronę, że umowa nr [...] nie została zawarta, ponieważ nie doręczono jej do Zakładu w obowiązującym terminie. W piśmie tym Zakład powtórnie poinformował też o podjętych na korzyść Strony działaniach mających na celu objęcie zadłużenia nowa umową. Mimo to i tym razem o braku możliwości jej zawarcia przesądził fakt nieodesłania jej przez Skarżącego do Zakładu w obowiązującym terminie. Korespondencję skierowano na aktualny adres Strony.
Tym samym, w ocenie organu, w sprawie nie wystąpiła przesłanka braku wymagalności obowiązku w związku z rozłożeniem na raty spłaty należności pieniężnej, określona wart. 33 § 2 pkt 6 lit. b u.p.e.a.
Odpowiadając na zawarty w zażaleniu zarzut niezasadnego wygenerowania kosztów egzekucyjnych z uwagi na to, że obowiązek został przez Skarżącego spełniony i na tę okoliczność wniesiony został zarzut określony w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. organ wyjaśnił, że wobec braku spłaty zadłużenia, [...] r. Zakład wystawił tytuł wykonawczy o numerze [...] oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej o numerze [...]. Korespondencja została doręczona Stronie [...] r. Egzekucję wobec Skarżącego wszczął, jako organ egzekucyjny, Dyrektor Oddziału ZUS w T., na podstawie art. 19 § 4 u.p.e.a. W dniu [...] r., po wszczęciu postępowania egzekucyjnego oraz wszczęciu egzekucji administracyjnej, Skarżący uregulował częściowo należność przysługującą ZUS. Nie opłacił jednak kosztów postępowania egzekucyjnego, w tym kosztów upomnienia, opłaty manipulacyjnej, wydatków egzekucyjnych i opłaty egzekucyjnej. Organ wyjaśnił, że upomnienie zostało doręczone w dniu [...] r., wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło z dniem wystawienia tytułu wykonawczego tj. w dniu [...]., natomiast wszczęcie egzekucji nastąpiło z dniem doręczenia tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu tj. w dniu [...]. W świetle powyższych okoliczności organ uznał, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka w postaci braku wymagalności obowiązku w przypadku rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, określona w art. 33 § 2 pkt 6 lit. b u.p.e.a., obowiązek nie został również spełniony w całości lub w części – art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Ponadto, zdaniem organu, postępowanie egzekucyjne i egzekucja zostały wdrożone prawidłowo, co uzasadnia naliczenie w/w kosztów postępowania egzekucyjnego.
Organ zauważył, że zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej - [...], zawiera informację o wysokości naliczonych kwot opłaty manipulacyjnej, wydatków egzekucyjnych i opłaty egzekucyjnej oraz podstawach prawnych i sposobach ich naliczenia. Zawiadomienie Skarżący odebrał [...]., a zatem przed dokonaniem wpłaty.
Zgodnie zaś z art. 34b u.p.e.a. nie umarza się postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. (wygaśnięcie obowiązku w całości lub w części), zaistniałej po wszczęciu tego postępowania, jeżeli koszty egzekucyjne powstałe przed dniem zaistnienia tej przyczyny oraz koszty upomnienia nie zostały wyegzekwowane, zapłacone lub umorzone.
Skargę na powyższą decyzję złożył M. P., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.
1) art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 123 ustawy z dnia [...]. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U z 2021 r. poz. 423 ze zm. dalej "u.s.u.s.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwieniu sprawy, w tym niewyjaśnienie czy pierwsze awizo kolejne dotyczące przesyłki listowej poleconej, zawierające dwa egzemplarze umowy, w ogóle dotarło do adresata, wobec oświadczenia Skarżącego o nieotrzymaniu żadnego awiza i podniesieniu przez Skarżącego, że na skutek rotacji pracowników Poczty Polskiej S.A. i stosunkowo krótkiego zamieszkiwania przy ul. [...], miał miejsce problem z prawidłowym doręczaniem przesyłek, w tym awiza, co skutkowało błędnym uznaniem przez ZUS, że miało miejsce doręczenie przesyłki w trybie art. 44 § 1 k.p.a., a finalnie błędne że Skarżący nie zastosował się do warunków ratalnej spłaty należności pieniężnej, podczas gdy jedyną umowę jaką otrzymał odesłał za pismem z dnia [...] r.;
2. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 78 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy, przez brak uwzględnienia żądania Skarżącego o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka B. C., podczas gdy okoliczność czy Skarżący w ogóle otrzymał jakiekolwiek awizo dotyczące przesyłki zawierającej kolejną umowę - błąd procedury awizacji, miało istotne znaczenie dla sprawy;
3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w szczególności brak możliwości wypowiedzenia się Skarżącemu co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań, tym samym uniemożliwienie stronie w pełni skutecznej obrony swych praw, podczas gdy Skarżący, o czym organ wiedział, pozostawał w uzasadnionym przeświadczeniu, że podpisując i wysyłając umowę o rozłożeniu na raty należności o numerze 560500/00465/21 i braku reakcji ze strony ZUS spełnił warunki rozłożenia na raty należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń;
4. naruszenie art. 8 k.p.a. w zw. z art. 84 ust. 8b u.s.u.s., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez naruszenie zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów (ZUS) polegające na nad wyraz formalistycznym podejściu do zawierania umowy z ZUS o rozłożeniu na raty należności i konieczności według ZUS dwukrotnego podpisywania umowy w przypadku, gdy umowa o rozłożenie na raty należności została w istocie podpisana przez Skarżącego i zawarta, przy zapisie ustawowym, iż dla spraw dotyczących rozłożenia na raty należności ustawodawca przewidział tylko formę umowy, a nie formę pisemną umowy, co skutkowało błędnym ustaleniem, że do zawarcia umowy nie doszło, a finalnie przyjęciu zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego
i wygenerowaniu kosztów (tj. opłaty manipulacyjnej, wydatków egzekucyjnych, opłaty egzekucyjnej);
5. naruszenie art. 9 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez naruszenie zasady udzielania informacji stronie polegającej na niepoinformowaniu przez organ o potraktowaniu podpisanej umowy przez Skarżącego jako nowego wniosku o rozłożeniu należności na raty, co skutkowało wprowadzeniem Skarżącego w błąd co do okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy;
6. naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 ppkt b u.p.e.a. w zw. z art. 84 ust. 8b u.s.u.s. w zw. z art. 78 k.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że do zawarcia umowy nie doszło i w konsekwencji przyjęcie, że nie doszło do rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, podczas gdy ZUS oraz Skarżący złożyli zgodne oświadczenia woli, co do praw i obowiązków, tym samym zachowana została forma umowna określona w art. 84 ust. 8b u.s.u.s.
7. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych podczas gdy, mając na względzie wskazane uchybienia dokonane przez wierzyciela ZUS postanowienie z dnia [...] r. winno zostać uchylone, a podniesione zarzuty uwzględnione.
W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia
w całości oraz o rozważenie uchylenia decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia [...]. Skarżący ustosunkował się do odpowiedzi na skargę udzielonej przez organ i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie. Podkreślił, że organ nierzetelnie przedstawia stan faktyczny sprawy. Skarżący podniósł, że nie negował doręczenia przesyłki pisma z dnia [...] r., natomiast konsekwentnie neguje doręczenie pisma z dnia [...] r., które według organu było dwukrotnie awizowane. Skarżący odesłał podpisaną umowę w dwóch egzemplarzach, co, jak sam organ w trakcie postępowania przyznał było potraktowane jako nowy wniosek o rozłożenie należności na raty. Odesłanie umów nastąpiło za pismem z dnia [...] r. Brak reakcji ZUS zostało uznane przez Skarżącego jako załatwienie sprawy. Pismo organu z dnia [...] r. o niedostarczeniu umów zaskoczyło Skarżącego, bowiem Skarżący umowy wysłał, jednakże nie pozostał w tej sprawie bierny, ponieważ pismem z dnia [...] r. złożył wyjaśnienia. Na powyższe ZUS w żaden sposób nie zareagował, a także nie wyprowadził Skarżącego z błędu. Skarżący podkreślił, że w piśmie z dnia [...] r. organ nie poinformował, że chodzi o nową umowę o rozłożenie należności na raty, Skarżący pozostawał zatem w przekonaniu, że dopełnił formalności.
Ponadto Skarżący przywołał art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV- 2 (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 201) zgodnie z którym nieodebranych pism podlegających doręczeniu za potwierdzeniem odbioru przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, których termin odbioru określony w zawiadomieniu o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru przypadał w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, nie można uznać za doręczone w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii oraz przed upływem 14 dni od dnia zniesienia tych stanów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a). Wskazać należy, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019r., sygn. akt II OSK 1867/17).
W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa w stopniu który skutkuje koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa była przedmiotem kontroli tut. Sądu, który wyrokiem z dnia 21 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 269/22 uchylił wydane poprzednio postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia [...]. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sąd uznał bowiem, że nie było możliwe merytoryczne rozpoznanie sprawy z uwagi na wątpliwości co do trybu załatwienia wniesionego zarzutu. Według Sądu istnieje sprzeczność między treścią zaskarżonego postanowienia, w którym organ występuje wyłącznie w roli wierzyciela rozpoznającego zgłoszone zarzuty, a treścią tytułu wykonawczego, który wskazuje choćby w części J pkt 1, że jest także organem egzekucyjnym. Tym samym kwestia ta wymagała wyjaśnienia. W poddanym obecnie kontroli Sądu orzeczeniu organ wyraźnie wskazał, iż działa w sprawie jako wierzyciel uprawniony do rozstrzygnięcia zarzutów zgłoszonych przez dłużnika. Zgodnie bowiem z art. 34 § 2 u.p.e.a. to wierzyciel wydaje postanowienie, w którym rozstrzyga wniesiony zarzut. Stosownie do art. 34 § 3 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie. W świetle zmienionych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych tj. art. 83c ust. 1a u.s.u.s. do postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez ZUS jako wierzyciela na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepis art. 83 ust. 4 u.s.us. stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Oznacza to, że od takiego postanowienia strona może złożyć do Prezesa ZUS zażalenie w terminie 7 dni, a organ odwoławczy rozpatruje zażalenie zobowiązanego na postanowienie wierzyciela w sprawie zarzutu na zasadzie art. 138 k.p.a.
Przechodząc do kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach sprawy, a zatem zgłoszonych przez Skarżącego zarzutów, to w ocenie Sądu organ prawidłowo uznał iż nie są one zasadne.
Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych sprawy wynika, że egzekucja administracyjna została wszczęta w dniu doręczenia Stronie zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej oraz tytułu wykonawczego dotyczącego spornych należności tj. [...]. Należy zaznaczyć, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest odmiennym pojęciem niż wszczęcie egzekucji administracyjnej. Zagadnienie to przesądził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 marca 2011 r. o sygn. akt II UK 307/10 (dostępne w Bazie Orzeczeń, sn.pl/orzecznictwo), zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne wszczynane jest wcześniej niż sama egzekucja. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje w dniu doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym, a jeśli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym - w dniu wystawienia przezeń tytułu wykonawczego (art. 61 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą zaistnienia jednego z wymienionych w art. 26 § 5 u.p.e.a. zdarzeń, tj. doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego albo doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W tym stanie rzeczy, trzeba przyjąć, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sprawie nastąpiło w dniu [...] r., natomiast egzekucja administracyjna – w dacie doręczenia Skarżącemu tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej.
Zgodnie z art. 33 § 2 pkt 6) u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Skarżący podnosi w zarzutach w sprawie egzekucji administracyjnej, że organ wszczął postępowanie egzekucyjne w sytuacji zawarcia umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia, kiedy umowa pomiędzy nim a wierzycielem obowiązywała. Ponadto wskazał, że obowiązek co do spłaty należności został spełniony, bowiem w dniu [...]. uregulował całą należność. Tak sformułowane zarzuty niewątpliwie odpowiadają treści art. 33 § 2 pkt 6) lit. b) oraz pkt 5 u.p.e.a.
Nie mniej przedłożone Sądowi akta sprawy administracyjnej nie wskazują, że doszło do zawarcia umowy ratalnej. Przeczy temu organ a z okoliczności powoływanych przez Skarżącego nie wynika aby podpisał i odesłał organowi umowę w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania. Tymczasem, jak słusznie argumentuje organ skutki prawne w zakresie toku egzekucji administracyjnej nie wiążą się z samym wnioskiem o rozłożenie zaległości na raty, lecz dopiero z zawarciem układu ratalnego, co wprost wynika z treści ww. art. 33 § 2 pkt 6) lit. b) u.p.e.a.
Nie budzi wątpliwości Sądu iż brak jest podstaw prawnych do zaakceptowania stanowiska Skarżącego, że doszło do zawarcia umowy ratalnej pomimo niezachowania 7 dniowego terminu na odesłanie podpisanej umowy. Nieodesłanie podpisanej umowy w wyznaczonym terminie oznacza, iż Zakład odstępuje od zawarcia umowy. Przekonanie Skarżącego, że może w każdym czasie taką podpisaną umowę przesłać nie jest uzasadnione w żaden sposób. Organ w sposób jednoznaczny określił w jakim terminie będzie związany ofertą zawarcia umowy ratalnej (7 dni od dnia otrzymania przez zobowiązanego dwóch egzemplarzy umowy do podpisu) i w świetle art. 66 § 2 k.c. z upływem tego terminu oferta wygasła. Nie doszło zatem do rozłożenia należności na raty, a zarzut nadmiernego formalizmu ze strony organu nie znajduje potwierdzenia w obowiązujących regulacjach. Również druga oferta zawarcia umowy ratalnej nie została przyjęta przez Skarżącego. Nie odebrał on bowiem przesyłki zawierającej dwa egzemplarze umowy ratalnej do podpisu i nie odesłał ich w wyznaczonym terminie. Wprawdzie Strona twierdzi, że doręczenie nie było awizowane, bowiem żadne z awiz nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej, co jest - zdaniem Skarżącego - wynikiem błędów Poczty Polskiej S.A., słusznie jednak organ wskazuje, że okoliczność powołana przez Stronę nie mogłaby stanowić podstawy do zakwestionowania doręczenia zastępczego, bowiem zostało on dokonane i opisane stosownie do wymogów art. 44 § 1 k.p.a. Wobec powyższego należy uznać za bezzasadne zarzuty naruszenia art. 8 k.p.a. w zw. z art. 84 ust. 8b u.s.u.s., a także naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 ppkt b u.p.e.a. i art. 78 k.c.
Nie mogą odnieść zamierzonego skutku podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7, art. 9, art. 77, art. 75, art. 78, albowiem dotyczą one braku wyjaśnienia (zdaniem Strony) okoliczności doręczenia Skarżącemu przesyłki zawierającej dokument umowy o rozłożenie na raty i awizowania tej przesyłki. Sąd wskazuje, że zarzuty skargi dotyczące skuteczności doręczeń innych pism niż objęte zarzutami w egzekucji administracyjnej nie podlegają ocenie Sądu w granicach tej sprawy. Na marginesie już zatem Sąd wskazuje, odnosząc się do treści pisma procesowego Skarżącego z dnia [...]., że powołany w tym piśmie art. 98 ustawy z dnia [...]. oprócz zacytowanego przez Stronę § 1 zawiera również § 2. Zgodnie zatem z art. 98 § 2 przepisu ust.1 nie stosuje się do: (...) pkt 4. przesyłek wysyłanych do ani wysyłanych przez:
a) Sądy i Trybunały
b) Prokuraturę i inne organy ścigania
c) Komornika sądowego
d) Organ administracji publicznej.
W ocenie Sądu wierzyciel prawidłowo ocenił także zarzut braku wymagalności z uwagi na uregulowanie całości należności w dniu [...]. W przedmiotowej sprawie upomnienie doręczono [...] r., wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło z dniem wystawienia tytułu wykonawczego, tj. w dniu [...]., natomiast wszczęcie egzekucji nastąpiło z dniem doręczenia Skarżącemu tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu , tj. w dniu [...] r. Ponieważ nie wystąpiła przesłanka braku wymagalności obowiązku w przypadku rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, określona w art. 33 § 2 pkt 6 lit. b u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne i egzekucja były w pełni uzasadnione. Tym samym zgodnie z obowiązującymi przepisami Skarżący jest zobowiązany do opłacenia również kosztów upomnienia, opłaty manipulacyjnej, wydatków egzekucyjnych i opłaty egzekucyjnej. Zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej [...] zawiera informację o wysokości naliczonych kwot opłaty manipulacyjnej, wydatków egzekucyjnych i opłaty egzekucyjnej oraz podstawach prawnych i sposobach ich naliczenia. Zawiadomienie dłużnik odebrał [...] r. zatem przed dokonaniem wpłaty. Zgodnie zaś z art. 34b u.p.e.a. nie umarza się postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 33 § 2 pkt 5 (wygaśnięcie obowiązku w całości albo części), zaistniałej po wszczęciu tego postępowania, jeżeli koszty egzekucyjne powstałe przed dniem zaistnienia tej przyczyny oraz koszty upomnienia nie zostały wyegzekwowane, zapłacone lub umorzone. Skoro zatem nie doszło w sprawie do zawarcia układu ratalnego, to objęte tytułem egzekucyjnym należności były wymagalne i nieopłacone na dzień wszczęcia zarówno postępowania egzekucyjnego jak i egzekucji administracyjnej. Czyni to zarzuty Strony niezasadnymi, natomiast zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
W ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie także zarzuty naruszenia zasad ogólnych postępowania art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. Podkreślić należy, iż z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, iż ustawodawca nakazuje stosowanie przepisów k.p.a. jedynie odpowiednio, a nie wprost. Powoduje to konieczność uwzględnienia specyfiki postępowania egzekucyjnego, która wyraża się przede wszystkim w jego przymusowym charakterze oraz w szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków. Oznacza to, że podczas toczącego się postępowania egzekucyjnego należy w każdym przypadku szczegółowo rozważyć możliwość zastosowania określonych zasad jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego. Pełne i nieograniczone stosowanie wszystkich zasad ogólnych k.p.a. na gruncie postępowania egzekucyjnego prowadziłoby do bezskuteczności egzekucji.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił w całości