I SA/Bd 713/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi S. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu spółki S. Sp. z o.o. za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2016 r. Organy podatkowe ustaliły, że spółka posiadała zaległości podatkowe, egzekucja z jej majątku okazała się bezskuteczna, a skarżący pełnił funkcję członka zarządu w okresie powstania zaległości. Organy uznały również, że nie zaszły przesłanki egzoneracyjne, w tym brak było podstaw do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki we właściwym czasie. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej oraz KPA, w tym błędną wykładnię przesłanek egzoneracyjnych i lakoniczne uzasadnienie decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając istotne uchybienia proceduralne. Głównym powodem uchylenia było zaniechanie przez organy podatkowe zbadania odpowiedzialności drugiego członka zarządu (prezesa zarządu M. S.) oraz brak udokumentowanych działań w tym kierunku, co stanowi naruszenie uchwały NSA I FPS 4/08. Sąd wskazał również na wadliwość postępowania dowodowego w zakresie analizy negatywnych przesłanek odpowiedzialności, w szczególności na bezpodstawne oddalenie wniosków dowodowych skarżącego dotyczących jego faktycznego odsunięcia od prowadzenia spraw spółki i braku dostępu do dokumentacji. Sąd podkreślił, że pojęcie 'pełnienia obowiązków' w art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej powinno być rozumiane jako rzeczywiste wykonywanie funkcji, a nie tylko formalne piastowanie stanowiska.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWskazuje na konieczność kompleksowego badania odpowiedzialności wszystkich członków zarządu oraz na znaczenie faktycznych okoliczności przy ocenie przesłanek egzoneracyjnych członka zarządu.
Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności solidarnej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, z uwzględnieniem uchybień proceduralnych organów podatkowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ podatkowy prawidłowo orzekł o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, nie badając jednocześnie odpowiedzialności pozostałych członków zarządu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy dopuścił się istotnego uchybienia procesowego, nie badając odpowiedzialności drugiego członka zarządu (prezesa zarządu) i nie dokumentując żadnych działań w tym kierunku, co jest sprzeczne z uchwałą NSA I FPS 4/08.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że organ podatkowy ma obowiązek prowadzić postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe wobec wszystkich osób mogących ponosić taką odpowiedzialność. Zaniechanie zbadania odpowiedzialności drugiego członka zarządu stanowi naruszenie tego obowiązku.
Czy okoliczności faktyczne, takie jak odsunięcie od prowadzenia spraw spółki, brak dostępu do dokumentacji i wykonywanie wyłącznie prac fizycznych, mogą stanowić przesłankę egzoneracyjną zwalniającą członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ podatkowy wadliwie zanalizował przesłanki negatywne odpowiedzialności, bezpodstawnie odrzucając wnioski dowodowe skarżącego i nie badając, czy skarżący faktycznie miał możliwość 'pełnienia obowiązków' członka zarządu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że pojęcie 'pełnienia obowiązków' w art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej odnosi się do rzeczywistego wykonywania funkcji, a nie tylko formalnego piastowania stanowiska. Organ powinien zbadać, czy skarżący faktycznie miał możliwość wpływania na sprawy spółki, a nie jedynie opierać się na jego formalnym statusie członka zarządu.
Czy organ podatkowy prawidłowo ustalił brak przesłanek egzoneracyjnych po stronie członka zarządu, w szczególności w zakresie obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość?
Odpowiedź sądu
Sąd nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie z powodu stwierdzonych uchybień proceduralnych, ale wskazał na potrzebę ponownego zbadania tej przesłanki w kontekście faktycznych możliwości działania członka zarządu.
Uzasadnienie
Chociaż organy podatkowe uznały, że spółka była niewypłacalna i nie złożono wniosku o upadłość, sąd zaznaczył, że ocena tej przesłanki powinna uwzględniać rzeczywiste możliwości działania członka zarządu.
Przepisy (26)
Główne
O.p. art. 116 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis ten zawiera pozytywne i negatywne (egzoneracyjne) przesłanki przeniesienia odpowiedzialności na członków zarządu spółek kapitałowych.
O.p. art. 116 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Nakłada na organ podatkowy obowiązek prowadzenia postępowania w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. wobec wszystkich osób mogących ponosić taką odpowiedzialność.
O.p. art. 116 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Określa przesłanki pozytywne (zaległości podatkowe, bezskuteczność egzekucji) i negatywne (egzoneracyjne) odpowiedzialności członków zarządu.
O.p. art. 116 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.
O.p. art. 116 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Odpowiedzialności tej nie ponosi członek zarządu, który udowodni, że: 1) zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości lub 2) wskazał mienie spółki, z którego egzekucja może być prowadzona.
Pomocnicze
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy jest obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
O.p. art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Umożliwia rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w określonych sytuacjach.
p.p.s.a. art. 3 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania sądowego.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zasady zwrotu kosztów postępowania.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Prawo upadłościowe art. 11 § ust. 1a
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
Definiuje niewypłacalność jako utratę zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych.
Prawo upadłościowe
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
Wykładnia pojęcia 'właściwego czasu' do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
k.s.h. art. 208 § § 2
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych
Prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki przez każdego członka zarządu.
O.p. art. 51 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Definicja zaległości podatkowej.
O.p. art. 52
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zaległości powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
O.p. art. 96 § ust. 9
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Podstawa do uchylenia numeru identyfikacji podatkowej.
u.p.t.u. art. 96 § ust. 9
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Podstawa do uchylenia numeru identyfikacji podatkowej.
u.p.t.u.
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Podatek od towarów i usług.
K.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie uczestnika postępowania do władzy publicznej.
K.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena materiału dowodowego według zasad logiki i doświadczenia życiowego.
K.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
K.p.a. art. 138 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozstrzygnięcia organu odwoławczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organy podatkowe obowiązku zbadania odpowiedzialności drugiego członka zarządu (prezesa zarządu). • Wadliwa analiza przesłanek egzoneracyjnych, w tym nieuwzględnienie faktycznych możliwości działania członka zarządu i błędne oddalenie wniosków dowodowych. • Naruszenie przepisów KPA dotyczących prowadzenia postępowania i uzasadniania decyzji.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów podatkowych o bezskuteczności egzekucji z majątku spółki i braku przesłanek do zgłoszenia wniosku o upadłość (nie zostały w pełni zbadane przez sąd z powodu uchybień proceduralnych).
Godne uwagi sformułowania
organ podatkowy ma obowiązek prowadzenia postępowania w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. wobec wszystkich osób mogących ponosić taką odpowiedzialność • pojęcie 'pełnienia obowiązków' powinno być rozumiane jako rzeczywiste wykonywanie funkcji, a nie tylko formalne piastowanie stanowiska • nie można lekceważyć tego, że w postępowaniu karnym mogło dojść do zgromadzenia materiału dowodowego istotnego z punktu widzenia sprawy odpowiedzialności Skarżącego
Skład orzekający
Jarosław Szulc
przewodniczący
Halina Adamczewska-Wasilewicz
sędzia
Agnieszka Olesińska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność kompleksowego badania odpowiedzialności wszystkich członków zarządu oraz na znaczenie faktycznych okoliczności przy ocenie przesłanek egzoneracyjnych członka zarządu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności solidarnej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, z uwzględnieniem uchybień proceduralnych organów podatkowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są uchybienia proceduralne organów podatkowych i jak ważne jest badanie faktycznych okoliczności, a nie tylko formalnych wpisów, przy ocenie odpowiedzialności członków zarządu.
“Członek zarządu unika odpowiedzialności za długi spółki dzięki błędom urzędników. Kluczowe znaczenie ma faktyczne pełnienie funkcji.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.