I SA/Bd 713/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2005-02-15
NSApodatkoweWysokawsa
VATpodatek od towarów i usługrozliczenie podatkowepodatek naliczonyfakturyduplikaty fakturkradzież dokumentacjioszacowanie sprzedażyOrdynacja podatkowaPrawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika w sprawie dotyczącej prawidłowości rozliczenia podatku VAT za 2000 rok, uznając, że brak wymaganych dokumentów uniemożliwia odliczenie podatku naliczonego.

Sprawa dotyczyła skargi H. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku VAT za 2000 rok. Podatnikowi zarzucono nieujawnienie części sprzedaży i zawyżenie podatku naliczonego, argumentując to kradzieżą dokumentacji. Organ podatkowy oszacował sprzedaż na podstawie przychodu z PIT-36, co zostało zakwestionowane. Po ponownym postępowaniu, organy podatkowe ustaliły zobowiązanie VAT na podstawie dostępnych faktur sprzedaży i zakupów, odrzucając odliczenia z powodu braku oryginałów lub duplikatów faktur. Sąd administracyjny uznał skargę za niezasadną, potwierdzając prawidłowość rozliczeń organów podatkowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę H. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2000 roku. Podstawą sporu były nieprawidłowości w rozliczeniu VAT, polegające na nieujawnieniu całości sprzedaży i nieprawidłowym wykazaniu podatku naliczonego. Podatnik argumentował kradzieżą dokumentacji, co uniemożliwiło mu przedłożenie dowodów. Organy podatkowe, po rozszerzeniu kontroli i ponownym postępowaniu, oszacowały sprzedaż i podatek należny, odrzucając odliczenia podatku naliczonego z powodu braku wymaganych faktur lub ich duplikatów. Sąd administracyjny, analizując zebrany materiał dowodowy i przepisy prawa, uznał skargę za niezasadną. Sąd podkreślił, że brak wymaganych dokumentów (faktur lub ich duplikatów) uniemożliwia skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego, niezależnie od kradzieży dokumentacji. Podkreślono również, że przekazanie towarów handlowych na własne potrzeby, po odliczeniu podatku naliczonego, podlega opodatkowaniu jako sprzedaż. Sąd odrzucił również argumentację o niezgodności przepisów krajowych z VI Dyrektywą VAT, wskazując na brak jej stosowania w odniesieniu do okresu rozliczeniowego 2000 roku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, brak wymaganych dokumentów (oryginałów faktur lub ich duplikatów) uniemożliwia skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego, nawet w przypadku kradzieży dokumentacji.

Uzasadnienie

Przepisy ustawy o VAT oraz Ordynacji podatkowej wymagają posiadania oryginałów faktur lub ich duplikatów w momencie odliczenia podatku naliczonego. Ciężar udowodnienia przesłanek do odliczenia spoczywa na podatniku, a przepisy nie przewidują zwolnienia z tego obowiązku w przypadku kradzieży.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.t.u.i.p.a. art. 2 § ust.3 pkt 2

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Opodatkowaniu podlega przekazanie przez podatnika towarów oraz świadczenie usług na potrzeby osobiste podatnika (...) a także zatrudnionych przez niego pracowników oraz byłych pracowników.

u.p.t.u.i.p.a. art. 19 § ust.1 i 2

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Podatnik ma prawo obniżyć kwotę podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług wynikającą z faktur stwierdzających ich nabycie. Podstawą do odliczenia jest prawidłowo wystawiony oryginał faktury lub duplikat.

o.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej - organy podatkowe podejmują niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

o.p. art. 187 § par.1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej - organ podatkowy obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

o.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów - organ podatkowy ocenia na podstawie własnego przekonania, jakie dowody mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeśli uzna ją za niezasadną.

Pomocnicze

u.p.t.u.i.p.a. art. 7 § ust. 3

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Czynności przekazania towarów na potrzeby osobiste byłyby zwolnione od podatku tylko w sytuacji gdy podatnik nie pomniejszył podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy zakupie lub imporcie towarów przekazanych lub zużytych w ramach tych czynności.

rozp. MF z 22.12.1999 art. 52 § par.52

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Podatnik jest obowiązany przechowywać dokumenty (faktury, duplikaty) przez okres 5 lat, aby wykazać, że obniżenie podatku miało podstawę w posiadanych fakturach.

rozp. MF z 22.12.1999 art. 6 § ust. 1 pkt 9

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Obowiązek podatkowy z tytułu sprzedaży ustalany jest z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zaskarżona decyzja ulega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak posiadania przez podatnika oryginałów faktur lub ich duplikatów w momencie odliczenia podatku naliczonego stanowi podstawę do odmowy odliczenia. Przekazanie towarów handlowych na własne potrzeby, po odliczeniu podatku naliczonego, podlega opodatkowaniu VAT. Przepisy VI Dyrektywy VAT nie miały zastosowania do rozliczeń za rok 2000.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego oparta na kradzieży dokumentacji jako podstawie do odliczenia podatku naliczonego mimo braku faktur. Zarzuty dotyczące dowolnej oceny dowodów przez organy podatkowe. Argumentacja o niezgodności przepisów krajowych z VI Dyrektywą VAT w kontekście rozliczeń za rok 2000.

Godne uwagi sformułowania

Podatek od towarów i usług ma być podatkiem neutralnym Ciężar udowodnienia przesłanek do obniżenia podatku należnego o naliczony spoczywa na podatniku. Przepisy ustawy ani wydanych do niej aktów wykonawczych nie przewidują zwolnienia podatnika w wypadku kradzieży od obowiązku udokumentowania w sposób opisany wyżej prawa do obniżenia podatku należnego o określoną kwotę podatku naliczonego.

Skład orzekający

Leszek Kleczkowski

przewodniczący

Jerzy Bortkiewicz

członek

Urszula Wiśniewska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że brak wymaganych dokumentów (faktur, duplikatów) uniemożliwia odliczenie VAT, nawet w przypadku kradzieży. Potwierdzenie opodatkowania VAT przekazania towarów handlowych na własne potrzeby po odliczeniu VAT naliczonego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego z 2000 roku, ale zasady dotyczące dokumentowania odliczeń VAT pozostają aktualne. Brak zastosowania VI Dyrektywy VAT do okresu przed akcesją Polski do UE.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje fundamentalne zasady rozliczania VAT, szczególnie w kontekście braku dokumentacji i odpowiedzialności podatnika. Jest to ważny precedens dla praktyków prawa podatkowego.

Kradzież dokumentów VAT nie usprawiedliwia braku odliczenia podatku naliczonego – kluczowe orzeczenie sądu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 713/04 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2005-02-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jerzy Bortkiewicz
Leszek Kleczkowski /przewodniczący/
Urszula Wiśniewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
art,2 ust.3 pkt 2,art.19 ust.1 i 2
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Dz.U. 1999 nr 109 poz 1245
par.52
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art.122,art.187 par.1, art.191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kleczkowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz, asesor sądowy Urszula Wiśniewska (spr.), Protokolant Sarah Sobecka – Kucharczyk, po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi H. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2000 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] Nr [...] określającą H. P. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2000r.
W uzasadnieniu wskazano, na dotychczasowy przebieg postępowania. Urząd Skarbowy we W. przeprowadził u H. P. kontrolę w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2000r . Stwierdzone za ten miesiąc, w oparciu o dokumenty, nieprawidłowości w rozliczeniu podatku VAT polegające na nie uwzględnieniu w deklaracji VAT-7 całości sprzedaży oraz nie wykazaniu z tego tytułu podatku spowodowały potrzebę rozszerzenia kontroli na pozostałe miesiące od stycznia do grudnia 2000r.
Za ten okres H. P. nie przedłożył jednak żadnej dokumentacji związanej z prowadzoną działalnością, argumentując to faktem kradzieży stosownej dokumentacji w nocy z dnia 23 na 24 listopada 2002r. Wobec braku dokumentacji organ podatkowy pierwszej instancji wykorzystał do oszacowania sprzedaży dane w zakresie przychodu wynikające z zeznania podatkowego PIT-36 za 2000r znacznie przewyższające wysokość obrotu ustalonego z deklaracji VAT-7 za poszczególne miesiące. W oparciu o te dane dokonał stosownego rozliczenia podatku VAT za poszczególne miesiące 2000r, które zawarł w decyzji [...] z dnia [...] . Rozstrzygnięcie to zostało decyzją organu odwoławczego nr [...] z dnia [...] uchylone i przekazane do ponownego rozpatrzenia.
W pierwotnym postępowaniu – w związku z nie przeprowadzeniem postępowania w zakresie podatku dochodowego za 2000r - nie można było uznać za niepodważalną wielkość przychodu wykazaną w zeznaniu podatkowym PIT-36. Kwota ta stanowiła zaś podstawę oszacowania a faktycznie podwyższenia do tej wysokości obrotu za 2000r. Wobec powyższego istniała konieczność uzupełnienia dowodów w postępowaniu dotyczącym zobowiązania w podatku VAT za poprzednie i następne okresy rozliczeniowe, co mogło mieć bezpośredni wpływ na określenie zobowiązania za 2000r. Zaszła też potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wpływu na wysokość przychodu za 2000r i obrotu za poszczególne miesiące tego roku znacznych zakupów towarów mających wg urzędu skarbowego charakter handlowy.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił ustalić, że H. P. nie zadeklarował do opodatkowania podatkiem od towarów i usług części sprzedaży dokonanej w okresie od stycznia do grudnia 2000r oraz zawyżył kwotę podatku naliczonego w okresie objętym postępowaniem w związku z brakiem faktur VAT potwierdzających prawo do odliczenia. Organ podatkowy pierwszej instancji prowadząc ponownie postępowanie w dniu 04 czerwca 2004r. dodatkowo przesłuchał podatnika jako stronę postępowania. H. P. zeznał, iż dokumentacja dotycząca całego okresu prowadzonej przez niego działalności, w tym i ta z 2000r, została skradziona i do dnia przesłuchania nie została odnaleziona. Złożył także wyjaśnienia odnośnie sposobu wykorzystania zakupionych towarów takich jak olej opałowy lekki, olej silnikowy superol CB50, olej superol CC40, olej przekładniowy ,olej mixol, płyn hamulcowy, płyn Petrygo, gaz propan butan, węgiel. Wyjaśnił również, iż różnica między przychodem wykazanym w zeznaniu PIT-36 za 2000r. a obrotem wykazanym w deklaracjach VAT- 7 za 2000r. wynikła z faktu zawyżenia przychodów dla potrzeb przedłużenia kredytu w banku [...]. Na tę okoliczność udostępnił dokumenty jakie złożył w banku tj. zeznanie PIT-36 za 2000r z wykazanym przychodem w kwocie [...] zł oraz uzyskane z urzędu skarbowego zaświadczenie Nr [...] z dnia [...] o wykazanym w zeznaniu dochodzie w kwocie [...] zł. Organ pierwszej instancji uznał, iż ustalenia te wykluczają możliwość wykorzystania wielkości zeznanego przychodu do określenia podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług. W związku z tym do rozliczenia podatku należnego przyjęto wartości wynikające z pozyskanych od kontrahentów już w trakcie pierwotnego postępowania przez organ podatkowy pierwszej instancji faktur sprzedaży oraz faktur dotyczących zakupów powiększonych o marżę. W oparciu o tak zgromadzone dowody ustalono podstawę opodatkowania za okres od stycznia do lutego oraz od kwietnia do grudnia 2000r. Podstawę opodatkowania za m-c marzec 2000r przyjęto wyłącznie na podstawie zebranych dokumentów źródłowych.
W zakresie sprzedaży złomu objętego 22% stawką VAT wartość podstawy opodatkowania przyjęto w wysokości wynikającej z faktur VAT dokumentujących jego sprzedaż, zgromadzonych w postępowaniu podatkowym. Obowiązek podatkowy ustalono na podstawie § 6 ust 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U Nr 109, poz. 1245 ze zm.) tj. z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty.
Ustalając obrót z tytułu sprzedaży, wykorzystania na własne potrzeby olejów opałowego i silnikowych superol i miksol, podstawę opodatkowania przyjęto w oparciu o faktury VAT dokumentujące zakup tych towarów, z których podatek naliczony został w całości przez podatnika oraz urząd odliczony w poszczególnych miesiącach 2000r.
W zakresie obrotu gazem propan butan ustalenia podstawy opodatkowania dokonano w oparciu o faktury zakupu stanowiące podstawę odliczenia podatku naliczonego przy czym mając na uwadze treść zeznania podatnika z dnia 04 czerwca 2004r. do oszacowania obrotu z tytułu handlu gazem przyjęto najniższą cenę zakupu wynikającą z faktur zakupu gazu oraz średnią marżę 3,5 % zeznaną przez stronę stosowaną przy sprzedaży towarów handlowych.
Podstawę opodatkowania w zakresie handlu węglem ustalono w oparciu o przedłożone przez stronę duplikaty faktur VAT na jego zakup, które również w całości zostały przyjęte po stronie podatku naliczonego. Z uwagi na fakt iż H. P. nie był w stanie określić jaką część przeznaczył na własne potrzeby a jaką na cele handlowe, do ustalenia wartości sprzedaży węgla przyjęto, że sprzedaż ta nastąpiła najpóźniej w miesiącu grudniu 2000r. po cenie zakupu netto.
Wartość sprzedaży w stawkach 0%, 3%, 7% oraz zwolnionej, w związku z tym, iż w trakcie postępowania podatkowego nie zgromadzono żadnych dowodów dokumentujących obrót objęty tymi stawkami za okres od stycznia do lutego oraz od kwietnia do grudnia 2000r, przyjęto w wartościach wykazanych przez skarżącego w złożonych deklaracjach VAT - 7 za te miesiące. Z informacji uzyskanej od podatnika oraz z materiałów dowodowych uzyskanych w toku kontroli za miesiąc marzec 2000r. będących podstawą ustalenia wartości sprzedaży w niższych stawkach, stwierdzono, iż wykazana w deklaracjach VAT-7 wartość sprzedaży zwolnionej, opodatkowanej stawkami 0%, 3%, 7% dotyczyła obrotu takimi towarami jak pasze, cement, nawozy sztuczne, zboże.
W zakresie podatku naliczonego strona nie przedstawiła wszystkich faktur VAT bądź duplikatów faktur VAT, które pozwoliłyby w całości na potwierdzenie wartości podatku naliczonego rozliczonego w deklaracjach VAT- 7 składanych za poszczególne miesiące 2000r. W związku z tym uznano, iż w części w jakiej podatek wykazany w deklaracji nie znalazł odzwierciedlenia w fakturach VAT bądź w duplikatach faktur nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego.
Powyższe ustalenia zawarto w decyzji organu pierwszej instancji Nr [...] z dnia [...].
W odwołaniu wnosząc o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia podniesiono, iż decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego we W. przyjmuje wartość sprzedaży złomu w wysokości ustalonej w postępowaniu w oparciu o dokumenty. Sprzedaż ta została rozliczona w poszczególnych miesiącach zgodnie z datą powstania obowiązku podatkowego przy czym zaznaczono, że "wartość sprzedaży zadeklarowana jest niższa od wykazanej w sumie w deklaracjach podatkowych." W związku z tym w ocenie strony, aby wartość tę podnieść w sposób dogodny dla organu podatkowego posłużono się nieścisłością w zeznaniach dotyczącą przeznaczenia kupowanych towarów w tym głownie oleju opałowego.
Zakwestionowano stanowisko organu pierwszej instancji dotyczące odmowy prawa do odliczenia podatku naliczonego z powodu braku faktur bądź ich duplikatów. Według podatnika w deklaracjach wykazano rzeczywiste wartości podatku naliczonego, które miały odzwierciedlenie w dniu rozliczenia w posiadanych dokumentach źródłowych. Brak tych dokumentów w trakcie prowadzenia postępowania podatkowego nie może przesądzać o pozbawieniu prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z tych dokumentów. Podkreślono jednocześnie, iż odtworzenie całej dokumentacji zakupu przy dużej ilości transakcji jest niemożliwe.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w B. wskazał, iż do określenia podstawy opodatkowania sprzedaży towarów (poza złomem) organ podatkowy pierwszej instancji przyjął faktury zakupu oraz duplikaty faktur zakupu, które zostały dostarczone przez stronę już w trakcie pierwotnego postępowania podatkowego. Podatek naliczony wynikający z tych faktur został uwzględniony przez organ podatkowy przy obniżeniu podatku należnego określonego zaskarżoną decyzją bowiem przedstawiono je temu organowi jako dotyczące prowadzonej działalności gospodarczej. Będąc rolnikiem ryczałtowym podatnik nie mógł bowiem rozliczać podatku naliczonego od nabywanych towarów i usług związanych z gospodarstwem rolnym .
Organ odwoławczy podkreśla, że skoro w odwołaniu podatnik potwierdził fakt zakupu oleju do suszenia własnych plonów bez udokumentowania fakturami VAT, to organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że przedstawione jako dowody faktury zakupu z naliczonym podatkiem VAT odzwierciedlają zakup towarów handlowych, które były przedmiotem czynności z art. 2 ustawy o VAT (w tym usługi suszenia na rzecz okolicznych rolników indywidualnych). Jednocześnie zauważono, iż organy podatkowe nie negują, iż olej mógł być używany do maszyn i samochodów, a gaz na cele socjalne pracowników. Brak jednak jakiejkolwiek inwencji strony w odtworzeniu dokumentów uniemożliwiało odmienną ich ocenę. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej skoro w zeznaniu z dnia 04 czerwca 2004r. strona określiła w jakim stopniu (w procentach) dokonywała sprzedaży tych towarów, a w jakim wykorzystywała na potrzeby własne (poza działalnością gospodarczą) to w chwili obecnej bezpodstawnie kwestionuje ustalenia organu w tym zakresie, nie przedstawiając ze swej strony żadnych dowodów, które podważyłyby przyjęty sposób rozliczenia podatku należnego. Organ odwoławczy nie zgadza się również z zarzutem, iż przesłuchania dokonano w sposób niestaranny nie zadając oczekiwanych przez podatnika pytań.
W odniesieniu do podniesionych w odwołaniu argumentów dotyczących podatku naliczonego stwierdzono, iż na mocy art. 19 ust. l i 2 ustawy o podatku od towarów i usług podatnik ma prawo obniżyć kwotę podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług wynikającą z faktur stwierdzających ich nabycie. Podstawą do odliczenia określonej kwoty podatku naliczonego jest prawidłowo wystawiony oryginał faktury lub w wyniku zaginięcia lub zniszczenia oryginału-duplikat faktury wystawiony przez sprzedawcę na podstawie znajdującej się u niego kopii faktury. Aby dokonać pomniejszenia podatku należnego o naliczony podatnik musi w dniu pomniejszenia posiadać oryginały lub duplikaty faktur. W niniejszej sprawie podatnik nie posiadał określonych faktur, na podstawie których dokonał pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony i nie wykazał duplikatami części tych faktur, że zakup fakturowany został dokonany. Tym samym nie przedstawił dowodów, że w dniu obniżenia podatku należnego o podatek naliczony spełnił przesłanki z art. 19 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. A zatem jak podkreślił organ podatkowy podatnik nie wykazał, że miał podstawy do dokonania spornych odliczeń. Przepisy ustawy ani wydanych do niej aktów wykonawczych nie przewidują zwolnienia podatnika w wypadku kradzieży od obowiązku udokumentowania w sposób opisany wyżej prawa do obniżenia podatku należnego o określoną kwotę podatku naliczonego. Sam fakt wykazywania podatku naliczonego w deklaracji podatkowej za poszczególne miesiące nie stanowi wystarczającego dowodu na prawo do jego odliczenia, jeżeli brak jest dokumentów z których ten podatek wynika.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał ponadto, iż od podjęcia działań przez podatnika w zakresie odtworzenia skradzionej dokumentacji zależy zminimalizowanie skutków m in. w postaci utraty prawa do odliczenia podatku naliczonego ze skradzionych faktur nie potwierdzonych ich duplikatami.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucono decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. naruszenie art. 19 ustawy z dnia 08 stycznia 1993r o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U Nr 11 poz. 50 ze zm.) oraz art. 23 § 2, art. 122 i art. 187 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej.
W szczególności podniesiono, iż organ odwoławczy bezpodstawnie uznał argumenty podnoszone w odwołaniu za bezzasadne. Organ ten nie odniósł się też do szeregu zarzutów podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania ograniczając się wyłącznie do wskazania tych elementów, które w jego ocenie potwierdzały prawidłowość ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji.
Wskazano, iż w ocenie skarżącego stanowisko organu pierwszej instancji narusza prawo, bowiem opiera się na dowolnej interpretacji zdarzeń gospodarczych sprzecznych z dokumentami zgromadzonymi w postępowaniu.
Skarżący podnosi, iż zaskarżona decyzja przyjmuje wartość sprzedaży złomu w wysokości ustalonej w postępowaniu w oparciu o zebrane dokumenty. Sprzedaż ta została rozliczona w poszczególnych miesiącach zgodnie z datą powstania obowiązku podatkowego, a wartość wyliczonej sprzedaży jest niższa od wykazanej w sumie w deklaracjach podatkowych. W związku z tym aby wartość tę podnieść w sposób dogodny dla organu podatkowego posłużono się nieścisłością w zeznaniach skarżącego dotyczącą przeznaczenia kupowanych towarów w tym głównie oleju opałowego.
Podkreślono, iż obok działalności gospodarczej skarżący prowadził gospodarstwo rolne, posiadał suszarnie do suszenia płodów rolnych, więc zakupu oleju do suszarni dokonywał bez udokumentowania fakturami VAT, a jeżeli nawet zakup był dokumentowany fakturą VAT, nie była ona odliczana w deklaracji VAT-7. Natomiast w trakcie przesłuchania nie zadano pytania czy kupowany olej udokumentowany fakturami, zgromadzonymi w trakcie postępowania zużywany był przez stronę na własne cele i potrzeby. Zdaniem skarżącego nieścisłość ta ma zasadnicze znaczenie dla przyjęcia przez organ podatkowy do opodatkowania wartości zakupionego na faktury oleju opałowego.
Skarżący podniósł też, że nie zgadza się z opodatkowaniem oleju "superol" oraz węgla i gazu propan butan, wskazując na nieporozumienie wynikające z treści złożonego zeznania. Organ podatkowy bezpodstawnie przyjął bowiem, iż towary te zużyte zostały na potrzeby osobiste podatnika, gdy faktycznie wykorzystano je na potrzeby przedsiębiorstwa. Gdyby zatem przyjąć stanowisko decyzji za właściwe należałoby opodatkować jako przekazane na własne potrzeby zakupione ewidencje podatkowe, paliwa, prąd usługi telefoniczne. Bezprawne jest też zdaniem skarżącego żądanie odtwarzania bliżej nieokreślonych dokumentów dla udowodnienie zaistnienia określonych zjawisk.
W ocenie skarżącego organ podatkowy pierwszej instancji powinien określić podstawę opodatkowania i podatek należny jedynie do marca i października 2000r w których uprawdopodobnił ale nie udowodnił, iż nie zaewidencjonowano całej sprzedaży złomu.
Skarżący zakwestionował ponadto stanowisko organów podatkowych dotyczące odmowy prawa do odliczenia podatku naliczonego z powodu braku faktur bądź duplikatów faktur. Według strony w deklaracjach wykazano rzeczywiste wartości podatku naliczonego, które miały odzwierciedlenie w dniu rozliczenia w posiadanych dokumentach źródłowych. Brak tych dokumentów w toku prowadzenia postępowania podatkowego nie może przesądzać o pozbawieniu podatnika prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z tych dokumentów. Skarżący wskazuje, iż przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z 1999r. nie zawierają sankcji jakiej doszukały się w nich organy podatkowe. Nakładały one obowiązek odtworzenia dokumentacji zniszczonej, czy zgubionej nie ma tam jednak ani słowa o skutkach jakie wiążą się z nie odtworzeniem tejże dokumentacji. Podkreślono jednocześnie, iż odtworzenie całej dokumentacji zakupu przy dużej ilości transakcji jest niemożliwe. W przekonaniu strony prawodawcy dopuścili w tej sytuacji także inne dowody mogące co najmniej uprawdopodobnić wielkość podatku naliczonego do odliczenia.
Końcowo wskazano, iż również przepisy VI Dyrektywy VAT Unii Europejskiej nie przewidują pozbawienia podatnika prawa do odliczeń zapłaconego podatku naliczonego. Jedyną przesłanką braku takiego uprawnienia jest wykonywanie czynności zwolnionych z podatku VAT. W kontekście powyższego zasadom wynikającym z tej dyrektywy należałoby dać istotne miejsce w interpretowaniu norm prawa wewnętrznego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się zaś do zarzutu niezgodności krajowych przepisów podatkowych z przepisami VI Dyrektywy , Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, iż przedmiot sporu dotyczy rozliczenia podatku od towarów i usług za 2000r. podczas gdy Polska przystąpiła do Unii z dniem 1 maja 2004r. nie można zatem powoływać się na przepisy , którymi nie była związana.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § l pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze z zm.) wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd analizując ustalenia faktyczne, podstawę prawną decyzji oraz ocenę dowodów dokonaną przez organ podatkowy nie stwierdził naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Nie są zasadne zarzuty skarżącego dotyczące pomijania dowodów w postępowaniu, braku wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i dowolność tej oceny. W celu poczynienia ustaleń faktycznych organy podatkowe obu instancji podejmowały niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego realizując w ten sposób zasadę prawdy obiektywnej (art. 122, art. 187 § 1, art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa). Organ pierwszej instancji prowadził postępowanie podatkowe z wnikliwością, dokładnie i przejrzyście gromadził materiał dowodowy w sprawie wykazując dużą aktywność w uzyskiwaniu od kontrahentów skarżącego informacji o przeprowadzonych w 2001r. transakcjach i uzyskiwaniu stosownych duplikatów faktur, umożliwiał także stronie czynny udział w postępowaniu podatkowym na każdym jego etapie. W wyniku postępowania odwoławczego organ drugiej instancji zweryfikował ustalenia Naczelnika Urzędu Skarbowego we W. uchylając pierwotną decyzję i kierując sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując jednocześnie jakie zagadnienia należy wyjaśnić i w jakim zakresie uzupełnić materiał dowodowy.
W ocenie Sądu Dyrektor Izby Skarbowej dokonał wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału w tym znaczeniu, że uwzględnił wszystkie dowody przeprowadzone w tym postępowaniu a sformułowane wnioski powiązał w logiczną całość i oparł na właściwych podstawach prawnych. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie zachodziła również potrzeba dokonywania ustaleń na podstawie innych dowodów, skoro sam skarżący nie przejawił żadnej inicjatywy w kierunku uzyskiwania duplikatów faktur. Prawidłowo również organy podatkowe wskazały, jakimi przesłankami kierowały się wydając zaskarżone decyzje, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach tych decyzji.
Istota zarzutów podniesionych w skardze sprowadza się do zakwestionowania uznania za sprzedane towarów przekazanych na potrzeby własne podatnika a w konsekwencji opodatkowania ich podatkiem od towarów i usług.
Trafnie organ odwoławczy wskazał, iż zakup towarów które następnie zostały zużyte na potrzeby własne (np. olej opałowy, olej silnikowy na potrzeby prowadzonego gospodarstwa) udokumentowany został duplikatami faktur VAT, które zostały uwzględnione przy rozliczeniu podatku naliczonego. Skoro zaś nie zostały odsprzedane jako towary handlowe a zgodnie z treścią złożonego przez skarżącego zeznania z dnia 04 czerwca 2004r. (k-1382 do 1385 akt administracyjnych) wykorzystano je do prowadzonego gospodarstwa rolnego to podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT.
Zgodnie bowiem z treścią art. 2 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 08 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) opodatkowaniu podlega przekazanie przez podatnika towarów oraz świadczenie usług na potrzeby osobiste podatnika (...) a także zatrudnionych przez niego pracowników oraz byłych pracowników. Czynności te byłyby zwolnione od podatku tylko w sytuacji gdy podatnik nie pomniejszył podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy zakupie lub imporcie towarów przekazanych lub zużytych w ramach tych czynności (art. 7 ust. 3 cyt. ustawy o VAT) co w niniejszej sprawie, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, nie miało miejsca.
Skarżący podkreśla, iż organy podatkowe błędnie przyjęły, iż zakupione towary zużyto na potrzeby własne, bowiem faktycznie zużyte one zostały w prowadzonym przedsiębiorstwie wobec czego w ocenie skarżącego nie mogą podlegać opodatkowaniu. Sąd zwraca uwagę, iż skarżący czyniąc powyższe wywody pomija najważniejszą kwestię wskazaną i podkreśloną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż towary te zakupione zostały jako towary handlowe i dokonano odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących zakup tych towarów. Skoro zaś podatek od towarów i usług ma być podatkiem neutralnym (a jest to podstawowe założenie funkcjonowania tego podatku) to konsekwencją nabycia towaru i odliczenia podatku naliczonego musi być w momencie jego sprzedaży (a jest to pojecie bardzo szerokie – katalog wymieniony w art. 2 ustawy) wykazanie i odprowadzenie podatku należnego. Inaczej podatnik uzyskałby nienależną korzyść kosztem budżetu Państwa uzyskując kwoty podatku naliczonego bez obowiązku zapłaty podatku należnego w momencie sprzedaży.
Prawidłowe jest również stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w kwestii prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony tylko w oparciu o duplikaty uzyskanych przez skarżącego faktur a nie o cały podatek naliczony wykazany w deklaracjach VAT-7 za poszczególne miesiące 2000r.
W swoich decyzjach organy podatkowe trafnie przedstawiły, że z mocy art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 08 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) podatnik ma prawo obniżyć kwotę podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, to jest o sumę kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów lub usług. Słusznie wskazano, że podstawą do odliczenia określonej kwoty podatku naliczonego jest prawidłowo wystawiony oryginał faktury lub - w wyniku zaginięcia lub zniszczenia oryginału - duplikat faktury wystawiony przez sprzedawcę na podstawie znajdującej się u niego kopii faktury.
Aby zatem dokonać pomniejszenia podatku należnego o naliczony podatnik musi, jak trafnie stwierdził organ odwoławczy, w dniu pomniejszenia posiadać oryginały lub duplikaty faktur. Z mocy zaś § 52 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.) podatnik jest obowiązany przechowywać wymienione dokumenty przez okres 5 lat, aby wykazać, że obniżenie podatku miało swoją podstawę w posiadanych fakturach. Wbrew poglądowi skarżącego, to na nim właśnie spoczywa ciężar udowodnienia, że zachodzą przesłanki do obniżenia podatku należnego o naliczony. Przepisy ustawy ani wydanych do niej aktów wykonawczych nie przewidują zwolnienia podatnika w wypadku kradzieży od obowiązku udokumentowania w opisany wyżej sposób prawa do obniżenia podatku należnego o określoną kwotę podatku naliczonego. W toku postępowania podatkowego skarżący nie posiadał faktur, na podstawie których dokonał pomniejszenia podatku należnego o naliczony, i nie wykazał duplikatami tych faktur, że zakup fakturowany został dokonany. Tym samym nie przedstawił dowodów, że w dniu dokonania obniżenia podatku należnego o naliczony spełnił przesłanki wynikające z art. 19 powołanej ustawy. Skarżący zatem nie wykazał, że miał podstawy do dokonania spornych odliczeń.
Dodatkowo Sąd wskazuje, iż wbrew twierdzeniom skargi nie jest możliwe uprawdopodobnienie wysokości podatku naliczonego innymi dowodami niż faktura lub jej duplikat. Skoro wskazane wyżej przepisy prawa materialnego wymagają udokumentowania prawa do odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego w określony sposób (fakturą lub jej duplikatem) to podatnik nie może tego prawa realizować, legitymując się innymi środkami dowodowymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 1999r. sygn. akt III SA 7068/98, LEX nr 39702).
Sąd za zasadne uznał stanowisko organu odwoławczego co do braku podstaw do stosowania przepisów VI Dyrektywy Unii Europejskiej. Organy podatkowe orzekają na podstawie obowiązujących przepisów prawa krajowego, rozstrzygając zaś odnośnie stanu prawego obowiązującego w 2000r. brak było jakichkolwiek podstaw do odwoływania się do postanowień VI Dyrektywy. Na marginesie już tylko Sąd wskazuje, iż właśnie w systemie Unii Europejskiej fundamentalną cechą podatku od wartości dodanej jest m. in. jego neutralność wskazana w ustępie 1 artykułu 2 I Dyrektywy Rady z dnia 11 kwietnia 1967r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich w zakresie podatków obrotowych (67/227/EEC).
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI