I SA/Bd 706/22

I SA/Bd 706/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Leszek Kleczkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I GSK 601/23 - Wyrok NSA z 2023-07-06
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 70 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kleczkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 stycznia 2023 r. sprawy ze sprzeciwu K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 21 listopada 2022 r., nr SKO-4230/99/2022 w przedmiocie określenia wysokości dotacji pobranej w nadmiernej wysokości i wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w latach 2016-2017 oddala sprzeciw
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. określił skarżącemu, będącemu organem prowadzącym [...] Szkoły [...] w B., wysokość dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2016 r. na kwotę [...]zł (pkt 1 rozstrzygnięcia) oraz wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w latach 2016-2017 na kwotę [...]zł (pkt 2 rozstrzygnięcia).
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Rozpatrując wniesiony sprzeciw, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt I SA/Bd 228/22 uchylił zaskarżoną decyzję.
Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności odniósł się do kwestii przedawnienia. W tym zakresie wskazał, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji pobranych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości rozpoczyna się z końcem roku, w którym beneficjent otrzymał i miał wykorzystać dotację. W niniejszej sprawie, skoro sporna dotacja była przyznana i przekazana skarżącemu za lata 2016 i 2017, to termin przedawnienia winien być liczony odpowiednio od końca 2016 r. i 2017 r. i upływać wraz z końcem odpowiednio 2021 r. i 2022 r.
W kwestii wszczętego z dniem [...] r. przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. dochodzenia w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 82 § 1 k.k.s. przez pobranie dotacji w nadmiernej wysokości oraz niezgodne z przeznaczeniem wykorzystanie dotacji za 2016 r. oraz niezgodne z przeznaczeniem wykorzystanie dotacji za 2017 r. przez skarżącego organ podał, że w aktach sprawy brak jest zawiadomienia skarżącego z dnia [...] r. o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia wraz z dowodem jego doręczenia beneficjentowi. Stąd nie jest możliwa weryfikacja, czy skarżący został prawidłowo zawiadomiony o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu zwrotu dotacji za lata 2016-2017, co jest niezbędnym warunkiem do zaistnienia skutku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej (dalej: "O.p."). Dodatkowo Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji nie poddał szczegółowej weryfikacji kwestii przedawnienia zobowiązania z tytułu zwrotu dotacji za lata 2016-2017. Organ pominął bowiem zupełnie kwestię instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Mianowicie organ nie zbadał, czy wszczęcie tego postępowania nie nastąpiło wyłącznie w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu zwrotu dotacji. Inaczej mówiąc, czy na tle okoliczności niniejszej sprawy nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie do instrumentalnego wywołania skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji. W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji powinien zwrócić się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. o wyjaśnienie, jakie konkretnie działania i w jakim czasie (z podaniem dat) były podejmowane w toku postępowania karnego skarbowego (w tym, czy skarżącemu zostały przedstawione zarzuty). Organ pierwszej instancji powinien ustalić również, czy, a jeżeli tak, to kiedy doszło do przedawnienia karalności czynu objętego postępowaniem karnym skarbowym w zakresie dotacji za 2017 r. Powyższa kwestia ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Odnosząc się do przedmiotu sporu organ wskazał, że spór ten sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie zażądał od skarżącego zwrotu dotacji przyznanej w latach 2016 i 2017 na rzecz prowadzonych przez stronę szkół w łącznej kwocie [...]zł z powodu pobrania jej w nadmiernej wysokości oraz w łącznej kwocie [...]zł z powodu wykorzystania jej niezgodnie z przeznaczeniem. Organ w tym zakresie podał, że ustalenia co do charakteru wydatków zostały poczynione przez organ pierwszej instancji na podstawie sprawozdania z audytu z dnia [...]. oraz przekazanych przez Izbę Administracji Skarbowej w B. materiałów źródłowych, mając na względzie okoliczność, że rola dotacji nie polega na subsydiowaniu wszelkich wydatków organu prowadzącego Szkoły [...] w B.. Kolegium wskazało na zakwestionowane wydatki, w odniesieniu do których istnieje konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Dotyczy to wydatków na instalację alarmową oraz spełnienia przez słuchaczy szkół obowiązku uczestnictwa w 50% obowiązkowych zajęć lekcyjnych.
Reasumując, Kolegium stwierdziło, że Prezydent Miasta B. dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy.
Kolegium wskazało, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu rolą organu pierwszoinstancyjnego będzie w pierwszej kolejności ustalenie czy, a jeżeli tak, to kiedy doszło do przedawnienia karalności czynu objętego postępowaniem karnym skarbowym w zakresie dotacji za 2017 r. Następnie w przypadku ustalenia, że nie doszło do przedawnienia karalności czynu objętego postępowaniem karnym skarbowym w zakresie dotacji za 2017 r. - zebranie dowodów wskazanych wyżej przez Kolegium pozwalających na odpowiedź na pytanie, czy zobowiązania z tytułu dotacji za lata 2016-2017 nie uległy przedawnieniu. W szczególności w aktach sprawy powinno znaleźć się zawiadomienie skarżącego z dnia [...] r. o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia wraz z dowodem jego doręczenia beneficjentowi. Następnie, w przypadku jednoznacznego przesądzenia, że zobowiązania z tytułu zwrotu dotacji za lata 2016-2017 nie uległy przedawnieniu, organ zgromadzi materiał dowodowy pozwalający odpowiedzieć na pytanie, czy w budynku, w którym został zamontowany system alarmowy prowadzone były zajęcia dla więcej niż jednej szkoły. Organ powziął taką wątpliwość, ale jej nie wyjaśnił. Ponadto, którzy słuchacze w latach 2016 i 2017 nie spełnili obowiązku uczestnictwa w 50% obowiązkowych zajęć lekcyjnych. W razie konieczności organ wezwie skarżącego do przedłożenia wykazu słuchaczy, którzy zwolnieni zostali z uczestnictwa w niektórych zajęciach. Swoim ustaleniom organ da wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, tak aby możliwa była jego ewentualna kontrola przez organ odwoławczy.
W sprzeciwie skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zarzucił naruszenie:
1) art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8 § 1, art. 11, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 107 § 3, art. 140 k.p.a. przez poprzestanie przez organ odwoławczy na wydaniu decyzji o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, podczas gdy zakres sprawy, okoliczności faktyczne i prawne – w przedmiocie ustalenia przez organ odwoławczy upływu terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji - pozwalają na podjęcie w tym względzie decyzji w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania, czego organ odwoławczy nie uczynił;
2) art. 138 § 2 k.p.a. przez nieuzasadnione zastosowanie tego przepisu, pozostające w zw. z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8 § 1, art. 11, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 107 § 3, art. 140 k.p.a. przez:
- pominięcie zastosowania wymienionych przepisów i zaniechanie przez organ odwoławczy wydania decyzji dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie w całości pomimo upływu terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji, którą to okoliczność organ powinien uwzględniać z urzędu,
- zaniechanie rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy przez pominięcie czynności zmierzających do ustalenia skuteczności zawieszenia terminu biegu przedawnienia do zwrotu dotacji w związku z toczącym się od sierpnia 2020 r. (tj. od ponad 28 miesięcy) postępowaniem karnoskarbowym (prowadzone przez Pierwszy Urząd Skarbowy w B.), w którym jak dotąd, pomimo upływu 28 miesięcy od wszczęcia postępowania, nie sformułowano wobec skarżącego aktu oskarżenia, a organ prowadzący postępowanie karno-skarbowe w istocie rzeczy oczekuje na ustalenia i rozstrzygnięcia organów administracyjnych prowadzących niniejsze postępowanie, a zatem brak rozważenia i dokonania przez organ odwoławczy oceny czy na tle okoliczności niniejszej sprawy, związanych z bytem zobowiązania do zwrotu dotacji, wszczęcie postępowania karno-skarbowego w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie miało pozorowanego, instrumentalnego charakteru i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji, skoro aktywność organu karno-skarbowego sprowadza się obecnie do oczekiwania na ustalenia i decyzję organów administracyjnych prowadzących postępowanie w przedmiocie zwrotu dotacji;
- zaniechanie przez organ odwoławczy rozpoznania wniosku dowodowego skarżącego złożonego jeszcze w ubiegłym roku w toku postępowania (pismo skarżącego z dnia [...] r.) w przedmiocie zwrócenia się do organu skarbowego o podanie informacji o stanie postępowania opisanego w punkcie poprzedzającym (tj. postępowania prowadzonego przez Pierwszy Urząd Skarbowy w B.);
- brak odpowiedniego odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do podnoszonej przez skarżącego argumentacji prawnej dotyczącej charakteru prawnego decyzji zobowiązującej do zwrotu dotacji, przez lakoniczne i nie uargumentowane prawnie w należytym stopniu stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że jakoby "nie budzi wątpliwości", że decyzja orzekająca o zwrocie dotacji ma charakter deklaratoryjny i tym samym naruszenie zasady określonej art. 7a § 1 k.p.a., a zatem aprioryczne, nieuargumentowane rozstrzygnięcie na niekorzyść skarżącego zgłaszanych przez skarżącego uzasadnionych wątpliwości co do treści normy prawnej nakładającej zobowiązanie na stronę, podczas gdy skarżący konsekwentnie przedstawia uargumentowaną i logiczną krytykę założeń wykładni dominującej, co zbywane jest stwierdzeniem o tym, że "większość sądów rozstrzyga inaczej", tymczasem samo powołanie się na dominujący pogląd odmienny niż wskazany m.in. w uzasadnieniu sprzeciwu nie jest odpowiednim uzasadnieniem stanowiska organu i odpowiednim wyjaśnieniem motywów prawnych przyjętego rozstrzygnięcia spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.,
- niewywiązanie się organu odwoławczego w toku rozpoznawaniu sprawy oraz w uzasadnianiu zaskarżonej decyzji z określonych przywołanymi przepisami obowiązków procesowych, m.in. przez brak wyczerpującego zebrania i należytej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, brak należytego - z wyjaśnieniem podstawy prawnej oraz przytoczeniem przepisów prawa - uzasadnienia zaskarżonej decyzji obejmującego w szczególności ustosunkowanie się do twierdzeń i zarzutów podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu i w uzupełnieniu odwołania (oraz w toku postępowania) w zakresie obejmującym zarzut przedawnienia - w tym wskazanie na przedawnienie w zakresie odpowiedzialności karnoskarbowej, a ponadto ze wskazaniem argumentacji prawnej pozwalającej na zastosowanie trzyletniego terminu przedawnienia i kwalifikacji decyzji zobowiązującej do zwrotu dotacji jako decyzji konstytutywnej wbrew dominującej lecz wadliwej wykładni przyjmowanej niestety konsekwentnie przez organ i niestety także WSA rozstrzygający w sprawie;
3) art. 138 § 2 k.p.a. przez nieuzasadnione zastosowanie tego przepisu, pozostające w zw. z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 68 § 1 O.p. w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 O.p. w zw. z art. 67 ustawy z dnia [...] r. o finansach publicznych przez poprzestanie na wydaniu przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjnej bez umorzenia w całości postępowania w sprawie, pomimo upływu 3-letniego terminu umożliwiającego wydanie w sprawie decyzji na mocy której powstaje zobowiązanie do zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem - tym samym z uwagi na upływ wskazanego terminu 3-letniego, zdaniem skarżącego organ nie może wydać decyzji zobowiązującej do zwrotu dotacji i powinien umorzyć postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Kontroli Sądu podana została decyzja zaskarżona w trybie sprzeciwu uregulowanego w rozdziale 3a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."). Oceniając tę decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.
Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r. określił skarżącemu wysokość dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2016 r. oraz wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w latach 2016-2017. W wyniku wniesionego odwołania, SKO w B. – w wyniku ponownego rozpoznania sprawy - decyzją z dnia [...] r., powołując się m.in. na art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Spór w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ odwoławczy zasadnie wydał decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zdaniem SKO zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące wydanie takiej decyzji. Natomiast skarżący uważa, że nastąpiło przedawnienie zobowiązania do zwrotu dotacji za 2016 r. i 2017 r. i SKO powinno uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie w sprawie.
Należy zauważyć, że sprawa ta była już przedmiotem rozstrzygnięcia przez tut. Sąd, który wyrokiem z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 228/22 uchylił poprzednią decyzję kasacyjną wydaną przez SKO w B.. W wyroku tym Sąd stwierdził, że kwestia przedawnienia zobowiązanie z tytułu zwrotu dotacji za 2016r. i 2017 r. mieści się w granicach przedmiotowej sprawy i wskazał na konieczność wyjaśnienia przez organ kwestii przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji w zakresie instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego oraz przedawnienia karalności czynu objętego postępowaniem karnym skarbowym w zakresie dotacji za 2017 r. W wyroku tym stwierdzono też, że jeżeli samodzielne ustalenie (wyjaśnienie) powyższych zagadnień i ich rozstrzygnięcia przez SKO w ponownej decyzji kasacyjnej nie jest możliwe - ze względu na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, Kolegium wydając nową decyzję kasacyjną wskaże organowi pierwszej instancji - jak to stanowi art. 138 § 2 k.p.a. - jakie okoliczności w tym zakresie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Na podstawie art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sąd, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę zalecenia wynikającego ze wymienionego wyżej wyroku zostały przez organ wykonane.
Wskazać należy, że zgodnie z wymienionym art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Kierując się tymi uwarunkowaniami w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Tylko niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych daje podstawy do ustalenia, że spełniona jest przesłanka koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego przez organ odwoławczy nie może godzić w zasadę dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 k.p.a. Jeżeli jego zakres wskazuje, że organ drugiej instancji musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające odnośnie kwestii mogących mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji, przyjęcie koncepcji, że organ odwoławczy jest władny wydać decyzję rozstrzygającą sprawę co do jej istoty, prowadziłoby do sytuacji, w której sprawa byłaby rozstrzygana de facto w jednej instancji, co odbierałoby prawo strony do dwukrotnego rozpoznania sprawy, a mogłoby być zwalczane już wyłącznie w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. wyroki NSA: z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 586/17; z dnia 11 stycznia 2019 r., sygn. akt II GSK 2023/18).
Trzeba też podkreślić, że orzeczenie wydane w trybie art. 138 § 2 k.p.a. nie rozstrzyga sprawy merytorycznie i nie kształtuje stosunku materialnoprawnego. Stanowi wręcz przeszkodę do jego ostatecznego ukształtowania. Zatem organ odwoławczy nie może ingerować w merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy przez organ pierwszej instancji. Zgodnie z art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.
W kwestii przedawnienia Kolegium zauważyło, że zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: "u.f.p.") do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Z kolei w myśl art. 60 pkt 1 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego, w tym kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w ustawie o finansach publicznych. Przedawnienie zobowiązań podatkowych regulują przepisy rozdziału 8 działu III O.p. Wynika z nich, że sposób liczenia terminu przedawnienia jest uzależniony zasadniczo od sposobu powstania zobowiązań podatkowych, które mogą powstać albo na skutek zaistnienia zdarzenia, z którym ustawy podatkowe wiążą powstanie zobowiązań podatkowych (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.), albo na skutek doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.).
Kolegium podkreśliło, że decyzja o zwrocie dotacji ma charakter deklaratoryjny. Do obliczenia terminu przedawnienia zwrotu dotacji ma zastosowanie art. 70 § 1 O.p. W konsekwencji pięcioletni termin przedawnienia wynikający z tego przepisu, w przypadku wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem, rozpoczyna swój bieg z końcem roku, w którym beneficjent otrzymał i miał wykorzystać dotację. Skoro sporne dotacje były przyznane i przekazana skarżącemu w 2016 r. i 2017 r., to termin przedawnienia zobowiązania do ich zwrotu mija odpowiednio z końcem 2021 r. i 2022 r. Organ zauważył jednak, że nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia, na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p., w związku ze skierowaniem do skarżącego pisma z dnia [...] r. informującego go o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia z dniem [...] r. Kolegium zaznaczyło jednak, że w aktach sprawy brak jest zawiadomienia skarżącego z dnia [...] r. o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia wraz z dowodem jego doręczenia beneficjentowi. Dalej wskazano, że organ pierwszej instancji pominął zupełnie kwestię instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Mianowicie organ nie zbadał, czy wszczęcie tego postępowania nie nastąpiło wyłącznie w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu zwrotu dotacji. Inaczej mówiąc, czy na tle okoliczności niniejszej sprawy wszczęcie to nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie do instrumentalnego wywołania skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji. Dlatego też w ocenie Kolegium organ pierwszej instancji powinien zwrócić się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. o wyjaśnienie jakie konkretnie działania i w jakim czasie (z podaniem dat) były podejmowane w toku postępowania karnego skarbowego (w tym, czy skarżącemu zostały przedstawione zarzuty). Wskazać przy tym należy, że w aktach sprawy znajduje się pismo Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r., jednakże zawiera ono jedynie informację dotyczącą wszczęcia w dniu [...] r. dochodzenia w sprawie przestępstw skarbowych za 2015 r., 2016 r. i 2017 r.
Podkreślenia wymaga, że kwestia instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego ma istotny, bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Gdyby przyjąć, tak jak utrzymuje strona, że kwestia ta powinna być wyjaśniona i rozstrzygnięta przez organ odwoławczy, to prowadziłoby do sytuacji (w szczególności w przypadku negatywnego w tym zakresie stanowiska Kolegium), w której sprawa byłaby rozstrzygana w jednej instancji, co odbierałoby stronie prawo do dwukrotnego rozpoznania sprawy, w więc prowadziłoby to do naruszenia art. 15 k.p.a. W tym kontekście trzeba również zauważyć, że w wyroku z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 228/22 tut. Sąd wskazał, że jeżeli zajdzie konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, Kolegium wyda nową decyzję kasacyjną.
Ponadto w zaskarżonej decyzji wskazano na konieczność ustalenia przez organ pierwszej instancji - czy, a jeżeli tak, to kiedy doszło do przedawnienia karalności czynu objętego postępowaniem karnym skarbowym w zakresie dotacji za 2017 r., gdyż ma to ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Kolegium stwierdziło, że od czasu upływu przedawnienia karalności organy nie mogą skutecznie powoływać się na określoną w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. przesłankę zawieszenia biegu terminu przedawnienia podatkowego. Dodatkowo w skardze strona podniosła, że z końcem 2021 r. nastąpiło również przedawnienia karalności czynu objętego postępowaniem karnym skarbowym w zakresie dotacji za 2016 r. Nie można nie zauważyć, że i ta sprawa – w ramach badania kwestii przedawnienia - wymaga wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji.
Reasumując, Prezydent Miasta B. powinien uzupełnić akta pierwszoinstancyjne o pismo z dnia [...] r. informujące skarżącego o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia z dniem [...] r., a także wyjaśnić kwestię instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego oraz przedawnienia karalności czynów objętych postępowaniu karnym skarbowym za 2016 r. i 2017 r. Trafnie również w zaskarżonej decyzji wskazano (co nie jest kwestionowane w skardze) na konieczność wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji wydatków na instalację alarmową oraz uzupełnienia materiału dowodowego w celu ustalenia, którzy słuchacze w 2016 r. 2017 r. nie spełnili obowiązku uczestnictwa w 50% obowiązkowych zajęć lekcyjnych. Zakres spraw koniecznych do wyjaśnia (uzupełnienia) wykluczał zatem możliwość podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji. W konsekwencji rację ma Kolegium, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Tym samym Kolegium zasadnie wydało decyzję na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Sąd nie podziela natomiast stanowiska skarżącego, że decyzja w sprawie zwrotu dotacji ma charakter konstytutywny, i że prawo do wydania decyzji dotyczącej zwrotu dotacji przedawniło się w sposób wynikający z art. 68 § 1 O.p. W wyroku z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 228/22 wyraźnie stwierdzono, że decyzja w przedmiocie zwrotu dotacji ma charakter deklaratoryjny i organ prawidłowo wywiódł (co powtórzono w zaskarżonej decyzji), że do obliczenia terminu przedawnienia zwrotu dotacji ma zastosowanie art. 70 § 1 O.p., co oznacza, że w odniesieniu do dotacji za 2016 r. i 2017 r., termin przedawnienia zobowiązania do ich zwrotu mija odpowiednio z końcem 2021 r. i 2022 r. Na podstawie art. 153 p.p.s.a. Sąd rozpoznający tę sprawę jest związany oceną prawna wyrażoną w poprzednim wyroku.
Jednocześnie Sąd oddalił wniosek skarżącego o przeprowadzenie rozprawy, gdyż zgodnie z art. 64d § 1 p.p.s.a. rozpoznanie sprzeciwu od decyzji następuje na posiedzeniu niejawnym.
Mając na uwadze, że organ nie naruszył wskazanych w skardze przepisów, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., Sąd oddalił sprzeciw.