I SA/Bd 70/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania, nie przeprowadzając samodzielnej analizy sprawy.
Fundacja złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza o częściowym umorzeniu obowiązku zwrotu dotacji. Fundacja domagała się umorzenia całości należności. WSA w Bydgoszczy uchylił decyzję SKO, stwierdzając naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, ponieważ organ odwoławczy nie przeprowadził samodzielnego postępowania merytorycznego, a jedynie zaakceptował stanowisko organu pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy musi samodzielnie rozpatrzyć sprawę i uzasadnić swoje rozstrzygnięcie.
Sprawa dotyczyła skargi F. "J. S." na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza W. o częściowym umorzeniu obowiązku zwrotu dotacji przyznanej Fundacji na prowadzenie przedszkola. Fundacja wnioskowała o umorzenie całości należności, powołując się na ważny interes publiczny. Burmistrz umorzył część należności, a w pozostałej części wniosek oddalił. SKO uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu Burmistrz ponownie umorzył część należności, a SKO utrzymało tę decyzję w mocy. Fundacja wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA, w tym brak dokładnego rozważenia stanu faktycznego i błędne zastosowanie art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję SKO. Sąd uznał, że organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 KPA) oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie (art. 8 KPA) i przekonywania (art. 11 KPA). Zdaniem Sądu, SKO nie przeprowadziło samodzielnego postępowania merytorycznego, nie rozpatrzyło zarzutów i wniosków Skarżącej, a jedynie zaakceptowało stanowisko organu pierwszej instancji. Uzasadnienie decyzji SKO było zdaniem Sądu niewystarczające, nie zawierało ustaleń faktycznych ani analizy dowodów, co uniemożliwiło kontrolę sądową. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy ma obowiązek samodzielnego rozpatrzenia sprawy i przedstawienia własnego uzasadnienia, a nie jedynie odsyłania do uzasadnienia organu pierwszej instancji. Z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, Sąd uchylił decyzję SKO i zasądził koszty postępowania na rzecz Skarżącej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, nie przeprowadzając samodzielnej analizy sprawy i nie przedstawiając własnego uzasadnienia.
Uzasadnienie
Organ odwoławczy ma obowiązek samodzielnego rozpatrzenia sprawy i wydania własnego rozstrzygnięcia, a nie tylko kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego musi zawierać własne ustalenia faktyczne, analizę dowodów i wykładnię prawa, a nie jedynie odsyłać do uzasadnienia organu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 6 i § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie faktyczne i prawne jest niezbędnym elementem decyzji, musi zawierać wskazanie faktów, dowodów, przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom oraz wyjaśnienie podstawy prawnej. Uzasadnienie musi być pełne i dawać adresatowi oraz sądowi możliwość zapoznania się z analizą organu.
k.p.a. art. 8 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie obywateli do organów władzy publicznej.
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ powinien przekonywać stronę o słuszności przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy.
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oznacza konieczność dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy przez dwa różne organy.
u.f.p. art. 64 § ust. 1 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Przepis dotyczący możliwości umorzenia należności z tytułu zwrotu dotacji ze względu na ważny interes publiczny.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów, oparta na wszechstronnej ocenie całości materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd bada zgodność zaskarżonej decyzji z prawem w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeśli zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania na rzecz strony wygrywającej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania, nie przeprowadzając samodzielnej analizy sprawy i nie przedstawiając własnego uzasadnienia. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego było niewystarczające i nie spełniało wymogów KPA.
Godne uwagi sformułowania
istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji organ odwoławczy nie może poprzestać na zdarzeniach czy wnioskach, które pojawiły się w toku postępowania przed I instancją, jego obowiązkiem jest ocena także tych zdarzeń, dowodów, faktów i norm prawa, które wystąpiły (pojawiły się) na etapie postępowania odwoławczego i mają wpływ na wynik sprawy utrzymanie w mocy decyzji nie oznacza, iż organ odwoławczy nie musi przeprowadzić postępowania odwoławczego polegającego na zbadaniu sprawy i podjęciu ponownego rozstrzygnięcia dwuinstancyjność postępowania wymusza na organie odwoławczym, odniesienie się w uzasadnieniu wydanej decyzji, nawet do tych twierdzeń strony, które omówiono już raz w ocenianym rozstrzygnięciu organu I instancji rozpoznanie sprawy Skarżącej przeprowadzono w istocie w jednej instancji
Skład orzekający
Halina Adamczewska-Wasilewicz
sędzia
Joanna Ziołek
sprawozdawca
Leszek Kleczkowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego przez organ odwoławczy, wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnych, obowiązki organu odwoławczego w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia przepisów proceduralnych przez organ odwoławczy. Nie rozstrzyga merytorycznie kwestii umorzenia dotacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje kluczowe błędy proceduralne popełniane przez organy administracji, które mogą prowadzić do uchylenia ich decyzji przez sąd. Jest to ważna lekcja dla prawników procesowych i urzędników.
“Sąd: Organ odwoławczy nie może "przespać" sprawy! Kluczowe naruszenie zasady dwuinstancyjności.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bd 70/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2025-03-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-01-30 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Halina Adamczewska-Wasilewicz Joanna Ziołek /sprawozdawca/ Leszek Kleczkowski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 572 art. 15, art. 8 par. 1, art. 11, art. 107 par. 1 pkt 6 i par. 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2025 r. sprawy ze skargi F. "J. S." na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 18 listopada 2024 r. nr SKO-92-54/24 w przedmiocie umorzenia zobowiązania z tytułu zwrotu dotacji 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu na rzecz F. "J. S." kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Decyzją z [...] listopada 2022 r. Burmistrza W. (dalej także jako: "Burmistrz") orzekł w przedmiocie obowiązku zwrotu przez F. S. (dalej także jako: "Skarżąca", "Fundacja", "Wnioskodawczyni") do budżetu Gminy M. W. całości dotacji za lata 2019-2021 przyznanej na prowadzone przez wskazaną Fundację Przedszkole Terapeutyczne "[...]", pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie [...]zł wraz z odsetkami. Wnioskiem z [...] lutego 2023 r. F. S. wystąpiła do Burmistrza W. o umorzenie w całości wskazanej należności ze względu na ważny interes publiczny stosownie do art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1560 ze zm.; dalej także jako: "u.f.p."). Burmistrz W. biorąc pod uwagę argumentację F. S. wydał w dniu [...] czerwca 2023 r. decyzję, na mocy której umorzył Fundacji należności z tytułu zwrotu dotacji w części dotacji w kwocie [...]zł wraz z odsetkami naliczonymi od kwoty [...]zł od dnia [...] sierpnia 2022 r. a w pozostałej części wniosek oddalił. Wskutek wniesionego przez Fundację odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (dalej także jako: "SKO", "Kolegium") decyzją z [...] września 2023 r., uchyliło decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. SKO wskazało, że na obecnym etapie sprawy organ I instancji nie wyjaśnił czym się kierował i w jaki sposób określił, że w okolicznościach niniejszej sprawy właściwym było umorzenie wskazanej należności zobowiązanego, a w pozostałej części umorzenia odmówiono. Zdaniem SKO organ I instancji działał zatem w sposób dowolny z przekroczeniem zasad uznania administracyjnego właściwego dla trybu ewentualnego umarzania należności publicznoprawnych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz W. decyzją z [...] września 2024 r. orzekł w przedmiocie umorzenia części należności w kwocie [...]zł podlegającej obowiązkowi zwrotu, a w pozostałym zakresie wniosek został oddalony. Od tej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie, w którym wskazała na braki w dokumentacji akt sprawy oraz wniosła o uzupełnienie materiału dowodowego o następujące dokumenty: - zgłoszenia do ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonej przez Gminę M. W. - Przedszkola Terapeutycznego [...] oraz statutu z dnia [...].09.2019 r., - pisma przewodniego wraz ze Statutem Przedszkola Terapeutycznego [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., - wniosku o zmianę w ewidencji, - załączników do Uchwały od 2019 r., - wniosku o uzupełnienie decyzji z dnia [...] grudnia 2022 r., - załączników do pism, które K. P. przesyła na przykład feedback od rodziców Przedszkola Terapeutycznego [...], - rozliczenia dotacji udzielonej na rok budżetowy 2019, 2020, 2021, 2022 wraz z tabelkami, w których K. P. wykazuje ilość podopiecznych oraz ich potrzeby wraz z rozliczeniem finansowym dotacji oświatowej. Ponadto Fundacja opisała jakie elementy prowadzonej przez nią działalności oraz zasad finansowania jej działalności przemawiają za uwzględnieniem wniosku o umorzenie w całości. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu SKO podało treść art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. oraz dokonało wykładni tego przepisu. Przywołano także orzecznictwo sądów administracyjnych. Następnie SKO stwierdziło, że organ I instancji ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę sprostał wymogom wynikającym z przepisów prawa. Burmistrz wzywał Wnioskodawczynię do przedkładania dokumentów i informacji obrazujących jej zdolności finansowe i sytuację majątkową. Zapoznano się także z rocznymi sprawozdaniami finansowymi Fundacji oraz pozostałą dokumentacją przedstawioną przez Wnioskodawczynię. Zdaniem Kolegium, w decyzji organu I instancji słusznie zauważono, że umorzenie należności nie stanowi przywileju samego w sobie, lecz jest to forma pomocy udzielonej z budżetu gminy beneficjentowi po to, by przez stosowanie obowiązku egzekwowania tych należności nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia zarówno społecznego, jak też indywidualnego. SKO podzieliło pogląd Burmistrza W., że zasadnym było zastosowanie ulgi w spłacie orzeczonej do zwrotu kwoty dotacji, jednakże w postaci częściowego jej umorzenia. Burmistrz W. zdecydował o umorzeniu ponad 40% kwoty podlegającej zwrotowi. Decydując o rozmiarze zastosowanej ulgi organ I instancji brał pod uwagę nie tylko argumenty Wnioskodawczyni, ale także możliwości budżetowe zarządzanej jednostki publicznej. Wziął też pod uwagę użyteczną działalność Fundacji i prowadzonego przez nią przedszkola dla społeczności lokalnej. Fundacja wspiera bowiem M. w realizacji zadań dotyczących dzieci ze specjalnymi potrzebami. W ocenie Kolegium pozostała do zwrotu kwota - i tak znacznie już ograniczona w związku z umorzeniem ponad 40% - nie będzie stanowić przyczynku do utraty płynności finansowej Fundacji, pomimo braku stałego i przewidywalnego źródła dochodów oraz braku faktycznej rezerwy finansowej. Zdaniem organu Fundacja posiada dochody (inne niż dotacja, która dochodu nie stanowi). Zdaniem Kolegium, słusznie organ I instancji zauważył, że funkcjonowanie przedszkola nie jest zagrożone. SKO przywołało stwierdzenie organu I instancji, że "przekazywana przez Gminę M. W. dotacja jest wystarczająca by móc zapewnić dalsze funkcjonowanie placówki". Organ wskazał na możliwość spłaty w ratach i pod rozwagę Fundacji pozostawił kwestię wystąpienia do Burmistrza W. z odpowiednim wnioskiem. SKO dodało, że na etapie postępowania o umorzenie ustalonej już należności publicznoprawnej nie mogą odnieść skutku argumenty podnoszone przeciwko zasadności orzeczenia o samym obowiązku zwrotu dotacji. W skardze do tut. Sądu Skarżąca wniosła o uchylenie całości skarżonej decyzji SKO i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Zarzuciła naruszenie: - art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej także jako: "k.p.a.", "Kodeks postępowania administracyjnego") oraz 8 k.p.a. przez brak dokładnego rozważenia stanu faktycznego sprawy, podważenie zasady zaufania obywateli do władzy publicznej i naruszenie słusznego interesu Skarżącej przez brak umorzenia kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w sytuacji, gdy z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Skarżącej przysługuje udzielenie ulgi z art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p.; - art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. przez jego błędne zastosowanie i niezasadne odmówienie udzielenia ulgi w spłacie w postaci umorzenia kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w latach 2019-2021 w kwocie [...]zł wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, wynikającej z decyzji Burmistrza W., w sytuacji gdy Skarżąca w pełni spełniła wszelkie przesłanki przemawiające za udzieleniem jej takiej ulgi w odniesieniu do całej kwoty dotacji podlegającej zwrotowi. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej także jako: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. (nie mającym zastosowania w przedmiotowej sprawie). Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Sądowej kontroli została poddana w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza W. w przedmiocie umorzenia F. S. części należności wynikającej z decyzji ostatecznej nr [...] Burmistrza W. z dnia [...] listopada 2022 r. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji umorzył Skarżącej należności z tytułu zwrotu do budżetu Gminy M. W. części dotacji w kwocie [...]zł wraz z odsetkami naliczonymi od ww. kwoty liczonymi od dnia [...] sierpnia 2022 r., zaś w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Spór sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organ zasadnie odmówił Skarżącej umorzenia należności z tytułu zwrotu do budżetu Gminy M. W. części dotacji w kwocie [...]zł. Fundacja w skardze kwestionuje co do zasady sposób prowadzenia postępowania (bez poszanowania zasady zaufania obywateli do władzy publicznej i z naruszeniem słusznego interesu strony) oraz brak rozważenia stanu faktycznego sprawy, co skutkowało niezasadnym odmówieniem Skarżącej udzielenia ulgi w spłacie w postaci umorzenia kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w latach 2019-2021 w wysokości [...] zł. Ponadto w odwołaniu od decyzji organu I instancji Fundacja wskazała na braki materiału dowodowego sprawy i wniosła o jego uzupełnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, zaś stosownie do postanowień art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest jednym z niezbędnych elementów decyzji. Proces rozumowania organu, wnioski dotyczące oceny dowodów oraz argumenty przemawiające za przyjęciem określonej opinii, winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji tak by adresat, a nadto sąd dokonujący kontroli legalności aktu, miał możliwość zapoznania się nie tylko ze stwierdzeniem organu, ale również z analizą, jaką organ przeprowadził w stosunku do każdego z dowodów i przyczyn, dla których niektóre dowody zostały uznane za wiarygodne, a innym odmówiono wiarygodności. Niezbędne jest też wykazanie jakie znaczenie dla potrzeb rozstrzyganej sprawy mają dowody wskazane przez organ w uzasadnieniu decyzji. Tylko decyzja spełniająca te kryteria może w pełni realizować zasady ogólne postępowania wyrażające się w prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie do organów (art. 8 § 1 k.p.a.) oraz przekonywaniu polegającym na wyjaśnieniu stronie zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a). Innymi słowy decyzja, którą otrzymuje strona powinna być pełna, tzn. powinna w swoim uzasadnieniu dawać kompletną informację co do tego, jakie elementy zadecydowały o takim określeniu praw lub obowiązków strony, które wyrażono w rozstrzygnięciu. Ponadto zgodnie z treścią art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobligowany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co oznacza rozważenie, przeanalizowanie, zaznajomienie się z całym materiałem dowodowym. Ocena materiału dowodowego musi być dokonana we wzajemnym powiązaniu faktów, a wyciągnięte wnioski powinny być spójne i stanowić logiczną całość. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest ściśle związany z wynikającą z art. 80 k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów, która powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całości materiału dowodowego. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja organu II instancji nie spełnia powyższych wymogów, co w konsekwencji doprowadziło także do naruszenia ustanowionej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. W wyroku z 22 marca 1996 r., sygn. akt SA/Wr 1996/95 (ONSA 1997, nr 1, poz. 35) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że "istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji". Wynika to z woli ustawodawcy, który przyznał organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji (art. 138 § 1 k.p.a.). Organ odwoławczy obowiązany jest w związku z tym ponownie rozpoznać i orzec w sprawie rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji, a zatem nie może on się ograniczyć tylko do kontroli organu pierwszej instancji. Jeżeli zaś sąd administracyjny stwierdza naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, to nie może uznać tej okoliczności za nieistotną, pozostającą bez wpływu na wynik sprawy (por. wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z 30 marca 2004 r. sygn. akt FSK 169/04). W kontekście powyższego, zaaprobować także należy stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 13 marca 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 82/25, w którym stwierdzono, że: "Istota zasady dwuinstancyjności postępowania, wyrażonej w art. 15 k.p.a., polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy administracji sprawy tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym. Zachowanie zasady dwuinstancyjności wymaga więc nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez dwa właściwe w sprawie organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy." Z kolei w wyroku z 5 marca 2025 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 441/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że: "Organ odwoławczy nie może poprzestać na zdarzeniach czy wnioskach, które pojawiły się w toku postępowania przed I instancją, jego obowiązkiem jest ocena także tych zdarzeń, dowodów, faktów i norm prawa, które wystąpiły (pojawiły się) na etapie postępowania odwoławczego i mają wpływ na wynik sprawy." Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela powyżej przedstawiony kierunek orzeczniczy i przyjmuje go za własny. Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, jakie okoliczności wynikające ze stanu faktycznego i zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów były rozważone przez Kolegium przy wydaniu decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, jakie zarzuty oraz wnioski podniosła Fundacja w odwołaniu i - przede wszystkim - jakie stanowisko zajął organ odwoławczy względem stanowiska Skarżącej oraz złożonych przez Fundację w odwołaniu wniosków. SKO na 4 stronach uzasadnienia decyzji (z wyłączeniem osnowy decyzji i pouczenia) przywołało art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p., dokonało wykładni tego przepisu a także przywołało orzecznictwo sądów administracyjnych wskazując na wymogi prawne, jakie powinny zostać spełnione przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie należności. Odnosząc się do meritum sprawy Kolegium wskazało, że: "Organ I instancji ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę sprostał wyżej przytoczonym wymogom. W tym miejscu należy wskazać, że z akt sprawy wynika, że Organ I instancji wzywał Wnioskodawczynię do przedkładania dokumentów i informacji obrazujących jej zdolności finansowe i sytuację majątkową. Zapoznano się także z rocznymi sprawozdaniami finansowymi Fundacji oraz pozostałą dokumentacją przedstawioną przez Wnioskodawczynię." W tym miejscu podkreślić należy, że utrzymanie w mocy decyzji nie oznacza, iż organ odwoławczy nie musi przeprowadzić postępowania odwoławczego polegającego na zbadaniu sprawy i podjęciu ponownego rozstrzygnięcia. Sformułowanie "utrzymanie w mocy" jest określeniem, które wskazuje jedynie formalnie na utrzymanie w mocy bytu decyzji organu I instancji, ale i oznacza zarazem, że treść rozstrzygnięcia organu II instancji, choć tożsama z rozstrzygnięciem organu I instancji, stanowi wynik przeprowadzonego samodzielnie przez organ wyższego stopnia postępowania, co musi znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego a czego nie odnotowano na gruncie badanej sprawy. Co więcej, dwuinstancyjność postępowania wymusza na organie odwoławczym, odniesienie się w uzasadnieniu wydanej decyzji, nawet do tych twierdzeń strony, które omówiono już raz w ocenianym rozstrzygnięciu organu I instancji. Nie może być tak, że odesłanie do uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, zastępuje w tym przypadku ocenę, którą winien dokonać ponownie organ odwoławczy. Tworzy to obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 stycznia 2011 r., sygn. akt II FSK 1561/09). Organ naruszył wskazane powyżej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem nie dopełnił wymogów z nich wynikających, nie uzasadnił wydanej przez siebie decyzji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji sprowadza się jedynie do uznania przez Kolegium rozstrzygnięcia Burmistrza W. za prawidłowe. W uzasadnieniu faktycznym decyzji Kolegium nie opisało jednak stanowiska organu I instancji poprzestając na następującym stwierdzeniu: "Swoje stanowisko Organ I instancji szczegółowo argumentował na gruncie stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej sprawy, a w tym odniesiono się do obowiązków wynikających ze wskazanej powyżej decyzji SKO w T.." Ponadto odnośnie do odwołania Fundacji Kolegium ograniczyło się do wskazania jedynie, że: "Od powyższej decyzji Burmistrza W. odwołanie wniosła F. S.. Odwołanie wniesiono w terminie. Odwołująca się strona generalnie nie zgadza się z rozstrzygnięciem Organu I instancji podnosząc i argumentując, że w okolicznościach niniejszej sprawy należy orzec o umorzeniu całości kwoty podlegającej zwrotowi." SKO pominęło okoliczność, że Skarżąca w odwołaniu wskazała na braki w dokumentacji akt sprawy oraz wniosła o uzupełnienie materiału dowodowego o wymienione w tym piśmie dokumenty (str. 8-9 odwołania). W zaskarżonej decyzji (liczącej łącznie 6 stron) włącznie kilka zdań zawiera stwierdzenia Kolegium dotyczące uznania stanowiska organu I instancji za prawidłowe. Kolegium nie przedstawiło stanu sprawy, nie dokonało w sprawie żadnych ustaleń, nie rozpatrzyło zarzutów Skarżącej ani złożonego przez Fundację wniosku o uzupełnienie materiału dowodowego. SKO ograniczyło się jedynie do wskazania przebiegu postępowania (dat wydania kolejnych rozstrzygnięć w sprawie), przywołania przepisów prawa oraz orzecznictwa, a następnie stwierdzenia, że SKO w T. podziela pogląd organu I instancji, że zasadnym było zastosowanie ulgi w spłacie orzeczonej do zwrotu kwoty dotacji, jednakże w postaci częściowego jej umorzenia. W ocenie Sądu, przedstawiony powyżej tok postępowania organu odwoławczego doprowadził do sytuacji, w której rozpoznanie sprawy Skarżącej przeprowadzono w istocie w jednej instancji. Taki sposób procedowania wprost narusza opisaną powyżej zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie można tak skonstruowanego uzasadnienia zaskarżonej decyzji uznać za wypełniające wyrażone w art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej oraz zasadę przekonywania. Na organie odwoławczym ciążył bowiem obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy i samodzielnego zastosowania właściwych przepisów prawa a nadto wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwiłby nie tylko Skarżącej zapoznanie się ze stanowiskiem organu, ale także pozwoliłby na przeprowadzenie kontroli sądowej zaskarżonego orzeczenia. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie powinno zatem zawierać nie tylko ustalony przez organ opis stanu faktycznego (czego nie należy utożsamiać z opisem przebiegu dotychczasowego postępowania oraz stanowiska organu I instancji), ale także wskazanie, w jakim stopniu został on przyjęty i dlaczego. Uzasadnienie o treści odpowiadającej wymogom art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. obejmuje nie tylko przytoczenie okoliczności zmierzających do wykazania stanu faktycznego przyjętego przez organ do swoich rozważań prawnych, ale musi obejmować także ocenę poczynionych ustaleń z punktu widzenia przepisów regulujących postępowanie przed tym organem. Ponadto winno się w niej znaleźć merytoryczne ustosunkowanie się organu II instancji do zarzutów i wniosków odwołania. Decyzja organu odwoławczego podjęta bez samodzielnego, ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie jako sprzeczna z przepisami procesowymi – art. 15, art. 8 § 1, art. 11 w z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. - musiała zostać przez Sąd wyeliminowana z obrotu prawnego. Ponownie rozpatrując sprawę Kolegium będzie miało na uwadze wywody i wskazania Sądu zawarte w tym wyroku. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd nie odniósł się do podniesionych przez Skarżącą zarzutów naruszenia przepisu prawa materialnego uznając, że byłoby to przedwczesne, gdyż stanowiłoby dokonanie oceny prawidłowości wydanej przez organ I instancji decyzji, które nie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy przez organ II instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącej kwotę [...]zł obejmującą zwrot uiszczonego wpisu sądowego od skargi ([...] zł), wynagrodzenia pełnomocnika (480 zł) ustalone stosownie do § 14 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł). Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI