I SA/Bd 692/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację Ministra Finansów, uznając, że sprzedaż części nieruchomości nabytych w drodze darowizny nie stanowi działalności gospodarczej podlegającej VAT, jednakże sprzedaż nieruchomości odkupionej oraz nabytych w celu zabudowy mieszkaniowej, zrealizowana w sposób zorganizowany i powtarzalny, kwalifikuje się jako działalność gospodarcza.
Sprawa dotyczyła interpretacji przepisów podatkowych w zakresie statusu podatnika VAT dla osoby fizycznej dokonującej sprzedaży nieruchomości. Skarżąca argumentowała, że sprzedaż prywatnego majątku, nawet wielokrotna, nie stanowi działalności gospodarczej, jeśli nie towarzyszy jej zamiar prowadzenia takiej działalności od momentu nabycia. Minister Finansów uznał, że częstotliwość sprzedaży i podział nieruchomości wskazują na działalność gospodarczą. Sąd uchylił interpretację, rozróżniając sprzedaż nieruchomości darowanych od tych nabytych w celach handlowych, uznając tę drugą za działalność gospodarczą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpatrzył skargę B. P. na interpretację Ministra Finansów dotyczącą podatku od towarów i usług w zakresie sprzedaży nieruchomości. Skarżąca nabyła nieruchomości w drodze darowizny i kupna, a następnie dokonała ich sprzedaży w latach 2005-2006. Kwestionowała uznanie jej za podatnika VAT, twierdząc, że sprzedaż prywatnego majątku nie jest działalnością gospodarczą, nawet jeśli jest wielokrotna, jeśli nie towarzyszy jej zamiar prowadzenia takiej działalności od początku. Minister Finansów uznał, że częstotliwość sprzedaży, podział nieruchomości i dwukrotna sprzedaż tej samej działki wskazują na profesjonalny obrót nieruchomościami i status podatnika VAT. Sąd, analizując przepisy ustawy o VAT i Szóstej Dyrektywy UE, stwierdził, że kluczowe jest ustalenie, czy podmiot działa jako handlowiec, a zamiar prowadzenia działalności musi być widoczny już przy nabyciu towaru. Sąd uchylił zaskarżoną interpretację, rozróżniając sytuację: sprzedaż działek nabytych w drodze darowizny (nie stanowi działalności gospodarczej) od sprzedaży działki odkupionej oraz działek nabytych w celu zabudowy mieszkaniowej, które po podziale zostały sprzedane w sposób zorganizowany i powtarzalny, co Sąd uznał za działalność gospodarczą.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nieruchomości te były częścią majątku prywatnego i nie zostały nabyte w celu odsprzedaży.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sprzedaż nieruchomości otrzymanych w drodze darowizny, które stanowiły majątek prywatny i nie były nabyte w celu odsprzedaży, nie może być uznana za działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT, nawet jeśli nastąpiła wielokrotnie lub po podziale.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
u.p.t.u. art. 15 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Podatnikami są osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
u.p.t.u. art. 15 § 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy.
u.p.t.u. art. 15 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Definicja podatnika VAT.
u.p.t.u. art. 15 § 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Definicja działalności gospodarczej.
Pomocnicze
Dz.U.UE.L 1977 nr 145 poz 1 art. 4 § 2
Szósta Dyrektywa Rady z dnia 17 maja 1977 r. Nr 77/388/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku
Definicja działalności gospodarczej obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców i osób świadczących usługi, w tym wykorzystywanie dóbr materialnych lub niematerialnych do celów zarobkowych.
Dz.U.UE.L 1977 nr 145 poz 1 art. 4 § 3
Szósta Dyrektywa Rady z dnia 17 maja 1977 r. Nr 77/388/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku
Państwa członkowskie mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie zawiera transakcje związane z działalnością gospodarczą, w szczególności dostawę budynków lub działek budowlanych.
p.p.s.a. art. 146 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonej interpretacji.
p.p.s.a. art. 152
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stwierdzenie, że interpretacja nie podlega wykonaniu.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprzedaż majątku prywatnego, nabytego w drodze darowizny, nie stanowi działalności gospodarczej, jeśli nie towarzyszy jej zamiar prowadzenia takiej działalności od momentu nabycia. Sprzedaż nieruchomości przeznaczonych pod budowę drogi ekspresowej, wynikająca z decyzji administracyjnej, nie jest działalnością gospodarczą. Kluczowe znaczenie ma zamiar prowadzenia działalności gospodarczej ujawniony już w momencie nabycia nieruchomości, a nie tylko częstotliwość sprzedaży.
Odrzucone argumenty
Częstotliwość sprzedaży prywatnych nieruchomości, nawet wielokrotna, automatycznie kwalifikuje ją jako działalność gospodarczą. Podział nieruchomości na mniejsze działki sam w sobie świadczy o zamiarze prowadzenia działalności gospodarczej. Dwukrotna sprzedaż tej samej działki jednoznacznie wskazuje na profesjonalny obrót nieruchomościami.
Godne uwagi sformułowania
Majątek taki bowiem nabywany jest na własne potrzeby danej osoby, a nie z przeznaczeniem na działalność handlową, a zatem jego sprzedaż zarówno w całości, jak i w częściach, jednemu lub wielu nabywcom, z zyskiem lub bez, nie może być uznana za działalność handlową ze skutkiem w postaci uznania tej osoby za podatnika podatku od towarów i usług. Zamiar ten nie występuje w przypadku okazjonalnej, nawet kilkukrotnej sprzedaży związanej z atrakcyjnością prywatnego gruntu i chęcią uzyskania dochodu. Działalność handlowa oznacza dokonywanie w sposób zorganizowany zakupów towarów w celu ich odsprzedaży w sposób wskazujący na zamiar kontynuacji tej działalności. Podporządkowanie zawieranych transakcji regułom opłacalności, działanie na własny rachunek, powtarzalność działań i ich profesjonalna forma świadczą o tym, że w powyższym zakresie skarżąca występowała jako podatnik, tj. handlowiec.
Skład orzekający
Izabela Najda-Ossowska
przewodniczący
Leszek Kleczkowski
sprawozdawca
Mirella Łent
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, kiedy sprzedaż nieruchomości przez osobę fizyczną stanowi działalność gospodarczą podlegającą VAT, a kiedy jest to sprzedaż majątku prywatnego. Rozróżnienie między nabyciem w celach prywatnych a nabyciem w celach handlowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów w kontekście prawa polskiego i unijnego. Wymaga analizy zamiaru nabycia nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu opodatkowania VAT sprzedaży nieruchomości przez osoby fizyczne, rozstrzygając kluczową kwestię zamiaru prowadzenia działalności gospodarczej. Jest to istotne dla wielu właścicieli nieruchomości.
“Sprzedajesz działkę? Uważaj, czy nie stajesz się podatnikiem VAT!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bd 692/08 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2008-12-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2008-11-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Izabela Najda-Ossowska /przewodniczący/ Leszek Kleczkowski /sprawozdawca/ Mirella Łent Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I FSK 633/09 - Wyrok NSA z 2010-04-30 Skarżony organ Minister Finansów Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 54 poz 535 art. 15 ust. 1 i ust. 2 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług Dz.U.UE.L 1977 nr 145 poz 1 art. 4 ust. 2 i ust. 3 Szósta Dyrektywa Rady z dnia 17 maja 1977 r. Nr 77/388/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda - Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant Magdalena Buczek po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi B. P. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację, 2. określa, że zaskarżona interpretacja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz B. P. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie W dniu [...] B. P. złożyła wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie uzyskania statusu podatnika oraz uznania za działalność gospodarczą na gruncie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług obrotu nieruchomościami gruntowymi. W przedmiotowym wniosku przedstawiła następujący stan faktyczny. W latach 2005 - 2006 strona dokonała obrotu nieruchomościami gruntowymi nabytymi w drodze darowizny oraz na podstawie umowy kupna. W 1999r. otrzymała w darowiźnie nieruchomość zabudowaną o pow. [...] ha, w skład której wchodziły działki o numerach [...] o wartości [...] zł. Po dokonaniu podziału działek zostały one przez stronę sprzedane w następujący sposób: - w lipcu 2005 r. działki nr [...], które wg decyzji Wojewody przeznaczone były pod budowę drogi ekspresowej za kwotę [...] zł, - w lipcu 2006 r. działka nr [...] za kwotę [...] zł, - w październiku 2006 r. działka nr [...] za kwotę [...] zł, - w listopadzie 2006 r. działka nr [....] za kwotę [...] zł. Działka nr [...] otrzymana pierwotnie przez wnioskodawczynię w darowiźnie została w czerwcu 2000 r. zbyta za kwotę [...] zł, następnie w grudniu 2005 r. nabyta przez nią ponownie za kwotę [...] zł, a w marcu 2006 r. zbyta za kwotę [...] zł. Poza powyższymi transakcjami, w styczniu 2000 r. strona nabyła nieruchomość o pow. [...] ha (działki nr [...]) za kwotę [...] zł. Działki nr [...] zostały podzielone przez właściwe władze gminne na działki z przeznaczeniem pod zabudowę mieszkaniową, z dopuszczalną usługową (działki o numerach [...]) oraz pod budownictwo mieszkaniowe (działki o numerach [...]). Z powyższych działek strona skarżąca sprzedała: - w maju 2005 r. działkę nr [...] za kwotę [...] zł, - w grudniu 2005 r. działkę nr [...] za kwotę [...] zł, - w marcu 2006 r. działkę nr [...] za kwotę [...] zł, - w lipcu 2006 r. działki nr [...] za kwotę [...] zł oraz nr [...] za kwotę [...] zł. Strona wyjaśniła ponadto, że nie prowadzi działalności gospodarczej, wszystkie sprzedane działki stanowiły jej majątek odrębny (wyrokiem sądowym w 1991r. nastąpiło zniesienie wspólności majątkowej małżeńskiej). Kwoty uzyskane ze sprzedaży opisanych działek przeznaczyła na zakup zabudowanej nieruchomości. Pytanie wnioskodawczyni dotyczyło kwestii, czy z tytułu sprzedaży opisanych nieruchomości uzyskała status podatnika podatku od towarów i usług oraz czy dokonane przez nią czynności należy uznać za działalność gospodarczą w świetle ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług ? Zdaniem strony sprzedaż ww. działek nie podlega opodatkowaniu, a dokonane czynności nie powinny być uznane za działalność gospodarczą. Skarżąca podkreśliła, że przy nabyciu przedmiotowych działek nie dokonywała odliczenia podatku naliczonego. Nieruchomości były nabywane na własne potrzeby, a nie w celach handlowych. Na potwierdzenie swojej argumentacji wnioskodawczyni powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych. W wydanej w dniu [...] interpretacji Dyrektor Izby Skarbowej w B., działając w imieniu Ministra Finansów, stwierdził, że stanowisko wnioskodawczyni jest nieprawidłowe. W uzasadnieniu wskazał, że jak wynika z przedmiotowego wniosku, strona dokonała sprzedaży działek przeznaczonych pod zabudowę, w tym jedna z nich została sprzedana dwukrotnie, tzn. po zbyciu strona skarżąca ponownie ją zakupiła i kolejny raz sprzedała. Następnie strona wyjaśniła, iż część posiadanych przez nią gruntów została podzielona, a następnie uzyskane w wyniku podziału działki zostały sprzedane. Zdaniem organu, w tak przedstawionym stanie faktycznym już sama okoliczność podziału nieruchomości gruntowej na mniejsze działki wskazuje, iż powzięto zamiar sprzedaży działek w sposób częstotliwy. W przeciwnym razie dzielenie gruntów byłoby niecelowe i ekonomicznie nieuzasadnione. Ponadto fakt dwukrotnej sprzedaży tej samej działki, w ocenie Ministra Finansów, wskazuje na celowe działanie handlowca i profesjonalny obrót nieruchomościami. Organ stwierdził, że z uwagi na fakt, iż dostawa przedmiotowych działek miała charakter powtarzalny, został wypełniony warunek częstotliwości określony w definicji działalności gospodarczej, w efekcie czego działanie strony należy uznać za działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. W związku z powyższym dokonując czynności opisanych we wniosku strona uzyskała status podatnika podatku od towarów i usług. Pismem z dnia [...] strona wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa w związku z wydaną interpretacją prawa podatkowego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia [...] Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany powyższej interpretacji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy strona wniosła o uchylenie interpretacji, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) poprzez błędną jego interpretację i uznanie, że sprzedaż prywatnego majątku osobistego spowodowała uzyskanie przez stronę statusu podatnika podatku od towarów i usług, - art. 15 ust. 2 ww. ustawy poprzez błędną jego interpretację i uznanie, że powtarzalność sprzedaży prywatnego majątku wypełnia warunek częstotliwości, decydujący dla definicji działalności gospodarczej, a także, że czynnościom strony można przypisać znamiona działalności gospodarczej prowadzonej z zamiarem wykonywania jej w sposób częstotliwy. Strona podkreśliła, iż dokonanie wstępnej wykładni powołanych regulacji wskazuje, iż osoba fizyczna może być podatnikiem podatku od towarów i usług, pod warunkiem, że prowadzi działalność gospodarczą. Ustawodawca zatem określił status podatnika poprzez odwołanie się do czynności, jakie podatnik wykonuje. Transakcje dokonywane przez osoby fizyczne mogą podlegać opodatkowaniu wyłącznie, jeżeli osoby te działają w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zdaniem strony, zwrotu "wszelka" działalność (w definicji działalności gospodarczej) nie należy odczytywać w sposób wykraczający poza zakres czynności wymienionych w art. 5 ustawy o podatku od towarów i usług. Ustawodawca konstruując definicję podatnika określił wzajemne odesłanie do pojęć, które nie są w przepisach jednoznacznie wyjaśnione. Podatnikiem jest podmiot, który wykonuje działalność gospodarczą, a działalnością gospodarczą jest wszelka działalność producentów, handlowców lub usługodawców. Istotne jest, w ocenie strony, że czynności podatnika, mieszczące się w zakresie przedmiotowym podatku od towarów i usług, realizowane w sferze jego aktywności prywatnej, nie podlegają opodatkowaniu, gdyż nie działa on w tym zakresie w charakterze podatnika. Strona skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, iż dla ustalenia faktu prowadzenia działalności gospodarczej decydujące znaczenie ma częstotliwość dokonywania czynności. Wyjaśniła, że częstotliwość wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu stanowi tylko jedno z kryteriów wykonywania działalności gospodarczej, w żadnym jednak przypadku nie może być samodzielną przesłanką bycia podatnikiem. Zdaniem strony, biorąc pod uwagę analizowaną regulację prawną, aby dostawę towarów uznać za działalność gospodarczą należy wykazać, że w momencie jej realizacji podatnik miał zamiar dokonywać takich transakcji wielokrotnie. Zdaniem strony, przesłanka zamiaru wykonywania działalności gospodarczej ma znaczenie kluczowe, gdyż jedynie ta przesłanka skutkuje uznaniem czynności za działalność gospodarczą, nawet w przypadku sprzedaży jednorazowej. Bez takiego zamiaru jednorazowa sprzedaż majątku osobistego nie nabiera cech działalności gospodarczej i nie może zostać w taki sposób zakwalifikowana. Sama wielokrotność wykonania czynności nie przesądza o tym, że podatnik ma zamiar wykonywać działalność w sposób częstotliwy. Zarówno bowiem czynność dokonana wielokrotnie jak i jednorazowo, podlega opodatkowaniu jedynie wtedy, gdy występuje przesłanka zamiaru wykonywania jej w sposób częstotliwy. Krotność i zamiar są według strony kryteriami samodzielnymi, niezależnymi od siebie. W tym kontekście sprzedaż wielu działek nie różni się od sprzedaży jednej, gdyż decydujące znaczenie ma zamiar prowadzenia działalności gospodarczej. W ocenie skarżącej, organ nie udowodnił, iż zarówno w momencie otrzymania nieruchomości w drodze darowizny, jak również w momencie nabycia drugiej nieruchomości, strona powzięła zamiar prowadzenia działalności gospodarczej. W świetle powołanych przepisów, dla określenia statusu podatnika przy wykonywaniu danej czynności, nie jest wystarczające ustalenie okoliczności związanych ze sprzedażą towaru, ale konieczne jest również ustalenie okoliczności towarzyszących nabyciu tego towaru - czy zostały nabyte w celu ich odsprzedaży. Analizując zapisy art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, zdaniem skarżącej, trudno się zgodzić, że ma on zastosowanie do sprzedaży działek przez osoby fizyczne, gdyż nie można uznać, iż osoba posiadająca grunty nabyte w drodze dziedziczenia lub darowizny, dokonując ich sprzedaży, wykonuje działalność handlową. Ocena czynności podejmowanych przez osobę fizyczną pod kątem spełnienia przez nią przesłanek koniecznych do uznania jej za podatnika, powinna być kompleksowa i uwzględniać wszystkie podjęte przez nią działania. Powinna być przeprowadzona w świetle prawidłowo zinterpretowanej normy prawnej, a jej dokonanie należy do organów podatkowych. Podatnikowi zatem trzeba indywidualnie udowodnić zamiar prowadzenia działalności gospodarczej. Zamiar ten nie występuje w przypadku okazjonalnej, nawet kilkukrotnej sprzedaży związanej z atrakcyjnością prywatnego gruntu i chęcią uzyskania dochodu. W ocenie strony sama okoliczność podziału nieruchomości na mniejsze działki nie wskazuje na zamiar ich sprzedaży w sposób częstotliwy. Podejmując decyzję o zbyciu prywatnego majątku w postaci mniejszych działek, skarżąca uzyskała korzyść polegającą na uniknięciu trudności związanych ze sprzedażą całej nieruchomości, gdyż po podziale zwiększyła się potencjalna możliwość jego zbycia, a nieruchomości stały się atrakcyjne dla większej ilości ewentualnych nabywców. Niezależnie od faktu podziału gruntu, wszystkie zbywane działki stanowiły majątek prywatny skarżącej. Zdaniem strony dwukrotna sprzedaż jednej z przedmiotowych działek nie przesądza o prowadzeniu profesjonalnej działalności gospodarczej. Dla uzasadnienia swojego stanowiska strona skarżąca powołała się na przepisy wspólnotowe, orzecznictwo sądów administracyjnych i Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie w dniu w dniu [...] pełnomocnik skarżącej złożył obszerne wyjaśnienia, popierając argumentację zawartą w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest częściowa zasadna. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. W myśl art. 15 ust.1 i ust.2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Z powyższego wynika, iż ustawodawca wyraźnie powiązał pojęcie "podatnika" z pojęciem "działalności gospodarczej". Kryterium działalności gospodarczej wyklucza z grona podatników VAT osoby fizyczne nieprowadzące takiej działalności nawet, jeżeli dokonują czynności dostawy. Innymi słowy, wykonanie czynności podlegającej opodatkowaniu skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego tylko wtedy, jeżeli czynność została wykonana w ramach działalności gospodarczej. Według prawa wspólnotowego opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej podlega dostawa towarów lub usług świadczona na terytorium kraju przez podatnika, który jako taki występuje (art. 2 pkt 1 Szóstej Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstwa Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa opodatkowania). Zdefiniowana w Dyrektywie działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców i osób świadczących usługi włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów. Za działalność gospodarczą uznaje się również wykorzystywanie, w sposób ciągły, własności dóbr materialnych lub niematerialnych do celów zarobkowych (art. 4 ust. 2 Szóstej Dyrektywy). Zgodnie z art. 4 ust. 3 Szóstej Dyrektywy państwa członkowskie mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie zawiera transakcje związane z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 4 ust. 2 Dyrektywy, w szczególności dostawę budynków lub części budynków wraz z gruntem oraz dostawę działek budowlanych, przez które to działki rozumie się każdą działkę nieuzbrojoną lub uzbrojoną, uznaną za budowlaną przez państwa członkowskie. Różnica pomiędzy regulacją unijną a polską ujawnia się głównie na tle definicji działalności gospodarczej. O ile bowiem zgodnie z art. 4 ust. 2 Dyrektywy działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców i osób świadczących usługi włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą, wykonywaniem wolnych zawodów, a także wykorzystywanie, w sposób ciągły, własności dóbr materialnych lub niematerialnych do celów zarobkowych, o tyle w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy o VAT ustawodawca, definiując działalność gospodarczą jako wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, operuje zwrotem "również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy". Zwrotu takiego nie ma w art. 4 ust. 2 Dyrektywy. Należy jednak zauważyć, że w art. 4 ust.3 Dyrektywy zawarto upoważnienie dla państw członkowskich do uznania za podatnika każdego, kto okazjonalnie zawiera transakcje związane z działalnością gospodarczą zdefiniowaną w art. 4 ust. 2, w szczególności dotyczące dostaw działek budowlanych. Oznacza to, zdaniem Sądu, że użyty w treści art. 15 ust. 2 ustawy o VAT zwrot "również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy", jest wyrazem swoistej realizacji przez polskiego ustawodawcę opcji zawartej w art. 4 ust. 3 Szóstej Dyrektywy. Realizacja tej opcji nie została przy tym ograniczona wyłącznie do dostaw budynków lub części budynków wraz z gruntem oraz działek budowlanych, lecz dotyczy wszystkich czynności podlegających opodatkowaniu, które dokonywane sporadycznie w związku z działalnością handlową, usługową lub produkcyjną, są wykonywane przez dany podmiot. Możliwość taka została przewidziana w art. 4 ust. 3 Dyrektywy, gdy zważyć, że w przepisie tym użyto zwrotu "w szczególności", nie ograniczając w ten sposób katalogu sporadycznych transakcji uzasadniających uznanie danego podmiotu za podatnika do transakcji dotyczących wyłącznie budynków i działek budowlanych. Okoliczność, że Szósta Dyrektywa zezwala państwom członkowskim na uznanie za podatnika każdego, kto okazjonalnie zawiera transakcje związane z działalnością gospodarczą, i że ustawa o podatku od towarów i usług opcję tę realizuje w końcowej części przepisu art. 15 ust. 2 przez wymienienie "czynności wykonanej jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy", nie przesądza jednak, że tylko z tego powodu dany podmiot staje się podatnikiem podatku od towarów i usług. Z brzmienia bowiem przepisu art. 4 ust. 1 i 2 Dyrektywy, jak również art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT wynika nader wyraźnie, że warunkiem niezbędnym do uznania danego podmiotu za podatnika VAT jest ustalenie, że działa on niezależnie jako producent, handlowiec, usługodawca, pozyskujący zasoby naturalne, rolnik czy wykonujący wolny zawód. Innymi słowy, jeśli dana czynność została wykonana poza zakresem działań producenta, handlowca, usługodawcy, pozyskującego zasoby naturalne, rolnika czy wykonującego wolny zawód, to w świetle art. 4 ust. 1 i 2 Dyrektywy z tytułu wykonania takiej czynności dany podmiot nie może być uznany za podatnika podatku od towarów i usług, i to bez względu na to, czy czynność tę wykonał jednorazowo, ale w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy, czy też wielokrotnie. Taka właśnie sytuacja występuje w przypadku sprzedaży przez daną osobę jej majątku prywatnego. Majątek taki bowiem nabywany jest na własne potrzeby danej osoby, a nie z przeznaczeniem na działalność handlową, a zatem jego sprzedaż zarówno w całości, jak i w częściach, jednemu lub wielu nabywcom, z zyskiem lub bez, nie może być uznana za działalność handlową ze skutkiem w postaci uznania tej osoby za podatnika podatku od towarów i usług. Należy przy tym podkreślić, że zwłaszcza w przypadku działalności gospodarczej w zakresie handlu, zamiar częstotliwego wykonywania czynności musi być ujawniony już w momencie nabycia towaru, a nie w momencie jego sprzedaży. Nie można bowiem pominąć tego, że przez pojęcie "handel" należy rozumieć dokonywanie w sposób zorganizowany zakupów towarów w celu ich odsprzedaży (por. wyrok składu siedmiu sędziów NSA z dnia 29 października 2007 r., I FPS 3/07, wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2007 r., I FSK 603/06, wyrok WSA z dnia 15 stycznia 2007 r. III SA/Wa 3885/06, wyrok WSA z dnia 21 lutego 2007 r., III SA/Wa 3711/06). Nader mocno zaakcentował to Europejski Trybunał Sprawiedliwości w orzeczeniu z dnia 4 października 1995 r. w sprawie C-291/92 pomiędzy Finanzamt Ulzen v. Dieter Armbrecht, w którym stanął na stanowisku, że jeżeli podatnik w rozumieniu Szóstej Dyrektywy sprzedaje majątek, którego część przeznaczył na cele inne niż związane z prowadzoną działalnością i którą to część zarezerwował na potrzeby osobiste, w odniesieniu do sprzedaży tej części, nie występuje on jako podatnik. Transakcja taka nie podlega zatem opodatkowaniu podatkiem VAT. ETS wyraził ponadto podgląd, że podmiot będący podatnikiem VAT, występujący w danej transakcji w charakterze prywatnym, nie działa w tym zakresie jako podatnik. Reasumując - wykonanie czynności opodatkowanej (w tym wypadku sprzedaż działki budowlanej) nie przesądza automatycznie, że z tego tylko powodu dany podmiot staje się podatnikiem VAT. Konieczne jest bowiem ustalenie, że w odniesieniu do tej czynności występował on w charakterze podatnika, tj. handlowca. Przyjęcie, że dana osoba fizyczna sprzedając działki budowlane działa w charakterze podatnika prowadzącego handlową działalność gospodarczą (jako handlowiec) wymaga ustalenia, że jej działalność w tym zakresie przybiera formę zawodową (profesjonalną), czyli stałą (powtarzalność czynności i zamiar ich kontynuacji). Nabycie sprzedawanych gruntów musi nastąpić w celach wykonywania działalności, czyli handlowych, a nie w innych celach. Działalność handlowa oznacza dokonywanie w sposób zorganizowany zakupów towarów w celu ich odsprzedaży w sposób wskazujący na zamiar kontynuacji tej działalności. Nie jest działalnością handlową sprzedaż majątku osobistego (prywatnego), który nie został nabyty w celu odsprzedaży (w celach handlowych), lecz spożytkowania w celach osobistych. Gdy osoba sprzedająca działki budowlane swoim zachowaniem wykaże, że realizując tę sprzedaż działa w charakterze podatnika (handlowca, który nabył grunty w celu ich zbycia) i chce oprócz tej sprzedaży kontynuować tego rodzaju aktywność — sprzedaż taka będzie opodatkowana VAT. W rozpatrywanej sprawie, z wniosku o wydanie interpretacji, wynika, że w 1999 r. skarżąca strona na podstawie darowizny nabyła własność zabudowanej nieruchomości o pow. [...] ha. Po podziale tej nieruchomości na działki strona zbyła pięć działek, w tym trzy w 2006 r., a dwie w 2005 r. (te ostatnie na podstawie decyzji Wojewody o przeznaczeniu działek na budowę drogi ekspresowej). W odniesieniu do działki nr [...] skarżąca zbyła ją w 2000 r., nabyła ponownie w 2005r. za cenę [...] zł i zbyła w 2006 r. za cenę [...] zł. W 2000 r. strona nabyła nieruchomość w S. o pow. [...] ha. Po podziale działek skarżąca sprzedała dwie działki w 2005 r. i trzy działki w 2006 r. Strona twierdzi, że nie prowadzi działalności gospodarczej. Sprzedane nieruchomości należały do jej majątku odrębnego. Majątek prywatny nabyła na własne potrzeby, a nie do działalności handlowej. Uzyskane ze sprzedaży środki przeznaczyła na zakup zabudowanej nieruchomości położonej w B. Zdaniem organu podatkowego skarżącą należy uznać za podatnika VAT w zakresie sprzedaży wszystkich działek. Dostawa przedmiotowych działek miała charakter powtarzalny, został zatem wypełniony warunek częstotliwości określony w definicji działalności gospodarczej. Sama okoliczność podziału nieruchomości na działki wskazuje, iż powzięto zamiar sprzedaży działek w sposób częstotliwy. Ponadto fakt dwukrotnej sprzedaży tej samej działki wskazuje na celowe działanie handlowca i profesjonalny obrót nieruchomościami. Sąd nie podziela w pełni tego stanowiska. Zdaniem Sądu konsekwencje prawne sprzedaży działek należy zróżnicować. W odniesieniu do działek nabytych w drodze darowizny, tj. działki nr [...] sprzedanych w 2005 r. oraz działek nr [...] zbytych w 2006 r., skarżącej nie można uznać za podatnika VAT. Nie sposób bowiem przypisać jej zamiaru nabycia tych nieruchomości w celu odsprzedaży, skoro otrzymała je w drodze darowizny. Ponadto działki nr [...] zostały sprzedane w związku z decyzją Wojewody o ich przeznaczeniu pod budowę drogi ekspresowej. Inaczej natomiast należy potraktować sprzedaż działki nr [...] oraz sprzedaż działek położonych w S. nabytych za kwotę [...] zł. Działka nr [...] została wprawdzie uzyskana w drodze darowizny, jednakże została zbyta w 2000 r., a następnie odkupiona przez stronę w grudniu 2005 r. za kwotę [...] zł i ponownie zbyta w marcu 2006 r. za kwotę [...] zł. Dokonując powtórnej sprzedaży tej działki strona osiągnęła zysk w wysokości [...] zł, w krótkim odstępie czasu (ok. 4 miesięcy). Jej zachowanie wskazuje, że działała jak handlowiec. Realizując tę sprzedaż występowała w charakterze podatnika VAT. Działalność handlowa oznacza dokonywanie w sposób zorganizowany zakupów towarów w celu ich odsprzedaży w sposób wskazujący na zamiar kontynuacji tej działalności. Strona działalność polegającą na sprzedaży działek kontynuowała. Po dokonaniu podziału nieruchomości położonej w S. na działki z przeznaczeniem pod zabudowę mieszkaniową, z dopuszczalną usługową, sprzedała dwie działki w 2005 r. (nr [...] i [...]) za łączna kwotę [...] zł oraz trzy działki w 2006 r. (nr [...]) za łączną kwotę [...] zł. Skarżąca strona utrzymuje, że nieruchomość tę nabyła do majątku osobistego, jednakże nie wskazuje żadnych okoliczność świadczących o tym, że nieruchomość tę o pow. [...] ha wykorzystywała dla celów prywatnych, i przeczących nabyciu jej - mimo upływu pewnego okresu czasu między nabyciem a sprzedażą działek - w celach komercyjnych. Podporządkowanie zawieranych transakcji regułom opłacalności, działanie na własny rachunek, powtarzalność działań i ich profesjonalna forma świadczą o tym, że w powyższym zakresie skarżąca występowała jako podatnik, tj. handlowiec. O prowadzeniu działalności gospodarczej decydują przesłanki obiektywne, a nie subiektywne. Działalność skarżącej polegała na obrocie nieruchomościami w celu osiągnięcia zysku. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną interpretację, stwierdzając na podstawie art. 152 tej ustawy, iż nie podlega ona wykonaniu, zaś na podstawie art. 200 orzekł o kosztach postępowania. L. Kleczkowski I. Najda – Ossowska M. Łent
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI