I SA/Bd 659/22

I SA/Bd 659/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-02-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-12-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Szulc /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 187
par. 13 zo ust. 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lutego 2023 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 28 września 2022 r. nr BDSPB02-137/2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA/Bd 659/22
UZASADNIENIE
W dniu [...] czerwca 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w N. n/N. wpłynął złożony przez A. K. wniosek o udzielenie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia [...] września 2021 r. do dnia [...] maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. Następnie, w dniu [...] czerwca 2022 r. wpłynął ponownie wniosek wraz z załącznikami w postaci kopii trzech faktur zakupu nawozów.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...].MK/PO Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. nad N. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia [...] września 2021 r. do dnia15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. W uzasadnieniu wskazano, że wniosek został złożony przez stronę po terminie przewidzianym w obowiązujących przepisach prawa.
W dniu [...] sierpnia 2022 r. (data stempla pocztowego), z zachowaniem terminu, do Biura Powiatowego ARiMR w N. n/N. wpłynęło zażalenie na to postanowienie.
Inne postanowieniem z dnia [...] września 2022 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W jego uzasadnieniu podał, że postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez uregulowano w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz., 187 ze zm.) - dalej "rozporządzenie". Z przywołanej w uzasadnieniu postanowienia treści § 13zo ust. 3 rozporządzenia wynika, że wniosek o przyznanie pomocy składa się raz do dnia [...] maja 2022 r. Za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego. Nadto, zgodnie z treścią ust. 4 tego przepisu, w przypadku złożenia wniosku o przyznanie pomocy po dniu [...] maja 2022 r. nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy. Z kolei, zgodnie z § 13zo ust. 6 rozporządzenia do wniosku o przyznanie pomocy dołącza się kopie faktur, ich duplikaty lub imienne dokumenty księgowe o równoznacznej wartości dowodowej dokumentujące zakup w okresie od dnia [...] września 2021 r. do dnia [...] maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. W przypadku gdy wysokość pomocy będzie wyliczana w sposób określony w ust. 7 pkt 2 lit. b, do wniosku należy również dołączyć kopie faktur, ich duplikaty lub imienne dokumenty księgowe o równoznacznej wartości dowodowej dokumentujące zakup w okresie od dnia [...] września 2020 r. do dnia [...] maja 2021 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. W ocenie organu, Skarżąca uchybiła terminowi na złożenie wniosku. Skarżąca nadała go w dniu [...] maja 2022 r. w placówce pocztowej przesyłką poleconą, natomiast wniosek wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w N. nad N. dnia [...] czerwca 2022 r. Z kolei kopie dokumentów potwierdzających zakup nawozów Skarżąca przesłała przesyłką pocztową z dnia [...] czerwca 2022 r., a ich wpływ do organu odnotowano [...] czerwca 2022 r.
W ocenie organu, określony w § 13zo ust. 3 rozporządzenia termin ma charakter materialnoprawny. Konsekwencją uchybienia przedmiotowego terminu jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności. Terminy materialnoprawne mogą być przywrócone przepisem ustawy, natomiast przez organ administracji jedynie wówczas, gdy możliwość taką przewidują przepisy szczególne, jednakże przepisy rozporządzenia takiej możliwości nie przewidują. W rezultacie, uchybienie terminowi do złożenia wniosku o pomoc finansową, o której mowa w § 13zo ust. 1 cytowanego rozporządzenia skutkuje tym, że postępowanie administracyjne nie może być wszczęte (organ winien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania). W tej sytuacji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, uznając je za prawidłowe.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zarzuciła naruszenie:
1) art. 115 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "zasad techniki prawodawczej" w zw. z art. 57 § 5 pkt. 2 kpa w zw. z § 13zo ust. 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zw. z § 1 ust 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 marca 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - poprzez ustalenie, że za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego. Podczas gdy, przepis art. 57 § 5 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. wyraźnie wskazuje, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe;
2) art. 57 § 5 pkt 2 kpa w zw. § 13zo ust 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zw. z §1 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 marca 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przez uznanie, iż data złożenia wniosku nie została zachowana, podczas, gdy termin przez stronę został zachowany;
3) art. 61a kpa w zw. z art. 57 § 5 pkt 2 kpa w zw. § 13zo ust 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zw. z § 1 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 marca 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w sytuacji, gdy według ustabilizowanego orzecznictwa dopuszczalność odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 została ograniczona do sytuacji oczywistego braku przymiotu strony, a nie sytuacji, gdy ocena tej kwestii wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (np. wyrok NSA z 29.11.2017 r., II OSK 330/17, LEX nr 2429358), a "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego - do sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (np. wyrok NSA z 20.11.2017 r.. II GSK 1706/17, LEX nr 2424216), gdy tymczasem takie okoliczności nie zaistniały;
4) art. 8 kpa w zw. z art. 107 § 1 w zw. z art. 13 kpa, poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, poprzez:
- sporządzenie przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. uzasadnienia postanowienia, które nie odpowiada wymaganiom określonym przez przywołany przepis, z uwagi na brak należytego uzasadnienia faktycznego decyzji, tj. brak wskazania w uzasadnieniu faktycznym postanowienia wszystkich okoliczności stanu faktycznego sprawy, brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, a nade wszystko brak wskazania przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
- nieustosunkowanie się przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. w sposób rzetelny do zawartych w odwołaniu od postanowienia organu I instancji zarzutów;
5) art. 8 kpa w zw. z art. 14 kpa, poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób naruszający zasadę pisemności oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej;
6) art. 8 kpa w zw. z art. 14 kpa, poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób naruszający zasadę pisemności oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej;
7) naruszenie art. 6, art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 80, art. 107 § 6 k.p.a." mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji I instancji, przemilczenie w uzasadnieniu decyzji organu II instancji istotnych okoliczności sprawy;
8) naruszenie art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77 i art. 80, w związku z art. 11 k.p.a." mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji I instancji, przemilczenie w uzasadnieniu decyzji organu II instancji okoliczności sprawy, tj. kwestii pominięcia przez organ I instancji stanowiska odwołującego, a w konsekwencji wydanie decyzji bez odniesienia się do ostatecznego stanowiska skarżącego, co stanowiło naruszenie prawa skarżącego do udziału w przedmiotowym postępowaniu;
9) naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 107 § 1 w zw. z art. 15 kpa poprzez nieodniesienie się przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, co powoduje, iż uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów stawianych przez przepisy prawa i na jej podstawie nie jest możliwe ustalenie czy organ w prawidłowy sposób przeprowadził postępowanie odwoławcze;
10) ograniczenie terminu zawartego w § 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 maja 2022 r. w sprawie określenia dłuższego terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub przejściowego wsparcia krajowego oraz zgłaszania zmian do tych wniosków w 2022 r., Dz.U. 2022, poz. 985 (termin składania wniosków w wersji elektronicznej do godz. 24.00 ) przepisami zawartymi w § 13zo ust. 1 pkt 4 oraz ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 marca 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Dz.U. 2022, poz. 642 (termin składania wniosków w wersji papierowej tylko w godzinach pracy biura powiatowego ARiMR).
Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a także poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
W złożonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej nieuwzględnienie i oddalenie w całości, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Natomiast zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem, Inne utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. nad N. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia [...] września 2021 r. do dnia15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. Zdaniem organów, wniosek został złożony przez stronę po terminie przewidzianym w obowiązujących przepisach prawa.
W pierwszej kolejności należy podać, że bezspornym w sprawie jest, iż Skarżąca nadała w urzędzie pocztowym przesyłkę zawierającą wniosek o przyznanie pomocy w dniu [...] maja 2022 r. (k. 1 akt adm.). Nie jest sporne także, że wymieniona przesyłka wpłynęła do organu dopiero w dniu [...] czerwca 2022 r., o czym świadczy prezentata umieszczona na pierwszej stronie wniosku (k. 4 akt adm.). Sporna pozostaje natomiast kwestia, czy Skarżąca zachowała termin na skuteczne dokonanie tej czynności oraz, która z dat, nadania czy doręczenia, świadczy o terminowym bądź spóźnionym złożeniu wniosku, a tym samym, czy w odniesieniu do terminu z § 13zo ust. 3 rozporządzenia, znajduje zastosowanie art. 57 § 5 pkt 2 kpa.
W tak zarysowanym sporze uznać należy, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji odpowiadają prawu, zaś zarzuty sformułowane w skardze są niezasadne.
Rozważania w przedmiotowej sprawie należy poprzedzić uwagą, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa powstała w celu wspierania rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich. Została wyznaczona do pełnienia roli akredytowanej agencji płatniczej. Zajmuje się wdrażaniem instrumentów współfinansowanych z budżetu Unii Europejskiej oraz udziela pomocy ze środków krajowych. Szczegółowy zakres zadań Agencji został wymieniony w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej - ustawy o ARiMR). Ustęp 6 tego artykułu zawiera delegację do wydania rozporządzenia określającego szczegółowy zakres i sposoby realizacji zadań Agencji, w tym warunki i tryb udzielania wsparcia w ramach tych zadań, mając na względzie priorytety polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi i rynków rolnych oraz efektywne wykorzystanie środków finansowych. Opierając się na tej podstawie, wydano rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Zgodnie z § 13zo ust. 1 tego rozporządzenia, w 2022 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:
1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,
2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014,
3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku spowodowanymi epidemią COVID-19,
4) który do dnia złożenia wniosku o tę pomoc złożył wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022r.
- na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów.
Pomoc ta, stosownie do brzmienia ust. 2 cytowanego przepisu, jest przyznawana:
1) na wniosek producenta rolnego złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej;
2) w wysokości ustalonej zgodnie z ust. 7-9.
Jak wynika z treści § 13zo ust. 3 rozporządzenia wniosek, o którym mowa w ust. 2, składa się raz do dnia 31 maja 2022 r. Za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego. W ustępie 4 tego przepisu postanowiono natomiast, że w przypadku złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 2, po dniu 31 maja 2022 r. nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy.
Przepis § 13zo został dodany przez § 1 rozporządzenia z dnia 17 marca 2022 r. (Dz. U. z 2022 r., poz. 642) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 26 marca 2022 r. Natomiast treść § 13zo ust. 3 oraz ust. 4 rozporządzenia została zmieniona z dniem 13 maja 2022 r. na podstawie rozporządzenia z dnia 4 maja 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 1000). Zmieniono nim pierwotny termin składania wniosku oraz datę, po której nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy – z dnia 16 maja na 31 maja 2022 r.
Przytoczone regulacje, w tym ustawowa podstawa do wydania przedmiotowego rozporządzenia, tj. art. 4 ust. 6 ustawy o ARiMR, jednoznacznie wskazują, że prawodawca nie przekroczył zakresu upoważnienia do wydania tego aktu. Rozporządzenie określa szczegółowy zakres i sposoby realizacji zadań Agencji, w tym warunki i tryb udzielania wsparcia, którym zgodnie z § 13zo rozporządzenia, w przedmiotowej sprawie było dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. Według "Słownika języka polskiego" pod red. W. Doroszewskiego, tryb - to ustalony porządek, zwyczaj załatwiania określonych spraw, metoda postępowania (https://sjp.pwn.pl/doroszewski/tryb;5509007.html). Wielki Słownik Języka Polskiego definiuje słowo "tryb" jako określony sposób działania lub przeprowadzania czegoś (https://wsjp.pl/haslo/podglad/38958/tryb). Regulacja rozporządzenia wprowadzająca termin na złożenie wniosku o pomoc finansową i przewidująca określony sposób jego obliczania mieści się w granicach delegacji ustawowej, odnosi się bowiem do trybu udzielania wsparcia.
Skarżąca nie ma racji, zarzucając organom naruszenie art. 57 § 5 pkt 2 kpa. Zgodnie z tym przepisem termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
Zauważyć przy tym trzeba, że pojęcie "termin" może być rozumiane zarówno jako ściśle określona data (jak w sprawie niniejszej), określony przedział czasowy, jak też okres na dokonanie konkretnej czynności. Regulacje zawarte w rozdziale 10 kpa zatytułowanym "Terminy", w szczególności powołany przez Skarżącą art. 57 kpa, dotyczą terminów rozumianych jako okres, w którym należy dokonać jakiejś czynności, np.: wnieść odwołanie od decyzji. Regulacje te odnoszą się do terminów ustanowionych treścią kpa (por. dr hab. R. Stankiewicz w Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz R. Hauser, M. Wierzbowski, C.H. Beck, wydanie 5, str. 562-563). Przepisy te nie dotyczą terminów materialnoprawnych, wyznaczonych do dokonania określonej w nich czynności w celu urzeczywistnienia przysługującego stronie uprawnienia.
Wskazać należy, że w literaturze przedmiotu wyróżnia się terminy materialne i terminy procesowe. Terminem materialnym jest okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania lub uczestników postępowania. Różnica pomiędzy terminem materialnym a terminem procesowym sprowadza się do różnych płaszczyzn skutków prawnych ich uchybienia. Uchybienie terminowi materialnemu wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym (zob. J. Pokrzywnicki, Postępowanie administracyjne, s. 112). W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu (v. "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz 2022", wyd. 18, B. Adamiak, opubl. Legalis C.H.Beck).
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt III OSK 2186/22 wskazał, że "W orzecznictwie i w doktrynie zgodnie przyjmuje się, że tego rodzaju termin wygasa, jeśli upłynie okres, którego on dotyczył. Oznacza to, iż jego upływ powoduje trwałą niemożność podjęcia przez organ czynności z terminem powiązanej. W żadnych okolicznościach nie można ich ani przywrócić, ani przedłużyć ich trwania. Ustawodawca, regulując określoną sytuację z zastosowaniem terminu zawitego, nie ma obowiązku określenia, w jaki sposób w danym przypadku termin ten należałoby obliczać. Ustawodawca może niewątpliwie to uczynić, ale jeśli takich regulacji w treści danego aktu nie ustanowi to należy uznać, iż w takim przypadku obowiązują w tym zakresie zasady ogólne. Termin, określony poprzez wskazanie konkretnego dnia kalendarzowego, wygasa po upływie tego właśnie dnia a termin określony ilością np. dni - po ich upływie (por. wyrok NSA z: 7 października 2021 r., sygn. akt I OSK 990/21; z 4 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 987/22 – dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Termin materialny jest więc okresem, w którym organ dysponuje kompetencją do ukształtowania stosunku materialnoprawnego. Dla jednostki pełni zaś funkcję gwarancyjną, iż zastosowanie przepisów prawa materialnego sumptem własnej woli jednostki i nabycie określonego uprawnienia nie zostanie zakwestionowane przez organ po upływie tego okresu. Tak ukształtowana norma indywidualno-konkretna posiada specjalną trwałość, która wymyka się mechanizmom zapisanym w treści przepisów art. 57-60 k.p.a.".
Ogólny przepis zawarty w art. 57 kpa, określający sposób obliczania terminu proceduralnego wyznaczonego innymi przepisami kpa, nie ma więc zastosowania w sprawie o udzielenie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. Sąd podziela bowiem stanowisko organu, że termin do złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej, o którym mowa w § 13zo ust. 3 i 4 rozporządzenia, jest terminem prawa materialnego, kształtującym uprawnienie do możliwości uzyskania pomocy finansowej.
Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że stosownie do treści art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR, jeżeli przepis ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Zatem przepisy kpa znajdują zastosowanie do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji z zakresu właściwości Agencji tylko, jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Przykładem takich przepisów jest § 13zo ust. 3 rozporządzenia. Przepis ten w sposób samodzielny wyznacza określony w nim termin materialnoprawny na dokonanie czynności, polegającej na złożeniu wniosku o dofinansowanie, wskazując równocześnie, że o jego zachowaniu decyduje wpływ wniosku do organu, przed upływem wskazanej w nim daty. W przedmiotowej sprawie Skarżąca miała zatem możliwość ubiegania się o przyznanie pomocy składając do dnia [...] maja 2022 r. stosowny wniosek do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego. Wpływ wniosku do organu po dniu [...] maja 2022 r. oznacza, że nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy (§ 13zo ust. 4 rozporządzenia). Zatem, wpływ wniosku o przyznanie pomocy do Biura Powiatowego ARiMR w N. nad N. po dniu [...] maja 2022 r. prawidłowo, w oparciu o art. 61a § 1 kpa, skutkował odmową wszczęcia postępowania w sprawie wniosku Skarżącej. Przepis ten stanowi bowiem, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Złożenie wniosku po upływie terminu określonego w § 13zo ust. 3 rozporządzenia spełnia przesłankę wystąpienia innych uzasadnionych przyczyn, z powodu których postępowanie nie może być wszczęte. Sąd co do zasady podziela argumentację Skarżącej, że przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, takie których ustalenie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu.
Sformułowanie "innych uzasadnionych przyczyn", z powodu których postępowanie nie może być wszczęte obejmuje okoliczności, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, w sprawie zapadło już rozstrzygniecie albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania. Przyczyną taką może być również złożenie wniosku o wszczęcie postępowania po określonym w przepisach prawa materialnego terminie. W takim wypadku, organ administracji publicznej jest zobligowany wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Tym samym Sąd uznał za niezasadne zarzuty podane w pkt 1- 3 skargi.
Wbrew zarzutom skargi sformułowanym w punktach 4-9 organ przeprowadził postępowanie w obu instancjach zgodnie z zasadą pisemności wyrażoną w art. 14 kpa, nie naruszając przy tym zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 kpa), a dokonane w sprawie ustalenia oraz wnioski wyprowadzone na ich podstawie, znalazły odzwierciedlenie w prawidłowo skonstruowanym uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Zawiera ono wyczerpujące omówienie zaistniałego stanu faktycznego, wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Nie narusza przy tym zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 kpa, realizowanej na mocy art. 107 § 3 kpa. Wynika z niej bowiem, że organ administracji jest obowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Wbrew twierdzeniom Skarżącej, organ w zaskarżonym postanowieniu odniósł się także do obydwu wskazanych w zażaleniu zarzutów wskazując zarówno powody, dla których uznano za niezasadny zarzut naruszenia art. 57 § 5 pkt 2 kpa, jak i powody zastosowania art. 61a § 1 kpa. Z uwagi na treść przytoczonego wyżej art. 10a ustawy o ARiMR organ nie mógł naruszyć art. 7, art. 10 § 1 oraz art. 77 § 1, albowiem ich stosowanie w przedmiotowej sprawie zostało wprost wyłączone.
Nie jest także zasadny ostatni z zarzutów sformułowanych w skardze. Powołano się w nim na przepisy niemającego zastosowania w przedmiotowej sprawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 maja 2022 r. w sprawie określenia dłuższego terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub przejściowego wsparcia krajowego oraz zgłaszania zmian do tych wniosków w 2022 r. (Dz. U. z 2022 r., poz. 985). Skarga nie zawiera uzasadnienia tego zarzutu, nie sposób zatem szerzej się do niego odnieść. Należy wobec tego stwierdzić, że organ działał na podstawie obowiązujących przepisów prawa, prawidłowo przywołując w tym zakresie normę prawną zawartą w § 13zo ust. 3 rozporządzenia. Termin na złożenie wniosku upłynął z końcem dnia 31 maja 2022 r., natomiast przedmiotowy wniosek wpłynął do organu dnia 1 czerwca 2022 r. Z kolei kopie dokumentów potwierdzających zakup nawozów Skarżąca przesłała przesyłką pocztową z dnia 3 czerwca 2022 r., a ich wpływ do organu odnotowano 6 czerwca 2022 r. Bez znaczenia pozostaje okoliczność nadania wniosku w urzędzie pocztowym w dniu 31 maja 2022 r. Warunkiem wszczęcia postępowania jest bowiem jego wpływ do kierownika biura powiatowego Agencji do dnia 31 maja 2022 r.
Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji innych przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy.
Z powyższych względów, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.