I SA/Bd 648/23

I SA/Bd 648/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski
Tomasz Wójcik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 979/24 - Wyrok NSA z 2024-10-11
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 80, art. 81a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 371
par. 10 ust. 2b
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 marca 2024 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 października 2023 r., nr 040000/71/126260/2023/RDZ-B7/3 w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za grudzień 2021 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz K. T. kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem RDZ-B7 z dnia [...] r. K. T. (dalej także Skarżący) wystąpił o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za grudzień 2021 r. oświadczając, że na dzień [...] r. prowadził przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 56.30.Z. a przychód z przeważającej działalności uzyskany w styczniu 2022 r. był niższy o co najmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego w lutym 2020 r.
Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej także: ZUS, Zakład, organ) odmówił Skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 do [...] r. Organ stwierdził, że kod PKD określony we wniosku z dnia [...] r. o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za grudzień 2021 r. nie jest zgodny z kodem PKD przeważającej działalności w rejestrze CEIDG wg stanu na dzień [...] r. Ponadto kod PKD przeważającej działalności w rejestrze CEIDG nie zawierał się w katalogu uprawnionych do zwolnienia z opłacania składek.
Decyzją z dnia [...] r. Zakład utrzymał w mocy zaskarżoną przez stronę decyzję. Organ wskazał, że Skarżący rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej [...] r. pod nazwą K. T. [...] Według informacji dostępnych w CEIDG jako przeważające PKD niezmiennie widnieje 56.10.A, czyli Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne, który nie zawiera się w katalogu uprawnionych do zwolnienia z opłacania składek za grudzień 2021 r. Ponadto, na podstawie przedłożonych przez Skarżącego dokumentów nie da się stwierdzić, że przeważającą (faktycznie prowadzoną) działalnością na dzień [...] r. była działalność oznaczona kodem PKD 56.30.Z oraz że przychód z tej działalności uzyskany w styczniu 2022 r. był niższy o co najmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego w lutym 2020 r. ZUS uznał, że nie został spełniony warunek wskazany w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia [...] r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 – dalej: "rozporządzenie" – tzn. na dzień [...] r. kod PKD przeważającej działalności w rejestrze REGON: 56.10.A nie uprawniał do zwolnienia z opłacania składek za grudzień 2021 r.
Rozpatrując wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 311/22 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r. Sąd stwierdził, że organ dokonał nieprawidłowej wykładni § 10 ust. 2b i ust. 3 rozporządzenia, zawężając ją do literalnego brzmienia tych przepisów, z pominięciem kwestii prowadzenia faktycznej, przeważającej działalności danego podmiotu. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię § 10 ust. 2b i ust. 3 rozporządzenia. Sąd w zaleceniach wskazał, że rozpatrując ponownie sprawę ZUS zobowiązany będzie przeprowadzić postępowanie zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ zobowiązany będzie powiadomić stronę o przesłankach, które nie zostały spełnione lub wykazane, umożliwiając jej tym samym realizację inicjatywy dowodowej. W konsekwencji, organ dokona ustaleń procesowych w celu zweryfikowania twierdzenia Skarżącego o prowadzeniu na dzień [...] r. działalności z przeważającym kodem PKD 56.30.Z, który uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres [...] r. do dnia [...] r. oraz podejmie adekwatne do tych ustaleń rozstrzygnięcie w sprawie.
Decyzją z dnia [...] r. Zakład odmówił stronie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 1 do [...] r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wykonując zalecenia Sądu pismem z dnia [...] r. wezwał Skarżącego do uzupełnienia dokumentacji potwierdzającej oświadczenie, że na dzień [...] r. prowadził przeważającą działalność według kodu PKD 56.30.Z. Analizując przedłożoną dokumentację organ stwierdził, że nie może określić, iż na dzień [...] r. przeważającą działalnością było przygotowywanie i podawanie napojów, oznaczone kodem 56.30.Z. Przedłożone dokumenty mogą wskazywać również na prowadzenie restauracji czy innych placówek gastronomicznych. Organ wskazał, że udowodnienie prowadzenia wskazanej we wniosku przeważającej działalności gospodarczej leży po stronie płatnika. Zakład podniósł, że dbając o stan finansów publicznych zobowiązany jest do szczegółowej oceny zasadności zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Ponadto podał, że we wnioskach o zwolnienie z opłacania składek z dnia [...] r. i z dnia [...] r. Skarżący wskazywał, iż prowadzi przeważającą działalność zgodną z kodem PKD 56.10.A (zgłoszony w bazie REGON). Na podstawie takiego oświadczenia płatnik otrzymał prawo do zwolnienia z opłacania składek za grudzień 2020 r. w kwocie [...]zł, za styczeń 2021 r. w kwocie [...]zł oraz za marzec 2021 r. w kwocie [...]zł i kwiecień 2021 r. w kwocie [...]zł ZUS zwolnił stronę z obowiązku opłacania składek za wyżej wymienione okresy na podstawie oświadczeń, w których Skarżący określał każdorazowo kod przeważającej działalności jako 56.10.A. Natomiast ubiegając się o zwolnienie za grudzień 2021 r. płatnik zadeklarował prowadzenie przeważającej działalności zgodnej z kodem PKD 56.30.Z. Takie postępowanie, w ocenie organu, może wskazywać na celowe dostosowywanie składanych oświadczeń do obowiązujących przepisów w zakresie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek. W tych okolicznościach organ uznał, że zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do podważenia prawidłowości wpisu w rejestrze REGON na dzień [...] r. Wobec powyższego organ stwierdził, że Skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 1 do [...] r.
W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie:
1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – dalej: "k.p.a." – przez nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wobec uznania za nieistotne części materiału dowodowego, pominięto dowody potwierdzające faktycznie wykonywaną przez stronę działalność;
2) art. 77 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez przyjęcie, że:
- brak możliwości ustalenia udziału przychodów ze sprzedaży napojów w całej sprzedaży uniemożliwia ustalenie, iż przeważająca działalność strony na dzień [...] r. było przygotowywanie i podawanie napojów,
- wskazywanie przez stronę we wcześniejszych postępowaniach kodu 56.10.A jako przeważającej działalności determinuje faktycznie prowadzoną przez stronę działalność także w obecnym postępowaniu,
- przyznanie stronie pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania składek na podstawie kodu 56.10.A determinuje brak możliwości uzyskania wsparcia w oparciu o inny kod PKD,
- dołączona przez stronę dokumentacja nie ma wpływu na rozpatrzenie sprawy tj. ustalenie faktycznie prowadzonej przeważającej działalności na dzień [...] r.,
- brak jest możliwości jednoznacznego ustalenia, że przeważającą działalnością na dzień [...] r. było przygotowywanie i podawanie napojów;
3) art. 81a § 1 k.p.a. przez nierozstrzygnięcie powstałych w trakcie postępowania wątpliwości na korzyść strony;
4) § 10 ust. 2b rozporządzenia przez odmowę prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od 1 do [...] r. pomimo spełnienia przesłanek wskazanych w przywołanym przepisie tj. faktycznego prowadzenia działalności objętej kodem 56.30.Z.
W uzasadnieniu Skarżący nie zgodził się z ustaleniami organu, że strona nie wykazała faktu rzeczywistego prowadzenia działalności określonej kodem 56.30.Z. W ocenie Skarżącego, organ w sprawie dokonał błędnych ustaleń faktycznych. Przeprowadzone przez organ postępowanie dowodowe miało charakter fikcyjny a co najmniej pobieżny. Decyzja oparta została o ograniczony do zgodnego ze stanowiskiem organu materiał dowodowy. Błędne ustalenia stanu faktycznego spowodowały niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego tj. odmowę przyznania prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia składek za okres od 1 do [...] r. Zdaniem strony, uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje na pominięcie bądź wyjątkowo wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego i dowodzi, że organ nie dokonał żadnej oceny dowodów we własnym zakresie. W ocenie Skarżącego, stanowisko organu w dalszym ciągu sprowadza się do uznania, że rodzaj przeważającej działalności determinuje kod PKD a przeprowadzone postępowanie miało charakter nierzetelny, niepełny, a wręcz pozorny. Przytoczone przez organ w uzasadnieniu decyzji argumenty, sprowadzają się do przywołania złożonych przez stronę wcześniejszych wniosków o udzielenie ulgi w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okresy marzec-kwiecień 2021 r., co jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż wcześniejsze wnioski objęte były innymi postępowaniami a orzeczone na ich podstawie rozstrzygnięcia w żaden sposób nie determinują ani prawdziwości składanych oświadczeń ani zasadności przyznania prawa do zwolnienia w niniejszym postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie.
Na wstępie należy podać, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.) – dalej: "ustawa COVID-19". Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] r. (k. 23 akt sądowych). Wcześniej Skarżący został poinformowany także o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma. Z prawa tego Skarżący nie skorzystał.
Należy zaznaczyć, że dopuszczalność rozpoznania spraw na posiedzeniach niejawnych w czasie obowiązywania obostrzeń związanych z epidemią COVID-19 była rozważana przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 26 lipca 2022 r., sygn. akt II FSK 1230/21 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak orzeczenia przytaczane w dalszej części uzasadnienia), a wyrażone w nim poglądy tut. Sąd podziela.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
W rozpoznawanej sprawie kontroli sądowej została poddana decyzja ZUS z dnia [...] r. odmawiająca Skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne za grudzień 2021 r.
Na wstępie przypomnieć należy, sprawa była już przedmiotem oceny dokonanej przez tut. Sąd, który wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 311/22 uchylił poprzednio wydane decyzje przez ZUS w obu instancjach. Wobec powyższego w pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii uwzględnienia przez Zakład ocen i realizacji wskazań sformułowanych przez Sąd w powyższym wyroku, którymi organ jest związany w świetle art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, to wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, art. 153). Zatem zarówno organ, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązani są zastosować się do tak rozumianej oceny prawnej i wskazań, zawartych w uzasadnieniu wyroku.
W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające wyrażoną w art. 153 p.p.s.a. zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10). Zasadniczo ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując stwierdzić należy, zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12, że: "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania".
Dodatkowo zwrócić należy uwagę na art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z uwagi na moc wiążącą orzeczenia, wynikającą z art. 170 p.p.s.a., organy administracyjne i sądy muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu.
W ocenie Sądu ponownie wydana przez ZUS decyzja odmowna nie spełnia standardów wyznaczonych jej wiążącym powołanym wyżej wyrokiem tut. Sądu z dnia 23 sierpnia 2022 r. Sąd stwierdził w jego uzasadnieniu, że obowiązkiem ZUS w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie przeprowadzenie postępowania zmierzającego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W ramach tego postępowania organ miał powiadomić stronę o przesłankach, które nie zostały spełnione lub wykazane, umożliwiając jej tym samym realizację inicjatywy dowodowej. Sąd zobligował Zakład do poczynienia ustaleń procesowych w celu zweryfikowania twierdzenia Skarżącego o prowadzeniu na dzień [...] r. działalności z przeważającym kodem PKD 56.30.Z, który uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres [...] r. do dnia [...] r. oraz podjęcia adekwatnego do tych ustaleń rozstrzygnięcia w sprawie.
Powtórzenia za poprzednim składem WSA wymaga, że możliwość skorzystania przez płatnika składek ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek wynika z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19. Rozporządzenie wydano w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 31zy ust. 1 ustawy COVID-19. Zgodnie z § 10 ust. 2b rozporządzenia, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień [...] r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, wymienionymi kodami, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem [...] r. Jednocześnie Sąd wskazał, że należy mieć na uwadze, że choć oceny spełnienia warunków, o jakich mowa w § 10 ust. 2b rozporządzenia w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] r., nie mniej, danych tych organ nie może przyjmować bezrefleksyjnie, w szczególności gdy strona podnosi niezgodność wpisu, z faktycznie prowadzoną, przeważającą działalnością, oferując bądź przedstawiając na to określone dowody.
Na tle analogicznego stanu faktycznego tut. Sąd wypowiedział się w sprawie, w wyroku z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 477/23. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stanowisko wyrażone w powołanym wyżej wyroku podziela i w części posłuży się zaprezentowaną w nim argumentacją.
Zdaniem Sądu właściwe zdefiniowanie pojęcia "przeważającej działalności gospodarczej" winno odbywać się przy uwzględnieniu celu i znaczenia tzw. Tarczy Antykryzysowej. Stanowi ona reakcję na negatywne skutki epidemii COVID-19. Jak wynika z przepisów, cel tych regulacji prawnych nastawiony jest na realne - rzeczywiste wsparcie dla podmiotów, które skutki epidemii - COVID-19 faktycznie ponoszą (np. poprzez wprowadzone ograniczenia w prowadzeniu działalności). W kontekście wskazanych wyżej celów Tarczy Antykryzysowej, nie sposób zaakceptować poglądu, że weryfikacja uprawnień do uzyskania przez przedsiębiorcę przedmiotowej ulgi, odbywać by się miała jedynie poprzez formalne sprawdzenie kodu PKD ujawnionego w rejestrze REGON, bez ustalenia tego, czy odpowiada on realnie prowadzonej działalności przez dany podmiot.
Ponadto należy również wskazać, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a., art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, czy także art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postepowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Ponadto, jak stanowi art. 81a k.p.a. jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia a w tym zakresie pozostaną niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te rozstrzygane są na korzyść strony.
Obecnie zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem wyżej wskazanych przepisów prawa. Należy podkreślić, że celem wsparcia przedsiębiorców postaci zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, otrzymały te podmioty, które faktycznie prowadzą na dany dzień, jako przeważającą - działalność oznaczoną według podanego PKD. W tym więc zakresie konieczną czynnością organu administracji jest ustalenie, czy Skarżący rzeczywiście prowadził działalność gospodarczą o kodzie PKD 56.30.Z, który – stosownie do miarodajnych przepisów - uprawniał ją do uzyskania zwolnienia od opłacania składek.
Organ pismem z dnia [...] r. wezwał Skarżącego do uzupełnienia dokumentacji potwierdzającej, że na [...] r. prowadził on działalność w przeważającej części zaklasyfikowaną według kodu PKD 56.30.Z.
Przesyłając obszerny zbiór dokumentów zaznaczono, że odpowiadają one zasadniczo tym, które złożono w sprawie spółki [...].[...] K. T. E. S.. Aktualne było zatem wyjaśnienie, że działalność o kodzie PKD 56.30.Z (obejmująca przygotowywanie i podawanie napojów do konsumpcji na miejscu, obejmująca bary, tawerny, koktajlbary oraz dyskoteki) nie mogła być przez Skarżącego skutecznie prowadzona w okresie pandemii i zakazu prowadzenia dyskoteki, wobec czego Wnioskodawcy nie dysponują wszystkimi żądanymi przez organ dokumentami. Jednocześnie podkreślono, że wiodącym źródłem przychodu jest sprzedaż napojów w dyskotece, zakaz prowadzenia dyskoteki w okresie pandemii uniemożliwił sprzedaż napojów a tym samym uzyskiwanie przychodów. W konsekwencji Strona nie jest w stanie przedstawić faktur zakupowych za ten okres.
Organ po dokonaniu analizy przedłożonych dokumentów uznał, że nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie, że przeważającą działalnością prowadzoną przez Skarżących było przygotowywanie i podawanie napojów. Takiej okoliczności jednak nie wykluczył. W miejsce tego organ wyraził przypuszczenie, że przedłożone dokumenty mogą wskazywać również na prowadzenie restauracji czy innych placówek gastronomicznych. Jeśli organ stanowisko takie popiera i swoje ustalenia powinien odnieść do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przedstawić opartą o ten materiał argumentację skutecznie kwestionującą stanowisko Skarżącego. Jednakże jak wyżej wskazano organ poprzestał na przypuszczeniach.
W ocenie Sądu podjęte przez organ rozstrzygnięcie narusza art. 7, art. 80 i art. 81a k.p.a. W konsekwencji zasadny okazał się zarzut naruszenia prawa materialnego – § 10 ust. 2b rozporządzenia. Przeprowadzone czynności dowodowe nie usunęły wątpliwości stanu faktycznego, co w istocie rzeczy przyznaje sam organ. W tym stanie należy ponownie przywołać przepis art. 81a § 1 k.p.a., w świetle którego, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony.
W rozpatrywanej sprawie bezsprzecznie nie ujawniono dowodów, przy pomocy których można bezsprzecznie, czyli w sposób dobitny, a nie zaś pozostający w sferze domniemań, ustalić czy wskazywana przez Stronę działalność oznaczona kodem PKD 56.30.Z stanowiła przeważającą. Przez rozstrzyganie wątpliwości "na korzyść strony" w rozumieniu normy z art. 81a § 1 k.p.a. należy rozumieć wybór takiego sposobu oceny zebranego materiału dowodowego, przy którym prawa strony są najpełniej chronione. Jeśli zatem brak przesłanek by stwierdzić w sposób pewny, że Skarżący takiej działalności nie prowadził, to zachodził brak podstaw do wydania decyzji o odmowie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od [...] r. do [...] r. Ta konstatacja zaś, z uwzględnieniem regulacji art. 81a § 1 k.p.a., uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ rozpatrując ponownie wniosek Skarżącego z dnia [...] r. będzie związany poglądem prawnym wyrażonym przez Sąd.
Końcowo odnosząc się do akcentowanej przez organ okoliczności, iż Skarżący składając wnioski o zwolnienie we wcześniejszych okresach wskazywali inny kod PKD jako działalność przeważająca (56.10.A) podkreślić należy, że kwestia ta wykracza poza granice sprawy poddanej kontroli Sądu. Skarga dotyczy decyzji w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania składek za grudzień 2021 r. i Sąd nie ma podstaw prawnych aby wypowiadać się co do prawidłowości działania Skarżącego jak i organu w zakresie rozstrzygnięć za inne miesiące.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964).
L. Kleczkowski T. Wójcik J. Ziołek