I SA/Bd 648/06

I SA/Bd 648/06 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2006-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Dariusz Dudra /przewodniczący sprawozdawca/
Leszek Kleczkowski
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor sądowy Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Tadeusza Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela uznającego zarzuty do tytułu wykonawczego za nieuzasadnione oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] 2006 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w B. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela uznającego zarzuty do tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego na Tadeusza Z. za nieuzasadnione.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że postanowieniem z dnia [...] 2005 r. w sprawie stanowiska wierzyciela wobec zarzutów z dnia [...] 2005 r. zobowiązanego do tytułu wykonawczego nr [...] organ pierwszej instancji tj. Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w B. uznał zarzuty wniesione przez dłużnika jako bezzasadne.
Organ I instancji w swym rozstrzygnięciu podniósł, że w dniu [...] 2002 r. stwierdzono fakt parkowania przez zobowiązanego samochodu marki O. nr rej. [...] przy ul. [...] w obrębie obszaru Płatnego Parkowania w B. Kontroler OPP po stwierdzeniu braku ważnego biletu parkingowego sporządził zawiadomienie o nałożeniu kary pieniężnej umieszczając je za wycieraczką pojazdu. Organ I instancji wobec nie uregulowania przez Tadeusza Z. należności wynikającej z wymienionego wyżej zawiadomienia, wysłał do zobowiązanego upomnienie. W upomnieniu zawarte było pouczenie, że w przypadku braku uregulowania należności zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej.
Na postanowienie organu I instancji zobowiązany Tadeusz Z. złożył zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Rozpatrując w dniu [...] 2005 r. zażalenie skarżącego, Kolegium uchyliło postanowienie z dnia [...] 2005 r. i stwierdziło, że zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku jest w rozpatrywanym przypadku zasadny. Działając tak Kolegium miało na względzie stanowisko, jakie zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 10 maja 2005 r. sygn. akt II SA/Bd 754/04. Orzeczenie to zakwestionowało mianowicie istnienie obowiązku prowadzenia egzekucji administracyjnej z mocy prawa w sprawach związanych z realizacją obowiązków w zakresie uiszczenia opłat za parkowanie pojazdów bez należytej opłaty. Kierując się wykładnią zawartą w treści tego wyroku Kolegium uznało, że wobec zobowiązanego nie zostało wszczęte stosowne postępowanie administracyjne w sprawie realizacji obowiązku ponoszenia opłaty za parkowanie bez wniesienia stosownej opłaty. Wskazano w szczególności na fakt, że organ I instancji nie wydał decyzji administracyjnej stwierdzającej obowiązek zapłaty kary za parkowanie w strefie płatnego parkowania, która mogłaby stać się podstawą prowadzonej egzekucji.
Na skutek zaskarżenia przez Prokuraturę Okręgową w B. w dniu [...] 2005 r. wspomnianego postanowienia SKO w B. z dnia [...] 2005 r. w przedmiotowej sprawie zajął stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy. Wyrokiem z dnia 10 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Bd 135/06 Sąd uchylił zaskarżone postanowienie z [...] 2005 r. nr [...] i określił, że nie może być ono wykonane w całości.
Rozpatrując ponownie sporną sprawę jako organ II instancji po przeanalizowaniu stanu faktycznego w sprawie o obowiązujące przepisy prawa, Kolegium uznało, że zażalenie zobowiązanego Tadeusza Z. nie może być tym razem uwzględnione.
Istota sporu w ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy źródłem obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej jest bezpośrednio przepis prawa, czy też dla prowadzenia egzekucji konieczne jest wydanie decyzji administracyjnej.
Organ II instancji podniósł, że w stanie prawnym obowiązującym do dnia 24 listopada 2003 r. przepis art.13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych określał, że za nieuiszczenie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych pobiera się kary pieniężne, których wysokość określał załącznik do ustawy, stanowiący w punkcie 7, że kara ta wynosi 50,- zł.
W wykonaniu delegacji wynikającej z art.13 ust. 4 ustawy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z 26 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych oraz rozporządzenie z tej samej daty w sprawie opłat drogowych.
W dniu 10 grudnia 2002 r. Trybunał Konstytucyjny w wyroku P 6/02 uznał, m.in., że powołany art.13 ust. 4 jest niezgodny z art. 217 Konstytucji. Trybunał przy okazji zakwestionował też z punktu widzenia zgodności z Konstytucją niektóre przepisy powołanych rozporządzeń.
Organ odwoławczy stwierdził, że na mocy ustawy z 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 200, poz.1953 z późn. zm.) wprowadzono do ustawy o drogach publicznych zmiany. Dalej organ wskazał, że w związku z rozpatrywaną sprawą należy wskazać o dodaniu przez ustawodawcę art.13f stanowiącego, że za nieuiszczenie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową. Wysokość tej opłaty i sposób jej pobierania określa rada gminy. Ustalono przy tym, że wysokość opłaty dodatkowej, którą pobiera zarząd drogi (zarządca drogi) nie może przekraczać 50,- zł.
W oparciu o wskazaną regulację Rada Miasta B. podjęła uchwałę nr [...] z [...] 2003 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania oraz wysokości opłat za parkowanie i sposobu pobierania tych opłat. W rozdziale 3 uchwały (§ 13) ustalono, że za nieuszczenie opłaty za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 50,- zł.
Organ odwoławczy powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Bd 226/06, w którym ten stwierdził, że opłata dodatkowa stanowi nadal mimo zmiany pierwotnej nazwy karę za parkowanie pojazdu bez uiszczenia stosownej opłaty. Zarówno poprzednio używane pojęcie ,,kara pieniężna", jak i aktualnie używane przez prawodawcę ,,opłata dodatkowa" mają tę samą treść normatywną i służą temu samemu celowi. Jako więc kara pieniężna opłata ta podlega egzekucji administracyjnej (art.2 § 1, art.3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
Obowiązek na korzystających z dróg publicznych - wywiódł dalej Sąd - został nałożony bezpośrednio na podstawie przepisu prawa i podlega egzekucji na podstawie art.3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Organ II instancji przyjął, że w przypadku Tadeusza Ziółkowskiego obowiązek podlegający egzekucji administracyjnej powstał i że powstał on z mocy prawa. Do uiszczenia opłaty za postój bądź opłaty dodatkowej obowiązany jest kierowca korzystający ze strefy płatnego parkowania. Może nim byś właściciel, jak też osoba, która faktycznie włada pojazdem samochodowym. Żalący się jedynie zaprzeczał zarzutowi dotyczącemu parkowania w dniu [...] 2002 r. przy ul. [...] w B. lecz nie wskazał faktycznego użytkownika pojazdu w tym momencie, ani innego miejsca parkowania pojazdu.
Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o jego uchylenie w całości oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu skarżący zaprzeczył zaistnieniu zdarzenia, które wierzyciel uczynił podstawą nałożenia opłaty dodatkowej i wystawienia tytułu wykonawczego. Stwierdził, że organ nie udowodnił spornego faktu oraz nie podjął czynności umożliwiających zebranie nie budzącego wątpliwości materiału dowodowego, niezbędnego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonego postanowienia.
Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego wskazać trzeba, że sporne w niniejszej sprawie jest stanowisko wierzyciela w przedmiocie możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego w celu realizacji obowiązku – zdaniem wierzyciela wynikającego z mocy przepisów prawa - w zakresie uiszczenia kary pieniężnej za parkowanie pojazdu bez należytej opłaty.
Zauważyć w tym miejscu należy, iż sprawa ta była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, Sąd w orzeczeniu z dnia 10 maja 2006 r., sygn. akt I SA/Bd 135/06 zajął konkretne stanowisko, którego to skarżący nie zakwestionował poprzez złożenie skargi kasacyjnej.
Przypomnieć wobec tego trzeba, iż zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie to jest wynikiem prawomocności orzeczenia sądu administracyjnego. Stwierdzić w tym miejscu należy, iż aktualne pozostaje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowane w oparciu o art. 30 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), który stanowi odpowiednik art. 153 nowej ustawy regulującej procedurę sądowoadministracyjną.
Zwrot "ocena prawna wiąże w sprawie ten sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie rozpatrywana przez sąd, to będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeśli nie zostanie ono wcześniej wyeliminowane z obrotu prawnego lub nie nastąpi zmiana stanu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 16 października 1997r., sygn. akt I SA/Po 263/97, LEX nr 30884).
Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 153 powołanej wyżej ustawy należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie i sądzie może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego środkami przewidzianymi prawem. Nawet w przypadku odmiennej interpretacji prawa lub też możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wyrażone przez sąd mają moc wiążącą. Ostatnią tezę potwierdza wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2003r., sygn. akt I SA 45/03, LEX nr 148897, w którym to Sąd przyjął, że wyrażona w orzeczeniu sądu ocena prawna pozostaje wiążąca także wówczas, gdyby okazała się nietrafna.
Związanie sądu oceną prawną oznacza, że orzeczenie sądu wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest też przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika nie tylko z sentencji orzeczenia, ale również z jego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2004r., sygn. akt FSK 349/04, POP 2005/3/56).
Przepis art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu Sądu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Związanie wynikające z tego przepisu przestaje obowiązywać jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego lub zmiany stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 23 października 1998r., sygn. akt I\/ SA 1663/96, LEX nr 43744). Nawet w wypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny Sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny Sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w trybie przewidzianym. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem Sądu (por. orzeczenie NSA z dnia 7 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 1089/99, LEX nr 48019).
Powołany przepisy w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania Sądu Administracyjnego, który nie posiada już, na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa, jak i oceny stanu faktycznego dokonanej już we wcześniejszym prawomocnym orzeczeniu.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić zatem należy, iż Sąd orzekający ponownie w tej sprawie jest związany oceną prawną wyrażoną w wyroku z dnia 10 maja 2006 r., sygn. akt I SA/Bd 135/06.
W orzeczeniu tym WSA w Bydgoszczy zajął jednoznaczne stanowisko co do tego, iż obowiązek zapłaty kary pieniężnej wynika z mocy prawa, stwierdził brak podstaw prawnych do orzeczenia w tym przedmiocie w formie decyzji administracyjnej oraz dokonał oceny zaistniałego stanu faktycznego.
Z powołanego orzeczenia, opartego na przepisach ustawy o drogach publicznych wynika, że w odniesieniu do obowiązku zapłacenia kary, wszystkie elementy takiego obowiązku zawarte zostały w ustawie: adresat (korzystający z drogi publicznej parkujący w strefie płatnego parkowania), sposób zachowania (brak uiszczenia opłaty za parkowanie) oraz wysokość kary obowiązująca w tym przypadku – 50 zł. Należy zauważyć, że w przypadku braku uiszczenia opłaty za parkowanie, ta opłata nie jest przedmiotem egzekucji administracyjnej lecz "zastępuje" ją właśnie kara pieniężna. W stanie prawnym obowiązującym w sierpniu 2002 r. obowiązek zapłaty spornej kary pieniężnej przez korzystających z dróg publicznych wynikał bezpośrednio z przepisów prawa. Nie było podstaw prawnych do uznania, że nadanie obowiązkowi zapłaty kary pieniężnej powinno nastąpić w drodze wydania decyzji lub postanowienia. Stanowisko takie w analogicznym stanie faktycznym zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 2005 r. w sprawie FSK 2580/04.
W uzasadnieniu omawianego wyroku Sąd także skonstatował, że w postępowaniu egzekucyjnym, mając na uwadze charakter obowiązku wynikający z samego prawa, w ramach zgłaszanych zarzutów, zobowiązany mógł wykazywać, że nie jest on adresatem obowiązku albowiem nie korzystał z dróg publicznych w postaci parkowania w strefie płatnego parkowania. Tymczasem zobowiązany ograniczył się jedynie do kwestionowania obowiązującej procedury akcentując zasadę ciężaru dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym. Nie można więc uznać, że obowiązująca procedura pozbawiała zobowiązanego możliwości obrony jego praw.
Oznacza powyższe, że w orzeczeniu z dnia 10 maja 2006 r. przesądzono, że obowiązek zapłaty kary pieniężnej powstał z mocy przepisów prawa. Także przesądzono kwestię oceny stanu faktycznego, która mieści się w ocenie prawnej, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. Przyjęto, że skarżący kwestionował procedurę, akcentując zasadę ciężaru dowodowego, nie kwestionował zaś, że nie jest adresatem obowiązku, a także, że nie korzystał z dróg publicznych w postaci parkowania w strefie płatnego parkowania.
Skarżący nie zgadzając się z wyrażoną przez Sąd oceną prawną, mógł zaskarżyć niekorzystny dla niego wyrok, nie czyniąc tego, obecnie dokonanej w tym orzeczeniu oceny skutecznie już podważyć nie może.
Niezależnie od powyższego za prawidłowością oceny wyrażonej przez Sąd w orzeczeniu z dnia 10 maja 2006 r. przemawiają następujące fakty. W piśmie zobowiązanego z dnia 23 października 2002 r., skierowanego do Zarządu Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w B., w związku z upomnieniem przesłanym mu w wyniku nieuiszczenia spornej opłaty dodatkowej (kary pieniężnej) z tytułu niezapłacenia opłaty za parking, skarżący oświadczył, że wymienione w upomnieniu zawiadomienie o obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej nie zostało przez niego, ani nikogo, kto kierował tym pojazdem odebrane. Zaznaczyć należy, iż było to pierwsze stanowisko zobowiązanego w sprawie egzekwowanego obowiązku. Skarżący w tym piśmie nie zakwestionował faktu korzystania z płatnego parkingu, kwestionował jedynie fakt braku doręczenia zawiadomienia. Doświadczenie życiowe i zasady logiki wskazują, iż w takiej sytuacji, przede wszystkim kwestionuje się zaistniałe zdarzenie.
Istotne w sprawie znaczenie ma także fakt kilkakrotnego parkowania tego samego pojazdu bez uiszczenia stosownej opłaty. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący zobowiązany został do uiszczenia opłaty dodatkowej (kary pieniężnej) czterokrotnie (pismo Zarządu Dróg z dnia 17 stycznia 2003 r.). Nie było to więc jednokrotne, odosobnione, przypadkowe zdarzenie powodujące obowiązek zapłacenia kary pieniężnej z tytułu nieopłaconego parkowania tego samego samochodu. Na skarżącym ciążył obowiązek zapłacenia kar z tytułu czterech różnych zdarzeń rodzących obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej (kary pieniężnej). Okoliczności te przemawiają za zasadnością zaskarżonego postanowienia.
Podczas rozprawy w dniu 21 listopada 2006 r. skarżący podniósł, iż jest współwłaścicielem przedmiotowego samochodu. Samochód ten był współwłasnością spółki cywilnej i figurował w firmie jako środek trwały. Stwierdzić należy, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma to jednak istotnego znaczenia bowiem jako współwłaściciel pojazdu jest osobą zobowiązaną do uiszczenia przedmiotowej należności sankcyjnej.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.