I SA/Bd 634/24

I SA/Bd 634/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-02-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Wójcik
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 754
art. 26 ust. 2
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 252 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska sędzia WSA Tomasz Wójcik Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2025 r. sprawy ze skargi W. S. N. o Z. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 6 sierpnia 2024 r. nr SKO-4230/66/2024 w przedmiocie określenia wysokości dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w latach 2020-2022 oddala skargę
Uzasadnienie
Prezydent M. B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. określił wysokość dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w latach 2020-2022 przez: A. L. O. w B., P. S. B. i H. P. w B., P. S. K., P. S. M., P. S. P. S. w B., P. S. T. E. w B. oraz T. W. w B., dla których W.S.N.o.Z.
w B. (dalej też jako: Strona, Skarżąca) była organem prowadzącym, na kwotę [...]zł w tym:
P. S. K. - [...] zł ([...] zł - 2020 r.), ([...] zł - 2021 r.), ([...] zł - 2022 r.),
P. S. M. - [...] zł ([...] zł - 2020 r.), ([...] zł -2021 r.), [...] zł - 2022 r.),
P. S. B. i H. P. - [...] zł ([...] zł - 2021 r.), ([...] zł - 2022 r.),
P. S. P. S. - [...] zł ([...] zł - 2020 r.), ([...] zł - 2021 r.), ([...] zł - 2022 r.),
P. S. T. E. - [...] zł ([...] zł - 2021 r.), ([...] zł - 2022 r.),
A. L. O. - [...] zł ([...] zł - 2020 r.), ([...] zł - 2022 r.),
T. W. - [...] zł (2022 r.)
oraz zobowiązał do jej zwrotu do budżetu M. B. w ciągu 15 dni wraz
z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczanych począwszy od dnia następującego po upływie terminu do zwrotu tej należności, tj. od [...] stycznia 2024 r. do dnia zapłaty.
W złożonym odwołaniu Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji
w całości zarzucając naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 7a § 1 i art. 8 § 1 i 2, art. 75, art. 77 i art. 80 w zw.
z art. 7, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 754, dalej: u.f.z.o.) w zw. z art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1270 ze zm., dalej: u.f.p.), poprzez błędne uznanie, że dotacja została pobrana
w nadmiernej wysokości.
Inne decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r. utrzymało w mocy ww. decyzję. Organ przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie, z uwzględnieniem przepisów wprowadzonych wskutek obowiązywania w Polsce stanu epidemii związanej z COVID-19. Organ wskazał, że
w okresie od marca do sierpnia 2020 r. przepisy wiązały przysługiwanie dotacji na słuchacza od spełnienia przez niego w lutym 2020 r., wynikającego z art. 26 ust. 2 u.f.z.o., warunku uczestnictwa w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których nie został on zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty. We wrześniu 2020 r.
i w kolejnych miesiącach (nie uwzględniając października 2020 r.) przysługiwanie dotacji na słuchacza należało zweryfikować mając ma względzie fakt, czy i w jakim okresie w danym miesiącu obowiązywało ograniczenie funkcjonowania szkoły, co miało wpływ na ustalenie frekwencji słuchaczy na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, co zostało wzięte pod uwagę w toku dokonywania ustaleń faktycznych w prowadzonym postępowaniu administracyjnym zarówno przez organ pierwszej instancji oraz organ odwoławczy.
Zdaniem organu, z zebranego materiału dowodowego wynika, że w okresie objętym przedmiotowym postępowaniem Skarżąca pobrała dotację na osoby, które nie osiągnęły wymaganego prawem pułapu 50%, względnie 40% frekwencji mając na uwadze przepisy szczególne, w związku z obowiązywaniem na terenie Polski
w kontrolowanym okresie stanu epidemii, a następnie stanu zagrożenia epidemicznego. Jak zaznaczył organ odwoławczy, kontrolujący szczegółowo udokumentowali stwierdzone różnice pomiędzy liczbą słuchaczy, na którą organ prowadzący wnioskował o przyznanie dotacji, a faktyczną liczbą słuchaczy, ustaloną w oparciu o kontrolowaną dokumentację przebiegu nauczania. W zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji ustalił i powołał dokumenty, które zadecydowały o tym, że dotację trzeba zwrócić. Organ wymienił szczegółowo, w jakich Szkołach doszło do niewłaściwego pobrania środków, a w szczególności których konkretnie słuchaczy dotyczyło pobranie dotacji
w nadmiernej wysokości i z jakiego powodu mając na uwadze przepisy okresu tzw. covidowego. Organ wskazał przy tym, że na podstawie zebranego materiału dowodowego wyjaśniono Stronie okoliczności, które zostały ustalone, a każdy przypadek stwierdzonej niezgodności poparto stanem faktycznym, na podstawie zgromadzonych dowodów. Organ stwierdził, że poszczególne fakty zostały udowodnione odrębnie w odniesieniu do każdego słuchacza poprzez odwołanie się każdorazowo do kart zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Przy tym,
w zależności od słuchacza organ wskazał: imię, nazwisko, PESEL, pozycję w księdze słuchaczy, okres w jakim uczeń był zapisany w szkole, pozycję w dzienniku oraz frekwencję wraz ze szczegółowym obliczeniem.
Organ odwoławczy zauważył również, że w przeważającej większości przypadków, gdyby domniemać, iż przepisy covidowe nie obowiązują, to w rozpatrywanej sprawie przekazana dotacja winna być uznana za pobraną w nadmiernej wysokości wobec treści art. 26 ust. 2 u.f.z.o., albowiem z niektórych list obecności wynika, że uczniowie nie byli wpisani na żadną z list obecności uczniów w danym miesiącu, w związku z tym kontrolujący przyjęli frekwencję na poziomie 0%.
Na marginesie organ wskazał, że to w gestii organu odwoławczego jest ustalenie, czy zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji poddaje się ocenie oraz czy spełnia wymogi formalne.
Konkludując organ podkreślił, że Strona postępowania wielokrotnie, czy to
w postępowaniu kontrolnym, czy to w postępowaniu administracyjnym miała możliwość uzupełnienia dokumentów, które mogłyby wykazać, iż pobrana dotacja była wydatkowana zgodnie z przeznaczeniem. Organ pierwszej instancji, tam gdzie Strona skorzystała z możliwości uzupełnienia materiału dowodowego orzekł na jej korzyść. Jednakże w przypadku dotacji oświatowych, to organ dotujący stoi na straży ich prawidłowego wydatkowania, a co z tego wynika istnieje możliwość stwierdzenia wydatkowania środków niezgodnie z przeznaczeniem, bądź w nadmiernej ilości.
W złożonej skardze Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą decyzją Prezydenta M. B. z dnia [...] kwietnia
2024 r., zarzucając naruszenie:
1) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 6, art. 7, art. 7a § 1 i art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, w tym stanu faktycznego i prawnego, brak rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony, oraz podejmowanie działań sprzecznych z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władz publicznych, oraz niepodjęcie wszelkich czynności wymaganych od organu, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz działanie w sposób naruszający zaufanie do władzy publicznej;
- art. 15 k.p.a. statuującego zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego
poprzez brak przeprowadzenia własnego postępowania przez organ drugiej instancji, brak merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ drugiej instancji w sytuacji, gdy zgodnie z k.p.a. organ ten nie jest organem kasacyjnym, lecz zobowiązany jest merytorycznie rozpoznać sprawę na podstawie zgromadzonych dowodów, a nie na podstawie stanowiska organu pierwszej instancji, a w zamian jedynie powielenie
i powtórzenie bezkrytyczne stanowiska organu pierwszej instancji, bez przeprowadzenia samodzielnego i wszechstronnego postępowania wyjaśniającego
w tej sprawie oraz bez starannego wyjaśnienia podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów
o dwuinstancyjnym rozpoznaniu każdej sprawy oraz bezrefleksyjnego przyjęcia stanowiska organu I instancji, że dotacja pobrana została w nadmiernej wysokości;
3) art. 75, art. 77 i art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego oraz stanu prawnego, pominięciu przedstawianych dowodów, nieuwzględnienie jako dowodów dokumentów w sprawie, niewyczerpującym zebraniu
i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy pomimo tego, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co doprowadziło organ do poczynienia
w zaskarżonej decyzji błędnych ustaleń faktycznych i prawnych;
4) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 75, art. 77 i art. 80 i art. 7 k.p.a. poprzez brak należytego i dokładnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, odnoszących się do określenia zasadności i wysokości dotacji do zwrotu, brak własnego uzasadnienia przez organ odwoławczy co do zakwestionowanych wydatków, z przytoczeniem uzasadnienia prawnego i wyjaśnieniem podstaw prawnych, brak własnych ustaleń organu drugiej instancji wydającego decyzję, a oparcie decyzji i jej uzasadnienia w całości i wyłącznie na przepisaniu treści decyzji pierwszej instancji, co czyni ją niezgodną z zasadami prawidłowego uzasadnienia zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a., stanowi naruszenie przepisu, uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu pierwszej instancji oraz drugiej instancji i zrozumienie tych motywów, oraz w stopniu istotnym wpływa na wynik sprawy;
2) prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 26 ust. 2 u.f.z.o. w zw. z art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p., poprzez błędne uznanie, że dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej
z obrotu prawnego.
Spór w niniejszej sprawie wymaga rozstrzygnięcia, czy w świetle zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego skarżąca jako organ prowadzący szkoły, w latach 2020-2022 pobrała dotację w nadmiernej wysokości
w łącznej kwocie [...]zł, jak twierdzi organ, czy przeciwnie nie zostały naruszone przepisy prawa, a środki z dotacji oświatowej zostały pobrane w prawidłowej wysokości, jak podnosi strona skarżąca.
W zaistniałym sporze rację należy przyznać organowi.
Sąd zauważa, że podobna sprawa za skargi skarżącej była oceniana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 3 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 703/24. Tut. Sąd podziela stanowisko w nim zaprezentowane i częściowo posłuży się argumentacją w nim zawartą.
W skardze postawiono zarzut oparty o stwierdzenie, że organ wydający zaskarżoną decyzję uchybił art. 107 § 3 k.p.a. Na tej podstawie strona skarżąca zajęła stanowisko, że zarówno uchybiono zasadzie dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.), jak
i innym zasadom ogólnym postępowania (art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8 § 1 i 2 k.p.a.),
z których można wyszczególnić zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 7a k.p.a.), niemniej autor skargi zdaje się pomijać, że chodzi tu o wątpliwości co do treści normy prawnej, a takich w granicach sprawy nie ma. Nie są one również wykazywane. Skarżący podnosi natomiast kwestie związane z błędną oceną stanu faktycznego przez pomijanie dowodów załączonych do akt.
Podać należy, że stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Nie budzi wątpliwości Sądu to, że do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. dochodzi wtedy, gdy uzasadnienie decyzji nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie albo gdy mimo formalnej poprawności jego treść - ze względu np. na ogólnikowość stwierdzeń i argumentów - nie pozwala na skontrolowanie poprawności rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym czyni w stopniu istotnym wątpliwym poprawność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie. Aby naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 107 § 3 k.p.a. mogło stanowić podstawę uchylenia decyzji, koniecznym jest wykazanie, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2023 r., III OSK 3079/21). Uzasadnienie decyzji powinno wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej, a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają konkretnym fragmentom normy prawnej zastosowanej w sprawie. To z uzasadnienia decyzji strona powinna uzyskać wszechstronną informację o motywach, którymi kierował się organ administracji podejmując rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2024 r., I GSK 285/23). Wymagane jest, aby uzasadnienie decyzji ostatecznej stanowiło logiczną, zwartą całość, aby prześledzić tok rozumowania organu odwoławczego i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem. Tworzy to po stronie organu odwoławczego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi nie powinno budzić wątpliwości wojewódzkiego sądu administracyjnego, że zaskarżona decyzja została wydana po gruntownej analizie zebranego materiału dowodowego i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione. Obowiązkiem organu odwoławczego jest przyjąć określony stan faktyczny
i go przedstawić, nie chodzi jednak o przedstawienie jakiegokolwiek stanu faktycznego, lecz stanu rzeczywistego, ustalonego i przyjętego zgodnie z obowiązującym prawem (por. wyrok NSA z 22 marca 2024 r., I GSK 360/23).
Zdaniem tut. Sądu, organ nie naruszył art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., gdyż przede wszystkim uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawierało wypowiedź organu odwoławczego co do wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jakkolwiek rację należy przyznać stronie skarżącej, która dostrzega ogólnikowość pewnych stwierdzeń i argumentów, to nie ma wątpliwości, że organ odwoławczy
w zaskarżonej decyzji odwołując się do stanowiska organu pierwszej instancji, podziela je również w kwestii oceny dowodów. To pozwoliło na skontrolowanie poprawności rozstrzygnięcia sprawy. Tego rodzaju braki decyzji nie dają podstaw do jej uchylenia, gdyż w trakcie postępowania prowadzonego w drugiej instancji nie zebrano nowych dowodów, co w świetle odwołania (zawierającego jedynie ogólne zarzuty do decyzji) prowadzi do wykluczenia tego, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. WSA stwierdził, że w sposób wystarczający dla zrozumienia stanowiska organu odwoławczego, uzasadnienie wskazało ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny i określiło przesłanki zastosowania tej, a nie innej kwalifikacji prawnej. Nie budzi wątpliwości WSA, że zaskarżona decyzja została wydana po analizie zebranego materiału dowodowego i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione, tym bardziej, że treść skargi powołuje się na okoliczności w oderwaniu od przedstawionego przez samą stronę skarżącą materiału dowodowego.
W świetle art. 15 k.p.a. wystarczającym było działanie organu, by uznać je za wypełniające wymóg zasady dwuinstancyjności działania. Z materiału sprawy oraz treści skargi nie wynika, by zabrakło ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia, a sama retoryka uzasadnienia kontrolowanej decyzji tego nie wyklucza. Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie uznało za wystarczający materiał zebrany przed wydaniem decyzji organu pierwszej instancji, tj. umożliwiający osiągnięcie celów, dla których postępowanie to było prowadzone, o czym także niżej. Na tym etapie zostały przeanalizowane argumenty i żądania strony skarżącej. W konsekwencji nie ma podstaw, aby uznać brak dwukrotnego rozpoznania sprawy. Organ drugiej instancji może oprzeć się na materiale zebranym przed wydaniem decyzji organu pierwszej instancji, jeśli ten daje pewność w zakresie stanu faktycznego.
Jak wskazano obowiązkiem organu odwoławczego jest przyjąć stan faktyczny rzeczywisty, ustalony i przyjęty zgodnie z obowiązującym prawem i go przedstawić, a to oznacza obowiązek ustalenia wszystkich faktów i okoliczności, które są niezbędne dla załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). Organy powinny zebrać wszystkie dostępne dowody
i rozpatrzeć je w sposób wyczerpujący, niezależnie od tego, czy potwierdzają one tezy organu czy twierdzenia podatnika (art. 77 § 1 k.p.a.). Następnie powinny je ocenić zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Oznacza to, że powinny poddać ocenie wszystkie prawidłowo zebrane dowody, każdy z nich z osobna, a także we wzajemnym ich związku, kierując się doświadczeniem życiowym, zasadami wiedzy
i własnym przekonaniem. Granicą gromadzenia i uzupełniania materiału dowodowego jest moment uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy, tj. stwierdzenia, że stan ten podpada pod hipotezę określonej normy prawnej o charakterze materialnoprawnym.
Wskazanym wymogom organy sprostały.
W ocenie tut. Sądu nie naruszają prawa ustalenia organów, że dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości w kwocie [...]zł. Z akt administracyjnych oraz uzasadnień decyzji organów wynika, że sprawdzona została obecność na zajęciach edukacyjnych w latach 2020 – 2022 słuchaczy Szkół, dla których strona skarżąca była organem prowadzącym. Organy podały okoliczności, z odwołaniem się do dowodów,
z powodu których ustaliły, że dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości.
W sprawie materialnoprawną podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy: art. 26 ust. 2 u.f.z.o. w zw. z art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p., ukształtowane regulacjami uwzględniającymi istniejący w Polsce stan epidemii wprowadzony rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U . z 2020 r. poz. 491 ze zm.).
W myśl art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p., dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych,
w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Zgodnie z art. 252 ust. 3 u.f.p. dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania. Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości (art. 252 ust. 5 u.f.p.). W myśl art. 252 ust. 6 pkt 2 u.f.p. odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości.
Z kolei art. 26 u.f.z.o. dotyczy udzielanie dotacji na ucznia w przypadku szkół niepublicznych, przy czym:
- niepubliczne szkoły, w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego;
- niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia
w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego;
- uczestnictwo uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, o którym mowa
w ust. 2, potwierdza się na tych zajęciach ich własnoręcznymi, czytelnymi podpisami na listach obecności.
W przypadku niepublicznych szkół, w których zajęcia dydaktyczno-wychowawcze
w klasach (semestrach) programowo najwyższych kończą się w kwietniu lub czerwcu, dotacja, o której mowa w ust. 1 i 2, przysługuje również na każdego absolwenta szkoły do końca roku szkolnego, w którym absolwent ukończył szkołę (art. 26 ust. 7 u.f.z.o.).
W art. 35 u.f.z.o. wskazano, że dotacje (wymienione w tym przepisie) są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego
i profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na cele wymienione w tym przepisie.
Z kolei wskazany wyżej stan epidemii został odwołany rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2022 r., poz. 1027). Jednocześnie rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz.U. z 2022 r. poz. 1028) na terenie Polski ogłoszono stan zagrożenia epidemicznego, który obowiązywał do końca okresu objętego postępowaniem. Obowiązywanie tych stanów wiązało się
z wprowadzeniem do porządku prawnego przepisów szczególnych mających wpływ na funkcjonowanie placówek oświatowych. W sytuacji kolizji przepisów wprowadzonych
w związku z obowiązującym stanem epidemii lub stanem zagrożenia epidemiologicznego z przepisami ogólnie obowiązującymi, należało stosować
w odpowiednim zakresie przepisy szczególne. Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r., poz. 410 ze zm.) czasowo ograniczono funkcjonowanie jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Polegało to na zawieszeniu prowadzenia działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej przez jednostki systemu oświaty i możliwości realizacji przez te jednostki zadań z wykorzystaniem metod
i technik kształcenia na odległość. Jednocześnie organy dotujące nie zostały zwolnione z obowiązku dotowania jednostek systemu oświaty. Ograniczenie funkcjonowania tych jednostek miało zasadniczy wpływ na działanie niepublicznych szkół, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, wobec uzależnienia w tym przypadku zgodnie z art. 26 ust 2 u.f.z.o. przyznania na słuchacza dotacji od spełnienia przez niego warunku uczestnictwa w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których nie został on zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy z dnia 7 września 1991 r.
o systemie oświaty. Wobec niemożności weryfikacji spełnienia opisanego warunku
w okresie stanu epidemii zostały wprowadzone przepisy szczególne odnoszące się do tego zagadnienia. Minister Edukacji Narodowej dnia 20 marca 2020 r. wydał rozporządzenie w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz.U. z 2020 r. poz. 493 ze zm.). W myśl § 10 ust. 1 powyższego rozporządzenia, do ustalania dotacji za okres od dnia 1 marca 2020 r. do końca miesiąca, w którym zakończy się czasowe ograniczenie funkcjonowania szkoły, nie stosuje się przepisów art. 26 ust 2 i art. 41 ust. 2 u.f.z.o.,
w zakresie dotyczącym uzależnienia otrzymania dotacji na ucznia od jego uczestnictwa w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych oraz art. 26 ust. 3 i art. 41 ust. 4 u.f.z.o. Przywołane rozporządzenie z dnia 20 marca 2020 r. było wielokrotnie nowelizowane, wobec czego niezbędne było uwzględnienie wszystkich jego zmian dla ustalania prawidłowości pobrania dotacji oświatowej. W okresie od marca do sierpnia 2020 r. wiązały one przysługiwanie dotacji na słuchacza od spełnienia przez niego
w lutym 2020 r. - wynikającego z art. 26 ust. 2 u.f.z.o. - warunku uczestnictwa w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których nie został on zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy
o systemie oświaty. Zgodnie z zapisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej
z dnia 23 października 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r., poz. 1870) okres czasowego ograniczenia funkcjonowania szkół rozpoczął się z dniem 19 października 2020 r. We wrześniu 2020 r. i w kolejnych miesiącach (nie uwzględniając października 2020 r.) przysługiwanie dotacji na słuchacza należało zweryfikować mając ma względzie fakt, czy i w jakim okresie w danym miesiącu obowiązywało ograniczenie funkcjonowania szkoły, co miało wpływ na ustalenie frekwencji słuchaczy na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych. Zdaniem Sądu, powyższe rozwiązania prawne zostały wzięte pod uwagę w toku dokonywania ustaleń faktycznych w prowadzonym postępowaniu administracyjnym zarówno przez organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy. Należy zatem podkreślić, że zasady ustalania frekwencji dla celów dotacji uległy zmianom z powodu pandemii COVID-19, co zostało przez organy uwzględnione.
W ocenie WSA zawarta w decyzji treść i wykładnia powyżej przedstawionych przepisów jest prawidłowa, a strona skarżąca nie formułuje w tym względzie zarzutów, jak tylko naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie art. 26 ust. 2 u.f.z.o. w zw. z art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p., przez uznanie, że dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości. Brak jest dalszego rozwinięcia tego zarzutu. W konsekwencji, Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu, że prawidłowo przyjęto jako istotną w sprawie okoliczność wielkości frekwencji słuchaczy. Ta została oparta o dzienniki lekcyjne, listy słuchaczy, listy obecności, wyciągi z ODPN, a więc zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. oraz stosownie do wymogu ustalenia stanu rzeczywistego frekwencji. Podstawą analizy były również załączone do akt płyty CD (k. 118-120). Rację ma organ odwoławczy dostrzegając szczegółowość decyzji organu pierwszej instancji, który wymienia i analizuje obecność słuchaczy z podaniem konkretnych dowodów, co do każdego z tych, którzy nie wypełnili tego warunku. Zatem przeanalizowano materiał dostarczony przez stronę skarżącą, która również na etapie skargi nie wskazała na inne dowody. Nie można też tracić z pola widzenia faktu, że organy wzięły pod uwagę specyfikę przepisów zawartych w § 10 rozporządzenia MEN oraz precyzyjnie je przytoczyły, przeanalizowały, wyjaśniły i zastosowały. Uprawnione jest ustalenie organów, że w okresie objętym przedmiotowym postępowaniem strona skarżąca pobrała dotację na osoby, które nie osiągnęły wymaganego prawem pułapu 50%, względnie 40% frekwencji mając na uwadze przepisy szczególne, do których odwołano się w zaskarżonej decyzji na str. 8-9 oraz w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji na str. 14-16, w związku z obowiązywaniem na terenie Polski
w badanym okresie stanu epidemii, a następnie stanu zagrożenia epidemicznego. Organy analizując zgromadzoną w toku postępowania dokumentację, wykazały
z imienia i nazwiska osoby, które nie spełniły obowiązku uczestnictwa w co najmniej 50% lub 40% (w zależności od miesiąca) obowiązkowych zajęć edukacyjnych
w poszczególnych miesiącach. W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji każda z wymienionych Szkół została podana odrębnie wraz ze szczegółowym wyjaśnieniem i uzasadnieniem ustaleń odnośnie do danej jednostki poprzez podanie okresu, którego dotyczy nieprawidłowość, imienia i nazwiska ucznia/słuchacza, nr PESEL, pozycji ucznia w dziennikach uczniów/słuchaczy, jeżeli był na liście, godzin nieobecności bądź wskazanie braku w ogóle na liście uczniów/słuchaczy, okres w jakim uczeń był zapisany w szkole oraz frekwencję wraz ze szczegółowym jej obliczeniem. Organ odwoławczy także dokonał oceny materiału dowodowego grupując nieprawidłowości w odniesieniu do poszczególnych Szkół. W sprawie wskazano na podstawie jakich dowodów (w tym źródłowych) organ pierwszej instancji ustalił nieprawidłowości i jakie przepisy prawa stanowiły podstawę dokonanych ustaleń. Na stronach od 17 do 142 decyzji organu pierwszej instancji przedstawiono bardzo szczegółową, indywidualną analizę każdego zakwestionowanego przypadku, podano jakiego okresu dotyczy stwierdzona nieprawidłowość, którego z uczniów/słuchaczy, jaki dowód/dowody stanowiły podstawę do ustalenia, że dotacja została pobrana
w nadmiernej wysokości. Lektura uzasadnień decyzji zawiera podstawę prawną ustaleń dokonanych przez organy, z przytoczeniem przepisów prawa, ich omówieniem
i zastosowaniem. Organy zasadnie wskazały, że z niektórych list obecności wynika, iż uczniowie nie byli wpisani na żadną z list obecności uczniów w danym miesiącu,
w związku z tym słusznie przyjęły ich frekwencję na poziomie 0%. Przedstawiony
w decyzjach obu instancji sposób wyliczenia kwot dotacji (szczegółowo w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji) pobranych w nadmiernej wysokości był dokonany
z uwzględnieniem zapisów rozporządzenia MEN i nie budzi zastrzeżeń Sądu.
Należy przypomnieć, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Oznacza to przeniesienie na nią inicjatywy dowodowej, w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy. To na osobie korzystającej z dotacji ciąży obowiązek wykazania spełnienia warunków do jej otrzymania, zaś organ wywodząc skutki prawne w związku z pobraniem dotacji
w nadmiernej wysokości, jest zobowiązany umożliwić złożenie dowodów i dokonać ich oceny. Brak przedstawienia przez stronę skarżącą dowodów na okoliczność zachowania wymaganej frekwencji słuchaczy jest wystarczający, by uznać, że ten jej nie dopełnił.
W skardze powołano się na "szereg dokumentów", które zostały złożone. Sąd zauważa, że [...] stycznia 2024 r. zostało złożone pismo (k. 200 akt), a "szereg dokumentów", jakie do niego załączono, to bliżej nieokreślona lista z luźnymi uwagami, które na tyle trudno jednoznacznie odnieść do niniejszej sprawy, że w świetle zgromadzonego materiału odzwierciedlającego zapisy rzeczywiście dokonywane przez Szkoły i jasne co do treści, nie było potrzeby dalszego prowadzenia postępowania w tym zakresie.
W ramach wykładni art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. należy przypomnieć o obowiązku współdziałania strony z organem w celu prawidłowego określenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a w pewnych sytuacjach - gdy wykazanie określonych faktów leży
w interesie strony - obowiązek współdziałania przekształca się w ciężar udowodnienia przez nią korzystnych dla niej faktów. Sam organ nie zawsze będzie mógł obiektywnie wyjaśnić wszystkie okoliczności, a nie może być też obarczany obowiązkiem poszukiwania dowodów w nieograniczonym zakresie i podważających ich własne ustalenia. Nałożony na organy obowiązek zebrania z urzędu wszystkich dowodów
i wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy - zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej - nie ma więc charakteru absolutnego, a ciężar dowodu spoczywa także na stronie przeciwnej zwłaszcza, jeżeli mamy do czynienia z pobraniem dotacji w nadmiernej wysokości. Skarżący w skardze nie wskazał na konkretne dowody, które nie zostały
w postępowaniu przeprowadzone, a swoje uwagi oparł o dane nie wynikające
z dokumentów istotnych dla sprawy. W ww. piśmie z dnia [...] stycznia 2024 r. znajdującym się w aktach administracyjnych (załączonym także do skargi) strona skarżąca przedstawiła odpowiedź na Wystąpienie pokontrolne z dnia [...] grudnia 2023 r. i przywołuje jako wątpliwie ocenione, nazwiska słuchaczy, którzy ostatecznie zostali uznani przez organ jako nie wykazujący się odpowiednią frekwencją. W piśmie oparto się o inne dane (ilości godzin zajęć), niż przyjęte w zaskarżonej decyzji, a wymienione w decyzji organu pierwszej instancji. Sąd zauważa, że zapisy decyzji są zgodne
z protokołem kontroli i skutecznie niepodważone. Z kolei protokół kontroli odwołuje się do dowodów źródłowych np. dzienników lekcyjnych, list obecności.
Powoływanie innych okoliczności, gdy treść decyzji odpowiada niepodważonym zapisom protokołu kontroli z odwołaniem się do dowodów - dokumentów źródłowych jest niewystarczające w świetle tego, na kim spoczywa ciężar dowodzenia.
Mając na względzie powyższe oraz art. 151 p.p.s.a. WSA oddalił skargę.