I SA/Bd 615/09

I SA/Bd 615/09 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2009-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-08-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz
Leszek Kleczkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Mirella Łent
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 744/10 - Wyrok NSA z 2011-07-12
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 286 poz 2870
par. 8 ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 listopada 2009r. sprawy ze skargi L. M. na postanowienie Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę
Uzasadnienie
Skarżący w dniu 07 maja 2008 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w R. wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych wraz z Planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. We wniosku strona zadeklarowała do realizacji następujące przedsięwzięcia - zakup zwierząt gospodarskich, zakup maszyn rolniczych oraz osiągnięcie w okresie pobierania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, corocznej wartości sprzedaży produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej w wysokości co najmniej
20 tys. zł.
Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR
w R. przyznał wnioskodawcy płatność dla gospodarstwa niskotowarowego, wskazując, iż płatność będzie wypłacana przez 5 kolejnych lat, z zastrzeżeniem wynikającym z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286 poz. 2870 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem warunkiem płatności w czwartym
i piątym roku będzie zrealizowanie przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty trzeciej płatności oraz złożenie w ciągu 7 dni po ww. terminie oświadczenia
o zrealizowaniu przedsięwzięcia wraz z wymaganym załącznikiem - dokumentem potwierdzającym zrealizowanie zadeklarowanego przedsięwzięcia.
W dniu [...] do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło "Oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego" L. M.wraz z dokumentami potwierdzającymi zrealizowania przedsięwzięcia zadeklarowanego we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.
W związku z faktem , iż w ocenie organu przedmiotowe oświadczenie zostało złożone po terminie określonym w § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. decyzją z dnia [...] wydał decyzję
o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego L. M.
w czwartym i piątym roku.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem beneficjent złożył od niego odwołanie , w którym wyjaśnił , iż przekroczył termin na złożenie oświadczenia o 4 dni z powodu nieświadomego działania, pośpiechu oraz nieprawidłowego zrozumienia słów "wypłaty pieniędzy przez Agencję Rolnictwa". Odwołujący się podniósł, że jego działanie było nieświadome, był skupiony przede wszystkim na realizacji przedsięwzięć i chciał je zrealizować w terminie. Stwierdził ponadto, że w jego sprawie należy wziąć pod uwagę, że pomimo trudności i przeszkód, które wystąpiły w czasie realizacji przedsięwzięć ( "wystąpienie klęski żywiołowej w postaci suszy, choroby utrudniającej w znacznym stopniu pracę w gospodarstwie, opieka nad chorą matką lat 85, upadku dwóch krów na ocieleniu I i II roku, brak paszy dla zwierząt"), zdołał utrzymać produkcję roślinną i zwierzęcą w swoim gospodarstwie i zrealizował przedsięwzięcia
w prawidłowym terminie, określonym przez Agencję.
Rozpatrując sprawę w postępowania odwoławczym Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. wydał decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, wskazując, iż przywołane w odwołaniu przez stronę okoliczności powinny były zostać rozpatrzone przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z punktu widzenia uprawdopodobnienia bądź nieuprawdopodobnienia przez odwołującego braku winy w uchybieniu terminu określonego w § 8 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, tj. z punktu widzenia przesłanek przywrócenia terminu określonych w art. 58 Kpa.
Organ I instancji po przeanalizowaniu powołanych przez stronę przyczyn uchybienia terminu, wobec braku podstaw do uwzględnienia prośby producenta postanowieniem z dnia [...] odmówił przywrócenia terminu.
Od powyższego rozstrzygnięcia L.M. złożył zażalenie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T..
Rozpatrując środek odwoławczy organ II instancji wyjaśnił, iż określony w § 8
ust. 2 rozporządzenia termin do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego upłynął w dniu 23 października 2008r., natomiast beneficjent złożył przedmiotowe oświadczenie w siedzibie organu I instancji dopiero w dniu 27 października 2008r.
a więc po upływie terminu do jego złożenia.
Odnosząc się do zarzut, iż organ I instancji wyciągnął zbyt pochopne wnioski co do charakteru choroby strony, organ II instancji stwierdził, iż do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się m.in. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Zdaniem organu zaświadczenie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. W odróżnieniu od nagłej choroby, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, choroba przewlekła nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej i nadania tego pisma przez pocztą lub przez domownika. W ocenie organu odwoławczego skarżący mógł wysłać oświadczenie
o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego wraz z dokumentami potwierdzającymi zrealizowanie przedsięwzięć, za pomocą poczty lub posłużyć się domownikiem. Organ zaznaczył, iż choroba, na którą powołuje się skarżący nie przeszkodziła mu w wykonywaniu innych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa, które również przyczyniły się jego zdaniem do nie dochowania terminu do złożenia przedmiotowego oświadczenia.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że termin do złożenia oświadczenia był podany w sposób niezrozumiały, nie było wiadomo jak go liczyć organ odwoławczy wyjaśnił, iż termin określony w § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
07 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich został sformułowany w sposób jasny, a wykładnia ww. przepisu nie budzi żadnych wątpliwości.
Na powyższe postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. L. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy,
w której wniósł o przywrócenie terminu, zarzucając rozstrzygnięciu błędną ocenę materiału dowodowego, wskazując, iż przyczyna uchybienia terminu została nie tylko uprawdopodobniona, ale wręcz udowodniona zaświadczeniami lekarskimi. Zdaniem skarżącego w jego przypadku miała miejsce sytuacja, w której dokonanie czynności stało się niemożliwe z powodu przeszkody, jaką była choroba. Autor skargi podniósł, iż charakter tej choroby jest taki, że w przypadku zaostrzenia jej objawów nie może dokonywać podstawowych czynności, nie wspominając o tym, żeby dokonywał czynności ustawowych. Tak było przy składaniu oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć, na potwierdzenie, czego skarżący złożył wraz z skargą nowe zaświadczenie lekarskie.
Jednocześnie strona wniosła o powołanie biegłego lekarza dermatologa na ustalenie stanu jej zdrowia na ostatni dzień składania oświadczenia o realizacji przedsięwzięć.
Skarżący podkreślił, że przekroczenie terminu było 4 - dniowe, a samo pouczenie o końcowym terminie do złożenia oświadczenia było podane w sposób nie do końca jasny i zrozumiały.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ przedstawił argumentację tożsamą z zaprezentowaną wcześniej w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że postanowienie to nie narusza prawa.
Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r.
w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowychobjętej planem rozwoju obszarów wiejskich płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny:
1) zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, oraz
2) złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.
Powyższe oświadczenie składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję,
w terminie 7 dni od dnia, w którym upłynął wskazany 6 miesięczny termin (§ 8 ust.2 rozporządzenia).
W rozpatrywanej sprawie termin do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego mijał w dniu 23 października 2008 r. Skarżący natomiast złożył to oświadczenie Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w R. w dniu 27 października 2008 r., a zatem po wyznaczonym terminie.
Prawidłowo organ uznał, że termin wynikający z § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. jest terminem procesowym. Strona może się bronić przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu, wnosząc prośbę o jego przywrócenie. Instytucja przywrócenia terminu została uregulowana w art. 58-60 k.p.a.
Warunkiem przywrócenia terminu jest: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, 3) dochowanie 7 dniowego terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, 4) dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin.
Z treści powołanych wyżej przepisów prawa wynika, że przywrócenie terminu uzależnione jest w szczególności od uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie to środek zastępczy dowodu w znaczeniu ścisłym, niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) o jakimś fakcie. Na stronie spoczywa ciężar wykazania
w stopniu graniczącym z pewnością, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej (por. wyrok WSA z dnia 21 maja 2009 r., I SA/Kr 93/09).
Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy organ prawidłowo uznał, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.
Należy zauważyć, iż wprawdzie w niniejszej sprawie strona nie złożyła oddzielnego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, jednakże
w piśmie z dnia 30 marca 2009 r. — odwołaniu od decyzji organu I instancji powołała okoliczności, w jej opinii, usprawiedliwiające uchybienie terminu. Skarżący stwierdził, że uchybienie to spowodowane było nieświadomym działaniem, pośpiechem oraz niezrozumieniem słów "wypłaty pieniędzy przez Agencję Rolnictwa". Skarżący powołał również inne okoliczności, które miały wpływ na przekroczenie terminu — wystąpienie klęski żywiołowej w postaci suszy, chorobę utrudniającą w znacznym stopniu pracę
w gospodarstwie, opiekę nad chorą matką (85 lat), upadek dwóch krów na ocieleniu, brak paszy dla zwierząt.
W skardze strona podkreśliła, że terminowe dokonanie czynności stało się niemożliwe z powodu choroby, której charakter jest taki, że w przypadku zaostrzenia się jej objawów strona nie może dokonywać podstawowych czynności. Taka sytuacja miała miejsce na ostatni dzień składania oświadczenia. Skarżący podniósł również, że pouczenie o końcowym terminie do złożenia oświadczenia było podane w sposób nie do końca jasny i zrozumiały.
Zdaniem Sądu organ prawidłowo uznał, że powyższe okoliczności nie mogą być podstawą stwierdzenia, że uchybienie terminu do złożenia oświadczenia było przez skarżącego niezawinione.
Stan chorobowy strony może wystarczyć do uprawdopodobnienia braku winy
w uchybieniu terminu, ale, jak potwierdza to ugruntowana linia orzecznicza sądów administracyjnych, z którą zgadza się również ten Sąd, wówczas, gdy jest to nagła choroba całkowicie uniemożliwiająca dokonanie czynności prawnej (zob. wyrok WSA
z dnia 29 października 2004 r., III SA 2967/03). Natomiast choroba skarżącego miała charakter przewlekły, co on sam potwierdził w zażaleniu na decyzję organu I instancji. Strona choruje na alergię skórną – egzemę.
W odróżnieniu od nagłej choroby, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, długotrwała niedyspozycja nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej
i nadania pisma za pośrednictwem poczty - osobiście lub przez domownika (por. wyrok NSA z dnia 19.09.2000 r., I SA 1072/00, wyrok NSA z 1.03.1999 r., II SA 45/99, wyrok NSA z 30.12.1999 r., III SA 1259/98). Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia lekarskiego z dnia 2 marca 2009 r. nie wynika, aby w przypadku zaostrzenia się jej objawów tej choroby strona – jak podniesiono w skardze - nie mogła dokonywać podstawowych czynności. Zresztą mimo choroby skarżący wykonywał prace w gospodarstwie rolnym, co wynika z treści odwołania. Złożył też w dniu
27 października 2008 r. oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia. W odwołaniu czy w zażaleniu strona nie wspomina, że na ostatni dzień składania oświadczenie
(23 października 2008 r.) choroba się tak zaostrzyła, że nie była w stanie dokonywać podstawowych czynności. Podniosła to dopiero w skardze. Ponadto na rozprawie
w dniu 18 listopada 2009 r. skarżący stwierdził, że nie mógł się wyręczyć żoną, ponieważ ta pracuje na cały etat w firmie "M." w R.. Okoliczność, że żona podjęła pracę poza rolnictwem wynika także w odwołania. Fakt ten nie oznacza jednak, że skarżący nie mógł się wyręczyć żoną. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby żona nie mogła nadać stosownego oświadczenia na poczcie (np. w R.) po godzinach pracy.
W skardze strona wniosła o przeprowadzenie opinii z biegłego dermatologa na okoliczność stanu jej zdrowia. Należy jednak zauważyć, że sąd administracyjny kontroluje legalność decyzji i co zasady nie przeprowadza dowodów (art.106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Tym samym, w ocenie Sądu, choroba, na którą powołuje się skarżący, czyli alergia skórna nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do złożenie oświadczenia.
Nie można się również zgodzić z twierdzeniem strony, że pouczenie o końcowym terminie do złożenia oświadczenia było podane w sposób nie do końca jasny
i zrozumiały. Treść § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. jest jasna i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Także w sposób jasny
i zrozumiały w decyzji z dnia [...] o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego organ zaznaczył, że warunkiem przyznania płatności w czwartym
i piątym roku będzie zrealizowanie przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty trzeciej płatności. Organ wskazał również, że w ciągu 7 dni po tym terminie należy złożyć oświadczenie
o zrealizowaniu przedsięwzięcia. Jeżeli skarżący nie zrozumiał tych słów to powinien zwrócić się do organu o ich wyjaśnienie.
Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W tym kontekście nieświadome działanie czy pośpiech skarżącego nie uzasadniają przywrócenia terminu.
Również inne okoliczności przywołane przez stronę — wystąpienie klęski żywiołowej w postaci suszy, opieka nad chorą matką (85 lat), upadek dwóch krów, brak paszy dla zwierząt nie uprawdopodabniają brak winy. Należy podkreślić, że o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. np. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, str. 328-329). Skarżący nie uprawdopodobnił, że wskazane okoliczności stanowiły takie przeszkody.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji.
H. Adamczewska – Wasilewicz L. Kleczkowski M. Łent