I SA/BD 606/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę na postanowienie Wojewody o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej grzywny nałożonej za niewykonanie obowiązku niepieniężnego, uznając wymagalność grzywny mimo umorzenia postępowania w zakresie obowiązku głównego.
Skarżąca wniosła skargę na postanowienie Wojewody oddalające jej zarzuty dotyczące egzekucji administracyjnej grzywny nałożonej za niewykonanie obowiązku niepieniężnego (poddanie dziecka szczepieniom). Zarzuty opierała na braku wymagalności obowiązku, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego kwestionujący podstawy prawne nałożenia obowiązku szczepień. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że postępowanie egzekucyjne dotyczące grzywny jest odrębne od postępowania dotyczącego obowiązku niepieniężnego i że zarzuty dotyczące obowiązku głównego nie mogą podważyć wymagalności grzywny. Sąd podkreślił, że obowiązek szczepień był wymagalny w dacie wszczęcia postępowania, a późniejsze umorzenie postępowania w zakresie obowiązku niepieniężnego nie wpływa na ważność postanowienia o grzywnie.
Sprawa dotyczyła skargi M. K. na postanowienie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, które oddaliło zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej grzywny nałożonej za niewykonanie obowiązku niepieniężnego polegającego na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Wojewoda pierwotnie nałożył grzywnę w celu przymuszenia, a następnie wystawił tytuł wykonawczy na jej ściągnięcie. Skarżąca wniosła zarzuty, argumentując brak wymagalności obowiązku, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (SK 81/19) dotyczący niezgodności z Konstytucją przepisów regulujących terminy i liczbę dawek szczepień. Wojewoda oddalił zarzuty, wskazując, że grzywna podlega ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych i że organ egzekucyjny nie ma uprawnień do badania wymagalności obowiązku pierwotnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę. Sąd uznał, że postępowanie egzekucyjne dotyczące grzywny ma charakter odrębny od postępowania dotyczącego obowiązku niepieniężnego. Podkreślono, że zarzuty dotyczące wykonania obowiązku niepieniężnego nie mogą prowadzić do skutecznego zakwestionowania wymagalności obowiązku pieniężnego w postaci grzywny. Sąd powołał się na orzecznictwo NSA (II GSK 973/24), które dopuszczało stosowanie zakwestionowanych przez TK przepisów do stanów faktycznych sprzed utraty ich mocy obowiązującej, zapewniając ciągłość realizacji szczepień. Sąd stwierdził, że obowiązek szczepienia był wymagalny w dacie wszczęcia postępowania, a fakt niewykonania szczepień i nieuiszczenia grzywny uzasadniał wystawienie tytułu wykonawczego. Sąd odniósł się również do późniejszego umorzenia postępowania w zakresie obowiązku niepieniężnego na wniosek Inspektora Sanitarnego, wskazując, że zgodnie z art. 59 § 6 u.p.e.a., umorzenie nie wpływa na skutki prawne zastosowanych środków egzekucyjnych, jeśli egzekucja była prowadzona zgodnie z prawem. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym grzywny, która ma charakter pieniężny i jest ściągana w odrębnym postępowaniu.
Uzasadnienie
Postępowanie egzekucyjne dotyczące grzywny w celu przymuszenia, nałożonej za niewykonanie obowiązku niepieniężnego, ma charakter odrębny. Zarzuty w sprawie egzekucji należności pieniężnej dotyczą wyłącznie tego obowiązku pieniężnego, a nie wymagalności pierwotnego obowiązku niepieniężnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Główne
u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 6 lit. c
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej obejmuje brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż odroczenie terminu lub rozłożenie na raty.
u.p.e.a. art. 34 § § 2 pkt 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
u.p.e.a. art. 124 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Nieuiszczone w terminie grzywny w celu przymuszenia podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 119 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa do nałożenia grzywny w celu przymuszenia do spełnienia obowiązku niepieniężnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi, gdy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
u.p.e.a. art. 33 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
u.p.e.a. art. 33 § § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.
u.p.e.a. art. 33 § § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Katalog zamknięty podstaw zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
u.p.e.a. art. 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Wymieniony w kontekście orzeczeń, o których mowa w art. 33 § 2 pkt 2 lit. a.
u.p.e.a. art. 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Wymieniony w kontekście orzeczeń, o których mowa w art. 33 § 2 pkt 2 lit. a.
u.p.e.a. art. 3a § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Wymieniony w kontekście dokumentów, o których mowa w art. 33 § 2 pkt 2 lit. b.
u.p.e.a. art. 122 § § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia zarzutów dotyczących obowiązku pieniężnego.
u.z.z.c. art. 17 § ust. 11
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Przepis zakwestionowany przez TK w wyroku SK 81/19.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
Przepis zakwestionowany przez TK w wyroku SK 81/19.
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wymieniony w kontekście wyroku TK SK 81/19.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wymieniony w kontekście wyroku TK SK 81/19.
Konstytucja RP art. 87
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wymieniony w kontekście wyroku TK SK 81/19.
Konstytucja RP art. 92
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wymieniony w kontekście delegacji ustawowej dla rozporządzeń.
u.p.e.a. art. 59 § § 1 pkt 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela.
u.p.e.a. art. 59 § § 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Umorzenie postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela nie wpływa na skutki zastosowanych środków egzekucyjnych, jeśli egzekucja była prowadzona zgodnie z prawem.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Brak wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego kwestionujący przepisy dotyczące szczepień ochronnych. Kwestionowanie wymagalności obowiązku niepieniężnego w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym grzywny.
Godne uwagi sformułowania
choć obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma charakter wtórny względem obowiązku niepieniężnego, to jednak w zakresie przymusowego uiszczenia grzywny toczy się odrębna egzekucja kwestionowanie nieistnienia obowiązku o charakterze niepieniężnym (...) nie może prowadzić do skutecznego zakwestionowania wymagalności obowiązku o charakterze pieniężnym
Skład orzekający
Mirella Łent
przewodniczący sprawozdawca
Halina Adamczewska-Wasilewicz
sędzia
Urszula Wiśniewska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odrębności postępowania egzekucyjnego dotyczącego grzywny od postępowania dotyczącego obowiązku niepieniężnego oraz interpretacja wpływu wyroków TK na wymagalność grzywny w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji grzywny nałożonej za niewykonanie obowiązku niepieniężnego, z uwzględnieniem orzecznictwa TK dotyczącego szczepień.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu szczepień i związanych z nimi konsekwencji prawnych, w tym egzekucji administracyjnej i wpływu orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego na postępowania.
“Czy wyrok TK unieważnia grzywnę za brak szczepień? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bd 606/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2024-11-27 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-09-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Halina Adamczewska-Wasilewicz Mirella Łent /przewodniczący sprawozdawca/ Urszula Wiśniewska Symbol z opisem 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2505 art. 33 par. 2 pkt 6 lit. c Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska - Wasilewicz sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2024r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 10 lipca 2024 r. nr WFB.VI.3151.84.2016-21 w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę Uzasadnienie W dniu [...] marca 2016 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] marca 2016 r. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec M. K. (dalej jako: skarżąca), opiekuna prawnego małoletniej L. K. ur. [...] grudnia 2012 r., w celu wyegzekwowania obowiązku niepieniężnego polegającego na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jednocześnie jako środek egzekucyjny wskazano grzywnę w celu przymuszenia. W toku postępowania egzekucyjnego Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r. nałożył na zobowiązaną grzywnę w wysokości [...] zł celem przymuszenia i wezwał do wykonania w terminie 120 dni, ciążącego na niej obowiązku. W związku z niewykonaniem przez zobowiązaną obowiązku oraz nieuiszczeniem nałożonej grzywny, w dniu [...] stycznia 2024 r. Wojewoda [...] wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i skierował sprawę do egzekucji należności pieniężnych. W dniu [...] czerwca 2024 r. do Wojewody [...] wpłynęło pismo Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] czerwca 2024 r. w sprawie przekazania zgłoszonych przez skarżącą zarzutów opartych o art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a.", tj. braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2024 r. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. oddalił zarzuty. Pismem z dnia [...] lipca 2024 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o ponowne rozpoznanie zarzutów i o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2024 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów. W uzasadnieniu organ wskazał, że nieuiszczone w terminie grzywny w celu przymuszenia podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w ustawie egzekucyjnej, co wynika wprost z art. 124 u.p.e.a. Ponieważ postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Wojewodę nie zostało umorzone, zawieszone ani wstrzymane na skutek wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a obowiązek o charakterze niepieniężnym nie został wykonany, zdaniem organu należało stwierdzić, że obowiązek uiszczenia grzywny celem przymuszenia był wymagalny. Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów i wskazanych przez niego wyroków organ stwierdził, że dotyczą one wymagalności obowiązku szczepień ochronnych i z tego powodu mogłyby ewentualnie zostać przywołane w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Wojewodę na wniosek Państwowego Inspektora Sanitarnego w T.. Stwierdził, że rozpatrywanie powyższych kwestii na obecnym etapie stanowiłoby skorzystanie przez zobowiązanego z nieprzysługującego środka odwoławczego. Ponadto zauważył, że organ egzekucyjny nie ma uprawnień do badania wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym - uczynić to może jedynie wierzyciel obowiązku niepieniężnego, którym w tym przypadku jest ww. organ inspekcji sanitarnej. Organ wskazał, że celem postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. jest wyegzekwowanie grzywny celem przymuszenia. Zdaniem organu zobowiązana nie przedstawiła żadnego argumentu świadczącego o braku wymagalności obowiązku wynikającego z zastosowania ww. środka egzekucyjnego. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Przedmiotowe postanowienie zaskarżyła w całości i zarzuciła mu naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a. przez egzekwowanie grzywny, mimo, że podlegała ona umorzeniu, gdyż wydano ją w postępowaniu wszczętym na podstawie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją. Mając na uwadze powyższe, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, zważył co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać też należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17). Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia legalności Sąd stwierdził, że nie narusza ono prawa. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r. Wojewoda [...] nałożył na M. K. grzywnę w kwocie [...]zł w celu przymuszenia wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] marca 2016 r., tj. poddania córki – L. K. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Po wystawieniu tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. dotyczącego egzekucji nieuiszczonej grzywny, skarżąca w piśmie z dnia [...] kwietnia 2024 r. wniosła zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej – braku wymagalności. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2024 r. Wojewoda [...] oddalił zarzuty, a po wniesieniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wskazać należy, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a., b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a., c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawy zarzutów stanowią katalog zamknięty. Zobowiązany może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w tym przepisie. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów. Zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Podkreślenia wymaga, że skarżąca zaskarżyła do tut. Sądu postanowienie Wojewody z dnia [...] lipca 2024 r. w sprawie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, wynikających z wydanego na podstawie m.in. art. 119 § 1 u.p.e.a postanowienia w przedmiocie nałożenia na skarżącą jako zobowiązaną grzywny w celu przymuszenia do spełnienia obowiązku niepieniężnego w zakresie czynności poddania małoletniej córki, nad którą sprawuje prawną pieczę, obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Należy zauważyć, że z jednej strony postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia konkretyzuje środek egzekucyjny, kreując dodatkowy i wykonawczy względem zasadniczego (pierwotnego) obowiązku niepieniężnego obowiązek o charakterze pieniężnym. Obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma więc charakter wtórny i akcesoryjny (zależny) względem obowiązku niepieniężnego, którego niewykonanie stanowi podstawę do zastosowania powyższego środka egzekucyjnego. Istnieje zatem ścisły związek między sprawą egzekucji grzywny w celu przymuszenia i sprawą egzekucji obowiązku niepieniężnego, dla którego realizacji grzywna ta stanowi środek egzekucyjny. Z drugiej jednak strony sam ustawodawca wyraźnie postanowił, że nałożone w drodze postanowienia organu egzekucyjnego grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 124 § 1 u.p.e.a.), co należy interpretować w ten sposób, że w zakresie przymusowego wykonania obowiązku uiszczenia grzywien toczy się odrębna egzekucja, a zatem w sensie formalnym sprawa egzekucji administracyjnej tego rodzaju grzywien ma charakter odrębny (por. wyrok NSA z dnia 5 września 2023 r., II GSK 1619/22). W konsekwencji wierzyciel zależnego obowiązku pieniężnego wynikającego z postanowienia o nałożeniu grzywny (por. art. 3 § 1 w zw. z art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) wystawia odrębny tytuł wykonawczy, który jest następnie kierowany z urzędu lub na podstawie wniosku wierzyciela do egzekucji administracyjnej. Zobowiązanemu przysługuje też prawo wniesienia zarzutów dotyczących obowiązku pieniężnego (por. art. 122 § 3 u.p.e.a.). Jak to już wskazano pismem z dnia [...] kwietnia 2024 r. skarżąca wniosła zarzut braku wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny. Wymagalność obowiązku należy rozumieć jako taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Brak wymagalności obowiązku występuje wówczas, gdy obowiązek istnieje, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie. Brak wymagalności obowiązku skarżąca upatruje w tym, że w toku postępowania przymuszającego do zaszczepienia dziecka złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a także wniosła skargi do sądu administracyjnego. Dla uzasadnienia swoich racji skarżąca powołała się na wyrok NSA z dnia 20 lipca 2016 r., I OSK 845/16 dotyczący zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa na skutek wniesienia przez zobowiązanego zarzutu. Skarżąca przywołała też wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., SK 81/19, w którym przyjęto, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia [...] grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu powyższego wyroku wyraźnie stwierdzono, że powyższe stanowisko nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, w związku z czym konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku i z tych przyczyn Trybunał określił, że zakwestionowane przepisy utracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Ponieważ wyrok ogłoszono w Dzienniku Ustaw z dnia [...] maja 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 909), termin zawarty w klauzuli odroczenia wejścia w życie skutku derogacyjnego upłynął z dniem [...] listopada 2023 r. Z wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika też, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego wskazywał termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek. Z tego względu należało uznać, że Program Szczepień Ochronnych zawierał nowość normatywną, w postaci treści nieobecnych ani w ustawie, ani w rozporządzeniu. Trybunał wskazał, że sprecyzowanie zakresu obowiązku jednostki w drodze rozporządzenia jest dopuszczalne, o ile istnieje stosowna delegacja ustawowa, tj. spełnione są przesłanki określone w art. 92 Konstytucji RP. W realiach rozpoznawanej przez TK sprawy, w sposób niezamierzony nastąpiła subdelegacja kompetencji - termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek wskazywał Główny Inspektor Sanitarny w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, a minister właściwy do spraw zdrowia nakazywał przeprowadzać obowiązkowe szczepienia ochronne zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych. Zdaniem TK uszczegółowienie obowiązku szczepień ochronnych adresowanego do jednostki ma być unormowane wyłącznie rozporządzeniem. Sytuacja, w której treść obowiązku jest współkształtowana komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji RP) jest niedopuszczalna. Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 24 września 2024 r., II GSK 973/24 z powyższego wynika, że zakwestionowane przez Trybunał przepisy mają zastosowanie do przeszłych stanów faktycznych i prawnych, gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i prowadzone w okresie do utraty ich mocy obowiązującej z dniem 12 listopada 2023 r. Trybunał w powyższym wyroku upoważnił organy i sądy do stosowania zakwestionowanych przepisów ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Co istotne odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów, szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał utraty ich mocy, spowodowałaby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych. We wskazanym wyroku NSA doszedł do przekonania, mając na uwadze materię objętą niniejszym postępowaniem, w tym wskazaną w wyroku TK potrzebę zapewnienia ciągłości realizacji szczepień ochronnych, jak również utratę mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów z dniem 12 listopada 2023 r., że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego był wymagalny. Jednocześnie w wyroku tym nie podzielono odmiennych poglądów wyrażanych przez NSA w innych orzeczeniach. Sąd w składzie orzekającym w pełni aprobuje stanowisko zajęte przez NSA w powyższym wyroku z dnia 24 września 2024 r., II GSK 973/24. Treść podniesionego przez skarżącą zarzutu wskazuje, że zakwestionowała ona w istocie brak podstawy normatywnej nałożenia obowiązku niepieniężnego - poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym, pomimo iż sprawa dotyczy obowiązku pieniężnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Strona utożsamia kwestię wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaszczepienia dziecka oraz wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., SK 81/19 z brakiem wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.). Jak to już jednak zaznaczono, choć obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma charakter wtórny względem obowiązku niepieniężnego, to jednak w zakresie przymusowego uiszczenia grzywny toczy się odrębna egzekucja. Tym samym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym egzekucji należności pieniężnej nie podlegają rozpoznaniu zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym i nie istnieje obowiązek ponownego badania wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Innymi słowy, kwestionowanie nieistnienia obowiązku o charakterze niepieniężnym (wykonania szczepień ochronnych) nie może prowadzić do skutecznego zakwestionowania wymagalności obowiązku o charakterze pieniężnym - zapłaty należności wynikającej z wydanego przez Wojewodę postanowienia. W kontrolowanej sprawie ocenie podlegał wyłącznie zarzut dotyczący obowiązku o charakterze pieniężnym, a nie okoliczność czy obowiązek niepieniężny został nałożony zasadnie, czy też nie i czy nadal jest wymagalny. Jedynie dla porządku należy zauważyć, że tytuł wykonawczy nr [...] dotyczący wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym został wystawiony w dniu [...] marca 2016 r. Tym samym postępowanie egzekucyjne w zakresie tego obowiązku było wszczęte i prowadzone przed utratą mocy obowiązującej zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów prawnych, tj. przed dniem [...] listopada 2023 r. W rezultacie obowiązek wykonania szczepienia ochronnego był wymagalny. Niepodważalnym przy tym jest fakt niewykonania u córki skarżącej obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i nieuiszczenia nałożonej grzywny w celu przymuszenia, stąd koniecznym było wystawienie tytułu wykonawczego. W świetle powyższego podniesiony przez skarżącą zarzut braku wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.) jest nieuzasadniony. Zasadnie zatem Wojewoda, w sposób zgodny z przepisem art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, prawidłowo stwierdzając, że obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia jest nadal wymagalny. Zobowiązany nie wskazał również na inne okoliczności, wymienione w przepisie art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., z których wynikałoby, że obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia nie jest wymagalny. W szczególności nie wykazano, że wyeliminowano z obrotu prawnego ostateczne postanowienie z dnia [...] listopada 2022 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. WSA dostrzega, że pismem z dnia [...] września 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T., w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., SK 81/19, zwrócił się do Wojewody [...] o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec M. K. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. dotyczącego wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym. Postanowieniem z dnia [...] września 2024 r. Wojewoda [...], na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a., umorzył to postępowanie (k. 27 akt sądowych). Dokumenty te wpłynęły do WSA w trakcie postepowania sądowego. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się na żądanie wierzyciela. Z art. 59 § 6 u.p.e.a. wynika, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 1 pkt 6 pozostają w mocy skutki związane z zastosowaniem środka egzekucyjnego. W piśmiennictwie podkreśla się, że umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzi, przez uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, do przywrócenia stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji. Jest to w pełni uzasadnione w przypadku, gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte lub było prowadzone z naruszeniem prawa. Skutek taki nie następuje jednak w przypadkach wskazanych w art. 59 § 6 u.p.e.a., ponieważ egzekucja była wówczas wszczęta i prowadzona w sposób zgodny z prawem (por. P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Lex/el 2023, Komentarz do art. 60). W rezultacie umorzenie przez Wojewodę [...] postępowania w zakresie wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, nie oznacza, że zaskarżone postanowienie narusza prawo. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI