I SA/Bd 605/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie Wojewody dotyczące oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej grzywny nałożonej za niewykonanie obowiązku niepieniężnego (szczepienia dziecka), uznając, że zarzuty dotyczyły obowiązku niepieniężnego, a nie pieniężnego, który był przedmiotem egzekucji.
Skarżący wniósł skargę na postanowienie Wojewody oddalające jego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej grzywny nałożonej za niewykonanie obowiązku niepieniężnego (poddanie dziecka szczepieniom). Skarżący argumentował, że grzywna podlega umorzeniu ze względu na niezgodność przepisów z Konstytucją oraz brak wymagalności obowiązku. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że zarzuty dotyczyły obowiązku niepieniężnego, a nie pieniężnego, który był przedmiotem egzekucji. Sąd podkreślił, że postępowanie egzekucyjne dotyczące grzywny jest odrębne od postępowania dotyczącego obowiązku niepieniężnego.
Sprawa dotyczyła skargi K. B. na postanowienie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, które oddaliło zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej grzywny nałożonej za niewykonanie obowiązku niepieniężnego polegającego na poddaniu małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące braku wymagalności obowiązku oraz niezgodności przepisów z Konstytucją. Wojewoda oddalił te zarzuty, argumentując, że grzywna jest wymagalna, a organ egzekucyjny nie bada wymagalności pierwotnego obowiązku niepieniężnego. Skarżący w skardze do WSA podtrzymał swoje stanowisko, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący przepisów o szczepieniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę. Sąd wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne dotyczące grzywny w celu przymuszenia ma charakter odrębny od postępowania dotyczącego pierwotnego obowiązku niepieniężnego. Zarzuty wniesione przez skarżącego dotyczyły obowiązku niepieniężnego (szczepień), a nie pieniężnego (grzywny), który był przedmiotem egzekucji. Sąd podkreślił, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie podlegają rozpoznaniu zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym. Sąd powołał się na orzecznictwo NSA dotyczące stosowania przepisów po wyroku TK, uznając, że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego był wymagalny w dacie wszczęcia postępowania. W konsekwencji, zarzut braku wymagalności grzywny został uznany za nieuzasadniony.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej (grzywny).
Uzasadnienie
Postępowanie egzekucyjne dotyczące grzywny w celu przymuszenia ma charakter odrębny od postępowania dotyczącego pierwotnego obowiązku niepieniężnego. Zarzuty wniesione w sprawie egzekucji należności pieniężnej mogą dotyczyć wyłącznie tego obowiązku pieniężnego, a nie kwestii związanych z wykonaniem obowiązku niepieniężnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 6 lit. c
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej nie obejmuje kwestionowania wymagalności obowiązku pieniężnego z powodu braku wymagalności pierwotnego obowiązku niepieniężnego.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 124 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Nieuiszczone w terminie grzywny w celu przymuszenia podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
u.p.e.a. art. 59 § § 1 pkt 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela.
u.p.e.a. art. 59 § § 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Skutki umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w § 1 pkt 6.
u.z.z.z.c.z.l. art. 17 § ust. 11
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Przepis zakwestionowany przez TK w zakresie ustalania terminu wymagalności szczepień.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
Przepis zakwestionowany przez TK w zakresie ustalania terminu wymagalności szczepień.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie egzekucyjne dotyczące grzywny jest odrębne od postępowania dotyczącego obowiązku niepieniężnego. Zarzuty w sprawie egzekucji należności pieniężnej mogą dotyczyć wyłącznie tego obowiązku pieniężnego, a nie kwestii związanych z wykonaniem obowiązku niepieniężnego.
Odrzucone argumenty
Grzywna podlega umorzeniu ze względu na niezgodność przepisów z Konstytucją. Obowiązek uiszczenia grzywny jest niewymagalny z uwagi na wniesienie skargi do sądu administracyjnego lub złożenie skargi konstytucyjnej. Brak wymagalności pierwotnego obowiązku niepieniężnego (szczepień) skutkuje brakiem wymagalności grzywny.
Godne uwagi sformułowania
W kontrolowanej sprawie ocenie podlegał wyłącznie zarzut dotyczący obowiązku o charakterze pieniężnym, a nie okoliczność czy obowiązek niepieniężny został nałożony zasadnie, czy też nie i czy nadal jest wymagalny. Zobowiązanemu przysługuje też prawo wniesienia zarzutów dotyczących obowiązku pieniężnego. W piśmiennictwie podkreśla się, że umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzi, poprzez uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, do przywrócenia stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji. Jest to w pełni uzasadnione w przypadku, gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte lub było prowadzone z naruszeniem prawa. Skutek taki nie następuje jednak w przypadkach wskazanych w art. 59 § 6 u.p.e.a., ponieważ egzekucja była wówczas wszczęta i prowadzona w sposób zgodny z prawem.
Skład orzekający
Joanna Ziołek
sprawozdawca
Leszek Kleczkowski
przewodniczący
Urszula Wiśniewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie rozgraniczenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku pieniężnego (grzywny) od postępowania dotyczącego obowiązku niepieniężnego (np. szczepień) oraz interpretacja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji grzywny nałożonej za niewykonanie obowiązku niepieniężnego, z uwzględnieniem orzecznictwa TK i NSA w przedmiocie szczepień.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy egzekucji grzywny za niewykonanie obowiązku szczepienia dziecka, co jest tematem budzącym emocje i zainteresowanie. Sąd rozstrzyga kwestie proceduralne związane z zarzutami w postępowaniu egzekucyjnym.
“Czy grzywna za brak szczepienia dziecka może być egzekwowana, gdy przepisy budzą wątpliwości?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bd 605/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2024-11-13 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-09-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Joanna Ziołek /sprawozdawca/ Leszek Kleczkowski /przewodniczący/ Urszula Wiśniewska Symbol z opisem 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2505 art. 33 par. 2 pkt 6 lit. c Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie sędzia WSA Urszula Wiśniewska asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 10 lipca 2024 r. nr WFB.VI.3151.313.2019-12 w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę Uzasadnienie W dniu [...] października 2019 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z [...] września 2019 r. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec K. B. (dalej także jako: "Skarżący", "Zobowiązany"), opiekuna prawnego małoletniego J. B., ur. [...] marca 2019 r., w celu wyegzekwowania obowiązku niepieniężnego polegającego na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jednocześnie wskazano jako środek egzekucyjny grzywnę w celu przymuszenia. W toku postępowania egzekucyjnego Wojewoda [...] postanowieniem z [...] września 2020 r. nałożył na Zobowiązanego grzywnę celem przymuszenia w wysokości [...] zł i wezwał do wykonania, w terminie 90 dni, ciążącego na nim obowiązku. W związku z niewykonaniem przez zobowiązanego obowiązku oraz nieuiszczeniem nałożonej grzywny, w dniu [...] kwietnia 2024 r. Wojewoda [...] wystawił tytuł wykonawczy i skierował sprawę do egzekucji należności pieniężnych. Pismem z [...] kwietnia 2024 r. Skarżący skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, w których wskazał na brak wymagalności obowiązku. Przywołał okoliczność, że złożył skargę do Naczelnego Sadu Administracyjnego. Do dnia dzisiejszego nie ma rozstrzygnięcia w sprawie. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] czerwca 2024 r. oddalił zgłoszone zarzuty. W dniu [...] czerwca 2024 r. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie zarzutów wskazując dodatkowo na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2023 r. sygn. akt II GSK 1709/23. Postanowieniem z [...] lipca 2024 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] czerwca 2024 r. w sprawie zgłoszonych zarzutów. W uzasadnieniu organ podał, że podstawą prawną wystawienia tytułu wykonawczego nr [...] z [...] kwietnia 2024 r. jest postanowienie Wojewody [...] z [...] września 2020 r. w sprawie nałożenia grzywny celem przymuszenia, w którym m.in. wskazano 90-dniowy termin uiszczenia grzywny (wraz z kosztami egzekucyjnymi) oraz pouczono, iż w przypadku jej nieuiszczenia we wskazanym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Nieuiszczone w terminie grzywny w celu przymuszenia podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w ustawie egzekucyjnej, co wynika wprost z art. 124 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.; dalej także jako: "u.p.e.a.") i co zostało wskazane w postanowieniu Wojewody [...] w sprawie nałożenia grzywny celem przymuszenia. Ponieważ postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Wojewodę [...] nie jest umorzone, zawieszone ani wstrzymane na skutek wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a obowiązek o charakterze niepieniężnym nie został wykonany, organ stwierdził, że obowiązek uiszczenia grzywny celem przymuszenia jest wymagalny. Odnosząc się do wskazanego przez Zobowiązanego wyroku NSA organ stwierdził, że wyrok ten w istocie odnosi się do kwestii wymagalności obowiązku szczepień ochronnych, i z tego powodu mógłby ewentualnie zostać przywołane w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Wojewodę [...] na wniosek Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R.. Rozpatrywanie powyższych kwestii na obecnym etapie stanowiłoby skorzystanie przez zobowiązanego z nieprzysługującego środka odwoławczego. Ponadto organ egzekucyjny nie ma uprawnień do badania wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym – uczynić to może jedynie wierzyciel obowiązku niepieniężnego, którym w tym przypadku jest ww. organ inspekcji sanitarnej. W skardze do tut. Sądu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. przez egzekwowanie grzywny, mimo że podlega ona umorzeniu, gdyż wydano ją w postępowaniu wszczętym na podstawie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją RP. W uzasadnieniu skargi podał, że egzekwowane należności dotyczą nieuiszczonej grzywny w celu przymuszenia do zaszczepienia małoletniego dziecka Skarżącej oraz kosztów egzekucyjnych. W toku postępowania egzekucyjnego przymuszającego do zaszczepienia dziecka Skarżący złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a także wniósł skargi do sądu administracyjnego. Do dnia dzisiejszego nie ma ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. Zdaniem Skarżącego w tej sytuacji obowiązek uiszczenia grzywny jest niewymagalny, a postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu. Ponadto egzekwowana grzywna powinna zostać uchylona ze względu na jej nałożenie w oparciu o przepisy uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją RP. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Pismem z [...] września 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R., w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, zwrócił się do Wojewody [...] o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K. B. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] września 2019 r. Postanowieniem z [...] października 2024 r. Wojewoda [...], na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a., umorzył postępowanie (k. 32-33 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej także jako: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać też należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia legalności Sąd stwierdził, że nie narusza ono prawa. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z [...] września 2020 r. Wojewoda [...] nałożył na K. B. grzywnę w kwocie [...]zł w celu przymuszenia wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym określonego w tytule wykonawczym nr [...] z [...] września 2019 r., tj. poddania syna – J. B. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Po wystawieniu tytułu wykonawczego nr [...] z [...] kwietnia 2024 r. dotyczącego egzekucji nieuiszczonej grzywny, Skarżący w piśmie z [...] kwietnia 2024 r. wniósł zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej – braku wymagalności. Postanowieniem z [...] czerwca 2024 r. Wojewoda [...] oddalił zarzuty, a po wniesieniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Wojewoda [...] postanowieniem z [...] lipca 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wskazać należy, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a., b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a., c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawy zarzutów stanowią katalog zamknięty. Zobowiązany może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w tym przepisie. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów. Zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Podkreślenia wymaga, że Skarżący zaskarżył do tut. Sądu postanowienie Wojewody [...] z [...] lipca 2024 r. w sprawie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, wynikających z wydanego na podstawie m.in. art. 119 § 1 u.p.e.a postanowienia w przedmiocie nałożenia na Skarżącego jako zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia do spełnienia obowiązku niepieniężnego w zakresie czynności poddania małoletniego syna, nad którym sprawuje prawną pieczę, obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Należy zauważyć, że z jednej strony postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia konkretyzuje środek egzekucyjny, kreując dodatkowy i wykonawczy względem zasadniczego (pierwotnego) obowiązku niepieniężnego obowiązek o charakterze pieniężnym. Obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma więc charakter wtórny i akcesoryjny (zależny) względem obowiązku niepieniężnego, którego niewykonanie stanowi podstawę do zastosowania powyższego środka egzekucyjnego. Istnieje zatem ścisły związek między sprawą egzekucji grzywny w celu przymuszenia i sprawą egzekucji obowiązku niepieniężnego, dla którego realizacji grzywna ta stanowi środek egzekucyjny. Z drugiej jednak strony sam ustawodawca wyraźnie postanowił, że nałożone w drodze postanowienia organu egzekucyjnego grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 124 § 1 u.p.e.a.), co należy interpretować w ten sposób, że w zakresie przymusowego wykonania obowiązku uiszczenia grzywien toczy się odrębna egzekucja, a zatem w sensie formalnym sprawa egzekucji administracyjnej tego rodzaju grzywien ma charakter odrębny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 września 2023 r., sygn. akt II GSK 1619/22). W konsekwencji wierzyciel zależnego obowiązku pieniężnego wynikającego z postanowienia o nałożeniu grzywny (por. art. 3 § 1 w zw. z art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) wystawia odrębny tytuł wykonawczy, który jest następnie kierowany z urzędu lub na podstawie wniosku wierzyciela do egzekucji administracyjnej. Zobowiązanemu przysługuje też prawo wniesienia zarzutów dotyczących obowiązku pieniężnego (por. art. 122 § 3 u.p.e.a.). Jak to już wskazano pismem z [...] kwietnia 2024 r. Skarżący wniósł zarzut braku wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny. Wymagalność obowiązku należy rozumieć jako taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Brak wymagalności obowiązku występuje wówczas, gdy obowiązek istnieje, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie. Brak wymagalności obowiązku Skarżący upatruje w tym, że wniósł skargę do sądu administracyjnego. Ponadto do Trybunału Konstytucyjnego została złożona skarga konstytucyjna dotycząca zgodności z Konstytucją przepisów, na podstawie których prowadzone są postępowania egzekucyjne dotyczące obowiązku poddania małoletnich dzieci szczepieniom ochronnym. Dla uzasadnienia swoich racji Skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2016 r., I OSK 845/16, dotyczący zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa na skutek wniesienia przez zobowiązanego zarzutu. W złożonej skardze Skarżący przywołał też wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, w którym przyjęto, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2022 r. poz. 1657; dalej także jako: "u.z.z.z.c.z.l.") w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 753 ze zm.; dalej także jako: "Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r.") w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Sądu podkreślenia wymaga jednak, że w uzasadnieniu powyższego wyroku wyraźnie stwierdzono, iż powyższe stanowisko nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, w związku z czym konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku i z tych przyczyn Trybunał określił, że zakwestionowane przepisy utracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Ponieważ wyrok ogłoszono w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 909), termin zawarty w klauzuli odroczenia wejścia w życie skutku derogacyjnego upłynął z dniem 12 listopada 2023 r. Z wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika też, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego wskazywał termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek. Z tego względu należało uznać, że Program Szczepień Ochronnych zawierał nowość normatywną, w postaci treści nieobecnych ani w ustawie, ani w rozporządzeniu. Trybunał wskazał, że sprecyzowanie zakresu obowiązku jednostki w drodze rozporządzenia jest dopuszczalne, o ile istnieje stosowna delegacja ustawowa, tj. spełnione są przesłanki określone w art. 92 Konstytucji RP. W realiach rozpoznawanej przez TK sprawy, w sposób niezamierzony nastąpiła subdelegacja kompetencji – termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek wskazywał Główny Inspektor Sanitarny w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, a minister właściwy do spraw zdrowia nakazywał przeprowadzać obowiązkowe szczepienia ochronne zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych. Zdaniem TK uszczegółowienie obowiązku szczepień ochronnych adresowanego do jednostki ma być unormowane wyłącznie rozporządzeniem. Sytuacja, w której treść obowiązku jest współkształtowana komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji RP) jest niedopuszczalna. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2024 r., sygn. akt II GSK 973/24, z powyższego wynika, że zakwestionowane przez Trybunał przepisy mają zastosowanie do przeszłych stanów faktycznych i prawnych, gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i prowadzone w okresie do utraty ich mocy obowiązującej z dniem 12 listopada 2023 r. Trybunał w powyższym wyroku upoważnił organy i sądy do stosowania zakwestionowanych przepisów ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Co istotne odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów, szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał utraty ich mocy, spowodowałaby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych. We wskazanym wyroku NSA doszedł do przekonania, mając na uwadze materię objętą niniejszym postępowaniem, w tym wskazaną w wyroku TK potrzebę zapewnienia ciągłości realizacji szczepień ochronnych, jak również utratę mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów z dniem 12 listopada 2023 r., że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego był wymagalny. Jednocześnie w wyroku tym nie podzielono odmiennych poglądów wyrażanych przez Naczelny Sąd Administracyjny w innych orzeczeniach. Sąd w składzie orzekającym w pełni aprobuje stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym wyroku z 24 września 2024 r., sygn. akt II GSK 973/24. Treść podniesionego przez Skarżącego zarzutu wskazuje, że zakwestionował on w istocie brak podstawy normatywnej nałożenia obowiązku niepieniężnego – poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym, pomimo iż sprawa dotyczy obowiązku pieniężnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Skarżący utożsamia kwestię wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaszczepienia dziecka oraz wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, z brakiem wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.). Jak to już jednak zaznaczono, choć obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma charakter wtórny względem obowiązku niepieniężnego, to jednak w zakresie przymusowego uiszczenia grzywny toczy się odrębna egzekucja. Tym samym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym egzekucji należności pieniężnej nie podlegają rozpoznaniu zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym i nie istnieje obowiązek ponownego badania wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Innymi słowy, kwestionowanie nieistnienia obowiązku o charakterze niepieniężnym (wykonania szczepień ochronnych) nie może prowadzić do skutecznego zakwestionowania wymagalności obowiązku o charakterze pieniężnym – zapłaty należności wynikającej z wydanego przez Wojewodę postanowienia. W kontrolowanej sprawie ocenie podlegał wyłącznie zarzut dotyczący obowiązku o charakterze pieniężnym, a nie okoliczność czy obowiązek niepieniężny został nałożony zasadnie, czy też nie i czy nadal jest wymagalny. Jedynie dla porządku należy zauważyć, że tytuł wykonawczy nr [...] dotyczący wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym został wystawiony w dniu [...] września 2019 r. Tym samym postępowanie egzekucyjne w zakresie tego obowiązku było wszczęte i prowadzone przed utratą mocy obowiązującej zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów prawnych, tj. przed dniem 12 listopada 2023 r. W rezultacie obowiązek wykonania szczepienia ochronnego był wymagalny. Niepodważalnym przy tym jest fakt niewykonania u syna Skarżącego obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i nieuiszczenia nałożonej grzywny w celu przymuszenia, stąd koniecznym było wystawienie tytułu wykonawczego. W świetle powyższego podniesiony przez Skarżącego zarzut braku wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.) jest nieuzasadniony. Zasadnie zatem Wojewoda, w sposób zgodny z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, prawidłowo stwierdzając, że obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia jest nadal wymagalny. Zobowiązany nie wskazał również na inne okoliczności, wymienione w przepisie art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., z których wynikałoby, że obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia nie jest wymagalny. W szczególności nie wykazano, że wyeliminowano z obrotu prawnego ostateczne postanowienie z [...] września 2020 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Trzeba też zauważyć, że pismem z [...] września 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R., w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, zwrócił się do Wojewody [...] o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] września 2019 r. Postanowieniem z [...] października 2024 r. Wojewoda [...], na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a., umorzył postępowanie (k. 32-33 akt sądowych). Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się na żądanie wierzyciela. Z art. 59 § 6 u.p.e.a. wynika, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 1 pkt 6 pozostają w mocy skutki związane z zastosowaniem środka egzekucyjnego. W piśmiennictwie podkreśla się, że umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzi, poprzez uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, do przywrócenia stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji. Jest to w pełni uzasadnione w przypadku, gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte lub było prowadzone z naruszeniem prawa. Skutek taki nie następuje jednak w przypadkach wskazanych w art. 59 § 6 u.p.e.a., ponieważ egzekucja była wówczas wszczęta i prowadzona w sposób zgodny z prawem (por. P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Lex/el 2023, Komentarz do art. 60). W rezultacie umorzenie przez Wojewodę [...] postępowania w zakresie wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym nie oznacza, że zaskarżone postanowienie narusza prawo. Podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, gdyż odnoszą się one do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, a nie do obowiązku uiszczenia należności pieniężnej. Jak to już wskazano w postępowaniu dotyczącym egzekucji należności pieniężnej nie podlegają rozpoznaniu zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę. Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: https://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz na stronie internetowej orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego: https://otkzu.trybunal.gov.pl J. Ziołek L. Kleczkowski U. Wiśniewska
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI