I SA/Bd 583/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2024-11-05
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneegzekucja administracyjnagrzywna w celu przymuszeniaobowiązek niepieniężnyszczepienia ochronneTrybunał Konstytucyjnyzarzuty w postępowaniu egzekucyjnymniedopuszczalność zarzutówPrawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę na postanowienie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego stwierdzające niedopuszczalność zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej grzywny nałożonej za niewykonanie obowiązku niepieniężnego.

Skarga dotyczyła postanowienia Wojewody stwierdzającego niedopuszczalność zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej grzywny nałożonej za niewykonanie obowiązku niepieniężnego (szczepienia dziecka). Skarżąca argumentowała, że grzywna jest niewymagalna ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący przepisów o szczepieniach. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące obowiązku niepieniężnego nie mogą być rozpatrywane w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym grzywny, która jest obowiązkiem pieniężnym. Sąd oddalił skargę.

Sprawa dotyczyła skargi B. N.-G. na postanowienie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, które stwierdziło niedopuszczalność zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej grzywny nałożonej w celu przymuszenia do wykonania obowiązku niepieniężnego, jakim jest poddanie dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżąca podniosła zarzuty, odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt SK 81/19), który uznał pewne przepisy dotyczące szczepień za niezgodne z Konstytucją. Argumentowała, że grzywna jest niewymagalna i postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone. Wojewoda uznał zarzuty za niedopuszczalne, wskazując, że nieuiszczone grzywny podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, a organ egzekucyjny nie bada wymagalności obowiązku pierwotnego. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, oddalił skargę. Sąd podkreślił, że postępowanie egzekucyjne dotyczące grzywny jest odrębne od postępowania dotyczącego obowiązku niepieniężnego, a zarzuty dotyczące tego ostatniego nie mogą być rozpatrywane w kontekście egzekucji grzywny. Sąd odwołał się do orzecznictwa NSA, które potwierdza, że obowiązek szczepienia był wymagalny w okresie, gdy postępowanie zostało wszczęte, mimo późniejszego wyroku TK. Sąd zauważył również, że postępowanie egzekucyjne dotyczące obowiązku niepieniężnego zostało ostatecznie umorzone na wniosek wierzyciela, ale zgodnie z przepisami, skutki zastosowania środków egzekucyjnych pozostają w mocy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu dotyczącym egzekucji należności pieniężnej (grzywny).

Uzasadnienie

Postępowanie egzekucyjne dotyczące grzywny ma charakter odrębny od postępowania dotyczącego obowiązku niepieniężnego, a organ egzekucyjny nie bada wymagalności pierwotnego obowiązku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.e.a. art. 124

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Nieuiszczone w terminie grzywny w celu przymuszenia podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 33 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

u.p.e.a. art. 33 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Katalog zamknięty podstaw zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.

u.p.e.a. art. 34 § § 2 pkt 3 lit. a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zarzutu, jeżeli jest on przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia zaskarżonego postanowienia.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi, jeśli zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

u.z.z.c.z. art. 17 § ust. 11

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie ustalania wymagalności szczepień przez komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. art. § 5

Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie ustalania wymagalności szczepień przez komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego.

u.p.e.a. art. 59 § § 1 pkt 6

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela.

u.p.e.a. art. 59 § § 6

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Skutki umorzenia postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela – pozostają w mocy skutki związane z zastosowaniem środka egzekucyjnego.

u.p.e.a. art. 35 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zawieszenie postępowania egzekucyjnego w przypadku wniesienia zarzutu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie egzekucyjne dotyczące grzywny jest odrębne od postępowania dotyczącego obowiązku niepieniężnego. Zarzuty dotyczące obowiązku niepieniężnego nie mogą być rozpatrywane w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym grzywny. Obowiązek szczepienia był wymagalny w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, pomimo późniejszego wyroku TK.

Odrzucone argumenty

Grzywna jest niewymagalna ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (SK 81/19). Postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone lub zawieszone z uwagi na wyrok TK i wniesione zarzuty.

Godne uwagi sformułowania

nieuiszczone w terminie grzywny w celu przymuszenia podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych w zakresie przymusowego wykonania obowiązku uiszczenia grzywien toczy się odrębna egzekucja w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym egzekucji należności pieniężnej nie podlegają rozpoznaniu zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym

Skład orzekający

Halina Adamczewska-Wasilewicz

przewodniczący

Leszek Kleczkowski

sprawozdawca

Joanna Ziołek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odrębności postępowań egzekucyjnych w przypadku grzywny nałożonej za niewykonanie obowiązku niepieniężnego oraz stosowania przepisów po wyroku Trybunału Konstytucyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji grzywny nałożonej za niewykonanie obowiązku szczepień, ale zasady dotyczące odrębności postępowań są szersze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu szczepień i interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego w kontekście postępowania egzekucyjnego, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i egzekucyjnym.

Czy wyrok TK o szczepieniach unieważnia grzywnę? Sąd wyjaśnia granice egzekucji administracyjnej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 583/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-11-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /przewodniczący/
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 124
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2024 r. sprawy ze skargi B. N.-G. na postanowienie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 21 czerwca 2024 r., Nr WFB.VI.3151.66.2023-7 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu [...] lutego 2023 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] lutego 2023 r. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec B. N., opiekuna prawnego małoletniego Pawła G., ur. [...] czerwca 2021 r., w celu wyegzekwowania obowiązku niepieniężnego, polegającego na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jednocześnie wskazano jako środek egzekucyjny grzywnę w celu przymuszenia.
W toku postępowania egzekucyjnego Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2023 r. nałożył na zobowiązaną grzywnę celem przymuszenia w wysokości [...] zł i wezwał do wykonania, w terminie 120 dni, ciążącego na niej obowiązku. W związku z niewykonaniem przez zobowiązaną obowiązku oraz nieuiszczeniem nałożonej grzywny, w dniu [...] lutego 2024 r. Wojewoda [...] wystawił tytuł wykonawczy i skierował sprawę do egzekucji należności pieniężnych.
W dniu [...] marca 2024 r. do Wojewody [...] wpłynęło pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] marca 2024 r., w sprawie przekazania zgłoszonych przez skarżącą zarzutów. Zobowiązana wskazała na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2024 r. Wojewoda [...] uznał zarzuty za niedopuszczalne.
W wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów.
W uzasadnieniu organ podał, że nieuiszczone w terminie grzywny w celu przymuszenia podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w ustawie egzekucyjnej, co wynika wprost z art. 124 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a."), i co zostało wskazane w postanowieniu Wojewody [...] w sprawie nałożenia grzywny celem przymuszenia. Ponieważ postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Wojewodę [...] nie jest umorzone, zawieszone ani wstrzymane na skutek wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a obowiązek o charakterze niepieniężnym nie został wykonany, organ stwierdził, że obowiązek uiszczenia grzywny celem przymuszenia jest wymagalny.
Organ uznał, że wskazany przez zobowiązaną wyrok Trybunału Konstytucyjnego w istocie odnosi się do kwestii wymagalności obowiązku szczepień ochronnych i z tego powodu mógłby ewentualnie zostać przywołane w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Wojewodę [...] na wniosek Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B.. Rozpatrywanie powyższych kwestii na obecnym etapie stanowiłoby skorzystanie przez zobowiązaną z nieprzysługującego środka odwoławczego. Ponadto, organ egzekucyjny nie ma uprawnień do badania wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym – uczynić to może jedynie wierzyciel obowiązku niepieniężnego, którym w tym przypadku jest ww. organ inspekcji sanitarnej. Co więcej, przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego w istocie został przywołany w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na wniosek Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B., który postanowieniem z dnia [...] lipca 2023 r. oddalił zgłoszony zarzut.
Organ wskazał, że celem postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. jest wyegzekwowanie grzywny celem przymuszenia. Zobowiązana nie przedstawiła żadnego argumentu świadczącego o braku wymagalności obowiązku wynikającego z zastosowania ww. środka egzekucyjnego.
W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. przez egzekwowanie grzywny, mimo że podlega ona umorzeniu, gdyż wydano ją w postępowaniu wszczętym na podstawie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją.
W uzasadnieniu skarżąca podała, że egzekwowane należności dotyczą nieuiszczonej grzywny w celu przymuszenia do zaszczepienia małoletniego dziecka zobowiązanej oraz kosztów egzekucyjnych. W toku postępowania egzekucyjnego przymuszającego do zaszczepienia dziecka zobowiązana złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a także wniosła skargi do sądu administracyjnego. Do dziś nie ma ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. W tej sytuacji obowiązek uiszczenia grzywny jest niewymagalny, a postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu. Ponadto, zdaniem skarżącej, egzekwowana grzywna powinna zostać uchylona ze względu na jej nałożenie w oparciu o przepisy uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją wyrokiem z dnia 9 maja 2023 r. Skarżąca podała, że konieczność umorzenia postępowania wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego jeszcze w czasie obowiązywania niekonstytucyjnych przepisów i w konsekwencji uchylenia postanowienia o nałożeniu grzywny potwierdził NSA w wyroku z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1709/23.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać też należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia legalności Sąd stwierdził, że nie narusza ono prawa.
Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2023 r. Wojewoda [...] nałożył na B. N. grzywnę w kwocie [...]zł w celu przymuszenia wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] lutego 2023 r., tj. poddania syna – Pawła G. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Po wystawieniu tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lutego 2024 r. dotyczącego egzekucji nieuiszczonej grzywny, skarżąca w piśmie z dnia [...] lutego 2024 r. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Postanowieniem z dnia [...] marca 2024 r. Wojewoda [...] stwierdził niedopuszczalność zarzutów, a po wniesieniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a.,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Stosownie do art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym stwierdza niedopuszczalność w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym.
Wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawy zarzutów stanowią katalog zamknięty. Zobowiązany może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w tym przepisie. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów. Zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny.
Podkreślenia wymaga, że skarżąca zaskarżyła do tut. Sądu postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. w sprawie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, wynikających z wydanego na podstawie m.in. art. 119 § 1 u.p.e.a postanowienia w przedmiocie nałożenia na skarżącą jako zobowiązaną grzywny w celu przymuszenia do spełnienia obowiązku niepieniężnego w zakresie czynności poddania małoletniej syna, nad którym sprawuje prawną pieczę, obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Należy zauważyć, że z jednej strony postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia konkretyzuje środek egzekucyjny, kreując dodatkowy i wykonawczy względem zasadniczego (pierwotnego) obowiązku niepieniężnego obowiązek o charakterze pieniężnym. Obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma więc charakter wtórny i akcesoryjny (zależny) względem obowiązku niepieniężnego, którego niewykonanie stanowi podstawę do zastosowania powyższego środka egzekucyjnego. Istnieje zatem ścisły związek między sprawą egzekucji grzywny w celu przymuszenia i sprawą egzekucji obowiązku niepieniężnego, dla którego realizacji grzywna ta stanowi środek egzekucyjny.
Z drugiej jednak strony sam ustawodawca wyraźnie postanowił, że nałożone w drodze postanowienia organu egzekucyjnego grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 124 § 1 u.p.e.a.), co należy interpretować w ten sposób, że w zakresie przymusowego wykonania obowiązku uiszczenia grzywien toczy się odrębna egzekucja, a zatem w sensie formalnym sprawa egzekucji administracyjnej tego rodzaju grzywien ma charakter odrębny (por. wyrok NSA z dnia 5 września 2023 r., II GSK 1619/22). W konsekwencji wierzyciel zależnego obowiązku pieniężnego wynikającego z postanowienia o nałożeniu grzywny (por. art. 3 § 1 w zw. z art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) wystawia odrębny tytuł wykonawczy, który jest następnie kierowany z urzędu lub na podstawie wniosku wierzyciela do egzekucji administracyjnej. Zobowiązanemu przysługuje też prawo wniesienia zarzutów dotyczących obowiązku pieniężnego (por. art. 122 § 3 u.p.e.a.).
Jak to już wskazano pismem z dnia [...] lutego 2024 r. skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Dla uzasadnienia swoich racji powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., SK 81/19.
W wyroku tym Trybunału uznał, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu powyższego wyroku wyraźnie stwierdzono, że powyższe stanowisko nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, w związku z czym konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku i z tych przyczyn Trybunał określił, że zakwestionowane przepisy utracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Ponieważ wyrok ogłoszono w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 909), termin zawarty w klauzuli odroczenia wejścia w życie skutku derogacyjnego upłynął z dniem 12 listopada 2023 r.
Z wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika też, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego wskazywał termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek. Z tego względu należało uznać, że Program Szczepień Ochronnych zawierał nowość normatywną, w postaci treści nieobecnych ani w ustawie, ani w rozporządzeniu. Trybunał wskazał, że sprecyzowanie zakresu obowiązku jednostki w drodze rozporządzenia jest dopuszczalne, o ile istnieje stosowna delegacja ustawowa, tj. spełnione są przesłanki określone w art. 92 Konstytucji RP. W realiach rozpoznawanej przez TK sprawy, w sposób niezamierzony nastąpiła subdelegacja kompetencji - termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek wskazywał Główny Inspektor Sanitarny w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, a minister właściwy do spraw zdrowia nakazywał przeprowadzać obowiązkowe szczepienia ochronne zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych. Zdaniem TK uszczegółowienie obowiązku szczepień ochronnych adresowanego do jednostki ma być unormowane wyłącznie rozporządzeniem. Sytuacja, w której treść obowiązku jest współkształtowana komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji RP) jest niedopuszczalna.
Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 24 września 2024 r., II GSK 973/24 z powyższego wynika, że zakwestionowane przez Trybunał przepisy mają zastosowanie do przeszłych stanów faktycznych i prawnych, gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i prowadzone w okresie do utraty ich mocy obowiązującej z dniem 12 listopada 2023 r. Trybunał w powyższym wyroku upoważnił organy i sądy do stosowania zakwestionowanych przepisów ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Co istotne odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów, szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał utraty ich mocy, spowodowałaby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych.
We wskazanym wyroku NSA doszedł do przekonania, mając na uwadze materię objętą niniejszym postępowaniem, w tym wskazaną w wyroku TK potrzebę zapewnienia ciągłości realizacji szczepień ochronnych, jak również utratę mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów z dniem 12 listopada 2023 r., że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego był wymagalny. Jednocześnie w wyroku tym nie podzielono odmiennych poglądów wyrażanych przez NSA w innych orzeczeniach.
Sąd w składzie orzekającym w pełni aprobuje stanowisko zajęte przez NSA w powyższym wyroku z dnia 24 września 2024 r., II GSK 973/24.
Treść podniesionego przez skarżącą zarzutów wskazuje, że zakwestionowała ona w istocie brak podstawy normatywnej nałożenia obowiązku niepieniężnego - poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym, pomimo iż sprawa dotyczy obowiązku pieniężnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Organ wskazał, że zarzuty strony znajdują oparcie w art. 33 § 2 pkt 2 lit. c i pkt 6 lit. c u.p.e.a. W skardze podniesiono jedynie zarzut wynikający z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., tj. zarzut braku wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny. Jednakże zarzuty te w istocie odnoszą się do obowiązku wykonania szczepień ochronnych.
Jak to już jednak zaznaczono, choć obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma charakter wtórny względem obowiązku niepieniężnego, to jednak w zakresie przymusowego uiszczenia grzywny toczy się odrębna egzekucja. Tym samym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym egzekucji należności pieniężnej nie podlegają rozpoznaniu zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym i nie istnieje obowiązek ponownego badania wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Kwestia ta była przedmiotem odrębnego postępowania dotyczącego obowiązku o charakterze niepieniężnym i organ zasadnie stwierdził niedopuszczalność zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
W kontrolowanej sprawie ocenie podlegał wyłącznie zarzut dotyczący obowiązku o charakterze pieniężnym, a nie okoliczność czy obowiązek niepieniężny został nałożony zasadnie, czy też nie i czy nadal jest wymagalny. Jedynie dla porządku należy zauważyć, że tytuł wykonawczy nr [...] dotyczący wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym został wystawiony w dniu [...] lutego 2022 r. Tym samym postępowanie egzekucyjne w zakresie tego obowiązku było wszczęte i prowadzone przed utratą mocy obowiązującej zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów prawnych, tj. przed dniem [...] listopada 2023 r. W rezultacie obowiązek wykonania szczepienia ochronnego był wymagalny. Niepodważalnym przy tym jest fakt niewykonania u syna skarżącej obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i nieuiszczenia nałożonej grzywny w celu przymuszenia, stąd koniecznym było wystawienie tytułu wykonawczego.
Trzeba też zauważyć, że pismem z dnia [...] września 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., SK 81/19, zwrócił się do Wojewody [...] o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec B. N. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lutego 2023 r. Postanowieniem z dnia [...] października 2024 r. Wojewoda [...], na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a., umorzył te postępowanie (k. 38 akt sądowych). Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się na żądanie wierzyciela. Z art. 59 § 6 u.p.e.a. wynika, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 1 pkt 6 pozostają w mocy skutki związane z zastosowaniem środka egzekucyjnego. W piśmiennictwie podkreśla się, że umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzi, poprzez uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, do przywrócenia stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji. Jest to w pełni uzasadnione w przypadku, gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte lub było prowadzone z naruszeniem prawa. Skutek taki nie następuje jednak w przypadkach wskazanych w art. 59 § 6 u.p.e.a., ponieważ egzekucja była wówczas wszczęta i prowadzona w sposób zgodny z prawem (por. P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Lex/el 2023, Komentarz do art. 60). W rezultacie umorzenie przez Wojewodę [...] postępowania w zakresie wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, nie oznacza, że zaskarżone postanowienie narusza prawo.
Strona wskazuje też, że z uwagi na wniesione przez nią zarzuty postępowanie egzekucyjne powinno ulec zawieszeniu. Należy zauważyć, że w myśl art. 35 § 1 u.p.e.a. wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu. Wskazać trzeba, że postanowieniem z dnia [...] marca 2024 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B., w związku z wniesionymi przez skarżącą zarzutami, zawiesił postępowanie egzekucyjne w zakresie wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym.
Podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, gdyż strona - odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., SK 81/19 - braku podstaw do egzekwowania grzywny w celu przymuszenia upatruje w braku wymagalności obowiązku o charakterze niepieniężnym. Jak to już wskazano w postępowaniu dotyczącym egzekucji należności pieniężnej nie podlegają rozpoznaniu zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI