I SA/Bd 574/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BydgoszczyBydgoszcz2024-05-07
NSArolnictwoŚredniawsa
płatności bezpośredniewsparcie unijneARiMRjednolita płatność obszarowazazielenieniekonflikt krzyżowyużytkowanie gruntówdowódrolnictwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika na decyzję odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, uznając, że nie wykazał on faktycznego użytkowania spornych działek.

Rolnik złożył skargę na decyzję odmawiającą mu przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, w tym jednolitej płatności obszarowej i płatności za zazielenienie. Spór dotyczył tego, czy skarżący faktycznie użytkował zadeklarowane działki, czy też robiła to jego była żona. Organy administracji ustaliły, że to była żona przedstawiła obszerną dokumentację potwierdzającą prowadzenie działalności rolniczej i decyzyjność wobec gruntów, podczas gdy skarżący nie udowodnił swojego faktycznego użytkowania. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, oddalając skargę.

Sprawa dotyczyła skargi rolnika, W. D., na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR odmawiającą przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022, w tym jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej, płatności związanej do roślin pastewnych oraz uzupełniającej płatności podstawowej. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania tych płatności, nakładając jednocześnie sankcje, ponieważ ustalił, że skarżący nie spełniał podstawowego warunku posiadania i użytkowania zadeklarowanych gruntów na dzień 15 maja 2022 r. W ocenie organu, działalność rolniczą na spornych działkach prowadziła A. D., była żona skarżącego, co potwierdził zebrany materiał dowodowy. Skarżący w odwołaniu kwestionował te ustalenia, twierdząc m.in., że jego była żona nie prowadziła samodzielnie odrębnego gospodarstwa. Decyzją z dnia 20 września 2023 r. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podkreślając, że kluczową kwestią sporną było samodzielne użytkowanie gruntów przez W. D. Sąd administracyjny w Bydgoszczy, rozpoznając skargę, uznał, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu. Sąd podkreślił, że ciężar udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności spoczywa na wnioskodawcy. W analizowanej sprawie skarżący nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości faktycznego użytkowania spornych działek, podczas gdy jego była żona przedstawiła obszerną dokumentację potwierdzającą jej decyzyjność i prowadzenie działalności rolniczej. Sąd stwierdził, że organy prawidłowo odmówiły przyznania płatności obszarowych skarżącemu, ponieważ nie udowodnił on faktycznego użytkowania gruntów. Jednocześnie sąd zaznaczył, że nie ocenia zasadności przyznania płatności jego byłej żonie, gdyż nie było to przedmiotem zaskarżonej decyzji. W konsekwencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, skarżący nie wykazał faktycznego użytkowania spornych działek rolnych w sposób niebudzący wątpliwości, co stanowiło podstawę do odmowy przyznania płatności.

Uzasadnienie

Ciężar udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności spoczywa na wnioskodawcy. Skarżący nie przedstawił dowodów potwierdzających jego faktyczne użytkowanie gruntów, podczas gdy jego była żona przedstawiła obszerną dokumentację potwierdzającą jej decyzyjność i prowadzenie działalności rolniczej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (28)

Główne

u.p.w.s.b. art. 3 § 1,2,3

Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

W postępowaniach w sprawach przyznania płatności stosuje się przepisy K.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

u.p.w.s.b. art. 5

Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

u.p.w.s.b. art. 6

Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

u.p.w.s.b. art. 7

Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Warunki przyznania płatności bezpośrednich, w tym posiadanie numeru identyfikacyjnego i minimalna powierzchnia gruntów.

u.p.w.s.b. art. 14

Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

u.p.w.s.b. art. 18 § 2

Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

u.p.w.s.b. art. 24 § 1,2,4

Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

rozp. 1307/2013 art. 36 § 5

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013

Definicja posiadania gruntu rolnego na potrzeby płatności bezpośrednich.

rozp. 1307/2013 art. 4 § 1 lit. a

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013

Definicja rolnika.

rozp. 1306/2013 art. 58 § 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013

Systemy zarządzania i kontroli zgodności z prawodawstwem UE.

u.p.w.s.b. art. 16 § 2 pkt 2

Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Warunki przyznania płatności do krów.

u.p.w.s.b. art. 16 § 5a

Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Zasada przyznawania płatności do zwierzęcia, gdy zostało objęte więcej niż jednym wnioskiem.

rozp. 640/2014 art. 19a § 1

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 640/2014

Zasady stosowania sankcji w przypadku przekroczenia dopuszczalnej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną.

Pomocnicze

rozp. 2021/2115 art. 154 § 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115

Utrata mocy rozporządzenia 1307/2013 od 1 stycznia 2023 r., z zastosowaniem do wniosków składanych przed tą datą.

u. Plan Strategiczny WPR art. 167

Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

Stosowanie przepisów dotychczasowych do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez sąd.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 17 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania organu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi formalne uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 17 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Elementy uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 17 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania organu w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 17 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do należytego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 79a

Ustawa z dnia 17 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81

Ustawa z dnia 17 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § 1,2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola prawidłowości zaskarżonych aktów administracyjnych przez sądy administracyjne.

u.k.s.e.p. art. 12 § 4,5

Ustawa z dnia 17 grudnia 2019 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

Kwestia numeru identyfikacyjnego producenta.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący nie wykazał faktycznego użytkowania spornych działek rolnych. Była żona skarżącego przedstawiła obszerną dokumentację potwierdzającą jej decyzyjność i prowadzenie działalności rolniczej. Ciężar dowodu spełnienia warunków do przyznania płatności spoczywa na wnioskodawcy.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów K.p.a. (art. 7, 8, 15, 77 § 1, 107 § 1) przez organy obu instancji. Zarzuty dotyczące błędów w ustaleniach faktycznych, w tym błędnej wykładni przepisów o numerze identyfikacyjnym producenta. Zarzuty dotyczące uznania faktur VAT wystawionych na nazwisko byłej żony za dowód wyłącznego prowadzenia gospodarstwa.

Godne uwagi sformułowania

Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Istotą płatności jest pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Beneficjentem pomocy bezpośredniej powinien być rolnik faktycznie użytkujący grunty rolne, który decyduje o profilu upraw i dokonuje zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony.

Skład orzekający

Halina Adamczewska-Wasilewicz

sprawozdawca

Joanna Ziołek

członek

Leszek Kleczkowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, że ciężar dowodu faktycznego użytkowania gruntów rolnych spoczywa na wnioskodawcy o płatności bezpośrednie, a organy nie mają obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność. Interpretacja pojęcia 'posiadania' gruntu rolnego w kontekście płatności bezpośrednich."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego konfliktu między współwłaścicielami i nie rozstrzyga kwestii cywilnoprawnych sporów o majątek.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność przepisów dotyczących płatności bezpośrednich i znaczenie dowodzenia faktycznego użytkowania gruntów, co jest kluczowe dla wielu rolników.

Rolnik walczy o dopłaty: kluczowe jest udowodnienie, kto faktycznie uprawia ziemię.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Bd 574/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-05-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /sprawozdawca/
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1775
art. 3 ust. 1,2 i 3; art. 5; art. 6; art. 7; art. 14; art. 18 ust 2; art. 24 ust. 1,2,4
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Krenz-Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2024r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 20 września 2023r. nr 9002-2023-000905 w przedmiocie odmowy przyznania płatności oddala skargę
Uzasadnienie
We wniosku W. D. (Skarżący) zwrócił się o przyznanie płatności
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego: jednolitej płatności obszarowej (JPO) do działek rolnych o łącznej powierzchni 15,80 ha, płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatności za zazielenienie), płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), płatności związanej do powierzchni upraw roślin pastewnych do powierzchni 6,18 ha, płatności związanej do krów - do 9 sztuk oraz uzupełniającej płatności podstawowej.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. z/s w S. decyzją z [...] lipca 2023 r. odmówił przyznania niżej wymienionych płatności oraz nałożył sankcje
w następujących wysokościach: jednolita płatność obszarowa - [...] zł, płatność
z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatność za zazielenienie) - brak sankcji, płatność dodatkowa (redystrybucyjna) - [...] zł, płatność związana do powierzchni upraw roślin pastewnych - [...] zł, uzupełniająca płatność podstawowa - [...] zł. Na mocy przedmiotowej decyzji organ przyznał płatność do 9 sztuk krów w wysokości [...] zł. Podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie, że Skarżący nie spełniał podstawowego warunku uzyskania płatności, jakim było posiadanie i użytkowanie zadeklarowanych gruntów na dzień [...] maja 2022 r.
W ocenie organu na konfliktowych działkach w 2022 r. działalność rolniczą prowadziła A. D. - co potwierdziło przeprowadzone postępowanie dowodowe, w tym przedstawiona przez A. D. obszerna dokumentacja. Natomiast W. D. nie udokumentował w żaden sposób prowadzenia działalności rolniczej w 2022 r. Dodatkowo organ pierwszej instancji ustalił, że W. D. nie dokonał aktualizacji danych w Ewidencji Producentów, z których w dalszym ciągu wynika, że pozostaje w związku małżeńskim i współposiada gospodarstwo rolne wraz
z małżonkiem.
W złożonym odwołaniu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji
i orzeczenie o przyznaniu pomocy zgodnie ze złożonym wnioskiem i ewentualnie
o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem Skarżącego, A. D. nie prowadzi samodzielnie odrębnego gospodarstwa rolnego, a numer gospodarstwa został jej nadany bez jego upoważnienia. Skarżący wskazał, że dokumenty o rzekomym prowadzeniu samodzielnie odrębnego gospodarstwa i wystawione faktury VAT oraz inne dokumenty dotyczą wspólnego gospodarstwa rolnego, którego A. D. nie mogła sama prowadzić.
Decyzją z dnia [...] września 2023 r. Inne utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Na wstępie organ przytoczył treść przepisów ustawy z dnia [...] lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2022 r., poz. 1775; dalej "ustawa o płatnościach") mające zastosowanie w sprawie.
Organ podkreślił, że kwestią sporną jest, czy W. D. był samodzielnym użytkownikiem gruntów rolnych, zadeklarowanych przez siebie do płatności działek ewidencyjnych oraz to, czy na podstawie zebranego materiału dowodowego organ pierwszej instancji miał podstawę do ustalenia, że Skarżący nie spełnił przesłanek do otrzymania płatności do gruntów rolnych określonych w ustawie o płatnościach
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W okolicznościach niniejszej sprawy pomiędzy stronami konfliktu krzyżowego, W. D. i A. D., występuje brak porozumienia w sprawie użytkowania działek ewidencyjnych nr: [...] położonych w miejscowości J., gmina C., powiat lipnowski, woj. kujawsko-pomorskie. W. D. w toku prowadzonego postępowania administracyjnego złożył w dniu [...].10.2022 r. oświadczenie, z którego wynika, że zgodnie ze złożonym wnioskiem, działki ewidencyjne były przez niego użytkowane. Strona poświadczyła, że uprawy zadeklarowane we wniosku były faktycznie uprawiane, a zabiegi wykonywane były przez nią i przez sąsiada.
Z dowodów zebranych w postępowaniu administracyjnym w sprawie wniosku drugiej strony konfliktu krzyżowego wynika, że A. D. złożyła wniosek o przyznanie płatności na 2022 r. zgodnie ze stanem faktycznym oraz że grunty były użytkowane przez nią z pomocą syna T. D.. Beneficjentka oświadczyła również, że na jej zlecenie opryski wykonywał D. G., zamieszkały w [...]. A. D. wskazała, że posiada dowody na zakup nawozów, materiału siewnego, oprysku, opłaty podatku rolnego, dzierżawy i KRUS-u. Druga strona konfliktu podniosła także, że dopłaty akcyzowe również pobiera ona. Beneficjentka oświadczyła, że sprawa o podział majątku jest w toku, a po rozwodzie uzyskała nr gospodarstwa i złożyła wniosek
o dopłaty na siebie, ponieważ były mąż W. D. nie oddawał jej żadnej części
z dopłat, nie inwestował w gospodarstwo i nie podejmował żadnych prac polowych. Ponadto dodała, że zlecała zbieranie sianokiszonki p. Rumińskiemu, co potwierdzają załączone faktury za wykonanie usługi oraz oświadczyła, że jest płatnikiem VAT. Do złożonego oświadczenia A. D. dołączyła dokumenty potwierdzające jej stanowisko.
Na podstawie przeprowadzonej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z/s w S. w dniu [...] kwietnia 2023 r. rozprawy administracyjnej, organ stwierdził, że W. D. poprzez swoje zeznania nie potwierdził prowadzenia działalności rolniczej w 2022 r. Natomiast A. D. zeznając wykazała się pełną wiedzą dotyczącą gospodarstwa oraz prowadzenia działalności rolniczej. A. D. udowodniła, że jest osobą decyzyjną względem posiadanych działek rolnych, a tym samym, że jest ich użytkownikiem. Ponadto świadek D. G. zeznając potwierdził fakt dokonywania prac polowych w formie pomocy sąsiedzkiej dla A. D.. A. D. na okoliczność prowadzenia działalności rolniczej przedłożyła obszerną dokumentację, potwierdzającą między innymi podejmowanie decyzji
o przeznaczeniu danych gruntów, zlecanie wykonywania zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, zbierania plonów oraz dokonywanie zakupów np. nawozów, środków ochrony roślin i paliwa. Dodatkowo D. G. - świadek, potwierdził dokonywanie prac polowych w formie pomocy sąsiedzkiej dla A. D.. Natomiast W. D. w żaden sposób nie udokumentował i tym samym nie potwierdził użytkowania przez siebie działek będących przedmiotem kontroli krzyżowej. Ponadto jego zeznania w toku przeprowadzonej rozprawy administracyjnej były niespójne i niepewne.
Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. stwierdził, że W. D. nie udowodnił jednoznacznie i bezspornie samodzielnego użytkowania spornych działek ewidencyjnych o nr.: 11, 116, 12, 13, 153, 155, 156, 157, 159, 249, 251, 303, 304, 313, 314, 57, 60, 61, 62, 65 oraz 66. Okoliczności sprawy i zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalają na przyjęcie, że W. D. spełnił warunki do przyznania mu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022 do ww. działek ewidencyjnych. Bezsporną jest kwestia bycia współwłaścicielem
i współdzierżawcą przez W. D., jednak to A. D. udowodniła
w sposób nie budzący wątpliwości fakt użytkowania spornych działek, będących przedmiotem konfliktu kontroli krzyżowej.
Odnosząc się do twierdzeń Skarżącego o braku wyrażenia upoważnienia do nadania A. D. numeru gospodarstwa (producenta), organ wskazał, że zgodnie
z wyrokiem Sądu Okręgowego we [...] I Wydział Cywilny sygn. akt I C [...]
z dnia [...].11.2021 r., W. D. i A. D. w dniu złożenia wniosku
o wpis do ewidencji producentów nie byli już małżeństwem. A. D. we wniosku o wpis do ewidencji producentów z dnia [...] maja 2022 r. zaznaczyła, że nie współposiada gospodarstwa rolnego z małżonkiem oraz inną osobą niż małżonek.
W złożonej do tut. Sądu skardze, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 4 i art. 12 ust. 5 ustawy
z dnia [...] grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2023 r. poz. 885) poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że dopłaty bezpośrednie należą się A. D. w sytuacji, gdy nie uzyskała ona w sposób prawidłowy numeru identyfikacyjnego,
2) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że A. D. miała prawo do złożenia wniosku o dopłaty bezpośrednie w sytuacji, gdy w/w nie mogła uzyskać numeru identyfikacyjnego,
3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 15 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn.zm.; dalej: "k.p.a.") poprzez wydanie decyzji wyłącznie na podstawie ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji, z pominięciem własnych ustaleń, w szczególności co do argumentów podnoszonych przez Skarżącego w odwołaniu,
4) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego i braku szczegółowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co w rezultacie skutkowało wydaniem wadliwej decyzji,
5) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 107 § 1 k.p.a. przez to, że uzasadnienie nie spełnia wymogów przewidzianych tym przepisem i nie sposób jest poznać motywów rozstrzygnięcia,
6) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. polegające na rozpoznaniu sprawy
w sposób budzący brak zaufania Skarżącego do władzy publicznej i bez uwzględnienia słusznego interesu obywatela,
7) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że faktury VAT za np. nawozy, paliwo, pasze, usługi itp., które zostały załączone do akt sprawy przez A. D., potwierdzają prowadzenie gospodarstwa rolnego wyłącznie przez A. D., w sytuacji gdy te dokumenty potwierdzały prowadzenie gospodarstwa przez obydwoje współwłaścicieli, tj. przez W. D. i A. D., która była płatnikiem VAT i faktury były wystawiane na jej nazwisko,
8) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nałożeniu na W. D. kar finansowych za złożenie wniosków o dotacje, w sytuacji gdy widniał on w ewidencji jako rolnik, miał numer indentyfikacyjny i prowadził gospodarstwo rolne, a zatem mógł złożyć wniosek o przyznanie dotacji bezpośrednich.
Zdaniem Skarżącego jego była żona nie miała w ogóle prawa do złożenia wniosku
o dopłaty bezpośrednie, bo nie powinien jej zostać nadany numer identyfikacyjny nadawany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Skarżący podkreślił, że nigdy nie wyrażał pisemnej ani nawet ustnej zgody na nadanie takiego numeru żonie. Dodał, że obecnie obowiązujące przepisy wskazują, że tylko jeden ze współposiadaczy gospodarstwa rolnego może mieć nadany taki numer identyfikacyjny. Zatem decyzja o nadaniu wpisu do ewidencji producentów rolnych oraz o nadaniu numeru identyfikacyjnego A. D. została wydana niezgodnie z przepisami obecnie obowiązującego prawa.
Skarżący za oczywiście błędne uznał stanowisko organów, że przedłożone przez A. D. do akt sprawy dokumenty w postaci między innymi faktur VAT za np. nawozy, paliwo, pasze, usługi itp. potwierdzają prowadzenie gospodarstwa wyłącznie przez A. D.. To, że na fakturach widnieje nazwisko A. D. potwierdza, że jest ona płatnikiem VAT. Nie dowodzi jednak, że wyłącznie ona prowadzi gospodarstwo rolne. Należy mieć na uwadze, że wcześniej przez wiele lat, gdy strony nie miały jeszcze orzeczonego rozwodu, przez cały czas faktury były wystawiane na nazwisko A. D.. Pomimo tego wniosek o dopłaty bezpośrednie był składany przez W. D. i wówczas dopłaty były mu wypłacane. Zatem można zadać uzasadnione pytanie: czy gdyby we wcześniejszym okresie, gdy strony były małżeństwem, Dyrektor Oddziału ARiMR zobaczył, że na fakturach widnieje nazwisko A. D., to wówczas odmówiłby wypłaty dopłat W. D.. Nie ulega zatem wątpliwości, że faktury przedłożone przez A. D. potwierdzają, co najwyżej, że współwłaściciele, tj. W. D. i A. D. prowadzą produkcję rolną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Wstępnie należy podać, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na rozprawie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty
i wspierające je argumenty, Sąd uznał, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonej decyzji.
Istotą sporu pomiędzy stronami postępowania jest ocena, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy zaistniały przesłanki do odmowy przyznania Skarżącemu świadczenia w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022 oraz nałożenia sankcji. Producent rolny ubiegał się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego: jednolitej płatności obszarowej (JPO) do działek rolnych
o łącznej powierzchni 15,80 ha, płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatności za zazielenienie), płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), płatności związanej do powierzchni upraw roślin pastewnych do powierzchni 6,18 ha, płatności związanej do krów do 9 sztuk oraz uzupełniającej płatności podstawowej. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania następujących płatności: jednolitej płatności obszarowej, płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatność za zazielenienie), płatności dodatkowej (redystrybucyjna), płatności związanej do powierzchni upraw roślin pastewnych oraz uzupełniającej płatności podstawowej. Jednocześnie organ przyznał płatność do 9 sztuk krów. Ponadto organ nałożył sankcje.
Organ pierwszej instancji zawarł w decyzji informację, że kwoty sankcji (kar administracyjnych) będą potrącane z płatności realizowanych przez ARiMR
z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych. Jeżeli w tych latach przyznane płatności nie pozwolą na pełną kompensację kar administracyjnych, pozostałe saldo zostanie anulowane.
Podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie, że W. D. nie spełniał podstawowego warunku uzyskania płatności, jakim było posiadanie i użytkowanie zadeklarowanych gruntów na dzień [...] maja 2022 r. Zdaniem natomiast Skarżącego, zostały przez niego spełnione wszystkie kryteria przyznania ww. płatności, stąd odmowa jest niezgodna z prawem, podobnie jak nałożenie sankcji narusza prawo.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego według stanu prawnego obowiązującego w 2022 r. oraz przepisy wykonawcze prawa europejskiego, prawidłowo wskazane przez organy administracji
w zaskarżonych decyzjach.
Wyjaśnić należy, że w kwestiach natury formalnej, ustawodawca przewidział modyfikacje ogólnych zasad postępowania administracyjnego w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji. I tak, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy
o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych
w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych
i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział
w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów
i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach). Ponadto zgodnie z ust. 3 tego artykułu strony oraz inne osoby uczestniczące
w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Z powyższego wynika, że w postępowaniach dotyczących przyznania płatności obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie. Ustawodawca nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, przyjmując zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. To oznacza przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz jednoczesny brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność, a także brak obowiązku działania z urzędu
w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ciężar wykazania, że zostały spełnione przesłanki, od których uzależnione jest uprawnienie do płatności, obciąża rolnika, który wnioskował o ich przyznanie.
Innymi słowy, to na stronie ubiegającej się o płatności (w niniejszej sprawie na Skarżącym) spoczywa ciężar wykazania, że spełnia warunki do uzyskania wnioskowanej płatności, a rolą organu jest ocena zebranego materiału dowodowego. Jak podnosi się w orzecznictwie, to wnioskodawca powinien wykazać, że faktycznie użytkował grunty wskazane do przyznania płatności, tj. faktycznie nimi władał i rolniczo gospodarował na tych gruntach (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt
I GSK 614/18; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 217/21).
Z regulacji zawartych w ustawie o płatnościach wynika, że płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności oraz 2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha (art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach). Pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli: 1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek
o przyznanie tych płatności oraz 2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro (art. 7 ust. 2 ustawy o płatnościach).
W myśl natomiast art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa, płatności związane do powierzchni upraw i uzupełniająca płatność podstawowa, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami", będącej
w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek
o przyznanie tych płatności, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych,
o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Jak stanowi natomiast art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach wysokość płatności obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni - po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej - po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%.
Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia (UE) nr 1307/2013,
z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności liczba uprawnień do płatności przydzielona rolnikowi jest równa liczbie kwalifikujących się hektarów, które rolnik ten deklaruje w swoim wniosku o przyznanie pomocy zgodnie
z art. 72 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 i które są
w jego dyspozycji w dniu określonym przez dane państwo członkowskie.
Z art. 154 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115
z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013
i (UE) nr 1307/2013 (Dz.U.UE.L.2021.435.1) wynika, że rozporządzenie (UE) nr 1307/2013 traci moc ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2023 r. Ma ono jednak w dalszym ciągu zastosowanie do wniosków o przyznanie pomocy odnoszących się do lat składania wniosków rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2023 r. Wobec tego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 608, z późń. zm. – zwane dalej rozporządzeniem nr 1307/2013) ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Należy także zauważyć, że zgodnie z art. 168 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 roku, poz. 412) z dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. z dniem 15 marca 2023r., straciła moc ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Niemniej zgodnie z art. 167 ww. ustawy z dnia 8 lutego 2023r., do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określonych w ustawie uchylanej w art. 168, a także do postępowań
w sprawach dotyczących tych płatności: 1) wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, 2) zakończonych ostateczną decyzją wydaną na podstawie dotychczasowych przepisów, które zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy - stosuje się przepisy dotychczasowe. Wobec powyższego, ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego również ma zastosowanie do niniejszego postępowania.
Na podstawie przytoczonych regulacji wywieść można, że jednym z warunków uzyskania płatności jest złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku i oznaczenie przez stronę w złożonym wniosku działki (działek) i powierzchni obszaru użytkowanego rolniczo, co do którego strona ubiega się o otrzymanie danej płatności. Zadeklarowany w ten sposób obszar podlega weryfikacji organu, dokonywanej w drodze kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności. Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o płatnościach organ przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 58 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności
z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii. O ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność.
Podkreślić należy, że kontrole administracyjne, pozwalają na wykrycie niezgodności, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych. Kontrole te gwarantują, że spełnione są kryteria kwalifikowalności, zobowiązania i inne obowiązki w odniesieniu do systemu pomocy lub środka wsparcia, występuje brak podwójnego finansowania z innych systemów unijnych, wniosek
o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest kompletny i został złożony
w odpowiednim terminie oraz, w stosownych przypadkach, złożone zostały dokumenty uzupełniające i świadczą o kwalifikowalności, a w stosownych przypadkach, istnieje zgodność ze zobowiązaniami długoterminowymi. Co istotne kontrole administracyjne obejmują kontrole zgłoszonych uprawnień do płatności i zgłoszonych działek rolnych
w celu uniknięcia wielokrotnego przyznawania tej samej pomocy lub tego samego wsparcia w odniesieniu do tego samego roku kalendarzowego lub roku składania wniosków oraz w celu zapobiegania przypadkom jakiejkolwiek kumulacji pomocy przyznawanej w ramach systemów pomocy obszarowej, uprawnień do płatności w celu sprawdzenia ich istnienia i kwalifikowalności do pomocy, zgodności między działkami rolnymi zgłoszonymi w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność a informacjami zawartymi w systemie identyfikacji działek rolnych w odniesieniu do działki referencyjnej, w celu sprawdzenia kwalifikowalności określonych obszarów do systemu płatności bezpośrednich lub środków rozwoju obszarów wiejskich, zgodności między uprawnieniami do płatności a zatwierdzonym obszarem w celu sprawdzenia, czy danym uprawnieniom odpowiada co najmniej równa liczba kwalifikujących się hektarów.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że Sąd podziela pogląd, iż płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Istotą płatności jest pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Takim producentem jest osoba, która swobodnie decyduje o profilu upraw i dokonuje zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony. Celem wprowadzenia dopłat jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomoc rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Istotne jest więc rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest składany wniosek (zob. np. wyroki NSA: z 13 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 260/07; z 11 stycznia 2007 r., sygn. akt II GSK 258/06; z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 87/11). Zatem, beneficjentem pomocy bezpośredniej powinien być rolnik faktycznie użytkujący grunty rolne, który decyduje o profilu upraw i dokonuje zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a ponadto jest posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem, użytkownikiem, najemcą, zarządcą) deklarowanych działek rolnych.
Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt I GSK 2077/19, podczas wykładni pojęcia "posiadanie" użytego przez prawodawcę krajowego, należy uwzględniać podstawowe warunki przyznawania tego rodzaju płatności określone przez prawo wspólnotowe. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd odniósł się do odpowiednich regulacji prawa wspólnotowego podając, że prawodawca unijny w rozporządzeniu nr 1307/2013 przyjął, że z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, hektary, o których mowa w ust. 2, muszą pozostawać w posiadaniu rolnika w dniu ustalonym przez państwo członkowskie, który nie może przypadać później niż ustalona przez to państwo członkowskie data zmiany wniosku o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 72 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (art. 36 ust. 5). Z kolei rolnikiem jest osoba fizyczna lub prawna bądź grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą (art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013). Na tej podstawie NSA wywiódł, że "aby otrzymać płatności do deklarowanych działek rolnych konieczne jest, aby w okresie objętym płatnością były one zarówno w posiadaniu rolnika, jak to, by to on samodzielnie lub z pomocą innych osób prowadził na nich działalność rolniczą (posiadał decyzyjność w odniesieniu do związanych z gruntem prac polowych). Nie musi ich wykonywać osobiście, ale decyzyjność musi mieć charakter ciągły przez cały rok kalendarzowy. Konieczne jest więc stwierdzenie czy posiadacz, który złożył wniosek o płatność podejmował odpowiednie starania rolne w stosunku do działek".
W rezultacie, w ocenie Sądu, pod pojęciem "posiadania" należy rozumieć prowadzenie na gruncie działań, wchodzących w zakres działalności rolniczej, przy czym działania te muszą być wykonywane na własny rachunek, w oparciu o swobodnie podejmowane decyzje, z wyłączeniem ingerencji innych osób.
Mając na uwadze powyższe należy podnieść, że organ pierwszej instancji weryfikując złożony przez Skarżącego wniosek ustalił, że wystąpił, tzw. konflikt kontroli krzyżowej. Oznacza to, że dwóch lub więcej producentów rolnych złożyło wniosek
o przyznanie płatności na te same działki ewidencyjne oraz położone na nich działki rolne. Konflikt dotyczył działek ewidencyjnych o nr [...] oraz [...] położonych
w miejscowości J., gmina C., powiat lipnowski, woj. kujawsko-pomorskie. Ustalono, że działki zostały zadeklarowane we wnioskach Skarżącego oraz byłej żony A. D.. Przy czym organ nie kwestionował, że W. D. jest współwłaścicielem oraz współdzierżawcą tych działek wspólnie z A. D.. Okoliczność tę potwierdzają: akt notarialny Repertorium A numer [...] z dnia [...].12.1986 r., akt notarialny Repertorium A numer [...] z dnia [...].04.1998 r., zaświadczenie z Sądu Rejonowego w L. o toczącym się postępowaniu z wniosku A. D. z udziałem W. D. o podział majątku wspólnego oraz umowa dzierżawy z dnia [...].07.2013 r. zawarta pomiędzy małżonkami G. K. i M. K. a małżonkami W. D.
i A. D. na okres 10 lat, tj. do [...].07.2023 r. Nie budzi zatem wątpliwości, że obu stronom przysługuje tytuł prawny do ww. działek ewidencyjnych, niemniej jednak między stronami konfliktu krzyżowego występuje brak porozumienia w sprawie użytkowania tych działek.
Zasadnie organ wskazuje, że Skarżący nie wykazał, iż faktycznie jest użytkownikiem spornych działek. W tym kontekście organ z odwołaniem się do dowodów znajdujących się w aktach sprawy podnosi, że A. D. na okoliczność prowadzenia działalności rolniczej przedłożyła obszerną dokumentację potwierdzającą między innymi podejmowanie decyzji o przeznaczeniu danych gruntów, zlecanie wykonywania zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej i zbierania plonów oraz dokonywanie zakupów np. nawozów, środków ochrony roślin i paliwa.
Z ustaleń organu wynika, że grunty były użytkowane przez nią z pomocą syna T. D.. Ponadto D. G. w oświadczeniu z dnia [...] października 2022 r. oświadczył, że w sezonie 2022 pomagał sąsiadce A. D., a pomoc polegała na "wykonywaniu zabiegów ochrony roślin oraz w zbiorze płodów rolnych
z pola" (k. 42 akt administracyjnych). Treść tego oświadczenia D. G. podtrzymał w zeznaniach złożonych pod odpowiedzialnością karną w charakterze świadka. Jednocześnie zeznał, że prace uzgadniał i nadzorował T. D. (k.125-127 akt administracyjnych). Wskazywany natomiast przez Skarżącego – J. G., który miał pomagać w pracach polowych, nie żyje.
Nadto w aktach administracyjnych znajdują się faktury wystawione na Gospodarstwo rolne A. D. lub na A. D. przez:
- "R. " G. R. - potwierdzające wykonanie "usług rolnych" i dokonanie zapłaty (gotówka);
- E. E. R. - potwierdzające sprzedaż oleju napędowego;
- A. J. I. - potwierdzające sprzedaż folii kiszonkarskiej, nawozów;
- Firmę Handlowo Usługową S. - potwierdzające sprzedaż kredy pastewnej;
- PUH M. S. - potwierdzające sprzedaż wapna;
- A.-M. - potwierdzające sprzedaż siatki, siatki/sznurek, siatki ochronnej;
- E.-P. Sp. z o.o. - potwierdzające sprzedaż nasion.
Nabywanie towarów i usług potwierdzone jest także kopiami przelewów, z których wynika, że zapłaty dokonała A. D., a nie Skarżący.
Według oświadczenia to A. D. jest płatnikiem VAT, a Skarżący tę okoliczność także potwierdza. Przedłożone zatem przez A. D. faktury są wystawione na Gospodarstwo rolne A. D. lub na nią, a nie na Skarżącego. Prawdą jest, że decyzje Wójta Gminy C. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego skierowane są do W. D. i A. D., jednak to A. D. uiszczała te zobowiązania na rachunek Urzędu Gminy, co potwierdzają znajdujące się w aktach administracyjnych kopie przelewów (k. 69-73). Rację należy przyznać organowi, że A. D. według dowodów (np. faktur, przelewów) dokonywała zakupu nawozów, materiału siewnego, oprysku, opłacała podatek rolny, ponosiła opłaty z tytułu dzierżawy i składki KRUS-u. Powyższe okoliczności powodują, że w pełni zasadny jest wniosek organu, że zgromadzone dowody potwierdzają, iż to A. D. udowodniła, że jest osobą decyzyjną względem posiadanych działek rolnych, a tym samym, że jest ich faktycznym użytkownikiem, podejmowała wobec spornych gruntów określone zabiegi agrotechniczne na własny rachunek. Skarżący natomiast nie podważył skutecznie tych dowodów i nie przedstawił przeciwnych dowodów, które potwierdzałyby, że to on faktycznie użytkował sporne działki, podejmował decyzje o przeznaczeniu danych gruntów, zlecał wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywał grunty w dobrej kulturze rolnej, zbierał plony oraz dokonywał zakupów np. nawozów, środków ochrony roślin i paliwa, opłacał podatek. Co więcej składając zeznania w dniu [...] kwietnia 2023 r. Skarżący zeznał, że "nie posiada dokumentów świadczących o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa." Ponadto podał, że to żona powinna zapłacić należności, "ponieważ sprzątnęła plony i cały dochód wzięła dla siebie".
W tej sytuacji zasadnie organ wykluczył sporne działki rolne do płatności za rok 2022, o które wnioskował Skarżący. Skarżący bowiem nie wykazał faktycznego użytkowania przez siebie działek będących przedmiotem kontroli krzyżowej. Ponadto Skarżący nie dokonał aktualizacji danych w Ewidencji Producentów, z której w dalszym ciągu wynika, że pozostaje w związku małżeńskim i współposiada gospodarstwo rolne wraz z małżonkiem. Natomiast A. D. we wniosku o wpis do ewidencji producentów z dnia [...].05.2022 r. podała, że nie współposiada gospodarstwa rolnego
z małżonkiem oraz inną osobą niż małżonek.
Z powyższego wynika, że faktycznym użytkownikiem działek nie był Skarżący. Prawnie natomiast obojętną - z punktu widzenia legalności zaskarżonej decyzji - pozostaje przy tym zarzut skargi, co do braku wyrażenia przez W. D. upoważnienia o nadanie A. D. numeru gospodarstwa (producenta), bowiem kwestia ta jest istotna jedynie w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem A. D.. W granicach przedmiotowej sprawy nie jest oceniana zasadność przyznania A. D. numeru producenta i w konsekwencji jej prawa do płatności.
W niniejszej sprawie oceniana jest wyłącznie odmowa przyznania płatności Skarżącemu i ustalenia z tym związane. W niniejszej sprawie Sąd nie ocenia czy A. D. spełniła wszystkie warunki do otrzymania płatności, bowiem nie jest to przedmiotem zaskarżonej decyzji. Sąd w przedmiotowej sprawie nie zajmuje żadnego stanowiska, co do prawa A. D. do płatności, w tym numeru producenta.
W efekcie, skoro Skarżący nie wykazał, że samodzielnie faktycznie użytkował zadeklarowane grunty rolne, to organ prawidłowo odmówił przyznania płatności. Należy w tym miejscu też zaznaczyć, że organy ARiMR nie występują w roli arbitra między stronami konfliktu kontroli krzyżowej, gdyż ich rolą nie jest rozstrzyganie sporów (cywilnych) między wnioskodawcami, lecz ustalenie, kto jest posiadaczem działek (faktycznie użytkuje działki) oraz kto spełnia wymogi dotyczące przyznawania wnioskowanych płatności. Sąd administracyjny nie może także wypowiadać się
w granicach spraw, które nie należą do jego właściwości, lecz np. do sądów cywilnych.
Reasumując, organy zasadnie uznały, że Skarżącemu nie przysługuje prawo do spornych płatności. Sąd zauważa, że na s. 12-13 decyzji organu pierwszej instancji, organ uzasadnił podstawy przyznania płatności do krów. W tym kontekście zasadnie wskazał, że zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach rolnikowi przysługuje płatność do krów, jeżeli posiada, co najmniej 3 sztuki samic gatunku bydło domowe, których wiek w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, przekracza 24 miesięcy. W przypadku, gdy dane zwierzę z gatunku bydło domowe zostało objęte więcej niż jednym wnioskiem o przyznanie płatności związanej do zwierząt, zgodnie z art. 16 ust.5a ww. ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, płatność tę przyznaje się temu rolnikowi, który złożył jako pierwszy wniosek o przyznanie płatności do tego zwierzęcia i spełnione są pozostałe warunki przyznania tej płatności. Skarżący zadeklarował 9 szt. zwierząt, co zostało potwierdzone w wyniku kontroli administracyjnej i na miejscu. Powyższe ustalenie (w tym zakresie korzystne dla Skarżącego), które nie jest podważane, nie może jednak stanowić podstawy do kwestionowania ustaleń w zakresie odmowy przyznania pozostałych płatności (tzw. obszarowych), skoro wykazano, że Skarżący faktycznie nie użytkował wymienionych działek.
Prawidłowo również organ zastosował w zakresie płatności wskazanych
w sentencji decyzji - treść art. 19a ust. 1 rozporządzenia 640/2014. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku
a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy. Dodatkowo, kara administracyjna nie może przekroczyć 100% kwot wyliczanych w oparciu o obszar zgłoszony. Zatem wobec zawyżenia o 100% powierzchni zadeklarowanej a powierzchnią stwierdzoną, uprawnione było zastosowanie przepisów dotyczących nałożenia sankcji. Organ omówił to zagadnienie szczegółowo w odniesieniu do każdej płatności z powołaniem się na przepisy prawa
i dokonując jej wyliczenia. Zdaniem tut. Sądu, ocena tego zagadnienia nie budzi wątpliwości w świetle przepisów prawa wspólnotowego.
Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 3 ust. 3 in fine ustawy o płatnościach, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, zatem obowiązek udowodnienia spełniania warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie. W ocenie Sądu organ przeprowadził postępowanie zgodnie z ww. przepisami, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa krajowego
i wspólnotowego (art. 107 § 3 K.p.a.). Warto w tym miejscu również wskazać, że
w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, dokładnie opisano przyczyny,
z powołaniem się na dowody, które uprawniają do stanowiska, że Skarżący nie ma prawa do spornych płatności.
Reasumując, w ocenie Sądu, przeprowadzone przez organ postępowanie dowodowe potwierdziło w sposób nie budzący wątpliwości, że Skarżący nie wykazał, że faktycznie użytkował wymienione działki. Skarżący nie przedłożył żadnych dowodów/dokumentów, które skutecznie podważałyby wiarygodność ustaleń poczynionych przez organy. Zostało przeprowadzone w tym zakresie wyczerpujące postępowanie dowodowe w sposób odpowiadający procedurze administracyjnej, jak również prawidłowo zinterpretowano i zastosowano przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, a Skarżący nie zakwestionował skutecznie ustaleń organów ani odmowy przyznania wnioskowanych płatności. Opierając się zatem na tych ustaleniach organ dokonał prawidłowej oceny w przedmiocie posiadania i użytkowania gruntu rolnego, jako koniecznego warunku do otrzymania płatności, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Tym samym organ nie dopuścił się naruszenia powołanych w skardze przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 15, art. 77 § 1, art. 107 § 1 k.p.a., których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowo zastosowane zostały także przepisy prawa materialnego, szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ dał temu wyraz w sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podał również podstawę prawną swego rozstrzygnięcia z przytoczeniem właściwych i adekwatnych dla sprawy przepisów prawa krajowego i wspólnotowego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI