I SA/Bd 584/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę na postanowienie Wojewody o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji grzywny nałożonej za niewykonanie obowiązku niepieniężnego (szczepień ochronnych dziecka).
Skarżący kwestionował egzekucję grzywny nałożonej za niewykonanie obowiązku niepieniężnego polegającego na poddaniu dziecka szczepieniom ochronnym. Zarzucał brak wymagalności obowiązku, powołując się m.in. na wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący przepisów regulujących obowiązkowe szczepienia. Sąd uznał, że postępowanie egzekucyjne dotyczące grzywny jest odrębne od postępowania dotyczącego obowiązku niepieniężnego i że zarzuty dotyczące pierwotnego obowiązku nie mogą skutecznie podważyć wymagalności grzywny. Sąd oddalił skargę.
Sprawa dotyczyła skargi M. S. na postanowienie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, które utrzymało w mocy decyzję o oddaleniu zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Egzekucja dotyczyła grzywny nałożonej w celu przymuszenia do wykonania obowiązku niepieniężnego, jakim jest poddanie dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżący podniósł zarzut braku wymagalności obowiązku, odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego (SK 81/19) kwestionującego przepisy dotyczące sposobu ustalania terminu i liczby dawek szczepień. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym i stwierdził, że nie narusza ona prawa. Sąd podkreślił, że postępowanie egzekucyjne dotyczące grzywny ma charakter odrębny od postępowania dotyczącego pierwotnego obowiązku niepieniężnego. Zarzuty dotyczące wykonania obowiązku niepieniężnego nie mogą być rozpoznawane w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej. Sąd przywołał orzecznictwo NSA (II GSK 973/24), zgodnie z którym zakwestionowane przez TK przepisy mają zastosowanie do stanów faktycznych sprzed utraty ich mocy obowiązującej (12 listopada 2023 r.), a obowiązek wykonania szczepienia był wymagalny. Sąd uznał, że zarzut braku wymagalności grzywny jest nieuzasadniony, a Wojewoda prawidłowo oddalił zarzuty. Sąd odnotował również, że postępowanie egzekucyjne dotyczące pierwotnego obowiązku niepieniężnego zostało umorzone na wniosek wierzyciela, jednak zgodnie z art. 59 § 6 u.p.e.a., umorzenie to nie wpływa na ważność wcześniejszych czynności egzekucyjnych, jeśli były zgodne z prawem. W konsekwencji, sąd oddalił skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej (grzywny), a tym samym nie istnieje obowiązek ponownego badania wymagalności pierwotnego obowiązku.
Uzasadnienie
Postępowanie egzekucyjne dotyczące grzywny w celu przymuszenia ma charakter odrębny od postępowania dotyczącego pierwotnego obowiązku niepieniężnego. Kwestionowanie nieistnienia lub niewymagalności obowiązku niepieniężnego nie może prowadzić do skutecznego zakwestionowania wymagalności obowiązku pieniężnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (21)
Główne
u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 6 lit. c
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej - brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż odroczenie terminu lub rozłożenie na raty.
u.p.e.a. art. 124 § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Nieuiszczone w terminie grzywny w celu przymuszenia podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
u.p.e.a. art. 33 § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Prawo zobowiązanego do wniesienia do wierzyciela zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
u.p.e.a. art. 33 § § 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zakres i dowody uzasadniające zarzut.
u.p.e.a. art. 33 § § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Katalog zamknięty podstaw zarzutów.
u.p.e.a. art. 119 § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 2 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 122 § § 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Prawo do wniesienia zarzutów dotyczących obowiązku pieniężnego.
u.z.z.c.z. art. 17 § ust. 11
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych art. 5 § § 5
Określenie terminu wymagalności i liczby dawek szczepień w Programie Szczepień Ochronnych.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 87
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 92
u.p.e.a. art. 34 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Obowiązek organu egzekucyjnego do oddalenia zarzutu, jeśli nie jest uzasadniony.
u.p.e.a. art. 59 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela.
u.p.e.a. art. 59 § § 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Skutki umorzenia postępowania egzekucyjnego - pozostają w mocy skutki zastosowania środka egzekucyjnego, jeśli egzekucja była zgodna z prawem.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie egzekucyjne dotyczące grzywny jest odrębne od postępowania dotyczącego pierwotnego obowiązku niepieniężnego. Zarzuty dotyczące wykonania obowiązku niepieniężnego nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej. Obowiązek wykonania szczepienia ochronnego był wymagalny, ponieważ postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed utratą mocy obowiązującej zakwestionowanych przez TK przepisów.
Odrzucone argumenty
Brak wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego kwestionujący przepisy dotyczące obowiązkowych szczepień ochronnych. Egzekwowanie grzywny, mimo że podlega ona umorzeniu, gdyż wydano ją w postępowaniu wszczętym na podstawie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją.
Godne uwagi sformułowania
Wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawy zarzutów stanowią katalog zamknięty. Choć obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma charakter wtórny względem obowiązku niepieniężnego, to jednak w zakresie przymusowego uiszczenia grzywny toczy się odrębna egzekucja. Kwestionowanie nieistnienia obowiązku o charakterze niepieniężnym (wykonania szczepień ochronnych) nie może prowadzić do skutecznego zakwestionowania wymagalności obowiązku o charakterze pieniężnym - zapłaty należności wynikającej z wydanego przez Wojewodę postanowienia.
Skład orzekający
Mirella Łent
przewodniczący
Urszula Wiśniewska
sprawozdawca
Joanna Ziołek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odrębności postępowań egzekucyjnych (obowiązek niepieniężny vs. grzywna), zastosowanie wyroków TK w sprawach egzekucyjnych, wymagalność obowiązku w kontekście zmian prawnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji grzywny nałożonej za niewykonanie obowiązku niepieniężnego, z uwzględnieniem orzecznictwa TK dotyczącego szczepień ochronnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu szczepień ochronnych dzieci i wiąże się z interpretacją wyroku Trybunału Konstytucyjnego w kontekście postępowania egzekucyjnego. Pokazuje złożoność prawną egzekucji administracyjnej.
“Czy wyrok TK o szczepieniach unieważnia grzywny? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bd 584/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-11-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Mirella Łent /przewodniczący/
Urszula Wiśniewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art 33 par 2 pkt 6 lit c
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2024 r. nr WFB.VI.3151.56.2021-26 w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu [...] czerwca 2021r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] czerwca 2021r. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec M. S. ("Skarżący", "Strona", "Zobowiązany’), opiekuna prawnego małoletniego W. S., urodzonego [...] kwietnia 2018r., w celu wyegzekwowania obowiązku niepieniężnego polegającego na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jednocześnie wskazano jako środek egzekucyjny grzywnę w celu przymuszenia.
W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zastosował wobec Zobowiązanego następujące środki egzekucyjne:
- grzywnę celem przymuszenia nałożoną postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. w wysokości [...] zł,
- grzywnę celem przymuszenia nałożoną postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r. w wysokości [...] zł.
W związku z niewykonaniem przez Zobowiązanego obowiązku oraz nieuiszczeniem nałożonej grzywny, w dniu [...] stycznia 2024 r. Wojewoda [...] wystawił tytuł wykonawczy i skierował sprawę do egzekucji należności pieniężnych.
W dniu [...] marca 2024 r. do Wojewody [...] wpłynęło pismo Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] marca 2024 r. w sprawie przekazania zgłoszonych przez Skarżącego zarzutów opartych o art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), tj. braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2024 r. oddalił zgłoszone zarzuty. Pismem z dnia [...] kwietnia 2024r. Zobowiązany złożył "zażalenie", będące de facto wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] marca 2024 r. w sprawie zgłoszonych zarzutów.
W uzasadnieniu organ podał, że podstawą prawną wystawienia tytułu wykonawczego z dnia [...] stycznia 2024r. jest postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2022r. w sprawie nałożenia grzywny celem przymuszenia, w którym m.in. wskazano 120-dniowy termin uiszczenia grzywny (wraz z kosztami egzekucyjnymi) oraz pouczono, iż w przypadku jej nieuiszczenia we wskazanym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Nieuiszczone w terminie grzywny w celu przymuszenia podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w ustawie egzekucyjnej, co wynika wprost z art. 124 u.p.e.a., i co zostało wskazane w postanowieniu Wojewody [...] w sprawie nałożenia grzywny celem przymuszenia. Ponieważ postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Wojewodę [...] nie jest umorzone, zawieszone ani wstrzymane, a obowiązek o charakterze niepieniężnym nie został wykonany, organ stwierdził, że obowiązek uiszczenia grzywny celem przymuszenia jest wymagalny. Podnoszone przez zobowiązanego zarzuty, m. in. braku w aktach sprawy dokumentacji medycznej małoletniego, braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych, jak również załączona do pisma kserokopia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt GSK 1709/23, są w ocenie organu całkowicie chybione. Powyższe kwestie dotyczą wymagalności obowiązku szczepień ochronnych i mogą stanowić co najwyżej zarzut w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Wojewodę [...] na wniosek Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B.. Nie mają natomiast zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B., którego celem jest wyegzekwowanie grzywny celem przymuszenia. Zobowiązany nie przedstawił żadnego argumentu świadczącego o braku wymagalności obowiązku wynikającego z zastosowania ww. środka egzekucyjnego.
W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając naruszenie art. 33 §2 pkt 6c u.p.e.a. przez egzekwowanie grzywny, mimo że podlega ona umorzeniu, gdyż wydano ją w postępowaniu wszczętym na podstawie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o je oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać też należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia legalności Sąd stwierdził, że nie narusza ono prawa.
Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2022r. Wojewoda [...] nałożył na Skarżącego grzywnę w kwocie [...]zł w celu przymuszenia wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] czerwca 2021r., tj. poddania syna – W. S. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Po wystawieniu tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. dotyczącego egzekucji nieuiszczonej grzywny, Skarżący w piśmie z dnia [...] stycznia 2024r. wniósł zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej – braku wymagalności. Postanowieniem z dnia [...] marca 2024r. Wojewoda [...] oddalił zarzuty, a po wniesieniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Wskazać należy, że zgodnie z 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a.,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Wymienione wart. 33 § 2 u.p.e.a. podstawy zarzutów stanowią katalog zamknięty. Zobowiązany może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w tym przepisie. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów. Zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny.
Podkreślenia wymaga, że Skarżący zaskarżył do tut. Sądu postanowienie Wojewody z dnia [...] czerwca 2024 r. w sprawie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, wynikających z wydanego na podstawie m.in. art. 119 § 1 u.p.e.a postanowienia w przedmiocie nałożenia na Skarżącego jako zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia do spełnienia obowiązku niepieniężnego w zakresie czynności poddania małoletniego syna, nad którym sprawuje prawną pieczę, obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Należy zauważyć, że z jednej strony postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia konkretyzuje środek egzekucyjny, kreując dodatkowy i wykonawczy względem zasadniczego (pierwotnego) obowiązku niepieniężnego obowiązek o charakterze pieniężnym. Obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma więc charakter wtórny i akcesoryjny (zależny) względem obowiązku niepieniężnego, którego niewykonanie stanowi podstawę do zastosowania powyższego środka egzekucyjnego. Istnieje zatem ścisły związek między sprawą egzekucji grzywny w celu przymuszenia i sprawą egzekucji obowiązku niepieniężnego, dla którego realizacji grzywna ta stanowi środek egzekucyjny. Z drugiej jednak strony sam ustawodawca wyraźnie postanowił, że nałożone w drodze postanowienia organu egzekucyjnego grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 124 § 1 u.p.e.a.), co należy interpretować w ten sposób, że w zakresie przymusowego wykonania obowiązku uiszczenia grzywien toczy się odrębna egzekucja, a zatem w sensie formalnym sprawa egzekucji administracyjnej tego rodzaju grzywien ma charakter odrębny (por. wyrok NSA z dnia 5 września 2023 r., II GSK 1619/22). W konsekwencji wierzyciel zależnego obowiązku pieniężnego wynikającego z postanowienia o nałożeniu grzywny (por. art. 3 § 1 w zw. z art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) wystawia odrębny tytuł wykonawczy, który jest następnie kierowany z urzędu lub na podstawie wniosku wierzyciela do egzekucji administracyjnej. Zobowiązanemu przysługuje też prawo wniesienia zarzutów dotyczących obowiązku pieniężnego (por. art.122 § 3 u.p.e.a.).
Jak to już wskazano pismem z dnia [...] stycznia 2024 r. Skarżący wniósł zarzut braku wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny. Wymagalność obowiązku należy rozumieć jako taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Brak wymagalności obowiązku występuje wówczas, gdy obowiązek istnieje, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie. Brak wymagalności obowiązku skarżący upatruje w tym, że w toku postępowania przymuszającego do zaszczepienia dziecka złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a także wniósł skargi do sądu administracyjnego. Dla uzasadnienia swoich racji Skarżący powołał się na wyrok NSA z dnia 20 lipca 2016 r., I OSK 845/16 dotyczący zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa na skutek wniesienia przez zobowiązanego zarzutu. Skarżący przywołał też wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., SK 81/19, w którym przyjęto, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu powyższego wyroku wyraźnie stwierdzono, że powyższe stanowisko nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, w związku z czym konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku i z tych przyczyn Trybunał określił, że zakwestionowane przepisy utracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Ponieważ wyrok ogłoszono w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 909), termin zawarty w klauzuli odroczenia wejścia w życie skutku derogacyjnego upłynął z dniem 12 listopada 2023 r.
Z wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika też, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego wskazywał termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek. Z tego względu należało uznać, że Program Szczepień Ochronnych zawierał nowość normatywną, w postaci treści nieobecnych ani w ustawie, ani w rozporządzeniu. Trybunał wskazał, że sprecyzowanie zakresu obowiązku jednostki w drodze rozporządzenia jest dopuszczalne, o ile istnieje stosowna delegacja ustawowa, tj. spełnione są przesłanki określone w art. 92 Konstytucji RP. W realiach rozpoznawanej przez TK sprawy, w sposób niezamierzony nastąpiła subdelegacja kompetencji - termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek wskazywał Główny Inspektor Sanitarny w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, a minister właściwy do spraw zdrowia nakazywał przeprowadzać obowiązkowe szczepienia ochronne zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych. Zdaniem TK uszczegółowienie obowiązku szczepień ochronnych adresowanego do jednostki ma być unormowane wyłącznie rozporządzeniem. Sytuacja, w której treść obowiązku jest współkształtowana komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji RP) jest niedopuszczalna.
Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 24 września 2024 r., II GSK 973/24 z powyższego wynika, że zakwestionowane przez Trybunał przepisy mają zastosowanie do przeszłych stanów faktycznych i prawnych, gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i prowadzone w okresie do utraty ich mocy obowiązującej z dniem 12 listopada 2023 r. Trybunał w powyższym wyroku upoważnił organy i sądy do stosowania zakwestionowanych przepisów ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Co istotne odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów, szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał utraty ich mocy, spowodowałaby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych. We wskazanym wyroku NSA doszedł do przekonania, mając na uwadze materię objętą niniejszym postępowaniem, w tym wskazaną w wyroku TK potrzebę zapewnienia ciągłości realizacji szczepień ochronnych, jak również utratę mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów z dniem 12 listopada 2023r., że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego był wymagalny. Jednocześnie w wyroku tym nie podzielono odmiennych poglądów wyrażanych przez NSA w innych orzeczeniach.
Sąd w składzie orzekającym w pełni aprobuje stanowisko zajęte przez NSA w powyższym wyroku z dnia 24 września 2024 r., II GSK 973/24.
Treść podniesionego przez Skarżącego zarzutu wskazuje, że zakwestionował on w istocie brak podstawy normatywnej nałożenia obowiązku niepieniężnego - poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym, pomimo iż sprawa dotyczy obowiązku pieniężnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Strona utożsamia kwestię wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaszczepienia dziecka oraz wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., SK 81/19 z brakiem wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.).
Jak to już jednak zaznaczono, choć obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma charakter wtórny względem obowiązku niepieniężnego, to jednak w zakresie przymusowego uiszczenia grzywny toczy się odrębna egzekucja. Tym samym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym egzekucji należności pieniężnej nie podlegają rozpoznaniu zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym i nie istnieje obowiązek ponownego badania wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Innymi słowy, kwestionowanie nieistnienia obowiązku o charakterze niepieniężnym (wykonania szczepień ochronnych) nie może prowadzić do skutecznego zakwestionowania wymagalności obowiązku o charakterze pieniężnym - zapłaty należności wynikającej z wydanego przez Wojewodę postanowienia. W kontrolowanej sprawie ocenie podlegał wyłącznie zarzut dotyczący obowiązku o charakterze pieniężnym, a nie okoliczność czy obowiązek niepieniężny został nałożony zasadnie, czy też nie i czy nadal jest wymagalny. Jedynie dla porządku należy zauważyć, że tytuł wykonawczy nr [...] dotyczący wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym został wystawiony w dniu [...] czerwca 2021r. Tym samym postępowanie egzekucyjne w zakresie tego obowiązku było wszczęte i prowadzone przed utratą mocy obowiązującej zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów prawnych, tj. przed dniem 12 listopada 2023r. W rezultacie obowiązek wykonania szczepienia ochronnego był wymagalny. Niepodważalnym przy tym jest fakt niewykonania u syna Skarżącego obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i nieuiszczenia nałożonej grzywny w celu przymuszenia, stąd koniecznym było wystawienie tytułu wykonawczego.
W świetle powyższego podniesiony przez Stronę zarzut braku wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.) jest nieuzasadniony. Zasadnie zatem Wojewoda, w sposób zgodny z przepisem art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, prawidłowo stwierdzając, że obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia jest nadal wymagalny. Zobowiązany nie wskazał również na inne okoliczności, wymienione w przepisie art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., z których wynikałoby, że obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia nie jest wymagalny. W szczególności nie wykazano, że wyeliminowano z obrotu prawnego ostateczne postanowienie z dnia [...] kwietnia 2023 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.
Trzeba też zauważyć, że pismem z dnia [...] września 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., SK 81/19, zwrócił się do Wojewody [...] o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec M. S. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. Postanowieniem z dnia [...] października 2024 r. Wojewoda [...], na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a., umorzył te postępowanie (k. 38 akt sądowych). Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się na żądanie wierzyciela. Z art. 59 § 6 u.p.e.a. wynika, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 1 pkt 6 pozostają w mocy skutki związane z zastosowaniem środka egzekucyjnego. W piśmiennictwie podkreśla się, że umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzi, poprzez uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, do przywrócenia stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji. Jest to w pełni uzasadnione w przypadku, gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte lub było prowadzone z naruszeniem prawa. Skutek taki nie następuje jednak w przypadkach wskazanych w art. 59 § 6 u.p.e.a., ponieważ egzekucja była wówczas wszczęta i prowadzona w sposób zgodny z prawem (por. P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Lex/el 2023, Komentarz do art. 60). W rezultacie umorzenie przez Wojewodę [...] postępowania w zakresie wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, nie oznacza, że zaskarżone postanowienie narusza prawo.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI