I SA/Bd 568/21

I SA/Bd 568/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2021-11-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Leszek Kleczkowski /sprawozdawca/
Tomasz Wójcik
Urszula Wiśniewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 516/22 - Wyrok NSA z 2023-01-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 61 a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Z.G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. K. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku K. D.. W toku tego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...] lipca 2020 r. oraz z dnia [...] marca 2021 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez [...] [...] S.A. W wyniku realizacji zajęcia w dniu [...] sierpnia 2020 r. uzyskano kwotę [...]zł oraz w dniu [...] marca 2021 r. kwotę [...]zł.
Pismem z dnia [...] maja 2021 r. skarżąca złożyła skargę na zajęcie rachunku bankowego, wnosząc o zwrot zajętych środków. W uzasadnieniu wskazała, że organ egzekucyjny dokonał zajęcia jej rachunku bankowego na poczet zaległości K. D., a zgromadzone tam środki stanowiły wyłącznie własność skarżącej.
W celu ustalenia charakteru prawnego wniosku z dnia [...] maja 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. K. pismem z dnia [...] maja 2021 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia podania poprzez wskazanie, czy złożone pismo stanowi skargę na czynności egzekucyjne zajęcia rachunku bankowego w trybie art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a."), czy żądanie wyłączenia spod egzekucji złożone w trybie art. 38 § 1 u.p.e.a.
W odpowiedzi, w piśmie z dnia [...] maja 2021 r. strona wskazała, że wnosi o wyłączenie spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego zgodnie z art. 38 § 1 u.p.e.a. Ponadto wniosła o ponowne rozpatrzenie skargi na niesłuszną egzekucję środków pieniężnych. Podkreśliła, że nie była informowana o zajęciu rachunku bankowego i nie rozumie dlaczego nie posiada legitymacji do złożenia skargi w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia skargi na zajęcie rachunku bankowego. Natomiast postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego A. K. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wyłączenia spod egzekucji środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym prowadzonym przez [...] [...] S.A.
Po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podniósł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, jeżeli osoba trzecia wniosek o wyłączenie spod egzekucji administracyjnej rzeczy lub prawa majątkowego złoży po dacie, w której z rzeczy lub prawa majątkowego przeprowadzona została egzekucja przez sprzedaż lub wykonanie prawa majątkowego, nie będzie on wywierał skutku w postaci jego merytorycznego rozstrzygnięcia.
W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku K. D., w toku którego w dniu [...] lipca 2020 r. oraz [...] marca 2021 r. dokonał zajęć wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez [...] [...] S.A. W wyniku realizacji zajęć przez bank w dniu [...] sierpnia 2020 r. oraz [...] marca 2021 r. nastąpiło całkowite wykonanie dochodzonych należności.
Organ stwierdził, że złożenie przez skarżącą wniosku z dnia [...] maja 2021 r. o wyłączenie spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego, w trybie art. 38 § 1 u.p.e.a., nastąpiło po wykonaniu prawa majątkowego, a zatem zastosowanie znajduje art. 44 u.p.e.a..
Niezależnie od powyższego organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 81 § 1a u.p.e.a. zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany. Zatem podniesione w zażaleniu zarzuty w tym zakresie organ uznał za niezasadne.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem strona wniosła skargę do tut. Sądu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:
1) błąd formalny w postaci niedoręczenia jej zawiadomienia o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym z jej rachunku bankowego i ściągnięcia z konta skarżącej długu osoby trzeciej - K. D.,
2) zarzut natury faktycznej, tj. skarżąca podniosła, że jej środki zgromadzone na rachunku bankowym w ogóle nie mogły być przedmiotem egzekucji, gdyż nie ona jest dłużnikiem, a także w ogóle nie była poinformowana, że jej konto bankowe zostanie zajęte.
Z uwagi na powyższe zarzuty strona wniosła o uwzględnienie skargi i zwrot jej środków zajętych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. K. ewentualnie o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i rozpoznanie sprawy na nowo.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać też należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17).
Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa.
Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. K. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku K. D.. W toku tego postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...] lipca 2020 r. oraz z dnia [...] marca 2021 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez [...] [...] S.A. W wyniku realizacji zajęcia wyegzekwowano całkowicie dochodzone należności w łącznej kwocie [...]zł. P. z dnia [...] maja 2021 r. Z. G. złożyła skargę na zajęcie rachunku bankowego, wnosząc o zwrot zajętych środków. Wyjaśniła, że wprawdzie K. D. (jej krewna) jest współposiadaczem konta, ale na koncie tym nie gromadzi żadnych pieniędzy. Stwierdziła również, że zajęcie dotyczy długu K. D. i o zajęciu rachunku nie była informowana. W celu ustalenia charakteru prawnego wniosku z dnia [...] maja 2021 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. K. wezwał skarżącą do uzupełnienia go poprzez wskazanie, czy stanowi on skargę na czynności egzekucyjne zajęcia rachunku bankowego w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., czy żądanie wyłączenia prawa majątkowego spod egzekucji złożone w trybie art. 38 § 1 u.p.e.a. W odpowiedzi w piśmie z dnia [...] maja 2021 r. skarżąca wskazała, iż wnosi o wyłączenie spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego zgodnie z art. 38 § 1 u.p.e.a. Na podstawie 61a § 1 k.p.a. organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wyłączenia spod egzekucji środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym prowadzonym przez [...] [...] S.A. W skardze strona zarzuciła brak zawiadomienia jej o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym oraz ściągnięcie z jej konta długu K. D..
Wskazać należy, że zgodnie z art. 38 § 1 u.p.e.a. kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa - z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. Natomiast w myśl art. 44 u.p.e.a. żądanie wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego nie może być zgłoszone, jeżeli z rzeczy lub prawa przeprowadzona została egzekucja przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego. Z tego ostatniego przepisu wynika, że z uwagi na to, iż sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa rodzi nieodwracalne skutki prawne, zgłoszenie żądania o wyłączenie spod egzekucji rzeczy lub prawa po ich zbyciu byłoby bezskuteczne. Dlatego też osoba roszcząca prawa do takiej rzeczy lub prawa może dochodzić jedynie odszkodowania za wyrządzoną w ten sposób szkodę od zobowiązanego na zasadach określonych w kodeksie cywilnym, o czym stanowi art. 168a u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 lutego 2012 r., III SA/Łd 1074/11). W orzecznictwie sądowym wskazuje się też, że wykonaniem prawa majątkowego w rozumieniu art. 44 u.p.e.a. jest definitywne zaspokojenie wierzyciela (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., II FSK 204/13).
W świetle powyższego uznać należy, że zaspokojenie uprawnionego wierzyciela z zakresie wymienionej kwoty [...]zł stanowiło wykonanie prawa majątkowego, co - w oparciu o art. 44 u.p.e.a. - wykluczało możliwość zgłoszenia przez skarżącą wniosku o wyłączenie. Innymi słowy, wykonanie prawa majątkowego zamknęło skarżącej drogę w zakresie ochrony jej praw przed organem egzekucyjnym. W takim wypadku ma ona jednak możliwość dochodzenia od zobowiązanego odszkodowania na podstawie przepisów kodeksu cywilnego.
W rezultacie organ zasadnie uznał, że nie jest możliwe rozpoznanie i rozstrzygnięcie wniosku skarżącej o wyłączenie prawa majątkowego spod egzekucji i słusznie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postepowania w sprawie wyłączenia spod egzekucji środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym. Przepis ten stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści powołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził dwie przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji do złożenia wniosku. Natomiast drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Wynika z tego, że podstawą do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jest, według art. 61a § 1 k.p.a., wystąpienie przesłanki o charakterze podmiotowym lub przesłanki o charakterze przedmiotowym. Przesłanki te mają charakter samoistny, co oznacza, że wystąpienie jednej zamyka dopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie. W rozpatrywanej sprawie istotne jest wystąpienie przesłanki przedmiotowej. Przesłanka przedmiotowa wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie jest spełniona, jeżeli przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie (por. wyrok SN z dnia 9 września 2015 r., III UK 16/15; wyrok NSA z dnia 8 listopada 2018 r., II OSK 2691/16; wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 grudnia 2018 r., II SA/Kr 1095/18). Z taką sytuacją mamy do czynienia z rozpatrywanej sprawie, gdyż art. 44 u.p.e.a. wyklucza w rozpatrywanym przypadku możliwość wszczęcia postępowania o wyłączenie spod egzekucji prawa majątkowego.
Nie można też podzielić zarzutu co do braku możliwości egzekwowania z rachunku bankowego przez organ zobowiązań K. D. (będącej współposiadaczem tego rachunku), oraz braku poinformowania skarżącej o zajęciu rachunku bankowego. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 81 § 1a u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest skuteczne w odniesieniu do rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany. Skutek ten powstaje z mocy ustawy niezależnie od tego, czy inne osoby fizyczne będące współposiadaczami zajętego rachunku bankowego zostały wskazane w tytule wykonawczym. Organ egzekucyjny zajmując wierzytelność z rachunku bankowego przejmuje uprawnienie zobowiązanego do żądania wypłaty pieniędzy, które znajdują się na rachunku bankowym w chwili jego zajęcia - z zastrzeżeniem, że chodzi o kwotę w wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Z tego względu dla oceny prawidłowości czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie ma znaczenia to, że inna osoba fizyczna jest współposiadaczem zajętego rachunku. Z prawnego punktu widzenia zajęte przez organ egzekucyjny uprawnienie zobowiązanego do żądania wypłaty pieniędzy z rachunku bankowego jest realizowane niezależnie od uprawnień innych współposiadaczy rachunku bankowego (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2020 r., II FSK 1706/18). Wbrew stanowisku skarżącej organ egzekucyjny nie ma też obowiązku informowania pozostałych współposiadaczy zajętego rachunku bankowego o zajęciu tego rachunku (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 września 2009 r., III SA/Wa 596/09). W rozpatrywanej sprawie nie chodzi również o zajęcie jakiegokolwiek rachunku bankowego, lecz rachunku, którego K. D. była współposiadaczem.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.
s.U.Wiśniewska s.L.Kleczkowski s.T.Wójcik