I SA/Bd 566/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił postanowienie o opłacie za czynności celne wykonane poza godzinami urzędowania, uznając, że spółka lotnicza nie była "zainteresowanym" w rozumieniu przepisów i że opłaty takie są niedopuszczalne w świetle prawa UE.
Spółka lotnicza P. zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Celnej utrzymujące w mocy decyzję o pobraniu opłaty za czynności celne wykonane poza godzinami urzędowania. Spółka argumentowała, że nie była "zainteresowanym" w rozumieniu przepisów, a obowiązek zapewnienia kontroli celnej spoczywa na Ministrze Infrastruktury. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając naruszenie prawa materialnego. Podkreślono, że wniosek z 2001 r. nie mógł być podstawą do naliczenia opłat w 2005 r. w nowym stanie prawnym, a spółka nie była podmiotem, na rzecz którego dokonuje się czynności celnej. Dodatkowo, sąd wskazał na zakaz pobierania takich opłat w świetle prawa UE.
Sprawa dotyczyła skargi spółki lotniczej P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w B. o pobraniu opłaty w wysokości [...] zł za czynności celne (odprawę bagażu tranzytowego) przeprowadzone poza godzinami urzędowania urzędu celnego w dniach od 25 lutego do 04 marca 2005 r. Spółka wniosła zażalenie, zarzucając błędne przyjęcie, że czynności te zostały wykonane na jej wniosek poza czasem pracy urzędu oraz niewłaściwe określenie strony postępowania (powinien być nią Minister Infrastruktury). W skardze do WSA spółka podtrzymała zarzuty, kwestionując błędne zastosowanie art. 93 ust. 1 pkt 2 Prawa celnego oraz naruszenie przepisów dotyczących ochrony granicy państwowej i obowiązków Ministra Infrastruktury. Argumentowano, że godziny odprawy celnej nie zależą od spółki, a zapewnienie kontroli celnej jest obowiązkiem państwa, a koszty powinny być pokrywane przez Ministra Infrastruktury jako podmiot administrujący przejściem granicznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa materialnego. Kluczowe argumenty Sądu obejmowały: 1. Niewłaściwe zastosowanie art. 93 ust. 1 pkt 2 Prawa celnego: Sąd uznał, że wniosek z 2001 r. nie mógł być podstawą do naliczenia opłat w 2005 r. w nowym stanie prawnym, a spółka P. nie była "osobą zainteresowaną" w rozumieniu tego przepisu, ponieważ nie jest podmiotem, na rzecz którego dokonuje się czynności celnej, ani agentem celnym. 2. Zmiana statusu przejścia granicznego: Od 1 stycznia 2005 r. P. stało się stałym lotniczym przejściem granicznym, co wyeliminowało obowiązki informowania organu celnego z 48-godzinnym wyprzedzeniem oraz pokrywania kosztów przewozu funkcjonariuszy celnych. 3. Obowiązki administracyjne: Zgodnie z przepisami, administrowanie obiektem przejścia granicznego, w tym zapewnienie obsługi naziemnej i kontroli celnej, należy do Ministra Infrastruktury (lub właściwego ministra), a koszty ponosi budżet państwa. 4. Prawo Unii Europejskiej: Sąd powołał się na zakaz pobierania opłat celnych o skutku równoważnym między państwami członkowskimi (art. 23 i 25 TWE) oraz orzecznictwo ETS, wskazując, że takie opłaty są niedopuszczalne, zwłaszcza po przystąpieniu Polski do UE. W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji, określając, że nie mogą być wykonane, i zasądził zwrot kosztów postępowania od Dyrektora Izby Celnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, spółka lotnicza P. nie może być uznana za "osobę zainteresowaną" w rozumieniu art. 93 ust. 1 pkt 2 Prawa celnego, ponieważ nie jest podmiotem, na rzecz którego dokonuje się czynności celnej, ani agentem celnym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że "zainteresowanym" może być tylko podmiot, na rzecz którego dokonuje się czynności przewidzianej w prawie celnym, lub agent celny posiadający umocowanie. Spółka P. nie spełniała tych kryteriów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
u.p.c. art. 93 § ust. 1 pkt 2
Prawo celne
Organ celny pobiera opłaty za czynności wykonane na wniosek osoby zainteresowanej w miejscu innym niż urząd celny lub poza czasem pracy urzędu celnego. Sąd uznał, że spółka lotnicza nie była "osobą zainteresowaną" w rozumieniu tego przepisu, a wniosek z 2001 r. nie mógł być podstawą do naliczenia opłat w 2005 r.
Pomocnicze
u.o.g.p. art. 17 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o ochronie granicy państwowej
Minister właściwy do spraw transportu jest organem obowiązanym do stałego utrzymywania przejść granicznych w stanie umożliwiającym skuteczną kontrolę.
rozp. RM art. 1 § ust. 1 pkt 5
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie określenia zakresu obowiązków organów obowiązanych do utrzymywania przejść granicznych
Do zakresu obowiązków organów obowiązanych do utrzymywania przejść granicznych należy administrowanie obiektem przejścia granicznego.
u.p.w.u.p.c. art. 25
Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne
Przepis wskazujący na okres obowiązywania poprzedniego Kodeksu celnego.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia aktu administracyjnego w przypadku naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o braku możliwości wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółka lotnicza nie była "osobą zainteresowaną" w rozumieniu art. 93 ust. 1 pkt 2 Prawa celnego. Wniosek z 2001 r. nie mógł być podstawą do naliczenia opłat w 2005 r. w nowym stanie prawnym. Obowiązek zapewnienia kontroli celnej i administrowania przejściem granicznym spoczywa na Ministrze Infrastruktury, a koszty ponosi budżet państwa. Pobieranie opłat za czynności celne poza godzinami urzędowania jest niezgodne z prawem UE.
Odrzucone argumenty
Organ celny prawidłowo pobrał opłatę na podstawie wniosku spółki z 2001 r. za czynności wykonane poza godzinami urzędowania. Spółka P. była "osobą zainteresowaną" w rozumieniu art. 93 Prawa celnego. Minister Infrastruktury nie jest stroną postępowania w sprawie opłat celnych.
Godne uwagi sformułowania
nie można przyjąć, że P. było osobą zainteresowaną w rozumieniu art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo celne stałe przejście graniczne winno być obsługiwane przez organy celne bez jakiegokolwiek wniosku osoby zainteresowanej i bez odpłatności zakazane są wszelkie opłaty dodatkowe, niezależnie od ich wysokości, przeznaczenia, nawet te nie nastawione na korzyść państwa, które je nakłada i nie mające dyskryminacyjnego charakteru
Skład orzekający
Dariusz Dudra
sprawozdawca
Leszek Kleczkowski
przewodniczący
Mirella Łent
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"osoba zainteresowana\" w kontekście opłat celnych, zastosowanie prawa UE do opłat celnych, obowiązki państwa w zakresie administrowania przejściami granicznymi."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i prawnego związanego z opłatami za czynności celne poza godzinami urzędowania, ale jego argumentacja dotycząca prawa UE i definicji "zainteresowanego" ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak prawo UE może wpływać na krajowe przepisy dotyczące opłat, a także precyzyjnie definiuje, kto może być uznany za "zainteresowanego" w postępowaniu celnym, co jest istotne dla firm działających w branży transportowej i logistycznej.
“Czy opłaty celne za "nadgodziny" są legalne? WSA odpowiada: Nie, zwłaszcza w świetle prawa UE!”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Bd 566/05 - Wyrok WSA w Bydgoszczy Data orzeczenia 2005-12-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-09-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Sędziowie Dariusz Dudra /sprawozdawca/ Leszek Kleczkowski /przewodniczący/ Mirella Łent Symbol z opisem 6309 Inne o symbolu podstawowym 630 Hasła tematyczne Celne prawo Skarżony organ Dyrektor Izby Celnej Treść wyniku uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 68 poz 622 art. 93 ust. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) asesor sądowy Mirella Łent Protokolant: asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie opłat pobieranych przez organy celne 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] 2005r. nr [...] 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz strony skarżącej kwotę 340 (trzysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania Uzasadnienie I SA/Bd 566/05 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2005 r., numer [...], Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w B. nr [...] z dnia [...] 2005 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Celnej w T. wskazał, że w dniu 25 lutego 2005 r. zostało wydane polecenie dokonania czynności poza miejscem i czasem urzędowania urzędu celnego nr [...] na wniosek P. złożonego w II Oddziale Celnym w B. Czynności te dotyczyły odprawy bagażu tranzytowego i zostały przeprowadzone przez funkcjonariusza celnego w dniach od 25 lutego do 04 marca 2005 r. w godzinach nocnych w budynku P. przy ul. J. Na podstawie protokołów potwierdzających fakt ich dokonania Naczelnik Urzędu Celnego w B. postanowieniem nr [...] z dnia [...] 2005 r. pobrał opłatę w wysokości [...] zł. Na powyższe postanowienie w dniu [...] 2005 r. zostało złożone zażalenie, w którym strona skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości, zarzucając organowi błędne przyjęcie, że czynności przewidziane w przepisach prawa celnego zostały wykonane poza czasem pracy urzędu celnego oraz niewłaściwe określenie strony postępowania, którą powinien być Minister Infrastruktury. Dyrektor Izby Celnej w T. postanowieniem z dnia [...] 2005 r., numer [...], utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego. W uzasadnieniu zaskarżonego do WSA w Bydgoszczy postanowienia organ II instancji podniósł, że warunkiem pobrania spornej opłaty było, po pierwsze, złożenie stosowanego wniosku - Skarżąca spółka sama wystąpiła do organu z wnioskiem takiej treści, bez wyraźnego żądania spółki czynności nie mogłyby być przeprowadzone przez funkcjonariusza celnego oraz, po drugie, przeprowadzenie wnioskowanych czynności poza czasem pracy urzędu celnego. W sytuacji, gdy Oddział Celny [...] w B. urzęduje w godzinach 7.30 - 19.00 wykonywanie przez funkcjonariuszy celnych obowiązków służbowych między godzinami 23 a 7.00 odbywa się niewątpliwie poza czasem pracy Oddziału Celnego, co spełnia drugi warunek pobrania spornej opłaty. Dyrektor Izby Celnej w T. za chybiony uznał także zarzut, że stroną postępowania powinien być Minister Infrastruktury. Argumentował, że żaden z obowiązków, które ciążą na Ministrze Infrastruktury, jako organie właściwym do spraw transportu w odniesieniu do lotniczych przejść granicznych, (na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1991 r. w sprawie określenia zakresu obowiązków organów obowiązanych do utrzymywania przejść granicznych oraz źródeł finansowania tych przedsięwzięć, a także określenia zakresu obowiązków organów obowiązanych do osadzania i utrzymywania znaków granicznych na morskich wodach wewnętrznych), nie zobowiązuje do konieczności ponoszenia opłat za czynności, wykonywane na terenie lotniczych przejść granicznych, przez organy administracji państwowej, w tym organy celne. W skardze do Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego z dnia 16 sierpnia 2005 r. strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne przez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że dokonana w dniach 25 lutego-04 marca 2005 r. odprawa bagażu celnego w budynku P., wykonana została na zlecenie zainteresowanego poza czasem pracy Urzędu Celnego. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej przez jego niezastosowanie i nie przyjęcie, że to Minister Infrastruktury pełni funkcję płatnika zobowiązań powstałych na skutek działań powodowanych przez organa celne w ramach kontroli na przejściach granicznych. Ponadto naruszenie §1 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1991 r. w sprawie określenia zakresu obowiązków organów obowiązanych do utrzymania przejść granicznych oraz źródeł finansowania tych przedsięwzięć, a także określenia organów zobowiązanych do osadzania i utrzymywania znaków granicznych na morskich wodach wewnętrznych przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że administrowanie obiektem przejścia granicznego nie obejmuje ustalenia czasu wykonania odpraw celnych na granicy Państwa przez organy celne. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka podała, że nie kwestionuje ustaleń stanu faktycznego. Tym niemniej wskazuje, że w relacjach pomiędzy skarżącym a Urzędem Celnym pozostaje bez znaczenia, w jakich godzinach kontrola celna jest wykonywana i czy jest ona wykonywana w godzinach pracy Urzędu Celnego czy nie. Skarżąca nie ma najmniejszego wpływu na ustalenie godzin odprawy celnej. Zdaniem skarżącej organy celne są nie tylko uprawnione, ale również zobowiązane, zgodnie z obowiązkiem ustawowym, do zapewnienia przeprowadzenia skutecznej kontroli celnej. Wobec powyższego przeprowadzenie odprawy celnej nie było wynikiem żądania skarżącej, lecz wykonaniem obowiązku ciążącego na Urzędzie Celnym. Skarżąca wyłącznie poinformowała o terminie, kiedy kontrola powinna się odbyć. Jeżeli w związku z przeprowadzeniem kontroli powstały dodatkowe koszty, o których mowa w art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo celne, to powinien je pokryć Minister Infrastruktury, ponieważ jest on zobowiązany do administrowania obiektem przejścia granicznego w zakresie przeprowadzania skutecznej kontroli celnej. Interpretacja zastosowana przez organy celne prowadzi do sytuacji, w której to osoba prywatna zobowiązana jest do finansowania obowiązków ciążących z mocy ustawy na organach państwowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o jej oddalenie wywodząc podobnie jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto podniósł, że administrowanie obiektem lotniczego przejścia granicznego przez Ministra Infrastruktury obejmuje także określenie czasu pracy funkcjonariuszy celnych dokonujących odpraw celnych na terenie tego przejścia. Tymczasem określanie czasu pracy funkcjonariuszy celnych zatrudnionych w oddziałach celnych należy do obowiązków naczelników urzędów celnych, którzy jako organ administracji celnej podlegają Ministrowi Finansów. Spółka Akcyjna P. wystąpiła z wnioskiem o wykonanie przez organ celny czynności poza czasem pracy urzędu celnego, oznacza to, ze sam wskazała, że czynności te będą miały miejsce poza czasem pracy Oddziału Celnego [...] w B., a ponadto, w wypadku braku wniosku skarżącej czynności kontrolne mogłyby nie zostałyby przeprowadzone, ponieważ organ celny nie zostałby powiadomiony o konieczności ich przeprowadzenia. Zaakceptowanie stanowiska strony skarżącej, zdaniem organu, doprowadziłoby do sytuacji, w której podmioty prowadzące działalność gospodarczą na terenie przejść granicznych nie ponosiłyby żadnych opłat za podjęte na ich wyraźny wniosek, czynności kontroli celnej przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych poza czasem pracy urzędu celnego. Ustawodawca w przepisie art. 93 Prawa celnego nie wyodrębnił ww. podmiotów jako grupy zwolnionej z obowiązku uiszczania przedmiotowej opłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wstępnie Sąd zauważa, że zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd zwraca także uwagę na art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powołany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi podczas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów, będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Nie będąc związany granicami skargi sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu (zasada oficjalności) wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Sąd administracyjny dokonując kontroli legalności zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego czyni to wedle stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu (por. T. Woś i inni: Postępowanie Sądowoadministracyjne, LexisNexis, Warszawa 2004r., s. 289 – 290 oraz wyrok WSA z dnia 6 maja 2004r., sygn. akt I SA 912/03 LEX nr 146718). W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Uchybienia tej natury obligowało Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Prawo celne (Dz. U. z dnia 20 kwietnia 2004 r.), będącej uzupełnieniem Wspólnotowego Kodeksu Celnego, organ celny pobiera opłaty, stanowiące dochody budżetu państwa, za wykonywanie na wniosek osoby zainteresowanej czynności przewidzianych w przepisach prawa celnego w miejscu innym niż urząd celny lub poza czasem pracy urzędu celnego. Z treści powołanego przepisu wynika prawo osoby zainteresowanej, do wykonania przez organ celny czynności przewidzianych w przepisach prawa celnego w miejscu innym niż urząd celny lub poza czasem pracy urzędu celnego. Wykonanie tych czynności może nastąpić wyłącznie na wniosek osoby zainteresowanej. Zdaniem Sądu, nie można przyjąć, co słusznie podkreślała podczas całego postępowania administracyjnego strona skarżąca, że przepis ten ma do niej zastosowanie. Przede wszystkim, aby można było mówić o wymierzeniu opłaty za dokonanie czynności przewidzianej w przepisach Prawa celnego, winien być złożony stosowny wniosek o dokonanie czynności przewidzianej w tych przepisach. W stanie faktycznym sprawy nieusprawiedliwione jest stanowisko organów celnych, że wniosek skarżącego z dnia 8 stycznia 2001r. jest wnioskiem, o którym mowa w art. 93 prawa celnego. Podkreślić należy, iż wniosek ten został złożony w innym stanie prawnym, a mianowicie, pod rządami Kodeksu celnego obowiązującego od lipca 1997r. do 30 kwietnia 2004r. (zob. art. 25 w związku z art. 39 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, opublikowanej w Dz. U. Nr 68, poz. 623). W międzyczasie obowiązywały przepisy (od 1 stycznia 2002r. do 31 grudnia 2004r.), które nakładały na P. obowiązek pokrycia kosztu przewozu funkcjonariuszy celnych przeprowadzających kontrolę celną na dodatkowym lotniczym przejściu granicznym, a także obowiązek poinformowania dyrektora urzędu celnego o zamierzonym lądowaniu lub starcie statku powietrznego nie później niż na 48 godzin przed planowanym lotem. W § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 stycznia 2002 r. w sprawie ustalenia dodatkowych lotniczych przejść granicznych (Dz. U. z dnia 31 stycznia 2002 r.), które wydano na podstawie art. 16 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej (Dz. U. Nr 78, poz. 461 ze zm.) – ustalono z dniem 1 stycznia 2002r. dodatkowe lotnicze przejście graniczne w B. Zgodnie z § 2 dodatkowe lotnicze przejścia graniczne są otwarte codziennie w godzinach od 7oo do 20oo i przeznaczone do obsługi statków powietrznych odbywających loty międzynarodowe w ruchu osobowym. Dyrekcja portu lotniczego powiadamia właściwego miejscowo komendanta oddziału Straży Granicznej oraz właściwego miejscowo dyrektora urzędu celnego o zamierzonym lądowaniu lub starcie statku powietrznego nie później niż na 48 godzin przed planowanym lotem (§ 3). Natomiast w myśl § 4 przewóz funkcjonariuszy Straży Granicznej przeprowadzających kontrolę graniczną oraz funkcjonariuszy celnych przeprowadzających kontrolę celną zapewnia na swój koszt dyrekcja właściwego portu lotniczego. Takie same uregulowania prawne obowiązywały na gruncie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie ustalenia dodatkowych lotniczych przejść granicznych (Dz. U. z dnia 28 grudnia 2002 r.), które zastąpiło rozporządzenie tegoż Ministra z dnia 11 stycznia 2002r. Przepisy te obowiązywały do dnia 31 grudnia 2004r., tj. do momentu zmiany przez Ministra rozporządzenia z dnia 17 grudnia 2002r. rozporządzeniem z dnia 28 grudnia 2004 r. (Dz. U. z dnia 29 grudnia 2004 r.), na mocy którego P. przestał być dodatkowym lotniczym przejściem granicznym. W oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2004r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ustalenia morskich i stałych lotniczych przejść granicznych oraz rodzaju ruchu dozwolonego przez te przejścia (Dz. U. z dnia 29 grudnia 2004r. nr 281, poz. 2787) P. w B. z dniem 1 stycznia 2005r. stał się stałym lotniczym przejściem granicznym. Powiedzieć w tym miejscu należy, że na stałych lotniczych przejściach granicznych nie obowiązują zasady informowania organu celnego na 48 godzin przed, o zamierzonym lądowaniu lub starcie, jak również obowiązek pokrywania kosztu dojazdu funkcjonariuszy celnych na lotnisko. Nie można, zdaniem Sądu przyjąć, skoro pomiędzy wnioskiem z dnia 8 stycznia 2001r., okresem 2005r. (za który zostały naliczone opłaty), podczas gdy obowiązywały przepisy obligujące P. do pokrywania kosztów i zawiadamiania o lądowaniu lub starcie dyrektora (naczelnika) urzędu celnego, że wniosek z 2001r. w przedmiocie obsługi bagażu transferowego rozciągał się na czas obowiązywania powołanych wyżej rozporządzeń (kiedy nie trzeba było takowego składać) oraz dotyczył późniejszego stanu prawnego, którego w 2001r. nie można było przewidzieć. Aby można było zaakceptować takie rozumowanie Port musiałby to w sposób jednoznaczny wyrazić w trakcie toczącego się postępowania. Tego zaś nie uczynił, wręcz przeciwnie – zaprzeczał podczas postępowania, że występował ze stosownym wnioskiem w trybie art. 93 Prawa celnego. Następnym zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest to, że P. nie można uznać za zainteresowanego w rozumieniu art. 93 Prawa celnego. Zdaniem Sądu, zainteresowanym może być jedynie podmiot, na rzecz którego dokonuje się czynności przewidzianej w prawie celnym. Analiza Wspólnotowego Kodeksu Celnego, w szczególności art. 5 regulującego instytucję przedstawicielstwa oraz Prawa celnego (art. 24 ust. 2, art. 75, art.78, por. też przepisy Kodeksu celnego art. 128, art. 147, art. 162, art. 174, art. 183, art. 191, art. 206, art. 246 i art. 247) wskazuje, że zainteresowanym może być tylko taka osoba, względnie agent celny, który może - posiadając oczywiście stosowne umocowanie - działać we własnym imieniu, ale na rzecz innej osoby. P. nie jest ani osobą na rzecz której dokonuje się czynności przewidzianej w Prawie celnym (kontrola bagażu transferowego), ani też agentem celnym, nie posiadał również stosownego umocowania od osób korzystających z lotniska (przylatujących, odlatujących posiadających bagaż podlegający kontroli celnej). Wobec powyższego nie można przyjąć, że P. był osobą zainteresowaną w rozumieniu art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo celne, której można wymierzyć opłatę za wykonywanie na wniosek osoby zainteresowanej czynności przewidzianych w przepisach prawa celnego w miejscu innym niż urząd celny lub poza czasem pracy urzędu celnego. Jak wcześniej wskazano P. od dnia 1 stycznia 2005r. stał się stałym lotniczym przejściem granicznym. Od tego momentu nie jest zobowiązany do pokrywania kosztów przewozu funkcjonariuszy celnych na lotnisko, nie jest też zobligowany na 48 godzin przed lotem, do powiadamiania organu celnego o lądowaniu lub starcie statku powietrznego. Świadczy o tym nie tylko normatywne uchylenie wskazanych obowiązków, ale również treść ustawy o ochronie granicy państwowej i rozporządzenia wykonawczego wydanego w oparciu o art. 17 ust. 2 tego aktu prawnego. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej (Dz. U. z dnia 19 listopada 1990 r.) organami obowiązanymi do stałego utrzymywania przejść granicznych w stanie umożliwiającym przeprowadzanie skutecznej kontroli granicznej, celnej, sanitarnej, weterynaryjnej, fitosanitarnej, chemicznej, radiometrycznej oraz jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych są: minister właściwy do spraw gospodarki morskiej i minister właściwy do spraw transportu - w odniesieniu do przejść granicznych kolejowych, lotniczych i morskich. Na mocy § 1 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1991 r. w sprawie określenia zakresu obowiązków organów obowiązanych do utrzymywania przejść granicznych oraz źródeł finansowania tych przedsięwzięć, a także określenia organów zobowiązanych do osadzania i utrzymywania znaków granicznych na morskich wodach wewnętrznych (Dz. U. z dnia 11 czerwca 1991 r.), wydanego w oparciu o delegację zawartą w art. 17 ust. 2 w/w ustawy, do zakresu obowiązków organów obowiązanych do utrzymywania przejść granicznych należy administrowanie obiektem przejścia granicznego. Administrowanie, to w myśl słownika języka polskiego - zarządzanie, zawiadywanie czymś (por. Nowy Słownik Języka Polskiego. Wydawnictwo PWN, Warszawa 2003r., s. 3). Przenosząc treść zdefiniowanego pojęcia na grunt niniejszej sprawy powiedzieć można, że w jego ramach mieści się zorganizowanie pełnej obsługi naziemnej związanej z lotami. W tym, z pewnością dokonywanie terminowej kontroli celnej bagażu transferowego. Koszt z tym związany – w świetle § 3 ostatnio wymienionego rozporządzenia - ponosi budżet państwa. Z treści powołanego przepisu wynika bowiem, że finansowanie utrzymywania przejść granicznych kolejowych, lotniczych i morskich określa się w budżecie państwa, w części dotyczącej Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej. Reasumując powyższe, skonstatować należy, iż, stałe przejście graniczne winno być obsługiwane przez organy celne bez jakiegokolwiek wniosku osoby zainteresowanej i bez odpłatności. Niezależnie od przedstawionej argumentacji, w związku z przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 1 maja 2004r. do Unii Europejskiej podnieść wypada, że zgodnie z art. 23 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską Wspólnota (TWE) jest oparta na unii celnej, która rozciąga się na całą wymianę towarową i obejmuje zakaz ceł importowych i eksportowych między Państwami Członkowskimi oraz wszelkich opłat o skutku równoważnym, jak również przyjęcie wspólnej taryfy celnej w stosunkach z państwami trzecimi. Natomiast w myśl art. 25 tego Traktatu zakazane są cła importowe i eksportowe lub opłaty o skutku równoważnym o skutku między Państwami Członkowskimi. Zakaz ten stosuje się również do ceł o charakterze fiskalnym. Z powołanych unormowań TWE w sposób jednoznaczny wynika bezwzględny zakaz pobierania jakichkolwiek opłat celnych związanych z przemieszczaniem towarów pomiędzy Państwami Członkowskimi. Zakaz ten znalazł odzwierciedlenie w bogatym orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, powoływanym także w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego na gruncie art. 275 § 4 Kodeksu celnego będącego odpowiednikiem omawianego wcześniej art. 93 Prawa celnego. W szeregu sprawach rozstrzyganych według prawa obowiązującego w Unii Europejskiej wyrażano pogląd, że zakazane są wszelkie opłaty dodatkowe, niezależnie od ich wysokości, przeznaczenia, nawet te nie nastawione na korzyść państwa, które je nakłada i nie mające dyskryminacyjnego charakteru (por. m.in. Europejski Trybunał Sprawiedliwości 1969, 193, "Komisja/Włochy"; ETS 1975, 699, "IGAV"; ETS 1968, 633, "Komisja/Włochy"; ETS 1969, 193, "Komisja/Włochy"; ETS 1969, 211, "Sociaal Fonds voor de Diamantarbeiders"). Na orzecznictwo to powoływał się NSA w wyroku z dnia 5 grudnia 2000r., sygn. akt V S.A. 165/00, LEX nr 54223 i w wyroku z dnia 5 lutego 2002r., sygn. akt V S.A. 2998/00, LEX nr 109304 oraz Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 stycznia 2002r., sygn. akt III RN 54/01, OSNP 2002/14/321. Także i z uwagi na treść orzeczeń ETS, które po 1 maja 2004 r. muszą być uwzględniane podczas orzekania w sprawach celnych, wydane przez wydane przez organy postanowienia należało wyeliminować z obrotu prawnego. Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaistniały podstawy do uchylenia postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Natomiast o kosztach postanowiono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI