I SA/BD 554/24

I SA/Bd 554/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-10-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Leszek Kleczkowski /sprawozdawca/
Tomasz Wójcik
Urszula Wiśniewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 154/25 - Postanowienie NSA z 2025-12-10
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1775
art. 7 ust. 1
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Wójcik sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Krenz-Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2024r. sprawy ze skargi G. spółka z o. o. w P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 3 czerwca 2024 r. nr BDSPB02-164/2024 w przedmiocie odmowy przyznania płatności oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") w Ż. odmówił przyznania stronie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW), o które spółka wnioskowała w roku 2022. Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do uznania stworzenia sztucznych warunków do uzyskania środków pomocowych.
W odwołaniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ podał, że w ramach postępowania dotyczącego przyznania spółce płatności ONW w ramach kampanii 2022 r., została dokonana weryfikacja producenta rolnego pod kątem podejrzenia stworzenia przez stronę sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnego wsparcia w kampanii składania wniosków na 2022 r. W wyniku tej wielokierunkowej analizy zgromadzonej w toku postępowania za 2022 r. obszernej dokumentacji organ stwierdził liczne powiązania o charakterze personalnym, organizacyjnym, biznesowym i własnościowym pomiędzy stroną a innymi podmiotami, zarówno osobami fizycznymi jak i spółkami prawa handlowego. W ocenie organu, podmioty powiązane (czyli stronę, małżonkę strony, synów strony) należało uznać za jednego rolnika, a wszystkie spółki powiązane osobowo i zarządzane przez tę grupę osób jako jedno gospodarstwo. Sztuczne wykreowanie istniejących 10 gospodarstw (4 indywidualnych oraz 6 prowadzonych formalnie przez spółki kapitałowe) umożliwiło obejście przepisów prawa wspólnotowego i w ten sposób zwielokrotnienie otrzymanego wsparcia finansowego. W ocenie organu, stwierdzone w wyniku postępowania okoliczności faktyczne uzasadniały sformułowanie tezy o istnieniu obiektywnych i subiektywnych przesłanek do uznania, że stworzone zostały sztuczne warunki do uzyskania zawyżonych korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, o których mowa w art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego Rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (dalej: "rozporządzenie nr 1306/2013") oraz w art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów Wspólnot Europejskich (dalej: "rozporządzenie nr 2988/95").
Organ podał, że w rozpatrywanej sprawie występuje zarówno element obiektywny jak i subiektywny stanowiący podstawę do stwierdzenia, że doszło do sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania wsparcia. Element obiektywny polegał na wykreowaniu wielu (10) podmiotów wnioskujących w 2022 r. o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i ONW, będących w istocie rzeczy jednym rolnikiem, prowadzącym jedno, wieloczłonowe gospodarstwo rolne. Stworzyło to możliwość uzyskania odrębnie przez te podmioty wsparcia w wysokości wyższej niż mogłaby zostać przyznana, gdyby te podmioty ubiegały się o przyznanie płatności jako jeden rolnik. G. R. G. sp. z o. o. stanowi w ocenie organów ARiMR część składową tak rozumianego wieloczłonowego gospodarstwa rolnego, o czym świadczą w szczególności jego struktura właścicielska oraz sposób zorganizowania. Natomiast w ramach elementu subiektywnego Kierownik ARiMR przeprowadził wielowątkową analizę istniejących pomiędzy: stroną, H. E. sp. z o.o. sp. k., P.W. E. P. sp. z o.o. a S. K., A. K., K. K., K. K., P.W. B. sp. z o.o., G. K. sp. z o.o. oraz A. sp. z o.o. powiązań o charakterze osobowym, funkcjonalnym (organizacyjnym), biznesowym i własnościowym. W ramach tej analizy poddano ocenie historię rejestracji w Ewidencji producentów poszczególnych podmiotów uznanych za powiązane, siedzib, deklarowanych wariantów oraz ich powierzchni, położenia użytkowanych nieruchomości rolnych, wymiany działek ewidencyjnych, stan zaplecza gospodarczego (maszyny, budynki gospodarcze), siedzib stad i przemieszczenia zwierząt.
Dyrektor ARiMR podał, że w ramach badania powiązań osobowych ustalono, iż S. K. oraz A. K. są małżeństwem od 1992 r. K. K. oraz K. K. są synami S. K. i A. K.. Pełnomocnikiem obu synów w 2022 r. pozostawał S. K. na podstawie pełnomocnictw sporządzonych w formie aktów notarialnych. Oba pełnomocnictwa obejmowały m.in. dokonywanie czynności prawnych związanych z obrotem nieruchomościami, obciążania ich, reprezentowanie mocodawcy przed wszelkimi podmiotami, zarząd i administrowanie majątkiem mocodawcy, podpisywanie w jego imieniu weksli in blanco i deklaracji wekslowych, odbioru wszelkiej korespondencji kierowanej do mocodawcy, zaciąganie zobowiązań kredytowych i wiele innych, określonych w dokumentach pełnomocnictw. Większość czynności objętych zakresem pełnomocnictwa może być dokonywana na warunkach według uznania pełnomocnika. Okoliczność ta, a także bardzo szerokie zakresy obu pełnomocnictw uzasadniają przyjęcie tezy, że S. K. miał w 2022 r., jak i w latach poprzednich, prawo do w istocie samodzielnego zarządu majątkami obu synów. Pełnomocnictwo zostało cofnięte w roku 2024 r. Z kolei powiązania S. K. ze stroną oraz pozostałymi 6 spółkami kapitałowymi, które ubiegały się o przyznanie płatności w 2022 r. wyraźnie widoczne są na tle analizy historii rejestracji tych spółek w ewidencji producentów oraz analizy ich struktury własnościowej i zarządczej.
W ocenie organu, bezsprzecznie od strony formalnej, w świetle przepisów prawa polskiego, wszystkie wymienione podmioty, tj. strona - G. R. G. sp. z o.o., A. sp. z o.o., H. E. sp. z o.o. sp. k., P.W. E. P. sp. z o.o., P.W. B. sp. z o.o., G. K. sp. z o.o., a także S. K., A. K., K. K., K. K., są samodzielne i niezależne w obrocie gospodarczym, jednak równie bezsprzeczne pozostaje to, że struktura wymienionych spółek prawa handlowego lub zakres pełnomocnictw udzielonych S. K. przez osoby fizyczne (synów) w istocie pozwalały S. K. na samodzielne podejmowanie wszystkich istotnych decyzji, związanych z prowadzeniem działalności rolniczej (w tym decydowania o strukturze zasiewów, rodzaju upraw, terminach i rodzaju wykonywania prac, składania wniosku o płatności i ich treści). Organ pierwszej instancji przeprowadził wszechstronną i obszerną analizę materiału dowodowego w tym zakresie i w ocenie organu odwoławczego analiza ta potwierdza istnienie zarówno powiązań osobowych jak i organizacyjnych pomiędzy podmiotami wskazywanymi powyżej.
W zakresie powiązań organizacyjnych organ wskazał na siedziby spółek kapitałowych. W tym zakresie Kierownik ARiMR ustalił, że siedziba czterech z nich (P.W. E. P. sp. z o.o., H. E. sp. z o.o. sp. k., A. sp. z o.o. i G. R. G. sp. z o.o.) zarejestrowana jest w tym samym miejscu - w P. przy ul. [...]. Pod tym samym, adresem zostało także zarejestrowane, nieubiegające się o płatności w roku 2022, G. R. S. sp. z o.o. Dwie pozostałe spółki, tj. P.W. B. sp. z o.o. i G. K. sp. z o.o. mają zarejestrowane siedziby odpowiednio pod adresem B. [...] i C. [...]. Pod adresem w P. przy ul. [...] zarejestrowane są także siedziby stad zgłaszanych przez wszystkie wymienione osoby fizyczne, a także siedziba stada P.W. E. P. sp. z o.o. Sama nieruchomość w P. , która podawana jest jako siedziba 5 ww. spółek, oraz która wykorzystywana jest przez osoby fizyczne, jest własnością S. K..
Organ szczegółowo wskazał także na sposób rozmieszczenia siedzib stad i siedzib spółek kapitałowych, sposób sprawowania opieki nad zwierzętami (zbiorczo przez pracowników E. P. sp. z o.o. lub B. sp. z o.o.), sposób przetrzymywania zwierząt (we wspólnych boksach), sposób przemieszczania zwierząt (często tylko w dokumentacji), które w połączeniu z przeprowadzoną analizą struktury własnościowej spółek i ich strukturą organizacyjną wskazują na istniejące powiązania osobowe, a także powiązania organizacyjne i gospodarcze, z wiodącą rolą S. K. oraz A. K. jako osób posiadających określone kompetencje decyzyjne w ramach powiązanych podmiotów. Kompetencje te wynikają przy tym bądź z tytułu posiadanych udziałów w spółkach kapitałowych, bądź z tytułu prawa reprezentacji, bądź też z zakresu udzielonych pełnomocnictw.
Organ podał, że w sprawie została przeprowadzona także analiza sposobu deklarowania gruntów przez poszczególne podmioty, w tym z uwzględnieniem kryterium geograficznego (położenia poszczególnych działek ewidencyjnych). Analiza ta wykazała, że gdyby w 2022 r. został złożony jeden wniosek o przyznanie płatności ONW to szacunkowa przyznana płatność na podstawie deklarowanych wartości wyniosłaby [...] zł. Natomiast, jeżeli kwota płatności zostałaby określona dla każdego z podmiotów z osobna, to wielkość płatności ONW szacowana łącznie dla wszystkich podmiotów wyniosłaby [...] zł. Różnica pomiędzy tymi kwotami, tj. ponad [...] zł, stanowi środki, które w wyniku celowych działań i stworzenia sztucznych warunków do przyznania pomocy otrzymaliby nienależnie S. K. i A. K. przez powiązane z nimi osoby fizyczne i prawne. Z uwagi na obowiązujące zasady przyznawania płatności ONW - limit powierzchniowy, a przede wszystkim degresywność - w oczywisty sposób złożenie 10 odrębnych wniosków zamiast jednego, obejmującego wszystkie grunty znajdujące się pod faktycznym zarządem S. K. i członków jego najbliższej rodziny, zwielokrotniłoby możliwą do uzyskania płatność ONW.
Organ wskazał także na zasób maszyn, jakim dysponowały poszczególne podmioty. W tym zakresie podał, że w przypadku strony ustalono, iż w roku 2022 spółka nie posiadała żadnych maszyn ani urządzeń rolniczych. Była więc w tym zakresie całkowicie uzależniona od zasobów innych podmiotów powiązanych lub od usług wykonywanych przez podmioty zewnętrzne. Stan parków maszynowych innych podmiotów wskazywał, że poszczególne podmioty były uzależnione od siebie wzajemnie przy produkcji rolnej i hodowlanej, gdyż żaden z nich nie ma możliwości technicznych pozwalających na wykonywanie wszystkich niezbędnych prac polowych, w szczególności w powiązaniu z tak znacznym rozproszeniem gruntów znajdujących się na obszarze 4 województw: kujawsko-pomorskiego, wielkopolskiego, pomorskiego i zachodniopomorskiego.
Uwzględniając rozproszenie gruntów rolnych zgłaszanych nawet w ramach tych samych wniosków, ich powierzchnię, prowadzony chów zwierząt, a także rozproszenie maszyn rolniczych i niekompletność posiadanych przez te podmioty (szczególnie w przypadku osób fizycznych) parków maszynowych, organ odwoławczy stanął na stanowisku, że prowadzenie działalności rolniczej w takich okolicznościach wymuszało wręcz konieczność koordynacji działań przez osobę lub osoby posiadające niezbędną wiedzę, środki techniczne i zasoby ludzkie (lub dostęp do nich) oraz stosowne uprawnienia decyzyjne. Takimi osobami pozostawali niewątpliwie S. K. i A. K., którzy z pomocą swoich synów zarządzali w istocie jednym dużym gospodarstwem, jedynie podzielonym na mniejsze jednostki organizacyjne, zachowujące pozory odrębności. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, wynikające z analiz przeprowadzonych przez organ I instancji na podstawie zebranego materiału dowodowego, organ odwoławczy stwierdził, że ocena Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ż. co do istnienia subiektywnych przesłanek wskazujących na uczestnictwo strony w tworzeniu sztucznych warunków do uzyskania korzyści wynikających z obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń dopłat wskutek zadeklarowania do dopłat wielu gospodarstw o mniejszej powierzchni, jest zasadna.
W zakresie elementu obiektywnego organ wskazał na kwestię limitów i ograniczeń, obowiązujących w systemie płatności ONW. Organ podał, że przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 ustalają generalną zasadę: im mniejsza łączna powierzchnia działek deklarowanych do płatności tym wyższa stawka płatności. W przedmiotowej sprawie, w przypadku jednego wspólnego wniosku płatność ONW mogłaby zostać przyznana maksymalnie do powierzchni 75 ha spośród całkowitej powierzchni gruntów położonych na obszarach ONW wynoszącej 2.936,14 ha. W związku ze złożeniem 10 wniosków powierzchnia zgłoszona do płatności ONW wyniosła łącznie 730,02 ha. Deklaracja do płatności większego obszaru, poprzez utworzenie większej ilości podmiotów, przynosi zauważalnie większą kwotę płatności. Okoliczność ta dowodzi, że w rozpatrywanej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków w celu uniknięcia skutków zmniejszenia poziomu wsparcia, ponieważ zmniejszenie to wystąpiłoby w sytuacji, kiedy o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego lub PROW ubiegałby się jeden podmiot prowadzący jedno gospodarstwo rolne.
W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie:
1) art. 7, art 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") i art 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (dalej: "ustawa o płatnościach") polegające na braku wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego przez niewykazanie rzeczywistego prowadzenia, kierowania, sprawowania zwierzchnictwa i podejmowania wszelkich czynności faktycznych i prawnych dotyczących wszystkich gospodarstw rolnych (osób fizycznych i spółek wyłącznie przez A. i S. małżonków K., podczas gdy organ wskazuje tylko na potencjalną możliwość sprawowania ww. czynności, a ponadto organ pominął dokumenty i wyjaśnienia strony potwierdzające wyodrębnienie poszczególnych gospodarstw rolnych kierowanych przez indywidualnych producentów rolnych;
2) art. 80 k.p.a. i art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach polegające na dokonaniu przez organ dowolnej oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego poprzez: wybiórcze, przykładowe - jak sam przyznał organ, prezentowanie rzekomo swobodnego przenoszenia gruntów pomiędzy producentami rolnymi; stwierdzenie braku posiadania kompletnego parku maszynowego i zaplecza technicznego oraz osobowego przez poszczególnych producentów rolnych, a także poczynienie ustaleń wyłącznie na podstawie materiału dowodowego dotyczącego lat wcześniejszych, w tym wizji lokalnych i wyjaśnień dotyczących 2020 r.;
3) art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na:
a) braku wyjaśnienia, dlaczego w ocenie organu otrzymane przez skarżącą korzyści były sprzeczne z celami wsparcia wymienionymi a w art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Racy (WE) nr 1698/2005 (dalej: "rozporządzenie nr 1305/2013");
b) występowaniu istotnych sprzeczności w rozumieniu pojęcia stwarzania sztucznych warunków, gdzie z jednej strony organ upatruje jej w "sztucznym wykreowaniu 10 gospodarstw’', a z drugiej w "postępującej z biegiem czasu koordynacji działań", co nie pozwala przesądzić czy odmowa przyznania płatności wynika z samego faktu powstania gospodarstw rolnych - a jeżeli tak, to dlaczego zdaniem organ i gospodarstwa utworzono sztucznie (w szczególności spółki handlowe funkcjonujące na rynku od kilkunastu lub kilkudziesięciu lat), czy też z faktu postępującej koordynacji działań - a jeżeli tak, to na czym polegała owa koordynacja działań w roku 2022, jakie podmioty brały w niej udział i dlaczego koordynacja ta nie mogła powstać na skutek naturalnego ukształtowania się stosunków gospodarczych;
c) a ponadto na braku wykazania przez organ, że działania podejmowane na przestrzeni kilkudziesięciu lat przez A. i S. małżonków K. polegały na sztucznym wykreowaniu 10 gospodarstw oraz że wyłącznym celem owych działań było uzyskanie korzyści sprzecznej z celami wsparcia, w sytuacji gdy ustalenia w powyższym zakresie organ poczynił wyłącznie na podstawie własnych przypuszczeń i domniemań, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera wzmianki na czym polegać miało sztuczne stworzenie warunków do uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia;
d) braku uzasadnienia, dlaczego poszczególne podmioty należy uznać za podmioty niesamodzielne skoro w 2022 r. nie podejmowały żadnych działań obliczonych na sztuczne tworzenie warunków, a zwłaszcza dlaczego podmiot G. K. sp. z o.o. należy uznać za podmiot niesamodzielny, wchodzący w skład jednego wieloczłonowego gospodarstwa rolnego i braku wskazania jakie działania w roku 2022 podejmowała ww. spółka w zamiarze stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności;
- co w wyniku ww. naruszeń skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego, tj. że działania A. i S. małżonków K. były podyktowane chęcią zwiększenia rozmiaru płatności i obejściem przepisów ograniczających płatności; uznaniem 10 gospodarstw kierowanych przez odrębnych producentów rolnych za jedno gospodarstwo rolne zarządzane przez jednego zarządcę; uznaniem, że wszystkie gospodarstwa rolne powstały w sposób sztuczny;
4) art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 przez błędne uznanie, że strona stworzyła sztuczne warunki do uzyskania płatności oraz że celem nabycia udziałów w spółkach i utworzenia własnego gospodarstwa rolnego było wyłącznie osiągnięcie korzyści sprzecznych z celami polityki rolnej UE, co w konsekwencji doprowadziło do nieprzyznania płatności;
5) art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 (dalej: "rozporządzenie nr 1307/2013") przez niewłaściwe uznanie, że S. K. wraz z podmiotami powiązanymi, w ocenie organu, jest jednym rolnikiem, który prowadzi jedno gospodarstwo, podczas gdy każdy z odrębnych producentów rolnych prowadzi zindywidualizowane i samodzielne gospodarstwo rolne;
6) § 2 ust. 3 i § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej: "rozporządzenie ONW") przez jego niewłaściwe zastosowanie i ustalenie, że czynności podejmowane przez S. K. i skarżącą zmierzały do obejścia przepisów prawa wyłącznie w celu uzyskania płatności sprzecznie z celami wsparcia, co spowodowało odmowę przyznania płatności;
7) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji, która to decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa przez bezpodstawne i sprzeczne z rzeczywistym stanem faktycznym utożsamianie istnienia powiązań pomiędzy producentami rolnymi ze stwarzaniem sztucznych warunków do otrzymania płatności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia.
Wskazać należy, że na podstawie złożonego wniosku i zmian do niego spółka ubiegała się w 2022 r. o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi (ONW) do powierzchni 243,68 ha.
Spór sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie odmówił skarżącej przyznania powyższych płatności. Dyrektor ARiMR uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowił podstawę do przyjęcia, że w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnych w takiej sytuacji płatności. Kwestionując to stanowisko strona zarzuca organowi brak zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, dokonanie jego dowolnej oceny, a także naruszenie przepisów prawa materialnego (przepisów unijnych).
Trzeba zauważyć, że reguły ustalające przyznawanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) w ramach PRO w 2014-2020 zostały określone w przepisach prawa krajowego, jak i unijnego. Zagadnienie to reguluje m.in. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Na podstawie § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli:
1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013,
2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;
3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Definicja rolnika zawarta jest w art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013. Zgodnie z tym przepisem rolnikiem jest osoba fizyczna lub prawna bądź grupa osób fizycznych lub prawnych, bądź grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą.
Prawodawstwo unijne zawiera też normy odnoszące się do przypadków obchodzenia prawa, wprowadzając sankcje w postaci przyznania płatności w zmniejszonym wymiarze, zwrotu przyznanej płatności oraz odmowy przyznania płatności. Zgodnie z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. W myśl natomiast z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
W konstrukcji norm prawa unijnego zwrotem niedookreślonym jest sformułowanie "warunki zostały sztucznie stworzone". Wykładni pojęcia "sztucznych warunków" dokonał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 (Słynczewa siła EOOD). Co prawda wyrok ten odnosi się do treści art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, ale poddawana wykładni norma prawna jest zbliżona z zastosowanym przez organy art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Trybunał uznał, że artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.
W świetle powyższego, aby można było mówić o sztucznych warunkach w myśl art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 (czy art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95) niezbędne jest stwierdzenie istnienia dwóch przesłanek - obiektywnej i subiektywnej. Przesłanka obiektywna dotyczy ustalenia, że nie może zostać osiągnięty cel danego wsparcia, subiektywna zaś - że przez stworzenie takich sztucznych warunków wnioskodawca zamierzał uzyskać korzyść sprzeczną z tym celem.
Podkreślenia przy tym wymaga, że w wyroku z dnia 7 kwietnia 2022 r. w sprawie C-176/20 (S.C. Avio Lucos SRL) TSUE wyjaśnił, iż ze sztucznymi warunkami w rozumieniu tego przepisu mamy do czynienia wówczas, gdy z jednej strony z ogółu obiektywnych okoliczności wynika, że pomimo formalnego poszanowania warunków przewidzianych we właściwym uregulowaniu cel realizowany przez to uregulowanie nie został osiągnięty, a z drugiej strony wykazano wolę uzyskania korzyści wynikającej z uregulowania Unii poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania, nie odwołując się już do wyłącznego celu działania wnioskodawcy. Zatem w najnowszym orzecznictwie TSUE wykazanie sprzecznego z - jak stanowi wspomniany przepis - celami prawodawstwa unijnego działania wnioskodawcy, nie wymaga udowodnienia jego wyłącznego zamiaru uzyskania nienależnej pomocy. Tym samym obciążający organy administracji ciężar dowodu ogranicza się do okoliczności świadczących za sztucznym stworzeniem warunków uzyskania pomocy, sprzecznie z celami prawa unijnego oraz występowania zamiaru wnioskodawcy osiągnięcia takiego skutku. Takie rozumienie wyróżnionego we wskazanym orzecznictwie TSUE elementu subiektywnego działania beneficjenta pozwala na racjonalne i zgodne z interesem publicznym eliminowanie tych nieprawidłowości, które polegają na niezgodnym z prawem uzyskiwaniu pomocy (por. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2022 r., sygn. akt I GSK 2709/18).
Jak to już wskazano to na organie, który wywodzi skutki prawne z zarzutu tworzenia sztucznych warunków ciąży obowiązek wykazania tych warunków. Tym samym podstawą odmowy przyznania płatności jest wykazanie rolnikowi stworzenia sztucznych warunków do jej uzyskania. Nie zwalnia to jednak strony z obowiązku współpracy z organem w celu zgromadzenia w sposób kompletny i wszechstronny materiału dowodowego oraz z udzielania wyjaśnień (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2021 r., sygn. akt I GSK 520/18).
W rozpatrywanej sprawie, zdaniem organu, element obiektywny polegał na wykreowaniu 10 gospodarstw (4 prowadzonych przez osoby fizyczne oraz 6 prowadzonych przez spółki kapitałowe), wnioskujących o przyznanie płatności, będących w istocie rzeczy jednym rolnikiem, prowadzącym jedno, wieloczłonowe gospodarstwo rolne. Stworzyło to możliwość uzyskania odrębnie przez te podmioty wsparcia w wysokości wyższej niż mogłaby zostać przyznana, gdyby te podmioty ubiegały się o przyznanie płatności jako jeden rolnik. Natomiast w ramach elementu subiektywnego organ przeprowadził wielowątkową analizę istniejących powiązań o charakterze osobowym, organizacyjnym, biznesowym i własnościowym pomiędzy: A. K., K. K., S. K., K. K., P.W. B. sp. z o.o., G. K. sp. z o.o., P.W. E. P. sp. z o.o., H. E. sp. z o.o. sp. k., A. sp. z o.o. i G. R. G. sp. z o.o. W ramach tej analizy poddano ocenie: historię rejestracji w ewidencji producentów, ich siedzib, położenie użytkowanych nieruchomości rolnych, wymianę działek ewidencyjnych, stan zaplecza gospodarczego (maszyny, budynki gospodarcze), siedziby stad i przemieszczenie zwierząt.
Sąd podziela stanowisko organu o wystąpieniu w przedmiotowej sprawie przesłanki obiektywnej oraz subiektywnej i w konsekwencji o stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania wyższych płatności. Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), Europejski Przegląd Sądowy 2011, nr 6, s. 25-26). Ustalenie przy tym, że nastąpiło stworzenie sztucznych warunków wymaga oceny działań nie tylko samego beneficjenta, ale również działań pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 2579/14). Podmioty można uznać za powiązane, jeżeli te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu nimi albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów, jak również gdy występują więzi o charakterze rodzinnym.
W zaskarżonej decyzji organ wskazał, że S. K. jest pełnomocnikiem K. K. (syna). Pełnomocnictwo udzielone ojcu przez K. K. obejmuje m.in. dokonywanie czynności prawnych związanych z obrotem nieruchomościami, obciążania ich, reprezentowanie mocodawcy przed wszelkimi podmiotami, zarząd i administrowanie majątkiem mocodawcy, podpisywanie w jego imieniu weksli in blanco i deklaracji wekslowych, odbioru wszelkiej korespondencji kierowanej do mocodawcy, zaciąganie zobowiązań kredytowych. Zdaniem Sądu należy zgodzić się z organem, że tak szeroki zakres pełnomocnictwa uzasadnia przyjęcie tezy, że S. K. ma w istocie prawo do samodzielnego zarządu majątkiem K. K., posiadając wszelkie uprawnienia decyzyjne w tym zakresie. Podobne pełnomocnictwo zostało udzielone S. K. również przez drugiego z synów - K. K..
Z dowodów zebranych w sprawie wynika też, że w okresie składania wniosków o przyznanie płatności na 2022 r. S. K. był prezesem zarządu i właścicielem 92,31% udziałów w P.W. B. sp. z o.o., właścicielem 100% udziałów w P.W. E. P. sp. z o.o., prezesem zarządu i właścicielem 100% udziałów w G. K. sp. z o.o. oraz prezesem zarządu i osobą uprawnioną do reprezentacji A. sp. z o.o. Organ ustalił także, że głównym udziałowcem A. sp. z o.o. jest A. K. (99% udziałów).
W przypadku H. E. sp. z o.o. sp. k. powiązania osobowe pomiędzy tą spółką a S. K. i innymi podmiotami polegają na tym, że S. K. jest prezesem zarządu H. E. sp. z o.o., która jest komplementariuszem H. E. sp. z o.o. sp. k. Wskazać należy, że 99 % udziałów w H. E. sp. z o.o. należy do A. K., która ponadto jest komandytariuszem w H. E. sp. z o.o. sp. k. Wspólnikiem uprawnionym samodzielnie do reprezentacji i prowadzenia spraw H. E. sp. z o.o. sp. k. jest komplementariusz, czyli H. E. sp. z o.o. reprezentowana przez S. K..
S. K. posiada także 24 udziały w powstałej w 2021 r. spółce G. R. G.. Udziały w tej spółce posiadają również A. K., K. K. i K. K.. Ten ostatni jest też prezesem zarządu wskazanej spółki.
W rezultacie należy stwierdzić, że S. K. jest głównym udziałowcem i osobą uprawnioną do samodzielnej reprezentacji P.W. B. sp. z o.o. i G. K. sp. z o.o. Jest także jedynym wspólnikiem P.W. E. P. sp. z o.o. oraz prezesem zarządu w A. sp. z o.o. S. K. jest również uprawniony do reprezentowania H. E. sp. z o.o. sp. k., gdyż spółka H. E. sp. z o.o., której jest prezesem jest komplementariuszem w H. E. sp. z o.o. sp. k. S. K. jest także pełnomocnikiem K. i K. K., przy czym udzielone pełnomocnictwa są na tyle szerokie, że w praktyce stwarzają S. K. możliwość samodzielnego działania we wszystkich aspektach działalności rolniczej synów, w tym także w zakresie składania wniosków o przyznanie płatności.
Organ ustalił, że S. K. był bezpośrednio zaangażowany w dokonanie wpisu do ewidencji producentów: P.W. B. sp. z o.o., P.W. E. P. sp. z o.o. oraz K. K. i K. K.. S. K. podpisywał także wnioski o zmianę danych w ewidencji dotyczących G. K. sp. z o.o., A. sp. z o.o. oraz H. E. sp. z o.o. sp. k.
Podkreślenia wymaga, że od strony formalnej wszystkie wymienione podmioty, tj. K. K., S. K., A. K., K. K., P.W. B. sp. z o.o., G. K. sp. z o.o., P.W. E. P. sp. z o.o., H. E. sp. z o.o. sp. k., A. sp. z o.o. i G. R. G. sp. z o.o. są samodzielne i niezależne w obrocie gospodarczym, jednak bezsprzeczne powiązania rodzinne struktura własnościowa i sposób reprezentacji wymienionych spółek oraz zakres udzielonych pełnomocnictw pozwalają S. K. w istocie na samodzielne podejmowanie wszystkich istotnych decyzji, związanych z prowadzeniem działalności rolniczej (w tym decydowania o strukturze zasiewów, rodzaju upraw, terminach i rodzaju wykonywania prac, składania wniosku o płatności i ich treści) tych podmiotów, które są ze sobą związane już to poprzez pokrewieństwo (w przypadku osób fizycznych), już to poprzez osobę S. K. (w przypadku spółek).
Trzeba w tym miejscu jednoznacznie wskazać, że analiza powiązań pod kątem zaistnienia przesłanek wynikających z w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 wymusza całościowe ujęcie działalności powiązanych podmiotów, co z kolei implikuje konieczność korzystania z materiału dowodowego gromadzonego w sprawach dotyczących tych podmiotów zarówno w 2022 r., jak i w latach wcześniejszych.
W odniesieniu do miejsc, gdzie znajdowały się siedziby wymienionych podmiotów, organ przywołał wyniki oględzin przeprowadzonych w 2023 r. i w latach wcześniejszych. W przypadku strony, oględziny zostały przeprowadzone, przy udziale przedstawiciela strony, zarówno w siedzibie spółki w P. przy ul. [...] (protokół z dnia [...] lipca 2023 r., k. 210-215), jak i G. [...], gdzie według wyjaśnień skarżącej miały znajdować się jej zasoby (protokół z dnia [...] września 2023 r., k. 227-229).
Podczas oględzin w dniu [...] lipca 2023 r. w P. pełnomocnik strony poinformował, m.in. że: nieruchomość jest wykorzystywana tylko jako biuro przyjmujące korespondencję; spółka w całości korzysta z usług obcych; najprawdopodobniej nie posiada maszyn i urządzeń; nie miał wiedzy, czy w gospodarstwie są zatrudnieni pracownicy, jak i czy skarżąca posiada i gdzie są zlokalizowane zbiorniki na paliwo. Z kolei z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu [...] września 2023 r. w G. [...] wynika, m.in. że: znajdują się tam budynki gospodarcze, które nie pełnią żadnej funkcji; na chwilę obecną nikt nie jest zatrudniony i nikt nie obsługuje tych budynków; nie ma maszyn i urządzeń; wokół zabudowań rośnie kukurydza; na terenie nieruchomości znajduje się plac wykorzystywany do składowania nawozów i płodów rolnych.
Podkreślić należy, że w dniu [...] sierpnia 2023 r. przeprowadzono również oględziny w innych spółach prawa handlowego zarejestrowanych w P. przy ul. [...], tj. H. E. sp. z o.o. sp. k., P.W. E. P. sp. z o.o. P oraz A. sp. z o.o. Każda z tych czynności została utrwalona w odrębnym protokole.
Z porównania wyników oględzin przeprowadzonych w 2023 r. w odniesieniu do wniosków dotyczących 2022 r. jednoznacznie wynika, że sytuacja nieruchomości w P. przy ul. [...] nie uległa istotnym zmianom w stosunku do stanu stwierdzonego przy okazji oględzin przeprowadzonych w 2021 r. w odniesieniu do wniosków złożonych przez osoby fizyczne za 2020 r. Pod tym adresem nie sposób jednoznacznie wyodrębnić środków produkcji, majątku czy zaplecza technicznego, należących do rzekomo niezależnych i samodzielnych podmiotów. Należy przy tym zwrócić uwagę na fakt, że właścicielem nieruchomości pod omawianym adresem jest S. K.. Jest to osoba ściśle powiązana ze wszystkimi innymi spółkami, zarejestrowanymi pod tym adresem, w tym ze stroną, jak również z pozostałymi podmiotami.
Co do siedzib spółek kapitałowych ustalono, że w P. przy ul. [...] zarejestrowana jest siedziba czterech spośród powiązanych z S. K. spółek (P.W. E. P. sp. z o.o., H. E. sp. z o.o. sp. k., A. sp. z o.o. i G. R. G. sp. z o.o.). Dwie pozostałe spółki, tj. P.W. B. sp. z o.o. i G. K. sp. z o.o. mają zarejestrowane siedziby odpowiednio pod adresem B. 18, pow. R. oraz C. 2, pow. W..
Trzeba również wskazać, że poczynając od 2021 r. w ramach postępowań dotyczących wniosków o przyznanie płatności składanych przez podmioty powiązane, tj. B. sp. z o.o., P.W. E. P. sp. z o.o., H. E. sp. z o.o. sp. k., A. sp. z o.o. oraz osoby fizyczne, przeprowadzane były kontrole siedzib stad deklarowanych przez te podmioty. Choć samo przyznanie i wysokość płatności ONW nie jest uzależniona od liczby posiadanych zwierząt i siedzib stad, o tyle dla wykazania istniejących pomiędzy podmiotami powiązań, kwestia ta ma istotne znaczenie.
Sposób rozmieszczenia siedzib stad i siedzib spółek kapitałowych, sposób sprawowania opieki nad zwierzętami (zbiorczo przez pracowników P.W. E. P. sp. z o.o. lub P.W. B. sp. z o.o.), sam sposób przetrzymywania zwierząt (we wspólnych boksach), w połączeniu z przeprowadzoną powyżej analizą struktury własnościowej spółek i ich strukturą organizacyjną, wskazują na istniejące powiązania osobowe, a także powiązania organizacyjne i gospodarcze, z wiodącą rolą S. K. jako osoby posiadającej określone kompetencje decyzyjne w ramach powiązanych podmiotów.
W odniesieniu do zarejestrowanych siedzib stad pod adresem, pod którym zarejestrowana jest także siedziba skarżącej, czyli w P. przy ul. [...], należy wskazać, że wszystkie zwierzęta znajdujące się na tej posesji przetrzymywane były do 2022 r. wspólnie, w jednym budynku inwentarskim, należącym do S. K.. Budynek podzielony był na boksy, w których umieszczane były zwierzęta podzielone jedynie ze względu na grupy wiekowe, a nie na przynależność do poszczególnych osób. Sposób utrzymywania zwierząt, tzn. we wspólnych boksach, bez selekcji ze względu na przynależność do poszczególnych stad, trwał, jak wynika ze zgromadzonych w sprawie dokumentów, co najmniej do stycznia 2022 r. Później zwierzęta, jakkolwiek nadal utrzymywane w tym samym budynku, zostały oddzielone od siebie z uwzględnieniem kryterium przynależności do poszczególnych stad. Dodać należy, że poczynając od 2022 r., liczebność poszczególnych stad ulegała redukcji, aż do prawie całkowitej likwidacji hodowli w 2023 r. Na podstawie kontroli inspekcji weterynaryjnej z dnia [...] maja 2023 r. stwierdzono, że w P. przy ul. [...] znajdowały się już tylko zwierzęta należące do S. K. oraz P.W. E. P. sp. z o.o.
Należy jednak wskazać, że w 2022 r. hodowały bydło i zgłaszały je do płatności następujące podmioty: S. K., A. K., K. K., K. K., P.W. B. sp. z o.o., G. K. sp. z o.o., P.W. E. P. sp. z o.o., H. E. sp. z o.o. sp. k., A. sp. z o.o. Poza niewielkimi zmianami, polegającymi na rozdzieleniu stad w P. , warunki hodowli (utrzymywanie zwierząt, opieka nad nimi), nie uległy w 2022 r. zmianom w stosunku do lat poprzednich. Wszystkimi zwierzętami zajmowali się stale pracownicy P.W. E. P. sp. z o.o., której jedynym udziałowcem jest S. K.. Natomiast G. R. G. nie rejestrowało siedziby stada, co koreluje z faktem stopniowej likwidacji stad innych podmiotów od 2022 r.
W B. 18 zarejestrowane były siedziby stad H. E. sp. z o.o. sp. k. oraz A. sp. z o.o. Oprócz wskazanych siedzib stad, zarejestrowany był też kolejny z podmiotów powiązanych - P.W. B. sp. z o.o. oraz siedziba stada tej spółki. Jak wykazano głównym udziałowcem i prezesem spółki B. jest S. K.. Jedynie siedziba G. K. sp. z o.o. oraz siedziby stad zgłaszane przez ten podmiot nie wykazują związku geograficznego z pozostałymi, opisanymi powyżej. Należy jednak w tym miejscu zauważyć, że związek pomiędzy tymi podmiotami istnieje przede wszystkim poprzez osobę S. K., będącego jedynym udziałowcem w G. K. sp. z o.o.
Z zebranych dowodów wynika, że w budynkach i budowlach gospodarskich zlokalizowanych w B. [...], wszystkie zwierzęta ze stad należących do P.W. B. sp. z o.o., H. E. sp. z o.o. sp. k. oraz A. sp. z o.o. utrzymywane były razem, bez podziału na poszczególne stada. Ci sami pracownicy opiekowali się zwierzętami należącymi do wszystkich podmiotów oraz załatwiali również formalności w ARiMR dotyczące zwierząt. Kontrola przeprowadzona w dniu [...] maja 2023 r. przez Powiatowego Lekarza Weterynarii, nie stwierdziła już obecności zwierząt w B. [...].
Organ wskazał także na fakt przemieszczenia poszczególnych sztuk zwierząt pomiędzy różnymi siedzibami stad. W tym względzie należy zwrócić uwagę na dwa fakty: po pierwsze, wiele sztuk zwierząt podlegało przemieszczeniom jedynie w systemach informatycznych ARiMR, gdyż fizycznie nie zmieniały swojego położenia, tzn. utrzymywane były w tych samych pomieszczeniach, a nawet boksach, jak dotychczas. Brak jest dowodów, z których wynikałoby, że dochodziło do faktycznego przewozu zwierząt pomiędzy siedzibami stad, mieszczącymi się w różnych miejscach. Wynikało to z wykazanego powyżej faktu wspólnego utrzymywania zwierząt należących do poszczególnych podmiotów. Po drugie, wiele sztuk zwierząt ulegało przemieszczeniom powrotnym, przeważnie w krótkim okresie po pierwszym przemieszczeniu. W stosunku do niektórych zwierząt, takie przemieszczenia pomiędzy poszczególnymi podmiotami powiązanymi odbywały się nawet kilkukrotnie.
Co również istotne, wszystkie "nowe" sztuki w poszczególnych siedzibach stad pochodziły z któregoś z podmiotów powiązanych, co oznacza, że nie dokonywano zakupu zwierząt od podmiotów spoza kręgu podmiotów powiązanych. Przemieszczeń zwierząt dokonywano cały czas w kręgu powiązanych podmiotów.
W 2022 r. przemieszczenia zwierząt następowały już w mniejszej skali, co należy wiązać ze stopniową likwidacją hodowli. Jednak także w tym roku stwierdzono przemieszczenia pomiędzy siedzibami stad: P.W. B. sp. z o.o. a K. K., H. E. sp. z o.o. sp. k. a K. K., A. sp. z o.o. a K. K., A. K. a P.W. E. P. sp. z o.o.
Rację ma organ, że powyższe świadczy o przemyślanym działaniu, nakierowanym wyłącznie na zmaksymalizowanie możliwych do uzyskania płatności do zwierząt. Dokonywanie przemieszczeń w opisany sposób, tzn. bez zmiany miejsca pobytu zwierząt (w przypadkach siedzib stad zarejestrowanych w P. ), pomiędzy wyłącznie podmiotami powiązanymi i doprowadzenie w każdym z podmiotów do stanu pozwalającego na ubieganie się o przyznanie płatności do zwierząt w maksymalnym lub zbliżonym do maksymalnego wymiarze, dowodzi koordynacji działań i współpracy pomiędzy poszczególnymi wnioskodawcami. Taka koordynacja nie byłaby możliwa, gdyby pomiędzy omawianymi podmiotami nie istniały ścisłe związki o charakterze osobowym, gospodarczym i organizacyjnym.
Organ ustalił także, że te same działki w latach 2015-2021 deklarowane były do płatności przez różne podmioty, należące jednak do kręgu podmiotów powiązanych wzajemnie ze stroną. Użytkownicy poszczególnych gruntów zmieniali się wielokrotnie pomiędzy sobą w ciągu kilku kolejnych lat. Niektóre działki użytkowane były kolejno przez trzy lub cztery podmioty. Na podstawie dokonanych analiz i zestawień organ stwierdził, że grunty rolne deklarowane przez powiązane podmioty do płatności w poszczególnych latach były wymieniane pomiędzy tymi podmiotami w sposób niczym nieograniczony. Brak jest jednocześnie podstaw do przyjęcia obiektywnie uzasadnionego celu takich zmian w posiadaniu gruntów. Podkreślenia wymaga, że wszelkie decyzje w zakresie zmian w posiadaniu pomiędzy powiązanymi podmiotami pozostawione były w gruncie rzeczy decyzji jedynie dwóch osób A. K. i S. K., pozostających w związku małżeńskim, którzy mieli możliwość podejmowania wszelkich czynności prawnych w imieniu pozostałych podmiotów, bądź to z tytułu przysługujących im uprawnień zarządczych, bądź właścicielskich, bądź na podstawie udzielonych pełnomocnictw. Nie można przy tym nie zauważyć, że skala tego typu działań w 2022 r. była już ograniczona.
Trafnie jednak organ zauważył, że takie ukształtowanie stanu posiadania gruntów rolnych miało na celu przede wszystkim wykazanie prowadzenia przez poszczególne podmioty działalności rolniczej, które następnie miało uzasadniać prowadzenie odrębnych gospodarstw przez poszczególne podmioty. Przekazywanie posiadanych i zgłaszanych do płatności gruntów poszczególnych podmiotów, na podstawie np. umów dzierżawy, innym podmiotom powiązanym, miało na celu formalne dysponowanie przez każdy z podmiotów powiązanych powierzchnią, zapewniającą otrzymanie maksymalnych płatności. Wskazane przekazywanie gruntów rolnych w obrębie powiązanych ze sobą podmiotów świadczy o świadomym i skoordynowanym działaniu, mającym na celu ominięcie przepisów definiujących rolnika oraz gospodarstwo rolne w celu uzyskania wyższych płatności.
W trakcie wizytacji terenowych dokonano również oglądu posiadanego przez wskazane podmioty zaplecza technicznego (w postaci budynków gospodarczych, magazynowych, maszyn i urządzeń rolniczych). Jedynie część wizytowanych gospodarstw posiadała własne zaplecza produkcyjne i techniczne, pozwalające na samodzielną i niezależną uprawę roślin i hodowlę zwierząt w pełnym, wynikającym z deklaracji, wymiarze. Ustalono, że maszyny i urządzenia rolnicze należące do osób fizycznych były przechowywane na stałe w P. przy ul. [...] oraz w P. [...]. W związku z dużym rozproszeniem gruntów rolnych deklarowanych przez te osoby, maszyny rolnicze były także, w zależności od potrzeb, przechowywane w innych miejscach, u rolników indywidualnych na terenach różnych gmin. Wszystkie osoby w swoich pisemnych wyjaśnieniach, składanych na wezwanie organu wskazywały, że korzystają również ze sprzętu należącego do S. K., na podstawie nieodpłatnych, ustnych umów użyczenia.
Dokonana przez organ analiza zestawienia maszyn i urządzeń rolniczych posiadanych przez osoby fizyczne wskazuje, że żadne z gospodarstw deklarowanych przez osoby fizyczne nie posiadało kompletnego parku maszynowego. Przykładowo, spośród osób fizycznych tylko S. K. posiada ciągniki rolnicze, natomiast inne osoby posiadają jedynie przyczepy i maszyny, do obsługi których niezbędne są ciągniki rolnicze. Również stan posiadania w tym zakresie części spółek (np. P.W. E. P. sp. z o.o., H. E. sp. z o.o. sp. k.) był na tyle ograniczony, że uniemożliwiał prowadzenia produkcji rolniczej na skalę wynikającą z wniosków tych podmiotów o płatności.
Brak jest przesłanek do przyjęcia, że w 2022 r. stan parku maszynowego poszczególnych podmiotów uległ powiększeniu, natomiast w trakcie postępowań dotyczących wniosków na ten rok podmioty te zaczęły wykazywać korzystanie na większą skalę z usług firm zewnętrznych.
W przypadku G. R. G. ustalono, że w 2022 r. nie posiadało ona żadnych maszyn ani urządzeń rolniczych. Było ono więc w tym zakresie całkowicie uzależniona od zasobów innych powiązanych podmiotów.
Stan parków maszynowych wskazuje, że poszczególne podmioty były uzależnione od siebie wzajemnie przy produkcji rolnej i hodowlanej, gdyż żaden z nich nie miał możliwości pozwalających na wykonywanie wszystkich niezbędnych prac polowych, w szczególności w powiązaniu z rozproszeniem gruntów. Duże rozproszenie deklarowanych gruntów skorelowane jest z podobnym rozproszeniem miejsc stacjonowania maszyn, które wykorzystywane są, w zależności od potrzeb, na gruntach deklarowanych przez różne osoby.
Rzekome zatem odrębne gospodarstwa poszczególnych podmiotów nie posiadały wystarczającego sprzętu rolniczego, a także nie posiadały własnego zaplecza gospodarczego w postaci budynków inwentarskich i magazynowych. W tym zakresie ich działalność była uzależniona całkowicie bądź częściowo od zasobów S. K.. Z. ta w 2022 r. była mniejsza niż w latach poprzednich z uwagi na to, że poszczególne podmioty zgłaszały w dotyczących ich postępowaniach korzystanie z usług firm zewnętrznych w skali znacznie większej, niż w latach poprzedzających.
Ponadto organ ustalił, że tylko w P.W. B. sp. z o.o. i P.W. E. P. sp. z o.o. byli zatrudnieni pracownicy. Pracownicy ci wykonywali prace polowe i usługi związane z prowadzeniem gospodarstwa nie tylko na rzecz spółek je zatrudniających, ale także na rzecz innych podmiotów z kręgu podmiotów powiązanych.
Z ustaleń organu wynika też, że zakupy paliw były dokonywane często w ilościach nieadekwatnych do skali deklarowanej działalności rolniczej, w miejscach oddalonych od miejsc położenia zgłaszanych gruntów lub deklarowanych jako siedziby podmiotów (zgłaszanych przez nie gospodarstw). Podobnie zdarzały się sytuacje, kiedy kupowane przez dany podmiot środki (np. zakup nawozu do rzepaku przez K. K.) były przeznaczone do upraw nieprowadzonych przez ten podmiot, ale prowadzonych przez inne podmioty powiązane. Nadto, w odniesieniu do faktur dotyczących usług na prace polowe wykonywane przez podmioty zewnętrzne, w części przypadków nie były one adekwatne do areału upraw deklarowanych przez podmiot będący formalnie nabywcą usługi.
Dokonana przez organ analiza powiązań między wymienionymi podmiotami, ich siedzib oraz siedzib stad, przemieszczania sztuk zwierząt pomiędzy stadami, wymieniania działek rolnych, użytkowania maszyn rolniczych oraz zabudowań gospodarczych, zatrudniania pracowników, wskazuje, że spółka działała w ramach jednego dużego gospodarstwa rolnego zarządzanego przez S. K., choć formalnie strona prowadziła odrębne gospodarstwo rolne. Podkreślenia wymaga, że rolnikiem zgodnie z definicją zawartą w art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr [...] może być również - tak jak w rozpatrywanej sprawie - grupa osób fizycznych lub prawnych. Organ wykazał, że pomiędzy K. K., A. K., S. K., K. K., P.W. B. sp. z o.o., G. K. sp. z o.o., P.W. E. P. sp. z o.o., H. E. sp. z o.o. sp. k., A. sp. z o.o. i G. R. G. sp. z o.o. występowały powiązania o charakterze osobowym, organizacyjnym i gospodarczym. Wszystkie 10 jednostek produkcyjnych koordynowało swoje działania w celu uzyskania korzyści wynikających z systemu wsparcia. Stworzenie wielu gospodarstw wskazuje na świadome dążenie do uzyskania płatności w zawyżonej wysokości, co jest sprzeczne z celami wspólnej polityki rolnej.
Trafnie także organ wskazał na istnienie limitów i ograniczeń obowiązujących w systemie płatności ONW. Należy wskazać, że zgodnie z zasadą degresywności płatność ONW do każdego hektara jest uzależniona od wielkości gospodarstwa i maleje wraz z jego wzrostem. Zasadę degresywności stosuje się w odniesieniu do powierzchni powyżej 25 ha (płatność ONW bez zobowiązania 5-letniego) lub 50 ha (płatność ONW wraz ze zobowiązaniem 5-letnim), przy czym maksymalna powierzchnia, do której może zostać przyznana pomoc finansowa z tytułu ONW wynosi 75 ha (w przypadku płatności ONW bez zobowiązania 5-letniego) oraz 300 ha (dla płatności ONW ze zobowiązaniem 5-letnim). Na gruncie przepisów prawa krajowego zasadę degresywności wyraża przepis § 3 rozporządzenia ONW, natomiast na gruncie przepisów unijnych - art. 31 ust. 4 rozporządzenia nr 1305/2013. Ustalenie górnych limitów płatności przypadających na jedno gospodarstwo rolne ma na celu przeciwdziałanie nadmiernemu kumulowaniu środków w gospodarstwach wielkoobszarowych i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach.
W zaskarżonej decyzji wskazano, że gdyby w 2022 r. został złożony jeden wniosek o przyznanie płatności z tytułu ONW to szacunkowa kwota płatności wyniosłaby [...] zł. Natomiast, jeżeli kwota płatności zostałaby określona dla każdego z podmiotów z osobna, to szacunkowa wielkość płatności (łącznie) wyniosłaby [...] zł. W rezultacie multiplikacja wniosków pochodzących od formalnie niezależnych podmiotów, stanowiących w istocie jednego rolnika (będącego grupą osób) w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, ukierunkowana była na uzyskanie płatności z pominięciem ustanowionych prawem wspólnotowym ograniczeń.
Wskazać także należy na sprzeczność uzyskanych korzyści z celami systemu wsparcia. Cele wsparcia rozwoju obszarów wiejskich są wskazane w rozporządzeniu nr 1305/2013. Zgodnie z art. 4 tego rozporządzenia wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: (a) wspierania konkurencyjności rolnictwa; (b) zapewnienia zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; (c) osiągnięcia zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy. Cel, jakim jest wspieranie konkurencyjności, należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej, np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale również zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy, konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia, czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym, konkurencyjność odnosić należy do tego, czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym, a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku (por. wyroki NSA: z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1518/15; z dnia 13 września 2022 r., sygn. akt I GSK 2852/18). Wypełnieniu celu wsparcia poprzez zapewnienie konkurencyjności w sensie indywidualnym służyło wprowadzenie dofinansowania dla podmiotów prowadzących działalność rolniczą. Konkurencyjność w sensie szerszym zapewnić miał natomiast mechanizm zmniejszający wsparcie dla producentów gospodarujących na większym areale poprzez prowadzenie ograniczeń kwot wsparcia oraz ograniczeń powierzchni upraw, do których przysługują płatności. Jest oczywiste, że wprowadzenie takich mechanizmów kształtowania płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Wprost do takich celów odwołano się również w punkcie 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013, gdzie wskazano, że więksi beneficjenci, korzystający z efektu skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu.
Stworzenie wielu gospodarstw służyło wyłącznie uniknięciu skutków ograniczenia płatności dla dużych beneficjentów. Jak bowiem trafnie wskazał organ, w sytuacji gdyby płatności przyznawano w ramach jednego wniosku, kwota wsparcia byłaby niższa od łącznej kwoty możliwych do uzyskania przez poszczególne podmioty. Formalnie odrębne podmioty, stanowiły w istocie jedną powiązaną osobowo, gospodarczo i organizacyjnie jednostkę, prowadzącą wieloczłonowe, acz zunifikowane gospodarstwo rolne.
W konsekwencji stwierdzić należy, że organ zasadnie uznał, iż w rozpatrywanej sprawie zaistniały przesłanki (subiektywna i obiektywna) warunkujące zastosowanie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 (czy art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95) i zasadnie odmówił skarżącej przyznania płatności. Należy zauważyć, że także WSA w Poznaniu w wyrokach z dnia [...] lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Po 258/23, III SA/Po 259/23 i III SA/Po 260/23 w przedmiocie przyznania płatności G. K. sp. z o.o. za 2021 r. uznał, że K. K., S. K., A. K., K. K., P.W. B. sp. z o.o., G. K. sp. z o.o., P.W. E. P. sp. z o.o., H. E. sp. z o.o. sp. k. i A. sp. z o.o. tworzą jedno gospodarstwo rolne, którego faktycznym zarządcą był S. K..
W skardze strona podnosi, że gospodarstwa rolne osób prawnych istniały i otrzymywały płatności w ramach systemu wsparcia na długo zanim udziały w tych podmiotach zostały nabyte przez A. K. i S. K.. Zdaniem Sądu, przyznawanie płatności za poprzednie lata nie ma wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. Dopiero bowiem ponadstandardowa weryfikacja wszystkich powiązanych podmiotów ze skarżącą za poszczególne lata i zbadanie występujących między nimi relacji pozwoliła odkryć sposób ich funkcjonowania i koordynowania wszystkich działań w celu uzyskania płatności większych aniżeli te, które przysługiwałyby jednemu dużemu gospodarstwu rolnemu. Nadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym okoliczności spraw dotyczących wniosków o przyznanie płatności są badane w każdym roku odrębnie. Zatem fakt przyznania płatności w poprzednich latach nie ma znaczenia dla oceny przesłanek przyznania płatności w kolejnych latach. Nie można też abstrahować od tego, że okoliczności dotyczące stworzenia sztucznych warunków wymagają zazwyczaj porównania sposobu działania, powiązań osobowych, wychwycenia mechanizmów działania i treści składanych wniosków nie w obrębie jednego roku, lecz kilku lat. Ustalenia zatem mechanizmów działania może nastąpić dopiero po pewnym czasie, po analizie wniosków składanych także przez inne osoby na przestrzeni wielu lat, gdy pewien schemat działania nabrał cech powtarzalności (por. wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2022 r., sygn. akt I GSK 2768/18). W ocenie Sądu, dla ustalenia sztucznych warunków nie ma także znaczenia kiedy powstawały poszczególne spółki, oraz że funkcjonują one od wielu lat.
Organ przy tym nie kwestionuje formalnej odrębności poszczególnych podmiotów. Okoliczność zatem zawierania przez nich odrębnych umów z kontrahentami, samodzielnego opłacania podatków, osiągania dochodu itp. - nie stoi w sprzeczności z ustaleniem organu, że w istocie prowadzili ono jedno gospodarstwo. W takiej bowiem sytuacji mamy do czynienia z podjęciem przez podmioty czynności prawnych i faktycznych wprawdzie bezpośrednio nieobjętych zakazem prawnym, ale które w istocie zmierzają do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. Takie zachowanie nie może być objęte ochroną prawną i powinno być odpowiednio sankcjonowane (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1565/18).
Skarżąca twierdzi także, że organ wskazał jedynie na potencjalną na nie rzeczywistą możliwość podejmowania decyzji i kierowania gospodarstwami rolnymi przez S. K.. Należy jednak zauważyć, że siedziba większości spółek znajduje się w P. przy ul. [...]. W tym miejscu zarejestrowane są także siedziby stad. Maszyny i urządzenia rolnicze należące do osób fizycznych były przechowywane na stałe w P. przy ul. [...]. Osoby te użytkowały także znajdujące się tam budynki gospodarcze. Podkreślenia wymaga, że właścicielem nieruchomości w P. jest S. K.. Jest on także prezesem lub większościowym udziałowcem w wymienionych spółkach, a także pełnomocnikiem swoich synów. Bezsprzecznie zatem w relacji do pozostałych podmiotów zajmuje on pozycję dominującą, koncentrując w "swoich rękach" kompetencje decyzyjne. Trudno przypuszczać, aby taką pozycję miał on jedynie po to, by mieć potencjalny, a nie rzeczywisty wpływ na działalność pozostałych podmiotów. Nie wyklucza to, że decyzje o mniejszym znaczeniu były podejmowane przez inne osoby, czy też, że istotne decyzje S. K. podejmował po konsultacji z innymi osobami.
Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty strony co do bezpodstawności zastrzeżeń organu odnośnie zatrudnienia pracowników. Jak to już wskazano pracownicy zatrudnieni w P.W. B. sp. z o.o. i P.W. E. P. sp. z o.o. wykonywali prace przy obsłudze zwierząt i prace polowe nie tylko na rzecz spółek je zatrudniających, ale także na rzecz innych podmiotów z kręgu podmiotów powiązanych. Należy zauważyć, że w dotychczasowych postępowaniach S. K. utrzymywał, że korzysta w gospodarstwie także z usług zatrudnianych przez siebie pracowników. Przedkładał raporty miesięczne ZUS, potwierdzające zatrudnianie pracowników w swojej firmie działającej pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowe A.-M.. Trafnie jednak organ zauważył, że wobec sposobu przetrzymywania zwierząt i odległości pomiędzy lokalizacją stad a miejscowościami, które firma A.-M. wskazała jako miejsca wykonywania działalności gospodarczej, nie sposób przyjąć, aby częścią zwierząt zajmowali się pracownicy zatrudnieni przez P.W. E. P. sp. z o.o. oraz P.W. B. sp. z o.o., a częścią pracownicy zatrudnieni przez S. K. w firmie A.-M.. Szczegółowo kwestie te zostały omówione przez organ na str. 32-33 zaskarżonej decyzji.
Nie można zgodzić się z stanowiskiem strony, że chybione są zawarte w zaskarżonej decyzji twierdzenia co do przekazywania gruntów. Organ wykazał, że przekazywanie posiadanych i zgłaszanych do płatności gruntów poszczególnych podmiotów, na podstawie np. umów dzierżawy, innym podmiotom powiązanym, miało na celu formalne dysponowanie przez każdy z podmiotów powiązanych powierzchnią, zapewniającą otrzymanie maksymalnych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W skardze strona nie wskazała w przekonujący sposób jakim innym celem służyło wzajemne przekazywanie sobie gruntów.
Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, zasadne są także ustalenia organu w zakresie przemieszczania zwierząt. Przemieszczeń tych dokonywano cały czas w kręgu powiązanych podmiotów. Było to działanie świadome mające na celu uzyskanie nienależnych korzyści. Okoliczność, że w 2022 r. skala przemieszczania zwierząt czy przekazywanie gruntów była mniejsza nie zmienia faktu, że wskazane podmioty tworzyły nadal jedno gospodarstwo.
Częścią tego gospodarstwa była również skarżąca. Twierdząc, że jest inaczej i zarzucając organowi bezpodstawną odmowę przyznania płatności, spółka całkowicie pomija, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wykazał, iż nie posiada ona parku maszynowego, nie zatrudnia pracowników, nie wykorzystuje na cele prowadzonej działalności budynków gospodarczych. Stwierdzono też brak dokumentów księgowo-finansowych potwierdzających korzystanie przez nią z usług w zakresie niezbędnych czynności agrotechnicznych, z uwzględnieniem zabiegów dotyczących stosowania środków ochrony roślin, nawożenia, oraz transportu. Nie jest możliwe prowadzenie gospodarstwa rolnego o powierzchni ponad 200 ha bez zaangażowania zasobów ludzkich oraz posiadania środków produkcji, w tym maszyn i urządzeń. Utwierdza to w przekonaniu, że bez wsparcia innych podmiotów, którymi faktycznie zarządzał S. K., spółka nie mogłaby w 2022 r. prowadzić działalności rolniczej i występować o przyznanie płatności.
W ocenie Sądu, strona nie zaprezentowała logicznej, spójnej i przekonywającej argumentacji ani obiektywnych dowodów na poparcie tezy, iż przekazywanie gruntów, zwierząt, maszyn i urządzeń rolniczych, korzystanie przez podmioty powiązane z tych samych budynków i magazynów oraz z prac tych samych pracowników służyło innym celom, niż uniknięcie skutków ograniczenia płatności dla dużych beneficjentów i uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Działań tych nie można wytłumaczyć - jak to czyni się w skardze - jedynie jako wyniku pomocy udzielanej sobie przez członków najbliższej rodziny. Nie ma również znaczenia, że spółki osiągały zysk, oraz że dochody nie były czerpane wyłącznie z uzyskiwanych płatności. Powtórzyć trzeba, że wykazanie sprzecznego z celami prawodawstwa wspólnotowego działania wnioskodawcy nie wymaga udowodnienia jego wyłącznego zamiaru uzyskania pomocy unijnej.
Forsowanie przez stronę własnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w oderwaniu od wymowy, kontekstu i wzajemnych relacji dowodów oraz okoliczności, które legły u podstaw dokonania niewątpliwych, istotnych dla rozstrzygnięcia ustaleń, nie mogło odnieść skutku. Dowody powinny być analizowane w sposób kompleksowy (całościowy). Końcowa ocena nie może opierać się jedynie na wybiórczym potraktowaniu poszczególnych elementów prowadzenia działalności, ale musi uwzględniać całokształt stwierdzonych zależności i powiązań.
Nieuprawnione jest twierdzenie o manipulowaniu przez organ faktami. Przyjęcie stanowiska spółki i przyznanie jej płatności pomijałoby kluczową w niniejszej sprawie okoliczność utworzenia pozornie odrębnych gospodarstw, co umożliwiło uzyskanie większych płatności niż te, które przysługiwałyby jednemu dużemu gospodarstwu. Innymi słowy, uznanie racji skarżącej prowadziłoby do uzyskania przez nią korzyści niezgodnych z prawem unijnym.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie narusza wskazanych w skardze przepisów k.p.a. Organ zgromadził wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia materiał dowodowy, który poddał wyczerpującej ocenie. Za pomocą logicznej, wspartej okolicznościami sprawy argumentacji, organ wykazał w decyzji bezpodstawność twierdzeń strony. Podniesiony przez skarżącą zarzut przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów byłby uzasadniony, gdyby organ rzeczywiście pominął istotne dowody dla rozstrzygnięcia sprawy, włączył do podstawy ustaleń dowody nieujawnione, naruszył reguły prawidłowego logicznego rozumowania, uchybił wskazaniom wiedzy lub życiowego doświadczenia. W ocenie Sądu, żadnym regułom czy wskazaniom w tym względzie organ nie uchybił. Dokonana w zaskarżonej decyzji ocena dowodów nie wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów. Okoliczność, że ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego jest dla skarżącej niekorzystna, nie oznacza, że została naruszona zasada przekonywania. Nadto, Dyrektor ARiMR w uzasadnieniu decyzji przytoczył zarówno zastosowane przepisy prawne, jak i wskazując na ich treść odwołał się do konkretnych elementów stanu faktycznego sprawy. Brak jest także podstaw do uznania za zasadne naruszenie wymienionych w skardze przepisów prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.